Ali Şeriati'ye Göre İslam Ve Sınıf Mücadelesi Nedir 
Tevhid, Sosyal Adalet, Mazlum Bilinci Ve Servetin Ahlaki Sorumluluğu Nasıl Açıklanır
Ali Şeriati'ye göre İslam ve sınıf mücadelesi, yalnızca ekonomik bir tartışma değildir. Bu mesele, insanın tevhid bilinci, sosyal adalet, mazlumdan yana duruş, servetin ahlaki sınırı, zenginliğin sorumluluğu, yoksulluğun kaderle örtülmemesi ve insanın insana kulluk etmemesi ekseninde anlaşılmalıdır.
Şeriati'nin düşüncesinde İslam, sadece bireyin kalbinde kalan bir inanç değildir. İslam, insanın Allah'a kulluğunu ilan ederken, aynı zamanda insanın başka insanlara, sınıflara, servet düzenlerine, zalim iktidarlara ve sahte otoritelere kul edilmesine karşı çıkan büyük bir özgürleşme çağrısıdır.
Bu yüzden Şeriati, İslam'ı yalnızca ibadetler, ritüeller ve bireysel ahlak düzeyinde anlamayı eksik görür. Ona göre gerçek İslam, yoksulun acısını, mazlumun hakkını, sömürülenin sessizliğini, servetin nasıl biriktiğini, gücün nasıl kutsallaştırıldığını ve dinin hangi tarafta durduğunu da sorgular.
Fakat Şeriati'nin sınıf mücadelesi anlayışı, İslam'ı basitçe modern ideolojilere indirgemez. O, İslam'ın kendi içindeki tevhid, adalet, infak, kul hakkı, zalim-mazlum ayrımı, Kerbela bilinci, Ebuzer'in servet eleştirisi ve peygamberlerin mustazaflardan yana duruşu üzerinden bir toplumsal bilinç kurar.
Bu yüzden Ali Şeriati'ye göre İslam, yoksulluğu sadece sabırla geçiştiren değil; yoksulluğun arkasındaki adaletsizliği de sorgulayan bir dindir.
Ali Şeriati'ye Göre İslam Sadece Bireysel Bir Din Midir
Ali Şeriati'ye göre İslam, sadece bireyin iç dünyasında yaşanan bir inanç değildir. Elbette iman, dua, ibadet, ahlak ve kişisel arınma İslam'ın merkezinde yer alır. Fakat İslam bunlarla sınırlı değildir. Çünkü insan sadece bireysel bir varlık değil; aynı zamanda toplumsal, tarihsel, ekonomik ve ahlaki bir varlıktır.
Şeriati için İslam şu alanlarda da konuşur:
Yoksulluk,
adaletsizlik,
sınıf farkları,
zulüm,
sömürü,
servetin birikimi,
mazlumun hakkı,
kul hakkı,
güç ve ahlak ilişkisi,
dinin iktidarla ilişkisi.
Eğer din sadece bireyin iç huzuruna indirgenirse, toplumdaki büyük haksızlıkları görmeyebilir. Şeriati bu noktada çok keskindir: İman, insanı adaletsizliğe karşı duyarsız bırakıyorsa, o iman eksik anlaşılmıştır.
İslam, Şeriati'nin düşüncesinde hem kalbi arındırır hem toplumu adalete çağırır. Çünkü insanın Allah'a kulluğu, insanı insana kul eden düzenlere razı olmakla bağdaşmaz.
Sınıf Mücadelesi Şeriati'nin Düşüncesinde Ne Anlama Gelir
Şeriati'nin sınıf mücadelesi anlayışı, sadece ekonomik çıkar gruplarının çatışması olarak okunmamalıdır. O, meseleyi daha derin bir ahlaki ve tevhidî çerçevede ele alır.
Sınıf mücadelesi, onun düşüncesinde şu sorularla ilgilidir:
Kim eziyor, kim eziliyor
Kim malı biriktiriyor, kim aç kalıyor
Kim din adına susuyor, kim adalet adına konuşuyor
Kim gücü kutsallaştırıyor, kim hakikati savunuyor
Kim Allah'ın kullarını kendi düzeninin hizmetkarı yapıyor
Şeriati için tarih boyunca sadece fikirler çatışmamıştır. Aynı zamanda mustazaflar ile müstekbirler, yani ezilenler ile kendini büyük gören güç sahipleri arasında da derin bir mücadele vardır.
Bu mücadele, yalnızca gelir farkı meselesi değildir. Bu, insanın onuru, Allah karşısındaki eşitliği ve toplumdaki adalet düzeniyle ilgilidir.
Şeriati'ye göre sınıf meselesi, İslam'ın kalbinde bulunan adalet sorusunun toplumsal alandaki görünümüdür.
Tevhid Sınıf Mücadelesinin Neresindedir
Ali Şeriati için sınıf mücadelesini anlamanın anahtarı tevhidtir. Çünkü tevhid, yalnızca Allah'ın birliğine inanmak değildir. Tevhid, Allah'tan başka hiçbir şeyi mutlaklaştırmamak demektir.
Bu açıdan bakıldığında tevhid şunları reddeder:
Paranın ilahlaştırılmasını,
zenginliğin üstünlük sayılmasını,
iktidarın kutsallaştırılmasını,
sınıf farklarının doğal kader gibi gösterilmesini,
insanın insana kul edilmesini,
yoksulun hakkının görünmez kılınmasını.
Tevhidî toplumda insanın değeri malıyla, makamıyla, soyuyla, sınıfıyla veya gücüyle ölçülmez. İnsan Allah'ın kuludur ve bu kulluk, onu başka kulların tahakkümünden kurtarır.
Şeriati'ye göre tevhid gerçekten yaşanırsa toplumda sahte üstünlükler sarsılır. Çünkü tevhid, zenginin zenginliğini kutsallaştırmaz; ona sorumluluk yükler. Fakirin yoksulluğunu değersizlik saymaz; onun hakkını Allah'ın adalet ölçüsü içinde savunur.
Tevhid, sınıf kibrini kıran en büyük inanç ilkesidir.
Mazlum Bilinci Şeriati'de Neden Merkezîdir
Ali Şeriati'nin düşüncesinde mazlum bilinci çok önemlidir. Çünkü İslam'ın peygamberî çizgisi, tarih boyunca çoğu zaman ezilenlerin, dışlananların, yoksulların, köleleştirilenlerin ve hakkı gasbedilenlerin yanında görünür.
Mazlum bilinci, sadece acı çekmek değildir. Mazlum bilinci, insanın kendi onurunu fark etmesi, hakkını bilmesi, haksızlığı kader diye kabullenmemesi ve Allah karşısında değerli olduğunu anlamasıdır.
Şeriati'ye göre mazlum bilinci şunları içerir:
Yoksulluğu kutsamamak,
zulmü normal görmemek,
hakkını aramayı ahlaki sorumluluk saymak,
zalim düzenlerin dilini sorgulamak,
dini pasiflik değil uyanış olarak anlamak,
kendini değersiz görmemek.
Mazlumun yalnızca acınacak biri olarak görülmesi Şeriati'ye göre eksiktir. Mazlum, hakikat bilinciyle tarihin öznesi olabilir. Kerbela bunun en güçlü sembollerinden biridir.
Mazlum bilinci, insanın ezilmişliğini kader değil, adalet çağrısı olarak okumasıdır.
Müstekbir Kimdir
Şeriati'nin düşüncesinde müstekbir, sadece zengin kişi değildir. Müstekbir, kendisini büyük gören, gücünü mutlaklaştıran, başkalarını küçülten, mazlumun hakkını görmezden gelen ve kendi üstünlüğünü doğal veya kutsal göstermeye çalışan zihniyettir.
Müstekbir şu özelliklerle görünür:
Serveti üstünlük sanır.
Gücü haklılık ölçüsü yapar.
Yoksulu suçlar.
Mazluma sabır öğütler ama kendi hırsını sorgulamaz.
Dini kendi düzenini korumak için kullanabilir.
Eleştiriyi fitne, adalet talebini tehdit sayabilir.
Şeriati'ye göre müstekbirlik sadece ekonomik değil, aynı zamanda ruhsal bir hastalıktır. İnsan parayla, makamla, bilgiyle, soyla, sınıfla, hatta dindarlık görüntüsüyle bile müstekbirleşebilir.
Bu yüzden sınıf mücadelesi yalnızca dış dünyada değil, insanın içinde de yaşanır. Her insan kendi içindeki müstekbirliği sorgulamak zorundadır.
Müstekbirlik, insanın Allah karşısındaki kulluğunu unutup kendini başkalarının üstünde görmesidir.
İslam Yoksulluğu Kader Diye Mi Öğretir
Ali Şeriati'ye göre İslam, yoksulluğu basitçe kader diye öğreten bir din değildir. Elbette insanın imtihanı, sabrı ve tevekkülü vardır. Fakat yoksulluğun arkasında adaletsiz bir düzen, haksız servet birikimi, sömürü, kul hakkı veya toplumsal duyarsızlık varsa bunu sadece kader diye açıklamak hakikati örtmek olabilir.
Şeriati'nin itirazı şunadır:
Yoksula sabır öğütlenirken zengine sorumluluk hatırlatılmıyorsa,
açlık kader denilerek açıklanırken servetin nasıl biriktiği sorulmuyorsa,
kul hakkı sadece bireysel hırsızlık olarak görülüp sistemli eşitsizlik unutuluyorsa,
din yoksulu susturuyor ama zengini uyarmıyorsa,
orada dinin adalet ruhu zayıflamış demektir.
İslam'da infak, zekat, sadaka, kul hakkı, yetim hakkı, ölçü ve tartıda adalet, faiz hassasiyeti ve paylaşım gibi birçok ilke toplumsal dengeyi ilgilendirir.
Şeriati için gerçek dindarlık, yoksula sadece “sabret” demekle kalmaz; zengine de “sorumlusun” der.
Servetin Ahlaki Sorumluluğu Nedir
Ali Şeriati'ye göre servet, insanın elinde bir imkân olabilir; fakat aynı zamanda büyük bir imtihandır. Servet insanı hayra, paylaşmaya, üretmeye ve sorumluluğa götürebileceği gibi; kibre, hırsa, duyarsızlığa ve putlaşmaya da götürebilir.
Servetin ahlaki sorumluluğu şunları içerir:
Malın helal yoldan kazanılması,
yoksulun hakkının unutulmaması,
infak ve paylaşım bilinci,
lüksün vicdanı körleştirmemesi,
servetin insanı üstünlük duygusuna sürüklememesi,
toplumsal adalete katkı sunması,
kul hakkına hassasiyet.
Şeriati için servet, sadece bireysel başarı göstergesi değildir. Servet, toplum içinde dolaşması, paylaşılması ve adaletle yönetilmesi gereken bir emanettir.
Servet sahibinin asıl sınavı, ne kadar kazandığı değil; kazandığının ruhunu ne yaptığıdır. Servet insanı Allah'a yaklaştırabilir de uzaklaştırabilir de.
Mal elde durursa nimet olabilir; kalpte taht kurarsa puta dönüşebilir.
Ebuzer Bu Konuda Neden Merkezî Bir Örnektir
Ali Şeriati'nin sınıf ve sosyal adalet anlayışında Ebuzer çok merkezi bir figürdür. Çünkü Ebuzer, servet birikimine, lükse, yoksulun unutulmasına ve dinin adalet boyutunun zayıflatılmasına karşı güçlü bir vicdan sesi olarak yorumlanır.
Ebuzer'in örnekliği şunlarda görünür:
Hakikati güç karşısında söylemek,
zenginliğin ahlaki sınırını hatırlatmak,
yoksulun hakkını savunmak,
sade hayatı tercih etmek,
dini toplumsal sorumlulukla birlikte yaşamak,
yalnız kalmayı göze almak.
Şeriati için Ebuzer, İslam'ın sosyal adalet damarının canlı sembolüdür. O, zengine düşman olduğu için değil; zenginliğin yoksulun hakkını görünmez kılmasına karşı çıktığı için önemlidir.
Ebuzer'in sesi, her çağda şu soruyu sorar:
Dindarlığın içinde yoksulun hakkı nerede duruyor
Bu soru, Şeriati'nin sosyal adalet düşüncesinin kalbidir.
İslam Ve Kapitalist Birikim Eleştirisi Nasıl İlişkilidir
Ali Şeriati, kapitalist birikim mantığını insanı ve toplumu paranın merkezine yerleştirdiği için eleştirir. Ona göre servet eğer sınırsız birikim, tüketim, rekabet, gösteriş ve güç aracı haline gelirse insanın ruhunu bozar.
Bu eleştiri, sadece ekonomik sistem eleştirisi değil; aynı zamanda ahlaki bir eleştiridir.
Kapitalist birikim mantığının tehlikeleri:
İnsanı tüketiciye indirgemek,
başarıyı parayla ölçmek,
yoksulluğu bireysel başarısızlık gibi göstermek,
servet uçurumlarını normalleştirmek,
paylaşım yerine birikimi kutsamak,
insanı piyasanın nesnesine dönüştürmek.
Şeriati'ye göre İslam, insanı paranın kölesi olmaktan kurtarmalıdır. İslam'ın infak, zekat, kanaat, kul hakkı, adalet ve ölçü ilkeleri, paranın sınırsız tahakkümüne karşı ahlaki bir set oluşturur.
İslam'da mal vardır; fakat malın insanı yutmasına izin verilmemelidir.
Şeriati İslam'ı Sosyalizme Mi İndirger
Bu önemli bir sorudur. Ali Şeriati, sosyal adalet, sınıf eleştirisi ve yoksul bilinci üzerinde güçlü biçimde durduğu için bazıları onun İslam'ı sosyalist kavramlarla yorumladığını düşünmüştür. Fakat Şeriati'nin amacı İslam'ı başka bir ideolojiye indirgemek değildir.
O, İslam'ın kendi kaynaklarında bulunan adalet, tevhid, infak, mazlumdan yana duruş ve servet eleştirisi damarını çağdaş dünyanın diliyle yeniden görünür kılmaya çalışır.
Şeriati'nin yaklaşımı şudur:
İslam, kapitalizmin sınırsız mal birikimini de eleştirir.
İslam, materyalist bir ideolojiye de indirgenemez.
İslam'ın sosyal adaleti, tevhid ve ahlak temellidir.
İnsan yalnızca ekonomik varlık değildir; ruhu, imanı, sorumluluğu ve özgürlüğü vardır.
Bu yüzden Şeriati'nin sınıf mücadelesi anlayışı, salt ekonomik materyalizm değildir. O, sosyal adaleti Allah'a kulluk, insan onuru ve tevhid bilinciyle birlikte düşünür.
Şeriati'nin hedefi İslam'ı ideolojiye hapsetmek değil; İslam'ın unutulan toplumsal adalet ruhunu uyandırmaktır.
Zekat Ve İnfak Şeriati Açısından Neyi Temsil Eder
Zekat ve infak, Şeriati'nin sosyal adalet anlayışında çok önemli ilkelerdir. Bunlar sadece bireysel hayır işleri değildir. Aynı zamanda toplumda servetin ahlaki şekilde dolaşmasını, yoksulun hakkının korunmasını ve zenginin mal üzerindeki mutlak sahiplik hissinin kırılmasını sağlar.
Zekat ve infak şu anlamlara gelir:
Malda yoksulun hakkını tanımak,
servetin toplumsal sorumluluğunu kabul etmek,
bencilliği kırmak,
sınıf uçurumunu azaltmak,
toplumsal kardeşliği güçlendirmek,
kalbi mala bağımlılıktan arındırmak.
Şeriati için infak, sadece başkasına yardım etmek değil; insanın içindeki mal putunu kırmasıdır. Zekat ise malın yalnızca kişisel mülk değil, toplumsal sorumluluk taşıyan bir emanet olduğunu hatırlatır.
Bu yüzden infak, yoksulu doyurduğu kadar zenginin kalbini de temizler.
Veren el sadece malı eksiltmez; nefsin iktidarını da azaltır.
Kul Hakkı Sınıf Meselesinde Nasıl Anlaşılmalıdır
Ali Şeriati'nin adalet düşüncesi açısından kul hakkı çok geniş bir kavramdır. Kul hakkı sadece bir kişiden para çalmak, birine doğrudan zarar vermek veya bireysel haksızlık yapmak değildir. Toplumsal düzen içinde yoksulun hakkını görünmez kılmak, emeği sömürmek, adaletsiz ücret vermek, serveti haksız biçimde toplamak da kul hakkı bağlamında düşünülmelidir.
Kul hakkı şunlarda görünür:
Emeğin karşılığını vermemek,
yoksulun hakkını görmezden gelmek,
serveti haksız yollarla büyütmek,
güçsüzü borç ve ihtiyaç üzerinden ezmek,
fırsat eşitsizliğini normalleştirmek,
toplumsal kaynakları belli sınıflara hapsetmek.
Şeriati'nin yaklaşımında kul hakkı, yalnızca kişisel ahlak meselesi değildir; toplumsal adaletin de merkezindedir.
Bir toplumda kul hakkı sadece bireysel suç olarak görülür ama sistemli haksızlıklar sorgulanmazsa adalet eksik kalır.
Kul hakkı, mazlumun sessiz duasında bile hesabı olan ağır bir meseledir.
Kerbela Sınıf Mücadelesi Açısından Nasıl Okunabilir
Ali Şeriati'nin Kerbela yorumu, sınıf ve iktidar ilişkileri açısından da derin anlamlar taşır. Kerbela'da yalnızca iki kişi veya iki siyasi taraf karşı karşıya gelmez. Bir tarafta hakikat, adalet, onur ve mazlum bilinci vardır. Diğer tarafta güç, iktidar, korku ve resmi meşruiyet vardır.
Kerbela şunu gösterir:
Güç hakikatin ölçüsü değildir.
Kalabalık haklılık garantisi değildir.
Zulüm dini sembollerle örtülebilir.
Mazlumun sesi tarih boyunca yaşayabilir.
Hakikat bazen maddi olarak kaybeder ama ahlaken kazanır.
Şeriati açısından Hz. Hüseyin'in duruşu, ezilenlerin ve hakikati savunanların tarihsel sembolüdür. Kerbela, sınıfsal ve siyasi haksızlığın karşısında susmamanın en güçlü örneklerinden biridir.
Bu yüzden Kerbela, sadece matem değil; toplumsal adalet ve onur bilincidir.
Kerbela'nın ruhu, “güçlü olan haklıdır” yalanını kırar.
Aydın Sınıf Mücadelesinde Nerede Durmalıdır
Ali Şeriati'ye göre aydın, sınıf meselesinde tarafsız görünerek adaletsizliği örtmemelidir. Aydının görevi, toplumun acısını görmek, yoksulun sesini duymak ve servetin ahlaki sorunlarını açıkça konuşmaktır.
Aydın şu soruları sormalıdır:
Kimler görünmez bırakılıyor
Kimlerin emeği değersizleştiriliyor
Kimler dini söylemlerle susturuluyor
Kimler refah içinde yaşarken kimler açlığa mahkum ediliyor
Servet hangi yollarla birikiyor
Yoksulluk neden doğal kader gibi anlatılıyor
Şeriati'nin aydını, halkını küçümsemeden ama halkın acısını da romantikleştirmeden konuşur. O, mazlumun bilincini uyandırır, zenginin sorumluluğunu hatırlatır, dinin adalet boyutunu görünür kılar.
Aydın, sadece açıklayan değil; uyandıran kişidir.
Eğer aydın yoksulun acısını görmüyorsa, bilgisi toplumsal bir ışığa dönüşmemiştir.
Din Sınıf Adaletsizliğini Meşrulaştırabilir Mi
Ali Şeriati'nin “dine karşı din” anlayışı bu soruda çok önemlidir. Çünkü din, hakiki anlamıyla adaleti savunur; fakat sahteleştirilmiş din, bazen adaletsizliği meşrulaştırmak için kullanılabilir.
Din şu şekilde yanlış kullanılabilir:
Yoksula sürekli sabır öğütleyip zengine sorumluluk hatırlatmamak,
adaletsiz düzeni kader diye anlatmak,
hakkını arayan mazlumu fitneci göstermek,
servet sahiplerini kutsal ve dokunulmaz saymak,
ibadeti sosyal adaletten koparmak,
dini sadece merasim ve itaat dili haline getirmek.
Şeriati buna itiraz eder. Ona göre hakikatin dini, mazlumun yanındadır. İktidarın dini ise bazen güçlülerin düzenini koruyabilir.
Bu nedenle dinin hangi ruhla yaşandığı çok önemlidir. Din insanı adalete çağırıyorsa hakikatin yoludur. Din insanı zulme alıştırıyorsa ruhunu kaybetmiş demektir.
Dinin adı yetmez; adaletle ilişkisine bakmak gerekir.
Şeriati'ye Göre Gerçek Dindarlık Sosyal Adaleti İçermeli Mi
Evet. Ali Şeriati'ye göre gerçek dindarlık sosyal adaleti içermelidir. Çünkü Allah'a iman eden insan, Allah'ın kullarının hakkını görmezden gelemez.
Gerçek dindarlık şunları gerektirir:
Kul hakkına hassasiyet,
yoksula duyarlılık,
servet ahlakı,
infak bilinci,
emeğe saygı,
adaletsizlik karşısında susmamak,
mazlumun yanında durmak,
ibadeti toplumsal sorumlulukla tamamlamak.
Şeriati'nin düşüncesinde namaz, oruç, hac ve diğer ibadetler insanı daha duyarlı, daha adil ve daha sorumlu hale getirmelidir. Eğer ibadet insanı yoksulun acısından uzaklaştırıyorsa, ibadetin ruhu eksik anlaşılmış olabilir.
Dindarlık, sadece Allah'a yöneliş değil; Allah'ın kullarına karşı adil olma sorumluluğudur.
Hakiki iman, insanın secdesinde olduğu kadar paylaşımında ve adaletinde de görünür.
Sınıf Mücadelesi İnsanın İç Dünyasında Da Yaşanır Mı
Şeriati'ye göre sınıf mücadelesi sadece toplumdaki zengin-fakir karşıtlığında değil, insanın iç dünyasında da yaşanır. Çünkü insanın içinde de hırs, kibir, bencillik, üstünlük arzusu, mal sevgisi ve güç tutkusu vardır.
İnsan kendi içinde şunlarla mücadele eder:
Mal hırsı,
statü arzusu,
başkalarından üstün olma isteği,
lüksle değer kazanma yanılgısı,
yoksulu küçümseme eğilimi,
paylaşmaktan kaçınma,
kendi konforunu adaletin önüne koyma.
Bu yüzden sosyal adalet sadece dış düzenle ilgili değildir. İnsan kendi nefsindeki müstekbirliği aşmadıkça, dışarıda adil bir düzen kurması da zorlaşır.
Şeriati'nin tevhid anlayışı burada tekrar önem kazanır. Tevhid, insanın içindeki mal ve ego putlarını kırmalıdır.
Toplumu değiştirmek isteyen insan, önce kendi içindeki küçük zalimi tanımalıdır.
Bu Anlayış Bugünün Dünyasına Ne Söyler
Ali Şeriati'nin İslam ve sınıf mücadelesi anlayışı bugün çok güçlü bir anlam taşır. Çünkü modern dünyada gelir uçurumları, tüketim kültürü, lüks gösterisi, yoksulluğun görünmezleşmesi, emek sömürüsü ve sosyal adaletsizlik hâlâ derin sorunlardır.
Bugünün dünyasında bu anlayış bize şunu sorar:
Tüketim çağında infak nerede
Lüksün ortasında yoksulun hakkı nerede
Dindarlığın içinde sosyal adalet nerede
Servetin büyüdüğü yerde vicdan da büyüyor mu
Yoksulluk gerçekten kader mi, yoksa adaletsizliğin sonucu mu
Tevhid hayatımızda paranın putlaşmasını engelliyor mu
Şeriati'nin mesajı bugün de sarsıcıdır: İslam, insanı sadece bireysel huzura değil, toplumsal sorumluluğa çağırır. Dindar insan, içinde yaşadığı toplumdaki adaletsizliği görmezden gelemez.
Modern çağda Ebuzer'in sesi hâlâ gereklidir. Çünkü servet çoğaldıkça vicdanın da çoğalması gerekir.
Son Söz: İslam, Sınıf Kibrine Karşı Tevhidî Adalet Bilincidir
Ali Şeriati'ye göre İslam ve sınıf mücadelesi, yalnızca ekonomik bir mesele değildir. Bu mesele, insanın Allah'a kulluğu ile insanın insana kulluk ettirilmesi arasındaki büyük ahlaki çatışmadır. İslam, tevhid ilkesiyle paranın, makamın, sınıfın, ırkın, iktidarın ve gücün putlaştırılmasına karşı çıkar.
Şeriati'nin düşüncesinde İslam, yoksulluğu romantikleştirmez; yoksulun hakkını savunur. Zenginliği tamamen reddetmez; fakat servetin sorumluluğunu hatırlatır. Sınıf farklarını doğal ve kutsal saymaz; insanın Allah karşısındaki eşitliğini merkeze alır. Dindarlığı sadece bireysel ibadete indirgemez; onu sosyal adalet, infak, kul hakkı, mazlum bilinci ve hakikat karşısında duruşla tamamlar.
Bu yüzden Şeriati için Ebuzer'in sesi, Kerbela'nın direnişi, Hac'ın eşitliği, tevhidin özgürleştirici ruhu ve Kur'an'ın mazlumdan yana çağrısı aynı çizgide buluşur.
İslam'ın sınıf meselesine cevabı, ne sınırsız mal birikimini kutsamak ne de insanı sadece ekonomik varlık olarak görmektir. İslam'ın cevabı, insanı Allah'a kul ederek paranın ve gücün kulluğundan kurtarmak; toplumu da adalet, paylaşım ve merhamet bilinciyle yeniden düşünmeye çağırmaktır.
Gerçek tevhid, insanın sadece putlara değil, servetin kibrine, iktidarın baskısına, sınıf üstünlüğüne ve yoksulun görünmezleştirilmesine de itiraz etmesidir.
