En‘âm Suresi 85. Ayette “Zekeriyyâ’yı, Yahyâ’yı, Îsâ’yı ve İlyâs’ı da Hidayete Erdirdik. Onların Hepsi Salihlerdendi” İfadesi Ne Anlama Gelir 
En‘âm Suresi 85. ayet, bir önceki ayette başlayan peygamberler silsilesini devam ettirir.
- ayette:
Süleyman,
Eyyub,
Yusuf,
Musa,
Harun
anılmıştı.
- ayette ise:
zikredilir.
Ardından hepsi için ortak bir hüküm verilir:
“Onların hepsi salihlerdendi.”
Bu ifade çok önemlidir.
Çünkü peygamberlerin büyüklüğü sadece mucizelerinde, tarihsel rollerinde veya ünlerinde değil; salih oluşlarında, yani doğruluk, iyilik ve Allah’a sadakat içinde yaşamalarında görülür.
Zekeriyyâ Peygamber Kimdir
Hz. Zekeriyyâ, Kur’an’da Allah’a samimiyetle dua eden ve ileri yaşında çocuk isteyen bir peygamber olarak anlatılır.Onun kıssasında özellikle:
dua,
sabır,
ümit,
Allah’a güven
öne çıkar.
İnsanın şartlar zor görünse bile Allah’ın rahmetinden ümidini kesmemesi gerektiğini gösterir.
Zekeriyyâ Peygamber’in Bu Listede Yer Alması Ne Öğretir
Onun hayatı, hidayetin sadece büyük toplumsal mücadelelerde değil, sessiz bekleyişte de ortaya çıkabileceğini gösterir.Bazen insanın en büyük imtihanı:
savaşmak değil,
beklemek,
dua etmek,
ümidini korumaktır.
Sabır da bir hidayet biçimidir.
Yahyâ Peygamber Kimdir
Hz. Yahyâ, Hz. Zekeriyyâ’nın oğludur.Kur’an’da ona küçük yaşta hikmet verildiği, temiz ve takvalı bir karakter taşıdığı anlatılır.
Onun şahsiyetinde:
ciddiyet,
iffet,
merhamet,
Allah bilinci
öne çıkar.
Yahyâ Peygamber’in En Belirgin Özelliği Nedir
Kur’an anlatısında onun ahlaki saflığı dikkat çeker.Yani büyüklüğü servette veya iktidarda değildir.
Karakterdedir.
Bu bize şu ölçüyü verir:
İnsanların gözünde büyük olmakla Allah katında değerli olmak aynı şey değildir.
Îsâ Peygamber’in Bu Zincirde Yer Alması Ne Anlama Gelir
Hz. Îsâ, Kur’an’da Allah’ın büyük peygamberlerinden biridir.Onun mucizevi doğumu,
tebliği,
mucizeleri
anlatılır.
Fakat burada bütün ayrıntılar bir kenara bırakılarak o da diğer peygamberlerle aynı temel çizgide anılır:
Hidayete erdirilmiş bir peygamber ve salih bir kul.
Kur’an Hz. Îsâ’yı Nasıl Konumlandırır
Kur’an, Hz. Îsâ’ya çok yüksek bir değer verir.Onu Mesih olarak anar.
Mucizelerinden söz eder.
Fakat aynı zamanda onu Allah’ın kulu ve peygamberi olarak konumlandırır.
Dolayısıyla Kur’an’ın yaklaşımında Hz. Îsâ’ya saygı, onu ilahlaştırmak anlamına gelmez.
İslam ile Hristiyanlık Arasında Îsâ Konusunda Temel Fark Nedir
Ana akım Hristiyanlık, Hz. Îsâ’yı ilahî kimlik içinde değerlendirir ve Teslis öğretisinin merkezinde görür.İslam ise Hz. Îsâ’yı:
Mesih,
Allah’ın peygamberi,
mucizevi biçimde doğmuş seçkin bir kul
olarak kabul eder; fakat ilah kabul etmez.
Bu ayette de Hz. Îsâ, diğer peygamberlerle aynı hidayet zinciri içinde anılır.
İlyâs Peygamber Kimdir
Hz. İlyâs, Kur’an’da kavmini tevhid inancına çağıran peygamberlerden biridir.Onun mücadelesi de putperestliğe karşıdır.
Özellikle insanların Allah’ı bırakıp başka kutsal varlıklara yönelmesi eleştirilir.
Bu yönüyle İlyâs’ın çağrısı, Hz. İbrahim’in tevhid mücadelesiyle güçlü bir paralellik taşır.
Dört Peygamberin Aynı Ayette Toplanması Ne Anlama Gelir
Bu dört peygamberin hayatları birbirinden farklıdır.Zekeriyyâ’da dua.
Yahyâ’da ahlaki saflık.
Îsâ’da tebliğ ve mucizeler.
İlyâs’ta şirkle mücadele.
Ama sonuç aynı cümleyle ifade edilir:
“Hepsi salihlerdendi.”
Yani yollar farklı olabilir; temel ahlaki yön aynıdır.
“Salih” Ne Demektir
Salih kelimesi:iyi,
doğru,
düzgün,
Allah’ın razı olacağı şekilde yaşayan
anlamlarını taşır.
Salih insan sadece inanan değil, inancını davranışa dönüştüren insandır.
Bu nedenle salah, iman ile ahlakın birleşmesidir.
Salih Olmak Günahsız Olmak mı Demektir
Her insan açısından salihlik “hiç hata yapmamak” anlamına gelmez.Daha çok genel yönün:
doğru,
iyi,
ıslah edici,
Allah’a bağlı
olmasıdır.
Peygamberler ise İslam geleneğinde özel bir konuma sahiptir ve vahyin örnek şahsiyetleri olarak değerlendirilir.
Neden Ayet “Güçlüydüler” Değil de “Salihlerdendi” Diyor
Çünkü Kur’an’ın değer ölçüsü farklıdır.İnsan dünyada:
serveti,
iktidarı,
şöhreti,
başarıyı
büyüklük sanabilir.
Ayet ise peygamberlerin ortak niteliğini şöyle verir:
Salih olmak.
Bu, ahlaki değerin maddi güçten üstün tutulduğunu gösterir.
İyilik ile Hidayet Arasında Nasıl Bir İlişki Vardır
Hidayet sadece zihinsel bir bilgi değildir.İnsanı:
dürüstlüğe,
merhamete,
adalete,
iyiliğe
yöneltmesi beklenir.
Eğer bilgi ahlaka dönüşmüyorsa, hidayetin hayattaki karşılığı eksik kalmış olur.
Bu Ayet Peygamberlerin Birbirinden Kopuk Olmadığını mı Gösteriyor
Evet.Kur’an onları ortak bir çizginin parçaları olarak sunar.
Farklı dönemlerde yaşarlar.
Farklı toplumlara gönderilirler.
Ama ana çağrı:
tevhid ve salih yaşam
üzerinde birleşir.
Bu da vahyin tarih boyunca süren ortak yönünü gösterir.
En‘âm 84 ve 85 Birlikte Nasıl Okunmalıdır
- ayette daha geniş bir peygamber topluluğu sayılmıştı.
- ayette ise yeni isimlerle zincir devam eder.
Hidayet tek bir aileye, döneme veya topluma hapsedilmez.
Allah farklı zamanlarda farklı peygamberler gönderir.
Ama hepsi aynı temel hakikatin temsilcileridir.
Aynı Hakikate Bağlı İnsanların Karakterleri Farklı Olabilir mi
Elbette.Bir insan daha sessiz olabilir.
Bir başkası daha mücadeleci.
Biri sabrı ile öne çıkar.
Bir diğeri cesaretiyle.
Ahlaki doğruluk tek tip kişilik üretmez.
Önemli olan karakter farklılıklarının içinde hak ve iyilik yönünün korunmasıdır.
Bu Ayet Günümüz İnsanına “Başarı” Hakkında Ne Söyler
Başarıyı yeniden tanımlamaya çağırır.İnsan çok tanınmış olabilir ama salih olmayabilir.
Çok zengin olabilir ama adil olmayabilir.
Çok güçlü olabilir ama merhametsiz olabilir.
Kur’an’ın ölçüsü daha temeldir:
Nasıl bir insana dönüştün?
Bu Ayetin Günümüz İnsanına En Büyük Mesajı Nedir
Belki de şu:Hayatının değeri sadece ne kadar başardığınla değil, nasıl biri olduğunla ölçülür.
Zekeriyyâ’nın duası.
Yahyâ’nın temizliği.
Îsâ’nın tebliği.
İlyâs’ın tevhid mücadelesi.
Hepsinin üzerinde aynı kelime vardır:
Salihlik.
En‘âm Suresi 85. Ayet Bize Bugün Ne Söylüyor
En‘âm Suresi 85. ayet, sadece dört peygamberin adını sıralamıyor.Aslında dört farklı hayat biçimini tek bir kelimenin altında birleştiriyor:
Salihler.
Bu çok güçlü bir ölçüdür.
Çünkü insanlar hayatı çoğu zaman dış görünüş üzerinden değerlendirir.
Kim daha başarılı?
Kim daha zengin?
Kim daha güçlü?
Kim daha çok tanınıyor?
Kur’an ise bambaşka bir soru sorar:
Kim gerçekten iyi ve doğru bir insan olarak yaşadı?
Zekeriyyâ’nın hayatında sabır vardır.
Yahyâ’nın hayatında ahlaki temizlik.
Îsâ’nın hayatında tebliğ ve merhamet.
İlyâs’ın hayatında tevhid mücadelesi.
Hayatları aynı değildir.
Ama istikamet aynıdır.
Bu bize önemli bir şey öğretir:
Allah’a yakınlık tek tip bir kişilik gerektirmez.
Bir insan çok konuşkan olabilir.
Bir başkası sessiz.
Biri lider olabilir.
Biri yalnız yaşayabilir.
Biri toplum önünde mücadele eder.
Bir diğeri sabırla bekler.
Ama hepsini değerli kılan şey, hayatlarının merkezindeki doğruluk ve iyilik olabilir.
Ve belki En‘âm 85’in bugün için en güçlü cümlesi şudur:
İnsanın gerçek büyüklüğü, dünyada ne kadar görünür olduğunda değil; hangi şartta yaşarsa yaşasın doğruluğu, merhameti ve Allah’a sadakati ne kadar koruyabildiğinde ortaya çıkar.
