Bakara Suresi 133. Ayette “Yoksa Yakup’a Ölüm Geldiği Zaman Siz Orada mıydınız? O, Oğullarına ‘Benden Sonra Neye Kulluk Edeceksiniz?’ Diye Sormuş, Onlar da ‘Senin İlahına ve Ataların İbrahim, İsmail ve İshak’ın İlahı Olan Tek İlaha Kulluk Edeceğiz; Biz O’na Teslim Olanlarız’ Demişlerdi” İfadesi Ne Anlama Gelir 
Bakara Suresi 133. Ayette Ne Anlatılmaktadır
Bakara Suresi’nin 133. ayeti, Hz. Yakup’un hayatının son anlarında oğullarıyla yaptığı son derece anlamlı bir konuşmayı anlatır.
Yakup onlara:
“Benden sonra neye kulluk edeceksiniz?”
diye sorar.
Oğulları ise:
“Senin ilahına ve ataların İbrahim, İsmail ve İshak’ın ilahı olan tek ilaha kulluk edeceğiz; biz O’na teslim olanlarız.”
diye cevap verir.
Bu sahne yalnızca bir baba ile çocukları arasındaki ölüm döşeği konuşması değildir.
Aynı zamanda:
tevhidin nesiller boyunca nasıl aktarılması gerektiğini
gösteren güçlü bir örnektir.
Yakup’un son kaygısı:
servetinin ne olacağı değil,
çocuklarının yönünün ne olacağıdır.
“Yoksa Yakup’a Ölüm Geldiği Zaman Siz Orada mıydınız?” Sorusu Neden Soruluyor
Bu ifade retorik bir sorudur.
Kur’an, geçmiş hakkında kesin iddialarda bulunan insanlara:
“O olayın şahidi miydiniz?”
diye sorar.
Amaç tarihsel hafızayı sorgulamaktır.
Özellikle Hz. Yakup’un inancı hakkında sonradan geliştirilen bazı dinî iddiaların:
onun gerçek teslimiyet çizgisinden kopuk olup olmadığını
gündeme getirir.
Bu soru aynı zamanda çok genel bir düşünme ilkesidir:
Bir tarihsel olay hakkında kesin konuşuyorsan:
dayanağın nedir?
Yakup’un Ölüm Anında Çocuklarına Sorduğu Soru Neden Çok Dikkat Çekicidir
Bir insan ölüm yaklaşırken çocuklarına pek çok şey söyleyebilir.
Malını nasıl paylaşacaklarını anlatabilir.
Borçlarını söyleyebilir.
Aile işlerini düzenleyebilir.
Yakup’un sorduğu soru ise:
“Benden sonra neye kulluk edeceksiniz?”
Bu bize onun önceliklerini gösterir.
Demek ki Yakup için asıl mesele:
çocuklarının ne kadar zengin olacağı değil,
hayatlarının merkezine neyi koyacaklarıdır.
Neden “Neye Kulluk Edeceksiniz?” Diye Soruyor da “Beni Hatırlayacak mısınız?” Demiyor
Çünkü gerçek peygamberlik mirası:
kişiye bağlılık değil,
Allah’a bağlılıktır.
Yakup kendisini merkeze koymaz.
“Benden sonra benim adımı yaşatın.”
demez.
“Benim otoritemi koruyun.”
demez.
Asıl sorusu:
“Allah ile ilişkiniz ne olacak?”
Bu, gerçek rehberliğin çok güçlü bir ölçüsüdür.
Gerçek rehber:
insanları kendisine bağımlı hale getirmez.
Onları:
hakikate bağlar.
Çocukların Cevabında Neden İbrahim, İsmail ve İshak Birlikte Anılıyor
Çünkü bu cevap bir:
tevhid zincirini
gösterir.
İbrahim.
İsmail.
İshak.
Yakup.
Ve onun oğulları.
Nesiller değişiyor.
Ama merkez değişmiyor:
tek Allah’a kulluk.
Bu, dinî mirasın soy adıyla değil:
aynı tevhid çizgisini korumakla
devam ettiğini gösterir.
“Tek İlaha Kulluk Edeceğiz” Ne Anlama Gelir
Bu ifade tevhidin özüdür.
Birçok farklı ilahi güç yoktur.
Bir milletin ayrı tanrısı,
başka milletin başka tanrısı
yoktur.
İbrahim’in ilahı başka,
İshak’ın ilahı başka,
Yakup’un ilahı başka
değildir.
Hepsinin yöneldiği:
tek Allah’tır.
Bu nedenle ayet dinî sürekliliğin merkezine:
isimleri değil, aynı Allah’a kulluğu
yerleştirir.
“Senin İlahın ve Atalarının İlahı” İfadesi Ne Anlatır
Burada geçmiş kuşaklarla güçlü bir bağ vardır.
Ama bu bağ:
ataları kutsallaştırmak
anlamına gelmez.
Tam tersine ortak payda:
ataların kendisi değil,
onların kulluk ettiği Allah’tır.
Bu çok önemli bir ayrımdır.
İnsan atalarına saygı duyabilir.
Ama onları hakikatin nihai kaynağı haline getirmemelidir.
Ayetin mesajı:
“Atalarımıza değil, atalarımızın yöneldiği Allah’a kulluk ediyoruz.”
şeklindedir.
Ataların İnancını Devam Ettirmek Kör Taklit midir
Her zaman değil.
Eğer insan sadece:
“Babam böyle inanıyordu.”
diye hiçbir düşünme süreci olmadan inanıyorsa,
bu taklit olabilir.
Ama aynı inanç:
araştırılarak,
anlaşılarak,
kişisel olarak benimsenerek
devam ettirilebilir.
Yakup’un oğullarının cevabında:
“Biz O’na teslim olanlarız.”
ifadesi vardır.
Bu yalnızca:
“Babamız öyle istedi.”
demek değildir.
Kendilerini de:
teslimiyet içinde
tanımlarlar.
İman Nesilden Nesle Aktarılırken Ne Kaybedilmemelidir
En önemli şey:
öz.
Ritüeller kalabilir.
İsimler kalabilir.
Kutsal günler kalabilir.
Kültür kalabilir.
Ama tevhid ve ahlak kaybolursa:
dinin kabuğu kalıp özü zayıflayabilir.
Bakara 133’te korunan şey:
yalnızca bir aile geleneği değil,
tek Allah’a teslimiyetin kendisidir.
“Biz O’na Teslim Olanlarız” İfadesi Neden Önemlidir
Arapça metindeki ifade:
“ve nahnu lehu muslimûn”
şeklindedir.
Yani:
“Biz O’na teslim olmuş kimseleriz.”
Bu, bir önceki ayetlerle güçlü biçimde bağlantılıdır.
131’de İbrahim:
“Âlemlerin Rabbine teslim oldum.”
demişti.
132’de çocuklarına:
“Ancak teslim olmuş kimseler olarak ölün.”
diye vasiyet edilmişti.
133’te ise yeni nesil:
“Biz teslim olanlarız.”
diyor.
Böylece teslimiyet:
bir kişiden diğerine aktarılmış bir hayat yönü haline geliyor.
Bu Ayet “Müslüman” Kavramını Nasıl Anlamamıza Yardımcı Olur
Burada “müslim” kelimesi:
tarihsel bir etiket olmanın ötesinde:
Allah’a teslim olan kişi
anlamındadır.
Hz. İbrahim,
Hz. İsmail,
Hz. İshak,
Hz. Yakup
Hz. Muhammed’den yüzyıllar önce yaşamıştır.
Buna rağmen Kur’an onları:
Allah’a teslim olanlar
olarak anlatır.
Bu, İslam’ın temel anlamının:
tevhid ve teslimiyet
olduğunu gösterir.
Yakup’un Son Anındaki En Büyük Endişesi Neden İnançtır
Çünkü insan ölüm anında:
dünyadaki birçok şeyin geçiciliğini daha açık görebilir.
Mal kalacak.
Ev kalacak.
Eşyalar kalacak.
Unvan bitecek.
Ama çocukların:
hangi değerlere bağlı yaşayacağı
geleceğe uzanacaktır.
Yakup bu nedenle hayatının son anında:
gelecek neslin manevi yönünü
sorar.
Bu, ebeveynlik açısından son derece güçlü bir sahnedir.
Bir Anne Babanın Çocuğu İçin En Büyük Kaygısı Ne Olmalıdır
Elbette:
sağlığı,
eğitimi,
ekonomik güvenliği,
kariyeri
önemlidir.
Ama Bakara 133 başka bir boyut ekler:
Karakteri ve yönü.
Çocuk başarılı olabilir.
Ama zalim olabilir.
Zengin olabilir.
Ama vicdansız olabilir.
Çok eğitimli olabilir.
Ama güvenilmez olabilir.
O halde gerçek başarı yalnızca:
“Çocuğum ne olacak?”
değil,
“Nasıl bir insan olacak?”
sorusuyla ölçülmelidir.
Ölüm Döşeğinde İnsan Hayatının Öncelikleri Değişir mi
Çoğu zaman değişebilir.
Hayatın içinde çok önemli gördüğümüz bazı şeyler:
ölüm gerçeği karşısında küçülebilir.
Bir dönem:
makam için kavga ettiğimiz,
insanlarla yarıştığımız,
öfkeden günlerce düşündüğümüz
şeyler önemsizleşebilir.
Yakup’un sahnesi bu yüzden düşündürücüdür.
Ölüm yaklaşırken onun sorusu:
“Ne kadar mal bıraktım?”
değildir.
“Benden sonra neye kulluk edeceksiniz?”
sorusudur.
İnsan Ölmeden Önce Çocuklarına Hangi Değeri Bırakmak İstediğini Düşünmeli midir
Evet.
Bu sadece dinî anlamda değil:
genel hayat açısından da çok önemli bir sorudur.
Çocuklar seni:
para kazanan biri olarak mı hatırlayacak?
Adaletli biri olarak mı?
Korkulan biri olarak mı?
Merhametli biri olarak mı?
Sürekli bağıran biri olarak mı?
Sözünde duran biri olarak mı?
İnsan aslında her gün:
çocuklarına görünmez bir vasiyet
yazar.
Çünkü çocuklar:
söylediklerimizi değil yalnızca,
yaşadıklarımızı da miras alır.
Bu Ayet Dinî Miras İle Bireysel Sorumluluğu Nasıl Dengeler
Bir tarafta:
atalardan gelen güçlü bir inanç zinciri vardır.
Diğer tarafta çocukların kendi cevabı vardır:
“Biz O’na teslim olanlarız.”
Yani aile:
yön gösterir.
Ama çocuk:
o yönü kendi adına benimser.
Bu çok dengeli bir modeldir.
Ne:
“Ailenin hiçbir etkisi yok.”
denir.
Ne de:
“Ailenin inancı otomatik olarak senin inancındır.”
denir.
Miras vardır.
Ama:
kişisel cevap da gerekir.
Bakara 132 ve 133 Birlikte Okunduğunda Nasıl Bir Bütünlük Ortaya Çıkar
- ayette İbrahim ve Yakup:
çocuklarına:
Allah’a teslim olmuş olarak yaşamalarını ve ölmelerini
vasiyet etmişti.
- ayette ise Yakup’un ölüm anındaki gerçek konuşması aktarılır.
Böylece vasiyet:
soyut bir öğüt olmaktan çıkar.
Somut bir sahneye dönüşür.
Yakup sorar:
“Benden sonra neye kulluk edeceksiniz?”
Oğulları cevap verir:
“Tek Allah’a.”
Yani önceki ayette verilen miras:
133’te:
neslin kendi ağzından kabul edilmiş
hale gelir.
Bakara 133’ten Çıkarılabilecek En Büyük Hayat Dersi Nedir
Belki şöyle özetlenebilir:
Bir insanın gerçek mirası, ölümünden sonra çocuklarının hangi değerlere tutunduğunda ortaya çıkabilir.
Servet önemlidir.
Eğitim önemlidir.
Maddi güvence önemlidir.
Ama bunların hepsini kullanacak olan:
karakterdir.
Çocuğa yalnızca para bırakıp:
dürüstlüğü öğretmediysen,
servet onun elinde tehlikeye dönüşebilir.
Ama ona:
ahlak,
inanç,
çalışkanlık,
vicdan
bıraktıysan,
maddi kayıp yaşasa bile:
yeniden ayağa kalkabilecek bir merkez
taşıyabilir.
Son Söz Bakara 133 Bize “Biz Öldükten Sonra Çocuklarımız Elimizdeki Malları mı Hatırlayacak, Yoksa Hayatlarına Yön Verecek Bir Değer Bıraktığımızı mı?” Diye mi Soruyor
Bakara Suresi 133. ayet bir ölüm döşeğini anlatır.
Ama sahnenin merkezinde ölüm değil:
devamlılık
vardır.
Yakup gidiyor.
Ama şu sorunun cevabını bilmek istiyor:
“Benden sonra ne olacak?”
Bu soruyu birçok insan farklı biçimlerde sorar.
Şirketim ne olacak?
Evime ne olacak?
Malım nasıl paylaşılacak?
Adım yaşayacak mı?
Ama Yakup’un sorusu başka:
“Neye kulluk edeceksiniz?”
Çünkü insan belki en sonunda şunu fark eder:
Çocuklarının hangi arabaya bineceğini kontrol edemezsin.
Hangi şehirde yaşayacağını da.
Kiminle evleneceğini de.
Hangi mesleği seçeceğini de bütünüyle belirleyemezsin.
Ama onlara:
hayatın merkezini nasıl arayacaklarını
gösterebilirsin.
Yakup bunu yapmıştır.
Ve oğullarının cevabı çok güçlüdür:
“Senin ilahına ve ataların İbrahim, İsmail ve İshak’ın ilahı olan tek ilaha kulluk edeceğiz.”
Burada çok önemli bir şey olur:
Baba gider.
Ama:
Allah kalır.
İşte sağlıklı dinî miras belki budur.
Çocuğu babaya bağımlı hale getirmek değil.
Babasından sonra da:
doğru yönü bulabilecek bir merkez
kazandırmak.
Çünkü anne baba ölümlüdür.
Öğretmen ölümlüdür.
Lider ölümlüdür.
Ama eğer insan bütün yönünü sadece bu kişilere bağlamışsa:
onlar gittiklerinde yönünü kaybedebilir.
Yakup çocuklarını kendisine değil:
kendisinin de kulluk ettiği Allah’a
bağlar.
Bu gerçek rehberliğin çok güçlü bir ölçüsüdür.
Ve dikkat çekici başka bir nokta vardır:
Çocuklar yalnızca:
“Senin Allah’ına kulluk edeceğiz.”
demiyor.
Ataları da anıyorlar.
İbrahim.
İsmail.
İshak.
Ama nihayetinde hepsinin ilahı:
tek ilah.
Bu da bize şunu gösterir:
İnsanlar değişir.
Nesiller değişir.
Peygamberler değişir.
Ama hakikat:
kişilerden daha büyüktür.
Bu nedenle gerçek geleneğin görevi:
geçmişteki kişileri kutsallaştırmak değil,
onların yöneldiği hakikati korumaktır.
Bugün de bir baba veya anne için çok zor bir soru vardır:
Çocuğum beni neyle hatırlayacak?
Çok çalıştığımla mı?
Çok para kazandığımla mı?
Sürekli sinirli olduğumla mı?
Adaletli davrandığımla mı?
Hata yaptığımda özür dilediğimle mi?
Allah’tan söz ettiğimle mi?
Yoksa:
Allah’a gerçekten nasıl güvendiğimi gördüğüyle mi?
Çünkü çocuklara verilen en güçlü dersler bazen söylenmez.
Onlar:
evde görülür.
Para kaybedildiğinde.
Haksızlığa uğranıldığında.
Bir tartışmada.
Bir fakir kapıya geldiğinde.
Bir hata yapıldığında.
İşte çocuk:
o anlarda anne babasının gerçek değerlerini öğrenir.
Bu yüzden Bakara 133’ün ölüm döşeği sahnesi aslında:
bütün hayata yayılmış bir vasiyet
gibidir.
Çünkü Yakup’un o son soruyu sorabilmesi için:
önceki yıllarda da o değerleri yaşamış olması gerekir.
Belki ayetin bugünün insanına yönelttiği en güçlü soru tam olarak şudur:
Biz bir gün çocuklarımıza “Benden sonra hangi değerlere bağlı yaşayacaksınız?” diye sorsak, onların vereceği cevabı bugünkü hayatımızla zaten hazırlıyor muyuz?
