Bürûc Suresi 14. Ayette “O Çok Bağışlayandır, Çok Sevendir” Buyrulması Ne Anlama Gelir Ve Şiddetli İlahi Yakalamadan Hemen Sonra “Gafûr” Ve “Vedûd” İsimlerinin Gelmesi Allah’ın Adalet, Bağışlama Ve Sevgi İlişkisini Nasıl Açıklar 
Bürûc Suresi 14. Ayette Ne Buyrulur
Bürûc Suresinin on dördüncü ayetinde anlam olarak:
“O, çok bağışlayandır, çok sevendir.”
buyrulur.
Ayet son derece kısadır.
Fakat surenin önceki bölümleri düşünüldüğünde:
çok güçlü bir anlam taşır.
Çünkü biraz önce:
Rabbinin yakalamasının çok şiddetli olduğu
söylenmişti.
Ardından:
ilk yaratanın ve yeniden diriltenin Allah olduğu
bildirilmişti.
Şimdi aynı Allah:
Gafûr
ve:
Vedûd
olarak tanıtılır.
Yani:
adalet,
bağışlamave:
sevgiaynı ilahî tasvir içerisinde birleşir.
“Gafûr” Ne Anlama Gelir
Gafûr:
çok bağışlayan,
günahları örten,
affı geniş olan
anlamına gelir.
Kelime:
Arapçadaki “ğ-f-r” kökünden gelir.
Bu kökte:
örtme,
koruma
ve bağışlama
anlamları bulunur.
Dolayısıyla Allah’ın:
Gafûr
olarak nitelenmesi:
bağışlamasının:
istisnai değil,
ilahî rahmetinin güçlü bir niteliği
olduğunu ifade eder.
“Vedûd” Ne Anlama Gelir
Vedûd:
çok seven,
sevgi sahibi,
sevilmeye layık olan
anlamlarına gelir.
Kelime:
“vudd”
kökünden gelir.
Bu kök:
sevgi,
muhabbet
ve içten yakınlık
anlamı taşır.
Dolayısıyla ayette Allah:
yalnız:
bağışlayan
olarak değil,
aynı zamanda:
seven
olarak tanıtılır.
Bu ayrım çok önemlidir.
Bağışlamak İle Sevmek Aynı Şey midir
Hayır.
Bir insan:
başkasını affedebilir
ama onunla yeniden yakınlık kurmayabilir.
Affetmek:
cezalandırmaktan vazgeçmek
olabilir.
Sevgi ise:
daha derin bir ilişkiyi ifade eder.
Bürûc 14’te:
Gafûr
ve:
Vedûd
yan yana gelir.
Bu da ilahî rahmetin:
yalnız:
“Cezayı kaldırmak”
şeklinde değil,
insanı:
sevgiyle karşılayan bir rahmet
olarak düşünülmesine imkân verir.
“Rabbinin Yakalaması Çok Şiddetlidir” İfadesinden Sonra Neden “Çok Bağışlayan” Denir
Bu geçiş son derece dikkat çekicidir.
- ayet:
“Rabbinin yakalaması çok şiddetlidir.”
- ayet ise:
“O çok bağışlayan, çok sevendir.”
der.
Böylece Kur’an’ın Allah tasavvuru:
tek boyutlu değildir.
Allah:
yalnız cezalandıran değildir.
Ama:
yalnız hiçbir şeyi önemsemeyen bir bağışlayıcı da değildir.
Zulüm:
hesaba tabidir.
Tövbe ve dönüş ise:
bağışlanma ihtimalini
açık tutar.
Hendek Sahipleri Gibi Büyük Zalimler İçin Bile “Gafûr” İsminin Geçmesi Ne Söyler
Bu nokta özellikle önemlidir.
Surenin önceki ayetinde:
mümin erkek ve kadınlara zulmedenlerden söz edilmiş
ve:
“sonra tövbe etmeyenler”
denilmişti.
Bu ifade zaten:
tövbe ihtimalini açık bırakmıştı.
Şimdi Allah’ın:
Gafûr
olduğu belirtilir.
Dolayısıyla surenin mesajı:
şudur:
En ağır suç bile insanın samimi dönüş ihtimalini otomatik olarak ortadan kaldırmaz.
Fakat bu:
suçun önemsiz olduğu
anlamına gelmez.
Gerçek Tövbe İlahi Bağışlamayla Nasıl İlişkilidir
Bağışlanma:
sadece dilde:
“Beni affet.”
demek değildir.
Gerçek tövbe:
yanlışı bırakmayı,
pişmanlığı,
bir daha dönmemeye yönelmeyi
ve mümkünse:
verilen zararı telafi etmeyi
gerektirir.
Bir insan:
zulmünü savunurken:
gerçek anlamda dönmüş sayılamaz.
Bu nedenle:
Gafûr
ismi:
ucuz bir af anlayışı değil,
gerçek dönüşe açık bir rahmet
anlamı taşır.
Allah’ın “Seven” Olarak Tanıtılması Neden Bürûc Suresinde Çok Etkileyicidir
Çünkü surenin merkezinde:
çok büyük bir acı vardır.
İnsanlar:
inançlarından dolayı:
ateş hendeklerine atılmıştır.
Böylesine karanlık bir sahnenin ortasında:
Allah:
Vedûd
olarak tanıtılır.
Bu:
mazluma şu mesajı taşır:
“Yalnız değilsin.”
Kur’an’ın inanç perspektifinde:
Allah’ın ilişkisinin temelinde yalnız:
hüküm
ve ceza
değil,
sevgi
de vardır.
İlahi Sevgi Mazlum İçin Nasıl Bir Teselli Taşır
Bir insan zulme uğradığında:
kendini değersiz hissedebilir.
Özellikle herkes:
onu terk etmişse:
“Kimse beni istemiyor.”
duygusuna kapılabilir.
Bürûc’un:
Vedûd
ifadesi:
bu yalnızlık duygusuna:
teolojik bir cevap verir.
İnsanlar seni reddedebilir.
Zalimler seni yok etmeye çalışabilir.
Ama Kur’an’ın inanç çerçevesinde:
ilahî sevgi seni değersiz saymaz.
İlahi Sevgi İnsan Sevgisi Gibi mi Anlaşılmalıdır
Tam olarak değil.
İnsan sevgisi:
duygusal,
değişken
ve zaman zaman ihtiyaç temelli olabilir.
Allah’ın sevgisi ise:
İslamî teolojide:
insani biyolojik veya psikolojik duygularla
birebir özdeşleştirilmez.
Vedûd
ismi:
ilahî yakınlık,
rahmet,
lütuf
ve sevgiyle ilişkilendirilir.
Dolayısıyla:
Allah’ın sevgisini:
insan sevgisinin sınırlı biçimine indirgemek
doğru olmaz.
Seven Bir Allah Nasıl Cezalandırabilir
Bu:
din felsefesinin önemli sorularından biridir.
Sevgi:
adaletin ortadan kaldırılması
anlamına gelmez.
Bir mağdura gerçekten değer veriyorsanız:
ona yapılan zulmü:
önemsiz sayamazsınız.
Dolayısıyla ilahî sevgi:
zulmü:
“Boş ver.”
diyerek görmezden gelmek değildir.
Tam tersine:
mazlumun değerini ciddiye almak:
zalimden hesap sormayı
gerektirebilir.
Bu açıdan:
adalet ile sevgi zorunlu olarak karşıt değildir.
Her Şeyi Affetmek Her Zaman Merhamet midir
Hayır.
Düşünelim:
Bir zalim:
mağdurlarına tekrar tekrar zarar veriyor.
Hiç pişman değil.
Zulmünü sürdürüyor.
Hiçbir karşılık görmüyor.
Buna:
“Merhamet”
demek:
mağdura karşı haksızlık olabilir.
Gerçek merhamet:
yalnız failin değil,
mağdurun da değerini
hesaba katmalıdır.
Bürûc’un adalet-merhamet dengesi:
bu nedenle önemlidir.
“Vedûd” İsmi İnsanın Allah’la İlişkisini Nasıl Değiştirebilir
Eğer Allah yalnız:
ceza vermeyi bekleyen bir otorite
olarak düşünülürse:
din:
sadece korkuya dönüşebilir.
Fakat:
Vedûd
ismi:
ilişkiye:
sevgi,
yakınlık,
umut
ve güven
boyutu ekler.
İnsan yalnız:
“Cezadan nasıl kurtulurum?”
diye değil,
“Sevgiye layık bir hayat nasıl yaşarım?”
diye de düşünmeye başlayabilir.
Allah’ın Sevgisi İnsan Tarafından “Kazanılması” Gereken Bir Şey midir
Kur’an’da:
ilahî sevginin:
çeşitli ahlaki niteliklerle
ilişkilendirildiği görülür.
İyilik yapanlar,
adaletli davrananlar,
sabredenler,
tövbe edenler
gibi gruplar:
Allah’ın sevgisiyle anılır.
Bu:
sevginin mekanik bir puan sistemi olduğu
anlamına gelmez.
Ama:
insanın ahlaki yönelişi ile:
ilahî yakınlık
arasında bir ilişki kurulur.
İnsan Kendini Affedemediğinde “Gafûr” İsmi Ne Söyler
Bazen insan:
gerçekten tövbe etmiş olsa bile:
kendi geçmişinin yükünden
kurtulamayabilir.
“Ben bunu nasıl yaptım?”
diye yıllarca kendini cezalandırabilir.
Gafûr ismi:
samimi dönüş yapan insana:
şunu hatırlatır:
Geçmişin, sonsuza kadar kimliğin olmak zorunda değildir.
Pişmanlık:
insanı dönüştürmelidir.
Ama:
ümitsizliğe mahkûm etmemelidir.
Bağışlanma Umudu Günahı Küçümsemeye Dönüşebilir mi
Dönüşmemelidir.
“Allah nasılsa bağışlar.”
diyerek:
bilerek zulüm yapmak,
bağışlamayı:
ahlaki sorumluluktan kaçış aracına
çevirmektir.
Gafûr ismi:
günaha izin değil,
günahtan dönüş umudu
verir.
Aradaki fark büyüktür.
Rahmet:
ahlaki ciddiyeti ortadan kaldırmaz.
12, 13 Ve 14. Ayetler Birlikte Nasıl Bir Allah Tasviri Oluşturur
- ayet:
“Rabbinin yakalaması çok şiddetlidir.”- ayet:
“İlk yaratan ve yeniden dirilten O’dur.”- ayet:
“O çok bağışlayandır.” “Çok sevendir.”Bu üç ayet:
tek bir ilahî tasvirde:
kudret,
yaratıcılık,
adalet,
bağışlama
ve sevginin
birleştiğini gösterir.
Dolayısıyla Allah tasavvuru:
tek bir sıfata indirgenemez.
Bu Ayet İnsanın Kendi İlişkilerine Ne Öğretebilir
İnsan:
adalet ile merhameti
birlikte düşünmeyi öğrenebilir.
Birini sevmek:
her yanlışını onaylamak değildir.
Birini bağışlamak:
sınır koyamayacağımız anlamına gelmez.
Bir haksızlığa karşı çıkmak:
nefret etmek zorunda olduğumuz anlamına da gelmez.
Olgun ahlak:
bazen:
merhamet ile sınırı, sevgi ile adaleti birlikte taşıyabilmektir.
Bürûc Suresi 14. Ayetin En Derin Mesajı Nedir
Bürûc Suresinin on dördüncü ayeti:
“O çok bağışlayandır, çok sevendir.”
der.
Bu iki kelimeyi:
surenin başından bağımsız okursak:
çok güzel bir rahmet cümlesi görürüz.
Ama hendekleri hatırlayarak okuduğumuzda:
çok daha derin bir anlam ortaya çıkar.
Biraz önce ne vardı?
Ateş. İşkence.
Zulmü seyreden insanlar. Hesap. Şiddetli ilahî yakalama.Sonra bir anda:
Gafûr.
Vedûd.
Bu geçiş bize:
Kur’an’ın Allah tasavvurunun:
basit bir:
“Cezalandıran Tanrı”
tasviri olmadığını gösterir.
Allah:
zulmü ciddiye alır.
Çünkü mağdurun değeri vardır.
Ama aynı zamanda:
suçlunun dönüş ihtimalini de:
tamamen kapatmaz.
Çünkü insan:
değişebilir.
İşte:
Gafûr
burada ortaya çıkar.
Fakat ayet bununla yetinmez.
Bağışlayan Allah:
aynı zamanda:
Vedûd’dur.
Yani mesele:
yalnız cezanın silinmesi değildir.
Bir insan:
suçundan döndüğünde:
ilahî ilişkinin merkezinde:
sevgi ihtimali
de vardır.
Belki bu:
insanın kendi kendine bile vermekte zorlandığı bir ihtimaldir.
İnsan:
“Benden artık iyi bir şey olmaz.”
diyebilir.
Geçmişini:
geleceğinin kaderine
çevirebilir.
Fakat tövbe düşüncesi:
insanın:
geçmişinden daha büyük olabileceğini
söyler.
Bu ayetin mazlum açısından başka bir boyutu vardır.
Hendekte yanan insan:
dünyadaki herkes tarafından terk edilmiş
gibi görünebilir.
Zalimler:
onu sevmiyor.
Toplum:
onu korumuyor.
Güç:
onun karşısında.
Ama Kur’an:
tam o surenin içinde Allah’ı:
Vedûd
olarak tanımlar.
Bu:
çok güçlü bir teolojik tesellidir:
İnsanın değeri, insanların ona nasıl davrandığıyla belirlenmez.
Bir insan:
aşağılanabilir
ama değersiz olmayabilir.
Yalnız bırakılabilir
ama sevgisiz bırakılmış olmayabilir.
Dünyada kaybedebilir
ama:
nihai anlamda kaybetmiş olmayabilir.
Ve belki ayetin en derin paradoksu:
şudur:
Şiddetli yakalayan Rab aynı zamanda çok seven Rab’dir.
Bu ilk bakışta çelişki gibi görünebilir.
Ama adalet ile sevgi birlikte düşünüldüğünde:
başka bir anlam ortaya çıkar.
Gerçek sevgi:
mağdurun acısını görmezden gelmez.
Gerçek bağışlama:
failin kötülüğünü iyi ilan etmez.
Gerçek adalet ise:
dönüş kapısını zorunlu olarak sonsuza kadar kapatmaz.
Bürûc’un dengesi:
tam da burada büyüktür:
Zulme karşı sertlik, tövbe edene karşı bağışlama, hakikate bağlı olana karşı sevgi.
Belki Bürûc Suresi 14. ayetin en derin mesajı şöyle ifade edilebilir:
Allah’ın adaleti sevgisiz bir cezalandırma değildir; Allah’ın sevgisi de adaletsiz bir hoşgörü değildir. Gafûr ve Vedûd isimleri, insanın ne kadar düşerse düşsün gerçek dönüşle bağışlanma umudunu kaybetmemesi gerektiğini; mazlumun ise gördüğü zulmün ilahî sevgide değersizleşmediğini hatırlatır.
