Târık Suresi 7. Ayette “Bel Kemiği İle Göğüs Kemikleri Arasından Çıkar” Buyrulması Ne Anlama Gelir Ve Bu İfade İnsan Üreme Anatomisiyle Nasıl Anlaşılmalıdır; Ayetin Klasik Tefsiri İle Modern Biyoloji Arasında Nasıl Sağlıklı Bir Ayrım Kurulabilir 
Târık Suresi 7. Ayette Ne Buyrulur
Târık Suresinin yedinci ayetinde anlam olarak:
“O, sulb ile terâib arasından çıkar.”
buyrulur.
Bir önceki ayette:
“Atılan bir sudan yaratıldı.”
denilmişti.
Şimdi bu sıvının çıkışıyla ilgili:
iki önemli kelime kullanılır:
sulb
ve:
terâib.
Bu iki kelimenin nasıl anlaşılması gerektiği:
hem klasik tefsirde
hem modern dönemde:
çok tartışılmıştır.
“Sulb” Kelimesi Ne Anlama Gelir
“Sulb”:
temel olarak:
sertlik,
omurga,
bel,
sırt bölgesi
ve kişinin nesebini taşıyan beden bölgesi
anlamlarıyla ilişkilidir.
Klasik Arapçada:
“sulbünden gelen”
ifadesi:
bir kimsenin soyundan gelen çocukları
anlatmak için de kullanılabilir.
Bu nedenle kelime:
yalnız tek bir kemiğin anatomik adı olarak
daraltılmamalıdır.
Bağlama göre:
bel, sırt, omurga veya nesil kaynağı
çağrışımı taşıyabilir.
“Terâib” Kelimesi Ne Anlama Gelir
“Terâib”:
“terîbe” kelimesinin çoğuludur.
Klasik sözlük ve tefsirlerde:
göğüs bölgesi,
köprücük kemikleri çevresi,
kaburgalar,
göğsün üst veya ön kısmındaki kemikler
gibi farklı açıklamalar verilmiştir.
Bu nedenle Türkçe meallerde:
“göğüs kemikleri”
veya:
“kaburgalar”
gibi karşılıklar görülebilir.
Kelimeyi:
modern anatominin tek bir spesifik kemiğine
birebir sabitlemek:
her zaman kolay değildir.
Ayetin En Yaygın Klasik Yorumu Nedir
Klasik tefsirlerde yaygın yorumlardan biri:
“sulb”ün erkeğe, “terâib”in kadına ait olduğu
şeklindedir.
Buna göre:
ayet:
insanın oluşumunun:
erkek ve kadın
üreme katkısıyla ilişkili olduğuna
işaret ediyor şeklinde anlaşılmıştır.
Ancak bütün müfessirler:
aynı açıklamayı vermemiştir.
Bazıları:
iki terimi de bedenin belirli bölgeleri olarak,
bazıları ise:
üreme kaynağını ifade eden daha geniş bir dil olarak
yorumlamıştır.
Bu Ayet “Sperm Göğüs Kemiğinden Çıkar” mı Diyor
Ayetin:
“Sperm doğrudan göğüs kemiğinden üretilir.”
şeklinde basit bir modern anatomi cümlesine çevrilmesi
doğru değildir.
Metin:
“sulb” ve “terâib arasından çıkan”
bir üreme sıvısından söz eder.
Ancak bunun:
modern anatomide tam olarak hangi yapıya karşılık geldiğini
ayet teknik olarak açıklamaz.
Dolayısıyla:
metni doğrudan bir anatomi atlası cümlesi gibi okumak
yanıltıcı olabilir.
Modern Biyolojiye Göre Sperm Nerede Üretilir
Modern biyolojiye göre:
sperm hücreleri:
testislerde
üretilir.
Daha sonra:
epididim,
vas deferens,
seminal veziküller,
prostat
ve diğer üreme yapılarının katkılarıyla:
meni oluşur ve dışarı atılır.
Yani yetişkin erkek anatomisinde:
sperm üretiminin doğrudan:
bel kemiğiyle göğüs kemiği arasındaki boşlukta
gerçekleştiğini söylemek:
bilimsel olarak doğru değildir.
Bu ayrımı açık tutmak gerekir.
O Hâlde Ayet İle Modern Anatomi Arasında Çelişki mi Vardır
Bu sorunun cevabı:
ayeti hangi düzeyde okuduğumuza bağlıdır.
Eğer ayet:
“Sperm anatomik olarak tam şu kemiklerin arasındaki bölgede üretilir.”
şeklinde:
modern bilimsel bir iddia olarak okunursa:
sorun ortaya çıkar.
Fakat ayetin:
üreme kökenini:
dönemin diliyle,
geniş beden bölgeleri üzerinden
ve teolojik amaçla anlattığı kabul edilirse:
metnin amacı:
modern anatomi öğretmek değildir.
Bu nedenle sağlıklı yaklaşım:
ayet ile modern bilimin soru türlerini birbirinden ayırmaktır.
Embriyonik Gelişim Bu Ayeti Açıklamak İçin Kullanılabilir mi
Modern dönemde bazı yorumcular:
testislerin embriyonik gelişimde:
karın arka duvarı civarında gelişip
daha sonra skrotuma inmesini
ayetle ilişkilendirmiştir.
Bu:
ilginç bir modern yorum olabilir.
Fakat dikkatli olmak gerekir.
Ayet açıkça:
embriyonik testis göçünü
anlatmaz.
Bu nedenle:
“Ayet kesin olarak embriyolojiyi önceden bildirmiştir.”
demek:
metnin söylediğinden fazla iddiada bulunmak olur.
Bilimsel bilgiyi:
ayet üzerine zorla giydirmemek daha sağlamdır.
Kadının Üreme Katkısı Bu Ayette Görmezden mi Geliniyor
Hayır.
Klasik yorumların önemli bir kısmı:
“terâib”i kadınla ilişkilendirerek:
insanın oluşumunda:
kadın ve erkeğin birlikte rolünü
vurgulamıştır.
Modern biyoloji de:
insanın oluşumunun:
sperm ve yumurtanın birleşmesine
bağlı olduğunu gösterir.
Ancak ayetin:
genetik katkıyı modern terminolojiyle açıklaması
beklenmemelidir.
Bu:
onun doğrudan amacı değildir.
Modern Biyoloji İnsan Üremesini Nasıl Açıklar
Modern biyolojiye göre:
erkek:
sperm hücresi sağlar.
Kadın:
yumurta hücresi sağlar.
Her biri:
genetik materyalin yarısını taşır.
Döllenmeyle:
zigot oluşur.
Ardından:
hücre bölünmeleri,
embriyonik gelişim
ve organ oluşumu
başlar.
Bu süreç:
çok ayrıntılı olarak:
gözlem,
deney
ve moleküler biyoloji
yöntemleriyle incelenebilir.
Kur’an’ın Târık ayetleri ise:
bu mekanizmanın bütün ayrıntılarını değil,
insanın kökenini düşünmesini
ister.
Ayeti “Bilimsel Mucize” Olarak Sunmak Neden Risklidir
Çünkü bilimsel bilgi:
çok kesin terminoloji
gerektirir.
Bir ayetteki:
geniş anlamlı kelimeyi
sonradan keşfedilmiş spesifik bir yapıya
zorla eşitlemek:
metni kırılgan hâle getirebilir.
Bilimsel teori veya yorum değiştiğinde:
ayet yanlış yorumlanmış gibi
görünebilir.
Kur’an’ın değerini:
her modern bilimsel keşfe bağlamak yerine:
ayetleri:
kendi dilsel ve teolojik bağlamında
okumak daha sağlıklıdır.
Klasik Müfessirler Neden Modern Anatomiden Farklı Açıklamalar Yapmış Olabilir
Çünkü onlar:
kendi dönemlerinin:
dil,
tıp,
gözlem
ve kültür dünyası içinde
yorum yapıyordu.
Tefsir:
vahyin kendisi değildir.
Müfessir:
insandır.
Bu nedenle:
bir klasik yorumun:
tarihsel değeri yüksek olabilir
ama:
modern bilim açısından:
mutlak doğru olmak zorunda değildir.
Bu ayrım:
Kur’an ile:
Kur’an yorumunu
birbirine karıştırmamak açısından
çok önemlidir.
Bir Müslüman Klasik Tefsirdeki Bilimsel Bir Açıklamanın Yanlış Olduğunu Kabul Edebilir mi
Evet.
Bu:
Kur’an’ı reddetmek
anlamına gelmez.
Bir müfessir:
kendi döneminin tıbbi bilgisinden hareketle
bir yorum yapmış olabilir.
Daha sonra bilim:
başka bir mekanizma göstermişse:
yanlış olan:
yorum
olabilir.
Metnin kendisi ile:
o metne dair insan yorumunu
ayırmak:
entelektüel açıdan gereklidir.
Ayetin Asıl Konusu Anatomi Değilse Nedir
Surenin akışına bakıldığında:
asıl konu:
yeniden diriliştir.
- ayet:
“İnsan neden yaratıldığına baksın.”
- ayet:
“Atılan bir sudan yaratıldı.”
- ayet:
bu başlangıcı biraz daha tasvir eder.
Ardından:
- ayette:
Allah’ın:
onu yeniden döndürmeye kadir olduğu
söylenecektir.
Yani biyolojik başlangıç:
asıl olarak:
ikinci yaratılışın mümkünlüğünü düşündürmek için
hatırlatılır.
Ayetin Ana Mantığı Nedir
Mantık şu şekilde işler:
Sen bugün:
düşünen,
konuşan,
karmaşık bir insan
olarak varsın.
Ama başlangıcın:
son derece mütevazıydı.
Bu dönüşümü mümkün kılan yaratıcı kudret kabul ediliyorsa:
ölümden sonra yeniden yaratmanın:
mutlak anlamda imkânsız olduğu
neden düşünülsün?
Dolayısıyla ayetin hedefi:
üreme organlarının haritasından çok:
ilahî kudret ve yeniden yaratılış
sorusudur.
Bu Ayet İnsanın Kibrine Nasıl Dokunur
İnsan:
bedeniyle,
soyuyla,
servetiyle
ve gücüyle
övünebilir.
Ama sure:
ona:
başlangıcını
hatırlatır.
Bir zamanlar:
bugünkü makamı yoktu.
Bedeninin bugünkü hâli yoktu.
Düşünceleri yoktu.
İsmi bile yoktu.
Bu farkındalık:
insana:
“Kendini mutlaklaştırma.”
der.
Mütevazı köken:
ahlaki tevazunun güçlü bir kaynağı olabilir.
Bu Ayeti Okurken En Sağlıklı Yöntem Ne Olabilir
Üç düzeyi ayırmak faydalıdır:
Birincisi:
Dilsel anlam.
Sulb ve terâib kelimeleri ne ifade ediyor?
İkincisi:
Klasik tefsir.
Müfessirler bu ifadeyi nasıl anlamış?
Üçüncüsü:
Modern bilim.
Üreme anatomisi bugün nasıl açıklanıyor?
Bu üç alanı birbirine karıştırmadan:
bir arada değerlendirmek:
hem metne
hem bilime
daha adil bir yaklaşım sağlar.
Târık Suresi 5, 6 Ve 7. Ayetler Birlikte Nasıl Okunmalıdır
- ayet:
“İnsan neden yaratıldığına baksın.”- ayet:
“Atılan bir sudan yaratıldı.”- ayet:
“Sulb ile terâib arasından çıkar.”Bu üç ayet:
insanı:
kendi kökenine
geri götürür.
Ama amaç:
orada kalmak değildir.
Bir sonraki ayet:
bütün düşüncenin yönünü gösterecektir:
“Şüphesiz Allah onu yeniden döndürmeye kadirdir.”
Yani:
köken → kudret → yeniden diriliş
zinciri kurulmaktadır.
Târık Suresi 7. Ayetin En Derin Mesajı Nedir
Târık Suresinin yedinci ayeti:
“Sulb ile terâib arasından çıkar.”
der.
Bu ayet:
özellikle modern çağda:
çok tartışılmıştır.
Bazıları:
onu modern anatomiyle birebir eşleştirmeye çalışmış,
bazıları:
embriyolojik gelişimle açıklamış,
bazıları:
klasik tefsirlerdeki:
erkek ve kadın beden bölgeleri
yorumunu sürdürmüş,
bazıları ise:
ayetin bilimsel açıdan problemli olduğunu
ileri sürmüştür.
Bütün bu tartışmaların ortasında:
en sağlıklı yaklaşım:
önce metnin:
ne söylediğini
ve:
ne söylemediğini
ayırmaktır.
Ayet:
modern anatomi kitabı değildir.
Testisin mikroskobik yapısını anlatmaz.
Spermatogenezi tarif etmez.
Yumurtlama döngüsünü açıklamaz.
DNA’dan,
kromozomlardan
ve döllenmenin moleküler mekanizmalarından
söz etmez.
Bunlar:
bilimin alanıdır.
Kur’an’ın burada yaptığı:
insana:
“Kendi kökenini düşün.”
demektir.
Bu ayrım son derece değerlidir.
Çünkü bazen dini metni savunmak amacıyla:
ona söylemediği bilimsel ayrıntıları:
yüklemeye çalışırız.
Sonra:
ayet:
zorlanmış yorumların yükünü
taşımak zorunda kalır.
Oysa metnin kendi mesajı:
zaten güçlüdür.
İnsan:
mütevazı bir biyolojik başlangıçtan
gelmiştir.
Bugün:
düşünebiliyor.
Konuşabiliyor.
Hatırlıyor.
Seviyor.
Üretiyor.
Kendi kökenini:
inceleyebiliyor.
Bu dönüşüm:
başlı başına:
tefekkür konusu olabilir.
Ayetin başka önemli dersi:
tefsirin vahiy olmadığıdır.
Geçmişte büyük âlimler:
ellerindeki bilgiyle:
çok değerli açıklamalar yapmışlardır.
Ama onlar:
yanılmaz değildi.
Bir müfessirin:
anatomi konusunda:
döneminin bilgisini kullanmış olması
ve bu bilginin bugün:
eksik görünmesi:
Kur’an’ın kendisinin:
aynı bilimsel hatayı söylediği
anlamına otomatik olarak gelmez.
Bu ayrımı yapabilmek:
dinin entelektüel gücünü azaltmaz.
Tam tersine:
metni:
insan yorumlarının değişebilirliğinden
ayırt eder.
Aynı şekilde:
modern bilimi de:
ayetlerin hizmetkârı
hâline getirmemek gerekir.
Bilim:
kendi yöntemleriyle:
insan üremesini inceler.
Bugün bildiğimiz kadarıyla:
sperm testislerde üretilir.
Yumurta:
overlerde gelişir.
Döllenme:
genellikle fallop tüpünde gerçekleşir.
Bunlar:
deneysel ve gözlemsel bilimsel bilgilerdir.
Bunları:
metni korumak için inkâr etmek
gereksizdir.
Asıl soru:
surenin:
neden insan üremesini hatırlattığıdır.
Cevap:
bir sonraki ayette ortaya çıkacaktır:
yeniden diriliş.
İnsan:
ölümden sonra yeniden yaratılmasını:
imkânsız görüyorsa,
Kur’an:
ona:
ilk yaratılışını düşündürür.
Sen bugün:
çok karmaşık bir insansın.
Ama başlangıcın:
çok küçüktü.
İlk yaratılış mümkün olmuşsa:
Kur’an’ın teolojik mantığında:
ikinci yaratılış:
neden imkânsız olsun?
İşte Târık 7’nin asıl yönü:
anatomi tartışmasının ötesinde:
buraya uzanır.
Ve belki ayetin bize öğrettiği daha genel bir düşünsel ilke vardır:
Din ile bilimi birbirine düşman etmek kadar, ikisini zorla aynı cümleye sıkıştırmak da hatalı olabilir.
Bilim:
“Nasıl?”
sorusunun ayrıntılarını araştırabilir.
Vahiy:
“Bunun anlamı nedir ve insan bunun karşısında ne düşünmelidir?”
sorusuna yöneltebilir.
Bu alanlar kesişebilir.
Ama aynı şey değildir.
Ve belki Târık Suresi 7. ayetin en derin mesajı şöyle ifade edilebilir:
İnsan kendi biyolojik kökenini dürüstçe incelemekten korkmamalıdır. Kur’an’ın amacı modern anatominin yerine geçmek değil, bu mütevazı başlangıcı insanın kibri ve yeniden diriliş sorusu karşısında bir tefekkür aynasına dönüştürmektir. Metni bilim adına zorlamadan, bilimi de metin adına inkâr etmeden okumak hem akla hem vahyin maksadına daha sadık bir yol sunar.
