Vakıa Suresi 88. Ayette Eğer O Allah’a Yakınlaştırılanlardan İse Ne Anlama Gelir 
Vakıa Suresi’nin seksen üçüncü ayetinden itibaren insanın ölüm anı anlatılmıştır.
Canın boğaza geldiği, yakınların bakıp kaldığı, Allah’ın ölmekte olan kişiye çevresindekilerden daha yakın olduğu ve insanların ayrılan canı geri çeviremediği bildirilmiştir.
Seksen sekizinci ayette ise ölümden sonra insanları bekleyen farklı sonuçların açıklanmasına başlanır:
“Eğer o, Allah’a yakınlaştırılanlardan ise…”
Ayetin Arapçası şöyledir:
فَأَمَّا إِنْ كَانَ مِنَ الْمُقَرَّبِينَ
“Fe emmâ in kâne mine’l-mukarrabîn.”
Bu ayet tek başına sonucu tamamlamaz. Bir sonraki ayette Allah’a yakınlaştırılan kişi için:
- Rahatlık,
- Güzel rızık,
- Nimetlerle dolu cennet
bulunduğu açıklanacaktır.
Buradaki “Allah’a yakınlık”, fiziksel veya mekânsal bir yakınlık değildir. Allah’a yakınlaştırılanlar; iman, ihlas, kulluk, güzel ahlak ve Allah’ın lütfuyla yüksek bir manevi dereceye ulaştırılan kimselerdir.
Vakıa Suresi 88. Ayetin Meali Nedir
Vakıa Suresi’nin seksen sekizinci ayeti farklı meallerde şu şekillerde ifade edilir:
“Eğer o, Allah’a yakınlaştırılanlardan ise…”
“Şayet ölen kişi Allah’a yakın kılınanlardan olursa…”
“Ama o, ilahi huzura yaklaştırılmış kimselerden ise…”
“Eğer can veren kişi Allah katında yüksek dereceye ulaştırılanlardan ise…”
Ayet ölümden sonra insanların aynı durumda olmayacağını bildirir.
Her insan:
- İnancına,
- Niyetine,
- Amellerine,
- Allah’ın rahmet ve hükmüne
göre farklı bir karşılıkla karşılaşacaktır.
Ayetteki “Fe Emmâ” İfadesi Ne Anlama Gelir
“Fe emmâ” ifadesi:
- Artık eğer,
- Şayet o,
- Bundan sonra gelelim şu kimseye,
- O kişi eğer
anlamlarını taşır.
Bu ifade yeni bir sınıflandırmaya geçildiğini gösterir.
Ölüm sahnesinin ardından insanlar ahiretteki durumlarına göre üç grupta ele alınacaktır:
- Allah’a yakınlaştırılanlar,
- Sağ tarafın insanları,
- Yalanlayan ve sapmış olanlar.
Bu sınıflandırma surenin başında anlatılan üç insan grubuyla da uyumludur.
“İn Kâne” İfadesi Ne Anlama Gelir
“İn kâne” ifadesi:
“Eğer o ise, şayet o kimse bulunuyorsa”
anlamına gelir.
Buradaki “o”, canı boğazına gelmiş ve dünya hayatından ayrılmış olan insandır.
İnsan ölürken:
- Malı,
- Makamı,
- Ünü,
- Toplumsal görünüşü
değil, Allah katındaki gerçek hâli önem kazanır.
Dünya hayatında insanlar bir kişiyi çok büyük veya çok küçük görebilir. Ancak insanın gerçek derecesini Allah bilir.
“Mukarrabîn” Kelimesi Ne Anlama Gelir
“Mukarrabîn” kelimesi:
- Yakınlaştırılanlar,
- Allah katında yüksek dereceye ulaştırılanlar,
- İlahi lütuf ve rızaya yakın kılınanlar,
- Seçkin kulluk makamına eriştirilenler
anlamlarını taşır.
Kelime, kişinin yalnızca kendi çabasıyla yükseldiğini değil, Allah’ın lütfuyla yakınlaştırıldığını da gösterir.
Kul:
- İman eder,
- Gayret gösterir,
- İyilik yapar,
- Günahlarından sakınır.
Fakat manevi derece ve kurtuluş nihayetinde Allah’ın rahmetiyle gerçekleşir.
Allah’a Yakınlık Mekânsal Bir Yakınlık mıdır
Hayır. Allah yaratılmışlar gibi belirli bir yerde bulunan ve fiziksel mesafelerle ölçülen bir varlık değildir.
Allah’a yakınlık:
- İman,
- İhlas,
- İtaat,
- Allah’ın rızası,
- Manevi derece,
- İlahi rahmete erişme
anlamına gelir.
Bir insan fiziksel olarak kutsal bir mekânda bulunabilir; fakat kalbi kibir, zulüm ve gösterişle dolu olabilir.
Başka biri uzak bir yerde yaşasa da samimi kulluğu ve güzel ahlakıyla Allah’a yakın olabilir.
Mukarrebûn İle Sâbikûn Arasında Nasıl Bir Bağ Vardır
Vakıa Suresi’nin önceki ayetlerinde “sâbikûn”, yani iyilikte öne geçenlerden söz edilmiştir.
Ardından onların:
“İşte onlar Allah’a yakınlaştırılanlardır.”
şeklinde tanımlandığı görülür.
Bu nedenle mukarrebûn:
- İmanda öne geçen,
- İyiliği ertelemeyen,
- Kullukta samimi olan,
- Fedakârlık gösteren,
- Ahlaken yüksek bir hayat süren
kimselerle ilişkilidir.
Onların yakınlığı yalnızca sözlü bir iddia değil, hayatları boyunca gösterdikleri sadakatin karşılığıdır.
Allah’a Yakınlaştırılanların Temel Özellikleri Nelerdir
Kur’an’ın genel ilkeleri ışığında Allah’a yakın kullarda şu özellikler bulunabilir:
- Samimi iman,
- İhlaslı ibadet,
- Doğruluk,
- Adalet,
- Merhamet,
- Sabır,
- Tevazu,
- Helal kazanç,
- Kul hakkından sakınma,
- Tövbe bilinci.
Ancak bu özellikleri taşıdığını söylemek, kişinin kesin olarak mukarrebûn sınıfında bulunduğunu ilan etmesi için yeterli değildir.
Kul gayret eder, hükmü ise Allah’a bırakır.
Sadece Çok İbadet Etmek Allah’a Yakınlık İçin Yeterli midir
İbadet Allah’a yakınlığın temel yollarındandır.
Fakat ibadet:
- Gösteriş,
- Kibir,
- Başkalarını küçümseme,
- Haksızlığı örtme
aracına dönüşürse manevi değerini kaybedebilir.
Namaz kılan fakat kul hakkı yiyen, oruç tutan fakat yalan söyleyen, dini bilgiler anlatan fakat insanlara zulmeden kişi ibadetinin ahlaki sonucunu eksik bırakmış olur.
Gerçek kulluk, ibadet ile güzel ahlakı birbirinden ayırmaz.
Allah’a Yakınlık Kalp İşi midir Yoksa Amel İşi midir
Allah’a yakınlık hem kalp hem de amel ile ilişkilidir.
Kalpte:
- İman,
- İhlas,
- Allah sevgisi,
- Tövbe,
- Tevekkül
bulunmalıdır.
Davranışlarda ise:
- Adalet,
- Doğruluk,
- Yardımlaşma,
- Merhamet,
- Sorumluluk
görülmelidir.
Kalbin temiz olduğunu söyleyip davranışlarda sürekli zulüm ve haksızlık yapmak yeterli değildir.
Aynı şekilde dışarıdan iyi görünen ameller de samimiyetsiz niyetlerle değer kaybedebilir.
Allah’a Yakınlıkta Kul Hakkının Önemi Nedir
Allah’a yakınlaşmak isteyen insan kul hakkını küçümseyemez.
Çünkü kul hakkı:
- Başkasının malını almak,
- Emeğini vermemek,
- İftira etmek,
- Onurunu çiğnemek,
- Yetkiyi kötüye kullanmak,
- Borcu bile bile ödememek
gibi davranışlarla ortaya çıkabilir.
İnsan çok ibadet etse bile başkalarına yaptığı haksızlıkları düzeltmeye çalışmalıdır.
Allah’a yakınlık, Allah’ın kullarına zulmetmekle bağdaşmaz.
Allah’a Yakınlaştırılanlar Günahsız İnsanlar mıdır
İnsan peygamberler dışındaki kişileri mutlak biçimde günahsız kabul etmemelidir.
Allah’a yakın kullar da hata yapabilir.
Onları farklı kılan şey:
- Hatalarında ısrar etmemeleri,
- Günahlarını savunmamaları,
- Tövbe etmeleri,
- Kendilerini düzeltmeye çalışmaları,
- Kibirle hakikate direnmemeleridir.
Manevi yakınlık hiç düşmemek değil, düştüğünde samimiyetle Allah’a dönebilmektir.
Allah’a Yakınlık Yalnızca Belirli Kişilere mi Aittir
Allah’a yakınlık yalnızca belirli bir soyun, toplumun, mesleğin veya sınıfın ayrıcalığı değildir.
İnsan:
- Zengin veya yoksul,
- Yönetici veya işçi,
- Kadın veya erkek,
- Tanınmış veya bilinmeyen
olabilir.
Allah katındaki değeri dış görünüşünden değil:
- İmanından,
- Takvasından,
- Samimiyetinden,
- Ahlakından
kaynaklanır.
Kimse soyuna, unvanına veya çevresine güvenerek ilahi yakınlığı garanti edilmiş saymamalıdır.
Bir İnsanın Mukarrebûndan Olduğunu Kesin Söyleyebilir miyiz
Vahiy tarafından açıkça bildirilmeyen belirli kişiler hakkında kesin ahiret hükmü vermek doğru değildir.
Bir insanın dışarıdan:
- İbadetini,
- Yardımlarını,
- Güzel davranışlarını
görebiliriz.
Fakat onun:
- Gerçek niyetini,
- Gizli hâllerini,
- Son nefesini,
- Allah ile arasındaki ilişkiyi
bütünüyle bilemeyiz.
İyi insanlar hakkında hayır umulur ve güzel zan taşınır; kesin hüküm ise Allah’a bırakılır.
Ölüm Anında Mukarrebûna Ne Olur
Seksen sekizinci ayet bu sorunun girişini yapar.
Bir sonraki ayette Allah’a yakınlaştırılan kişi için:
- Ravh,
- Reyhan,
- Naim cenneti
bulunduğu bildirilir.
Bu ifadeler genel olarak:
- Rahatlık,
- Huzur,
- Güzel rızık,
- İlahi ikram,
- Nimetlerle dolu cennet
anlamlarını taşır.
Dünya hayatında Allah’a sadakat gösteren kul için ölüm mutlak bir yok oluş değil, rahmet ve huzura geçiş olabilir.
Salih İnsan Ölümden Hiç Korkmaz mı
Salih insan da ölümün bilinmezliği ve ayrılık nedeniyle korku yaşayabilir.
İman, insanın bütün duygularını yok etmez.
Ancak imanlı insan:
- Allah’ın rahmetine güvenir,
- Tövbesini canlı tutar,
- Ölümü son yok oluş olarak görmez,
- Ahiret için hazırlık yapar.
Korku ile umut arasında dengeli olmak gerekir.
Yalnızca korku ümitsizliğe, yalnızca güven ise sorumsuzluğa dönüşebilir.
Allah’a Yakınlaşmak İçin Dünya Hayatından Uzaklaşmak Gerekir mi
Hayır. Allah’a yakınlaşmak toplumu, aileyi ve çalışmayı terk etmek anlamına gelmez.
İnsan:
- Ailesine güzel davranarak,
- Helal çalışarak,
- İşini dürüst yaparak,
- Yoksula yardım ederek,
- Bilgi üreterek,
- Doğayı koruyarak
da Allah’a yakınlaşabilir.
Kulluk yalnızca ibadet mekânında değil, hayatın bütün alanlarında yaşanır.
Dünya ahiretin rakibi değil, ahiret için sorumluluk alanıdır.
Allah’a Yakınlık İddiası Neden Tehlikeli Olabilir
Bir kişi kendisini kesin biçimde Allah’ın özel ve ayrıcalıklı kulu ilan ettiğinde:
- Kibirlenebilir,
- Eleştiriyi reddedebilir,
- İnsanları küçümseyebilir,
- Kendi sözlerini kutsallaştırabilir,
- Hatalarını din adına savunabilir.
Gerçek manevi yakınlık insanı daha tevazulu yapmalıdır.
Allah’a yakın olan kişi kendisini insanlardan üstün görmek yerine sorumluluğunun arttığını düşünür.
Manevi makam iddiası değil, güzel ahlak güven verir.
Bu Ayetin Günümüz İnsanına Mesajı Nedir
Günümüzde insanlar değeri çoğunlukla:
- Servet,
- Ün,
- takipçi sayısı,
- Toplumsal makam,
- Görünür başarı
ile ölçebilir.
Fakat ölüm anında bu ölçülerin hiçbiri insanın gerçek derecesini belirlemez.
Vakıa Suresi’nin seksen sekizinci ayeti, gerçek değerin Allah katındaki yakınlık olduğunu hatırlatır.
Bu yakınlık gösterişli bir kimlik değil; samimiyet, adalet ve merhametle oluşan manevi bir derecedir.
Vakıa Suresi 88. Ayetin Verdiği Temel Hakikat Nedir
Vakıa Suresi’nin seksen sekizinci ayeti, ölümden sonra insanların durumlarının aynı olmayacağını ve ölen kişi Allah’a yakınlaştırılanlardan ise onun için büyük bir ilahi ikram hazırlanacağını bildirir.
Ayetin temel mesajları şunlardır:
- Ayet ölüm sahnesinden ahiretteki karşılığa geçiş yapar.
- “Mukarrabîn” Allah’a yakınlaştırılanlar demektir.
- Yakınlık fiziksel veya mekânsal değildir.
- İlahi yakınlık manevi derece, rıza ve rahmetle ilgilidir.
- Mukarrebûn, iyilikte öne geçenlerle ilişkilidir.
- Allah’a yakınlık iman ve ihlas gerektirir.
- İbadet güzel ahlakla tamamlanmalıdır.
- Kalp temizliği davranışlardan bağımsız değildir.
- Kul hakkı manevi yakınlığa engel olabilir.
- Allah’a yakın kullar hata yapabilir fakat tövbeye yönelir.
- Manevi derece soy, servet ve unvanla kazanılmaz.
- Belirli insanlar hakkında kesin ahiret hükmü verilmemelidir.
- Salih insan ölüm karşısında korku ve umut taşıyabilir.
- Allah’a yakınlaşmak dünyadan kaçmak değildir.
- Helal çalışma ve insanlara fayda sağlama da kulluktur.
- Manevi makam iddiası kibir ve istismara dönüşebilir.
- Gerçek yakınlık insanı daha mütevazı ve merhametli yapar.
- Allah’a yakınlaştırılan kişiyi ölümden sonra huzur ve cennet bekler.
İnsan dünya hayatında başkalarına çok yakın görünebilir; fakat Allah’tan uzak bir ahlakla yaşayabilir.
Başka biri ise toplum tarafından tanınmasa bile:
- Gizlice iyilik yapabilir,
- Haksızlıktan sakınabilir,
- Samimi biçimde ibadet edebilir,
- Kırdığı kalbi onarmaya çalışabilir,
- Allah’ın rızasını insanların alkışından üstün tutabilir.
Allah’a yakınlık insanların verdiği bir unvan değil, Allah’ın bildiği ve lütfettiği manevi bir derecedir.
Bu nedenle insan:
“Ben Allah’a yakınım.”
demek yerine, kendisini Allah’a yakınlaştıracak bir hayat yaşamaya çalışmalıdır.
