Vakıa Suresi 72. Ayette Onun Ağacını Siz mi Yarattınız Yoksa Yaratan Biz miyiz Ne Anlama Gelir 
Vakıa Suresi’nin yetmiş birinci ayetinde insana:
“Tutuşturduğunuz ateşi gördünüz mü?”
diye sorulmuştur.
Yetmiş ikinci ayette ise ateşin ortaya çıkmasına vesile olan ağaca dikkat çekilir:
“Onun ağacını siz mi yarattınız, yoksa yaratan Biz miyiz?”
Ayetin Arapçası şöyledir:
أَأَنْتُمْ أَنْشَأْتُمْ شَجَرَتَهَا أَمْ نَحْنُ الْمُنْشِئُونَ
“E entüm enşe’tüm şeceratehâ em nahnu’l-münşiûn.”
İnsan ağacı kesebilir, odunu kurutabilir, iki parçayı birbirine sürterek kıvılcım çıkarabilir veya yakıt olarak kullanabilir. Fakat ağacın hücrelerini, köklerini, gövdesini ve içinde depolanan enerjiyi kendisi yaratmış değildir.
Ayet, insanın bir nimetten yararlanmasıyla o nimeti yaratması arasındaki büyük farkı ortaya koyar.
Vakıa Suresi 72. Ayetin Meali Nedir
Vakıa Suresi’nin yetmiş ikinci ayeti farklı meallerde şu şekillerde ifade edilir:
“Onun ağacını siz mi yarattınız, yoksa yaratan Biz miyiz?”
“Ateşin çıktığı ağacı siz mi meydana getirdiniz, yoksa onu yaratan Biz miyiz?”
“O ateşin yakıtı olan ağacı siz mi var ettiniz, yoksa onu Biz mi yarattık?”
“Ateşi elde ettiğiniz ağacın oluşmasını siz mi sağladınız, yoksa asıl meydana getiren Biz miyiz?”
Ayetin cevabı açıktır:
İnsan ağaçtan faydalanır; fakat ağacı gerçek anlamda yaratan Allah’tır.
Ayetteki “Şeceratehâ” Kelimesi Ne Anlama Gelir
“Şeceratehâ” ifadesi, “onun ağacı” anlamına gelir.
Buradaki zamir, önceki ayette sözü edilen ateşe işaret eder.
Yani anlam şöyledir:
“Tutuşturduğunuz ateşin kaynağı olan ağacı siz mi yarattınız?”
Geçmişte insanlar ateş yakmak için:
- Kuru odunlardan,
- Ağaç dallarından,
- Belirli ağaç türlerinden,
- Sürtünmeyle kıvılcım çıkaran parçalarından
yararlanmıştır.
Ayet insanın ateşi yaktığı aracı değil, o aracın yaratılışını sorgular.
“Enşe’tüm” Kelimesi Ne Anlama Gelir
Ayette geçen “enşe’tüm” kelimesi:
- Siz mi meydana getirdiniz,
- Siz mi yetiştirdiniz,
- Siz mi var ettiniz,
- Siz mi yaratıp geliştirdiniz
anlamlarını taşır.
Bu kelime yalnızca tohumu toprağa dikmeyi değil, ağacın bütün varlık sürecini meydana getirmeyi ifade eder.
İnsan fidan dikebilir ve bakım yapabilir.
Fakat:
- Tohumdaki canlılığı,
- Köklerin gelişimini,
- Gövdenin oluşumunu,
- Ağacın enerji depolama yeteneğini
yoktan yaratamaz.
“El-Münşiûn” İfadesi Ne Anlama Gelir
“El-münşiûn” ifadesi:
- Meydana getirenler,
- Yetiştirip var edenler,
- İlk oluşumu başlatanlar,
- Gerçek yaratıcı olanlar
anlamına gelir.
Ayette Allah’ın kendisi için kullandığı bu ifade, ağacın gerçek yaratıcısının Allah olduğunu bildirir.
Kur’an’daki “Biz” ifadesi çok sayıda ilah bulunduğu anlamına gelmez.
Allah tektir.
Bu anlatım ilahi kudretin, azametin ve yaratma fiilinin büyüklüğünü vurgular.
İnsan Ağaç Yetiştiriyorsa Onu Yaratan Sayılmaz mı
Günlük dilde insanın ağaç yetiştirdiği söylenebilir.
Çünkü insan:
- Tohum eker,
- Fidan diker,
- Sulama yapar,
- Budama yapar,
- Hastalıklardan korur.
Ancak insanın yaptığı bakım ile Allah’ın yaratması aynı şey değildir.
İnsan sebepleri hazırlar.
Ağaca hayat veren, hücrelerini çoğaltan ve onu topraktan yükselten yaratıcı Allah’tır.
İnsan yetişmeye vesile olur; yoktan var eden değildir.
Ağaç Topraktan Nasıl Meydana Gelir
Ağaç büyürken:
- Kökleriyle topraktan su ve mineraller alır.
- Yapraklarıyla güneş ışığından yararlanır.
- Havadan karbondioksit alır.
- Hücrelerinde besin ve yapı maddeleri üretir.
- Gövde, dal, yaprak, çiçek ve meyve oluşturur.
İnsan bu süreçleri bilimsel olarak inceleyebilir.
Fakat bütün bu düzeni baştan kurmuş değildir.
Topraktan alınan dağınık maddelerin canlı, düzenli ve büyüyen bir ağaca dönüşmesi yaratılışın önemli delillerinden biridir.
Ağaç Ateşi Nasıl İçinde Taşır
Ağaç büyürken güneşten aldığı enerjiyi kimyasal bağlar içinde depolar.
Odun yakıldığında bu enerji:
- Isı,
- Işık,
- Alev
olarak açığa çıkar.
Bu nedenle odun, bir bakıma yıllar boyunca depolanmış güneş enerjisinin taşıyıcısıdır.
İnsan odunu yakarak bu enerjiyi açığa çıkarabilir.
Fakat güneşi, ağacı, fotosentezi ve enerji dönüşümünü kendisi yaratmış değildir.
Yeşil Bir Ağaçtan Ateş Çıkması Neyi Düşündürür
Ağaç su taşıyan, canlı ve yeşil bir varlıktır.
Buna rağmen kuruduğunda yanabilir ve ateşin yakıtı hâline gelebilir.
Bazı klasik yorumlarda, özellikle belirli ağaçların dallarının birbirine sürtülmesiyle ateş çıkarılmasına dikkat çekilmiştir.
Bu durum birbirine zıt gibi görünen iki özelliği düşündürür:
- Yaşlık ve kuruluk,
- Canlılık ve yanma,
- Su taşıma ve ateş çıkarma.
Allah aynı yaratılmış maddede farklı zamanlarda farklı özellikler ortaya çıkarabilir.
Ayet Belirli Bir Ağaç Türüne mi İşaret Eder
Bazı tefsirlerde Arap Yarımadası’nda ateş yakmak için kullanılan merh ve afâr gibi ağaçlardan söz edilir.
Bu ağaçların dalları birbirine sürtülerek kıvılcım çıkarılabildiği aktarılır.
Ancak ayetin anlamı yalnızca belirli bir ağaç türüyle sınırlandırılmamalıdır.
Genel mesaj şudur:
İnsanın ateş elde ettiği ağacı ve ağacın içindeki yanma özelliğini yaratan Allah’tır.
Belirli tarihî örnekler, bu genel hakikati anlamaya yardımcı olabilir.
Ağaç İle Ateş Arasındaki İlişki Yeniden Dirilişi Düşündürür mü
Evet. Vakıa Suresi’nin bu bölümü ölümden sonra dirilişin mümkünlüğünü anlatan deliller içindedir.
Yeşil ve canlı bir ağaçtan, görünüşte ona zıt olan ateşin çıkması insana Allah’ın kudretini düşündürür.
Allah:
- Kuru tohumdan canlı bitki,
- Ölü topraktan yeşil ekin,
- Su taşıyan ağaçtan yakıcı ateş
çıkarabilir.
Bu kudrete sahip olan Allah, ölmüş insanı yeniden yaratmaya da kadirdir.
İnsan Sebepleri Kullanmakla Neden Kibirlenmemelidir
İnsan ateşi yakmayı öğrendiğinde büyük bir güç elde etmiş olabilir.
Fakat kullandığı bütün unsurlar önceden yaratılmıştır:
- Ağaç,
- Oksijen,
- Isı,
- Sürtünme,
- Enerji,
- Fiziksel ve kimyasal kanunlar.
İnsan bunları keşfeder, düzenler ve kullanır.
Bu başarı küçümsenmemelidir; fakat insanı mutlak yaratıcı gibi göstermemelidir.
Keşfetmek başka, yaratmak başkadır.
Ağaç Yalnızca Yakacak mıdır
Hayır. Ağaç çok yönlü bir nimettir.
Ağaçlar:
- Oksijen döngüsüne katkıda bulunur.
- Gölge sağlar.
- Meyve verir.
- Toprağı korur.
- Birçok canlıya yuva olur.
- Su döngüsünü destekler.
- Odun ve çeşitli hammaddeler sağlar.
Ağacı yalnızca yakılacak bir madde olarak görmek, onun ekolojik ve hayati değerini küçültür.
İnsan ağaçtan yararlanırken onu koruma sorumluluğunu da taşımalıdır.
Ağaç Kesmek Her Zaman Yanlış mıdır
Ağaçtan ihtiyaç ölçüsünde yararlanmak bütünüyle yasak veya yanlış değildir.
İnsan:
- Ev yapımında,
- Isınmada,
- Mobilyada,
- Kâğıt üretiminde,
- Çeşitli araçların yapımında
odundan faydalanabilir.
Ancak kesim:
- Plansız,
- Ölçüsüz,
- Ormanı yok edecek,
- Canlıların yaşam alanlarını tahrip edecek
biçimde yapılmamalıdır.
Kesilen ağaçların yerine yenilerinin dikilmesi ve orman dengesinin korunması gerekir.
Ormanları Yakmak Bu Ayetin Mesajıyla Nasıl Çelişir
Ayet ağacın Allah tarafından yaratılmış bir nimet olduğunu bildirir.
Bu nimeti:
- Kasıtlı yangınlarla,
- İhmalle,
- Çıkar uğruna,
- Plansız yapılaşmayla
yok etmek ağır bir sorumluluktur.
Orman yangını yalnızca ağaçları yok etmez.
Aynı zamanda:
- Hayvanların yuvalarını,
- Toprağın verimliliğini,
- Su kaynaklarını,
- İnsanların geçim alanlarını
zarara uğratabilir.
Allah’ın yarattığı ağacı korumak, nimete karşı şükrün bir parçasıdır.
Odun Ve Enerji Kullanımında Ölçü Neden Önemlidir
Dünyanın bazı bölgelerinde odun hâlâ temel ısınma ve yemek pişirme kaynağıdır.
Ancak aşırı ve kontrolsüz odun kullanımı:
- Ormansızlaşmaya,
- Erozyona,
- Hava kirliliğine,
- Ekosistemlerin bozulmasına
yol açabilir.
İnsan ihtiyaçlarını karşılamalı; fakat kullandığı kaynağın yenilenme hızını ve çevresel etkisini gözetmelidir.
Nimetten yararlanmak, onu tüketip yok etme hakkı vermez.
Enerji Nimeti Nasıl Şükürle Kullanılmalıdır
Enerjinin şükrü:
- Gereksiz tüketimden kaçınmak,
- Güvenli kullanım sağlamak,
- Çevreye verilen zararı azaltmak,
- Yoksulların enerjiye ulaşmasını gözetmek,
- Temiz enerji imkânlarını geliştirmek
ile gösterilebilir.
İnsan bir odayı gereksiz yere aşırı ısıtırken başka insanların soğukta kaldığını düşünmelidir.
Enerji yalnızca teknik değil, aynı zamanda ahlaki ve toplumsal bir konudur.
Ateşin Kaynağını Düşünmek İnsana Ne Öğretir
İnsan ateşe bakarken yalnızca alevi görmemelidir.
Alevin arkasında:
- Toprak,
- Su,
- Güneş,
- Ağaç,
- Yıllar süren büyüme,
- Enerji dönüşümü
vardır.
Bir anda yanan odun, yıllar boyunca oluşmuştur.
Bu gerçek insana tükettiği şeylerin geçmişinde büyük bir emek ve yaratılış süreci bulunduğunu öğretir.
Kolay tüketilen bir nimetin oluşumu kolay olmayabilir.
Bu Ayetin Günümüz İnsanına Mesajı Nedir
Günümüz insanı enerjiyi çoğu zaman düğmeye basarak elde eder.
Elektrik, doğal gaz ve yakıt hazır biçimde sunulduğu için enerji kaynaklarının kökeni unutulabilir.
Vakıa Suresi’nin yetmiş ikinci ayeti insana şu soruları düşündürür:
- Kullandığımız enerji nereden geliyor?
- Bu enerji için hangi doğal kaynaklar tüketiliyor?
- Çevreye hangi zararlar veriliyor?
- Enerji nimetinden herkes adaletli biçimde yararlanabiliyor mu?
- Tüketimimiz ihtiyaç mı, israf mı?
Ayet yalnızca eski dönemde odunla ateş yakan insana değil, bugün enerji kullanan herkese hitap eder.
Vakıa Suresi 72. Ayetin Verdiği Temel Hakikat Nedir
Vakıa Suresi’nin yetmiş ikinci ayeti, insanın ateş elde ettiği ağacı kendisinin yaratmadığını; onu meydana getirenin Allah olduğunu bildirir.
Ayetin temel mesajları şunlardır:
- İnsan ağacı dikebilir fakat ona hayatı veremez.
- “Şeceratehâ” ateşin kaynağı olan ağacı ifade eder.
- “Enşe’tüm” meydana getirmek ve var etmek anlamını taşır.
- Gerçek yaratıcı Allah’tır.
- İnsan sebepleri kullanır; sebeplerin yaratıcısı değildir.
- Ağaç güneş enerjisini yapısında depolar.
- Odun yandığında bu enerji ısı ve ışık olarak açığa çıkar.
- Yeşil ağaçtan ateş çıkması Allah’ın kudretini düşündürür.
- Ayet yeniden dirilişin mümkünlüğüne de işaret eder.
- Keşfetmek ile yoktan yaratmak aynı şey değildir.
- Ağaç yalnızca yakacak değil, çok yönlü bir hayat kaynağıdır.
- Ormanlar ölçüsüzce kesilmemeli ve yakılmamalıdır.
- Enerji kullanımı çevresel ve ahlaki sorumluluk taşır.
- Nimetten yararlanmak onu sınırsızca tüketme hakkı vermez.
- İnsan kullandığı enerji karşısında şükür ve tevazu göstermelidir.
İnsan ateşi yakmak için odunu eline alabilir. Fakat o odunun bir zamanlar küçücük bir tohum olduğunu, yıllarca topraktan su çektiğini ve güneşten enerji topladığını unutabilir.
Ağacı yetiştiren insan görünse de onun içindeki hayatı başlatan, köklerini yönlendiren ve enerji taşıyan yapısını meydana getiren Allah’tır.
Ayet insanın emeğini ve bilgisini inkâr etmez. İnsana yalnızca şu sınırı hatırlatır:
Sen kullanansın, mutlak yaratıcı değilsin.
