Meryem Suresi 26. Ayette “Ye, İç, Gözün Aydın Olsun; İnsanlardan Birini Görürsen ‘Rahmân’a Susma Orucu Adadım’ De” İfadesi Ne Anlama Gelir 
⠀
Meryem Suresi 26. Ayetin Anlamı Nedir
Meryem Suresi'nin 26. ayeti, Hz. Meryem'in doğum sonrasındaki ağır hâlinin ardından bedeninin, kalbinin ve yaklaşan toplumsal karşılaşmasının birlikte düzenlendiği çok önemli bir ayettir. Bir önceki ayette ona hurma ağacını silkelemesi söylenmiş ve üzerine taze hurmalar döküleceği bildirilmişti. Şimdi ise kendisine yemesi, içmesi, huzur bulması ve insanlarla karşılaştığında nasıl davranması gerektiği öğretilmektedir.Ayetin anlamı genel olarak şöyledir:
Buradaki “oruç” ifadesi bizim bildiğimiz yeme ve içmeden uzak durulan oruç anlamında değildir. Çünkü ayetin hemen başında Meryem'e açıkça:
“Ye, iç.”
denilmektedir.
Dolayısıyla burada söz konusu olan, konuşmaktan uzak durma ve susmayı adama anlamındaki özel bir uygulamadır.
Ayetin ana ekseninde teselli, rızık, ruhsal toparlanma, susma, Allah'a güven ve insanın kendisini her durumda sözle savunmak zorunda olmaması bulunmaktadır.
“Ye ve İç” Emri Neden Özellikle Verilmiştir
Hz. Meryem yeni doğum yapmıştır.Bir önceki ayetlerde doğum sancısının onu ne kadar zorladığını gördük. “Keşke bundan önce ölseydim ve unutulup gitseydim” diyecek kadar ağır bir fiziksel ve ruhsal baskı yaşamıştır.
Böyle bir anda Allah'ın yardımının son derece somut olması dikkat çekicidir:
Su.
Hurma.
Ve şimdi:
“Ye, iç.”
Bu, insanın manevi ihtiyaçlarının yanında bedensel ihtiyaçlarının da önemli olduğunu gösterir.
İnsan çok büyük bir manevi şahsiyet olabilir ama yine de suya ihtiyaç duyar.
Yiyeceğe ihtiyaç duyar.
Uykuya ihtiyaç duyar.
Dinlenmeye ihtiyaç duyar.
Bedenin ihtiyaçlarını küçümsemek maneviyat değildir.
Meryem'in toparlanması için önce bedeninin güçlenmesine yardım edilmektedir.
“Gözün Aydın Olsun” İfadesi Ne Anlama Gelir
Ayetteki ifade Arapçada kelime kelime çevrildiğinde “gözün serinlesin” gibi bir anlam ortaya çıkabilir. Fakat bu, Türkçede kelimesi kelimesine anlaşılması gereken fiziksel bir göz serinliği değildir.Bu bir deyimdir.
Sevinmek, huzura kavuşmak, gönlü ferahlamak, içinin rahatlaması anlamlarını taşır.
Türkçedeki:
“Gözün aydın.”
sözü buna oldukça yakın bir anlatımdır.
Meryem çok ağır bir korku ve sancının içinden geçmiştir. Şimdi ona adeta:
“Artık kendini toparla, Rabbine güven, gözün aydın olsun.”
denilmektedir.
Bu da bize Kur’an'ın insan psikolojisini ne kadar güçlü biçimde gözettiğini gösterir.
Önce beden güçlendirilir.
Sonra kalp teselli edilir.
İnsan yalnız yiyecekle değil, güven duygusuyla da toparlanır.
Meryem’in Gözünü Aydınlatan Şey Nedir
Ayet bu ifadeyi genel bir teselli şeklinde vermektedir. Bunun merkezinde elbette Hz. İsa'nın dünyaya gelmesi, Allah'ın yardımının Meryem'in yanında bulunması ve onun terk edilmemiş olması vardır.Meryem biraz önce kendisini unutulmuş hissedecek kadar zorlanmıştı.
Şimdi ise:
Su var.
Hurma var.
Çocuğu yanında.
Allah'ın yönlendirmesi devam ediyor.
Bu tablo adeta ona:
“Sen yalnız değilsin.”
demektedir.
Göz aydınlığı yalnız çocuğun varlığı değil, aynı zamanda Allah’ın yardımının devam ettiğini görmek olarak da düşünülebilir.
İnsan bazen sorunun tamamen bitmesini bekler.
Oysa huzur bazen sorun bitmeden önce gelir.
Çünkü kul:
“Ben yalnız değilim; Rabbim beni biliyor.”
bilincine ulaşır.
Bu bilinç, sıkıntının ortasında bile kalbe güç verebilir.
“Rahmân’a Bir Oruç Adadım” İfadesindeki Oruç Ne Anlama Gelir
Buradaki “sawm” kelimesi, bağlam gereği konuşmaktan uzak durma ve susma anlamındadır.Bunu anlamanın en açık delili ayetin kendi içindedir.
Ayet önce:
“Ye, iç.”
der.
Sonra:
“Ben Rahmân’a bir oruç adadım.”
buyurur.
Eğer burada bizim bildiğimiz yemek ve içmekten uzak durulan oruç kastedilseydi:
“Ye, iç.”
emriyle çelişen bir durum ortaya çıkardı.
Fakat hemen devamında:
“Bugün hiçbir insanla konuşmayacağım.”
denilmesi, orucun burada hangi anlamda kullanıldığını açıklamaktadır.
Yani Meryem'in orucu sözden uzak durma orucudur.
Bu da bize kelimelerin anlamını yalnız bugünkü kullanımlarıyla değil, ayet içindeki bağlamla anlamamız gerektiğini öğretir.
Meryem’in Susması Bugün Müslümanların da Yapması Gereken Bir İbadet midir
Hayır.Meryem'e verilen bu susma uygulaması onun özel bağlamında ve kendi dönemindeki dinî düzen içerisinde verilen özel bir yönlendirmedir.
Buradan:
“Bir Müslüman Allah'a yaklaşmak için bir gün hiç konuşmamalıdır.”
şeklinde genel bir ibadet kuralı çıkarılamaz.
İslam'da ibadetler keyfî biçimde oluşturulmaz.
Bir davranışın ibadet olarak yapılabilmesi için dinî dayanak gerekir.
Dolayısıyla:
“Meryem sustu, ben de susma orucu tutacağım.”
demek otomatik olarak doğru bir ibadet anlayışı değildir.
İnsan bazen gereksiz konuşmaktan uzak durabilir.
Sessiz kalabilir.
Tefekkür edebilir.
Ama bunu Meryem 26'dan hareketle yeni bir zorunlu veya özel ibadet şekline dönüştürmemelidir.
Özel bir kıssadaki uygulamayı bugünün dinine kendiliğinden ibadet olarak eklemek doğru değildir.
Meryem Konuşmayacaksa “De” Emri Nasıl Anlaşılmalıdır
Ayet ilk bakışta ilginç bir ifade taşır:“Birini görürsen de ki: Ben Rahmân’a susmayı adadım…”
Ardından:
“Bugün hiçbir insanla konuşmayacağım.”
denilmektedir.
Buradaki “de” ifadesi, bağlamda Meryem'in bunu işaretle veya başka bir iletişim biçimiyle bildirmesi şeklinde anlaşılabilir.
Nitekim kıssanın devamında insanlar Meryem'e soru yönelttiğinde Meryem'in çocuğu işaret edeceğini göreceğiz.
Dolayısıyla burada çelişki yoktur.
Meryem'in uzun sözlü açıklamalara girmemesi istenmektedir.
İnsanlara susma adağını bildirebilir, ardından konuşmayabilir.
Bu bize Kur’an'ı tek bir kelime üzerinden değil, ayetlerin birbirini açıklayan akışı içinde okumanın önemini gösterir.
Allah Neden Meryem’in Kendini Sözlü Olarak Savunmasını İstememiştir
Meryem'in karşı karşıya kalacağı suçlama çok ağırdır.Normal şartlarda insan böyle bir durumda kendisini uzun uzun savunmak isteyebilir:
“Ben yapmadım.”
“Beni yanlış anlıyorsunuz.”
“Gerçek böyle değil.”
Fakat Meryem'e farklı bir yol gösterilmektedir.
Susması istenir.
Çünkü Allah onun adına öyle bir delil ortaya çıkaracaktır ki Meryem'in kendi savunmasından daha güçlü olacaktır:
Yeni doğan Hz. İsa konuşacaktır.
Bu, Meryem kıssasına özgü olağanüstü bir durumdur.
Buradan:
“İftiraya uğrayan insan hiçbir zaman kendisini savunmasın.”
sonucu çıkmaz.
İnsan normal şartlarda kendisini meşru yollarla savunabilir.
Ancak Meryem'in özel kıssasında savunmayı Allah’ın göstereceği mucize üstlenecektir.
İnsan Hakkında Söylenen Her Şeye Cevap Vermek Zorunda mıdır
Hayır.Bu ayetin günümüz hayatına düşündürdüğü önemli konulardan biri budur.
İnsan hakkında eleştiri yapılabilir.
Dedikodu çıkabilir.
Sosyal medyada birileri bir şey yazabilir.
Bazen kişi her yoruma cevap vermek ister.
Bir cevap verir.
Karşı cevap gelir.
Sonra tekrar cevap verir.
Saatler, günler ve hatta aylar süren tartışmalar oluşabilir.
Her söze cevap vermek her zaman gerekli değildir.
Bazen açıklama gerekir.
Bazen hukuki savunma gerekir.
Bazen yanlış bilgi düzeltilmelidir.
Ama bazen de sessizlik en güçlü cevap olabilir.
Buradaki ölçü şudur:
Susmak korkudan mı, hikmetten mi geliyor?
Her durumda aynı davranış doğru değildir.
Sessizlik Her Zaman Erdem midir
Hayır.Bazen susmak hikmettir.
Bazen ise konuşmak sorumluluktur.
Bir haksızlığı biliyorsan ve söz söylemen gerekiyorsa susmak yanlış olabilir.
Bir insan iftiraya uğruyorsa onu savunmak gerekebilir.
Bir çocuk zarar görüyorsa konuşmak gerekebilir.
Bir suç veya ciddi tehlike varsa gerekli mercilere bilgi vermek gerekebilir.
Dolayısıyla Meryem'in susmasını:
“Her durumda susmak en üstün ahlaktır.”
şeklinde genellemek doğru değildir.
Meryem'in durumu özel bir ilahî yönlendirmedir.
Bizim için esas olan hikmeti aramaktır.
Bazen:
“Konuş.”
Bazen:
“Sus.”
Bazen:
“Bir kez açıkla ve tartışmayı uzatma.”
en doğru davranış olabilir.
Ahlakın olgunluğu, yalnız konuşmayı değil ne zaman konuşmayacağını da bilmektir.
Bu Ayet Dilimizi Kontrol Etmek Hakkında Ne Öğretir
Meryem'in susması özel bir kıssa olsa da ayet bize dilin kontrolü konusunda güçlü bir düşünce alanı açar.İnsan birçok hatayı diliyle yapar.
Öfkeyle konuşur.
Dedikodu yapar.
Hakaret eder.
Bilmediğini biliyormuş gibi anlatır.
Bir sırrı açığa çıkarır.
Sonra:
“Keşke söylemeseydim.”
der.
Bu nedenle bazen konuşmadan önce birkaç saniyelik sessizlik büyük bir ahlaki koruma olabilir.
İnsan kendisine sorabilir:
Bu doğru mu?
Bunu söylemem gerekli mi?
Bunu bu şekilde söylemem doğru mu?
Söylediğim şey birini gereksiz yere incitecek mi?
Sessizlik her zaman ibadet değildir; fakat gereksiz ve zararlı sözden uzak durmak önemli bir ahlaktır.
Sosyal Medyada Her İddiaya Cevap Vermek Doğru mudur
Hayır.Özellikle sosyal medyada insanın kendisini sürekli savunma ihtiyacı çok yorucu olabilir.
Birisi yanlış bir şey yazar.
Cevap verirsin.
Başka biri gelir.
Sonra yüzlerce yorum oluşur.
Bazen konu açıklığa kavuşmak yerine daha da büyür.
Bu nedenle her eleştiriyi aynı kategoriye koymamak gerekir.
Gerçek bir iftira varsa uygun şekilde düzeltilebilir.
Hukuki mesele varsa gerekli yollar kullanılabilir.
Fakat yalnız provokasyon amacı taşıyan bazı yorumlara cevap vermemek daha doğru olabilir.
Her sataşmaya cevap vermek hakikati güçlendirmez.
Bazen insanın hayatı, karakteri ve ortaya koyduğu gerçekler kendisi adına daha güçlü konuşur.
Meryem'in kıssasında bunun en olağanüstü örneğini göreceğiz.
Meryem’in Susması Onun Güçsüz Olduğunu mu Gösterir
Hayır.Meryem birkaç ayet önce yabancı bir erkek görünümünde karşısına çıkan Cebrâil'e karşı açıkça sınır koymuştu.
Yani gerektiğinde konuşabilen bir kadındır.
Şimdi susuyor.
Bu iki durum birlikte düşünüldüğünde çok önemli bir sonuç ortaya çıkar:
Meryem gerektiğinde konuşur, gerektiğinde susar.
Bu güçsüzlük değil, Allah'ın yönlendirmesine teslimiyettir.
Gerçek güç her zaman yüksek sesle konuşmak değildir.
Bazen insan konuşabilecek durumda olduğu hâlde gereksiz tartışmaya girmemeyi seçer.
Bazen ise susmak değil, açıkça konuşmak gerekir.
Meryem kıssasının verdiği denge budur.
Güç, sürekli konuşmak değil; sözünü ve sessizliğini doğru yerde kullanabilmektir.
“Rahmân’a Adadım” İfadesi Adak Kavramı Hakkında Ne Gösterir
Meryem'in susması burada Rahmân'a adanmış bir davranış olarak anlatılmaktadır.Fakat bunun Meryem'in kendi dönemindeki dinî düzen ve özel olayla bağlantılı olduğunu unutmamak gerekir.
Buradan bugünkü Müslüman için bütün adak hükümlerini çıkarmak doğru değildir.
Adak konusu İslam hukukunda ayrıca değerlendirilir ve insanın kendi kendine her davranışı ibadet olarak belirlemesi doğru olmaz.
Ayetin ana mesajı adak hukukunun bütün ayrıntıları değil, Meryem'in Allah'a bağlı biçimde susmasıdır.
Buradaki önemli noktalardan biri de yine “Rahmân” ismidir.
Meryem birkaç ayet önce korktuğunda:
“Rahmân’a sığınırım.”
demişti.
Şimdi de susmasını Rahmân'a adamaktadır.
Böylece Meryem'in kıssasında Allah'ın rahmeti tekrar tekrar merkeze alınmaktadır.
“Bugün Hiçbir İnsanla Konuşmayacağım” İfadesi Neden Özellikle İnsanları Belirtir
Ayet:“Bugün hiçbir insanla konuşmayacağım.”
ifadesini kullanmaktadır.
Bu, Meryem'in insanlarla sözlü iletişimi kesmesinin sınırını belirtmektedir.
Buradan onun Allah'a dua edemeyeceği veya kalben Rabbine yönelemeyeceği sonucu çıkmaz.
Susma, insanlarla konuşmaya yöneliktir.
Bu da kıssanın amacına uygundur.
Çünkü yaklaşan mesele insanların soruları ve suçlamalarıdır.
Meryem kendisini onların karşısında uzun uzun savunmayacaktır.
Bu noktada Allah'ın ona verdiği özel yönlendirmeye uyacaktır.
İnsanlara susmak, Allah’la bağın kesilmesi değildir.
Bazen kul insan seslerinden uzaklaştığında Rabbine daha derin biçimde yönelebilir.
“Ye, İç ve Huzur Bul” Sıralaması Bize Kriz Anlarında Ne Öğretir
Bu ayetin en güzel yönlerinden biri, Meryem'in krizden çıkışını aşama aşama göstermesidir.Bir önceki ayetlerde:
Su.
Hurma.
Şimdi:
Ye.
İç.
Gözün aydın olsun.
Sonra insanlarla karşılaşma konusunda talimat.
Bu çok önemlidir.
İnsan ağır bir kriz yaşarken çoğu zaman bütün problemlerini aynı anda çözmeye çalışır.
Oysa bazen önce bedenin temel ihtiyaçlarını karşılamak gerekir.
Bir şeyler ye.
Su iç.
Biraz dinlen.
Güvenli bir yerde ol.
Sonra büyük meseleyi düşün.
Bu elbette her sorunu çözmez; fakat tükenmiş bir bedenle doğru karar vermek daha zor olabilir.
Bazen ruhun çözüm aramadan önce bedenin biraz toparlanmaya ihtiyaç duyar.
Meryem kıssasında bunun son derece güzel bir örneğini görüyoruz.
Meryem Suresi 25–27. Ayetler Arasında Nasıl Bir Bağlantı Vardır
- ayette Meryem'e hurma ağacını silkelemesi söylenmiş ve üzerine taze hurmalar döküleceği bildirilmişti. Böylece Allah'ın yardımıyla Meryem'in küçük gayreti birleşmişti.
- ayette bu rızkın amacı açık hâle gelir:
Ardından Meryem'e insanlarla karşılaşması hâlinde konuşmaması, Rahmân'a susmayı adadığını bildirmesi yönünde özel bir talimat verilir.
- ayette ise artık Meryem çocuğunu taşıyarak kavmine dönecektir. İnsanlar onu görünce ağır sözler söyleyecek ve büyük bir suçlama başlayacaktır.
Allah Meryem'i karşılaşacağı sınava hazırlıksız bırakmamaktadır.
Meryem Suresi 26. Ayetin En Büyük Manevi Mesajı Nedir
Bu ayetin en büyük manevi mesajlarından biri şudur:Her mücadeleyi konuşarak kazanmak zorunda değilsin; fakat ne zaman susacağını da ne zaman konuşacağını da hikmetle bilmelisin.
Meryem'in susması özel bir ilahî yönlendirmedir.
Onun haklılığını biraz sonra Allah'ın mucizesi ortaya koyacaktır.
Bizim hayatımızda da bazen susmak gerekir.
Fakat bazı durumlarda konuşmak gerekir.
Dolayısıyla ayetten çıkarılacak genel ölçü:
“Daima sus.”
değildir.
Daha doğru mesaj şudur:
“Sözünü de sessizliğini de Allah’ın razı olacağı hikmetle yönet.”
Aynı ayet bize başka bir önemli şeyi daha öğretir:
İnsan ağır bir mücadeleye girmeden önce bedenini ve kalbini toparlamalıdır.
Ye.
İç.
Huzur bul.
Sonra karşılaşacağın meseleye yönel.
Bu son derece insani ve merhametli bir ilahî yönlendirmedir.
Meryem Suresi 26. Ayetin Sonuç Olarak Bize Anlattığı Nedir
Meryem Suresi'nin 26. ayeti, Hz. Meryem'in hayatındaki çok ağır bir kırılma döneminden yeniden toparlanma ve yaklaşan toplumsal imtihana hazırlanma aşamasına geçtiğini göstermektedir. Birkaç ayet önce “Keşke unutulup gitseydim” diyecek kadar zorlanan Meryem'e şimdi su, hurma, yemek, içmek ve kalp huzuru sunulmaktadır. Ardından insanlarla karşılaştığında nasıl davranacağı da öğretilmektedir.Bu sıralama bize çok önemli bir hayat ilkesi öğretir: İnsan büyük meselelerle mücadele etmeden önce bazen temel ihtiyaçlarını karşılamak zorundadır. Açlık, susuzluk, uykusuzluk ve yoğun yorgunluk insanın düşünmesini zorlaştırabilir. Kur’an Meryem'e bir anda:
“Şimdi toplumunun karşısına çık ve her şeyi çöz.”
demiyor.
Önce:
“Ye.”
“İç.”
“Gözün aydın olsun.”
Bu, inanılmaz derecede merhametli bir yaklaşımdır.
Bazen biz kendimize bu merhameti göstermeyiz. Çok ağır bir problem yaşarken yemek yemeyi unuturuz. Uyuyamayız. Sürekli telefona bakarız. Aynı meseleyi yüzlerce kez düşünürüz.
Sonra daha da tükeniriz.
Meryem 26 bize insanın ruhuyla bedeninin birbirinden bağımsız olmadığını yeniden hatırlatır.
Beden yorulduğunda kalbin yükü de ağırlaşabilir.
Bu nedenle insanın temel ihtiyaçlarını karşılaması bencillik değildir.
Dinlenmek tembellik değildir.
Yemek yemek maneviyatsızlık değildir.
Su içmek sıradan ama hayatî bir nimettir.
Allah'ın seçkin kulu Meryem'e bile bunlar hatırlatılıyorsa, insan kendi bedenini ihmal ederek daha dindar olduğunu düşünmemelidir.
Ayetin ikinci büyük mesajı sessizliktir. Fakat bu sessizlik dikkatle anlaşılmalıdır. Meryem'in susması Allah tarafından özel olarak yönlendirilmiştir. O nedenle bunu:
“Bütün haksızlıklar karşısında sus.”
şeklinde yorumlayamayız.
Normal hayatta insanın kendisini savunması gerekebilir.
Mahkemede konuşması gerekebilir.
Bir iftirayı düzeltmesi gerekebilir.
Bir mağduru korumak için tanıklık etmesi gerekebilir.
Zulüm karşısında söz söylemesi gerekebilir.
Dolayısıyla Meryem'in susması genel bir pasiflik öğretisi değildir.
Fakat günlük hayatta başka bir aşırılık da vardır:
Her şeye cevap vermek.
İnsan biri hakkında bir şey söylediğinde hemen açıklama yapmak ister.
Bir sosyal medya yorumu gelir.
Cevap.
Bir başkası cevap verir.
Tekrar cevap.
Sonunda insan gününün saatlerini kendisini tanımayan kişilere kendisini anlatmakla geçirir.
Bu noktada Meryem 26'nın sessizliği bize önemli bir soru sordurur:
“Bu cevabı vermem gerçekten gerekli mi?”
Bazen evet.
Bazen hayır.
Hikmet, ikisini ayırabilmektir.
Özellikle provokasyon kültürünün çok yaygın olduğu bir çağda insanın her tartışmaya girmemesi büyük bir zihinsel özgürlük olabilir.
Birileri seni yanlış anlayabilir.
Herkesi ikna edemezsin.
Birileri seni sevmeyebilir.
Herkese kendini sevdirmek zorunda değilsin.
Birileri hakkında yanlış kanaate varabilir.
Gerekliyse gerçeği açıkla.
Ama sonsuza kadar insanların zihnindeki imajını yönetmeye çalışma.
İnsanların senin hakkında ne düşündüğünü tamamen kontrol edemezsin.
Meryem'in kıssası bunun en ağır örneklerinden biridir. O kendi iffetini bilmektedir. Allah da bilmektedir. Fakat toplum onu biraz sonra gördüğü tablo üzerinden yargılayacaktır.
Meryem'in görevi bütün insanları kendi cümleleriyle ikna etmek değildir.
Bu özel olayda Allah onun hakikatini ortaya çıkaracaktır.
Burada çok güçlü bir manevi ders vardır:
Haklı olmak ile herkesi haklı olduğuna ikna edebilmek aynı şey değildir.
İnsan bazen gerçeği söyler ama karşı taraf inanmaz.
Bu durumda kendisini tüketmemesi gerekir.
Gerçeğin sorumluluğunu taşı.
Gerekli açıklamayı yap.
Ama bütün insanların zihnini kontrol etmeye çalışma.
Bu, insanın psikolojik yükünü azaltan önemli bir ölçüdür.
Ayetin “Rahmân” vurgusu da tekrar dikkat çekicidir. Meryem'in kıssasında bu isim tekrar tekrar karşımıza çıkmaktadır.
Meryem korktuğunda:
“Rahmân’a sığınırım.”
dedi.
Şimdi de:
“Rahmân’a bir susma adadım.”
diyecektir.
Bu, bütün ağır imtihanın Allah'ın rahmetiyle çevrili olduğunu gösterir.
Meryem sancı çekti.
Yalnız kaldı.
Toplumun ağır suçlamasıyla karşılaşacak.
Ama kıssanın merkezinde yine Rahmân vardır.
Bu bize rahmeti yalnız rahat hayatla özdeşleştirmemeyi öğretir.
Rahmet, her zaman imtihanın olmaması değildir; bazen imtihanın içinde kulun yalnız bırakılmamasıdır.
Meryem 26 konuşma ahlakımız açısından da son derece önemlidir. Dil insanın en büyük nimetlerinden biridir ama aynı zamanda en büyük sınavlarından biri olabilir.
Bir cümleyle gönül alınır.
Bir cümleyle hayat yıkılır.
Bir söz insanı Allah'a yaklaştırabilir.
Bir söz yıllarca sürecek düşmanlık oluşturabilir.
Bu nedenle insanın:
“Konuşabiliyorum, o hâlde konuşmalıyım.”
diye düşünmemesi gerekir.
Sözün imkânı ile sözün gerekliliği aynı şey değildir.
Bazen susmak daha ahlaklıdır.
Özellikle dedikodu, hakaret, boş tartışma ve doğrulanmamış haber konusunda.
Söylemek zorunda olmadığın zararlı sözü söylememek de bir ahlaktır.
Bu, günümüzün sosyal medya ortamında çok daha önemlidir.
İnsan bazen bir haberi görür.
Doğrulamadan paylaşır.
Sonra haberin yanlış olduğu ortaya çıkar.
Ama ilk paylaşım yüzlerce kişiye ulaşmıştır.
Burada “susmak” son derece değerli olabilir.
Bir haberi bilmiyorsan:
“Bilmiyorum.”
demek.
Bir konuda yeterli delil yoksa paylaşmamak.
Bir insan hakkında yalnız söylenti varsa yorum yapmamak.
Bunların hepsi dil ahlakıdır.
Meryem'in kıssası özellikle iftira temasına ilerlediği için bu nokta daha da anlamlıdır.
Çünkü Meryem biraz sonra insanların sözleriyle yaralanacaktır.
Bu yüzden kıssayı okuyan kişi kendi dili hakkında da düşünmelidir:
Ben başkasının Meryem'i oluyor muyum, yoksa onun hakkında konuşanlardan biri mi?
Bu çok ağır ama çok gerekli bir sorudur.
Ayet aynı zamanda kendini savunma ile kendini tüketme arasındaki farkı öğretir.
İnsan kendisini savunabilir.
Bu haktır.
Fakat savunma öyle bir noktaya gelebilir ki insan artık hayatının tamamını başkalarının kanaatini düzeltmeye ayırır.
Her mesaja cevap.
Her söylentiye açıklama.
Her eleştiriye savunma.
Böyle bir hayat insanın huzurunu başkalarının ellerine verir.
Daha sağlıklı ölçü şudur:
Gerçeği gerektiği kadar açıkla, sonra hayatını yaşamaya devam et.
Herkes inanmayabilir.
Bu acı olabilir.
Ama Allah gerçeği bilir.
Meryem'in dayanacağı en büyük hakikat de budur.
Ayet kriz yönetimi açısından da çok güzel bir sıra öğretmektedir.
Önce fiziksel ihtiyaç.
Sonra duygusal teselli.
Sonra iletişim planı.
Bugün ağır bir kriz yaşayan insana da benzer bir yaklaşım faydalı olabilir.
Önce güvenli mi?
Yemek yedi mi?
Su içti mi?
Biraz uyuyabildi mi?
Sonra meseleyi konuş.
Çünkü bazen insan çok yorgunken hayatının en büyük kararlarını vermeye çalışır.
Bu risklidir.
Tükenmişken verilen kararlar, dinlenmiş zihnin kararlarıyla aynı olmayabilir.
Meryem'e önce:
“Ye ve iç.”
denilmesi bu açıdan çok anlamlıdır.
Meryem 26 ayrıca bize Allah'ın kulunu imtihana hazırladığını gösterir. Meryem biraz sonra toplumuna dönecek.
Orada ağır sözler duyacak.
Fakat Allah onu hazırlıksız bırakmıyor.
Bedeni destekleniyor.
Kalbi teselli ediliyor.
Ne yapacağı söyleniyor.
Bu bize dua ederken yalnız:
“Rabbim sorunu ortadan kaldır.”
demek yerine bazen:
“Rabbim bu sorunu doğru taşıyabilecek güç ve hikmet ver.”
diye dua etmeyi de öğretir.
Çünkü bazı sorunlar hemen ortadan kalkmayabilir.
Ama insanın onları taşıma gücü artabilir.
Bu da büyük bir rahmettir.
Ayetin önemli mesajlarından biri de susmanın başkalarına ceza vermek için kullanılmaması gerektiğidir. Meryem'in susması ibadet ve ilahî yönlendirme bağlamındadır.
Günlük ilişkilerde birini günlerce kasıtlı olarak yok saymak, cezalandırmak veya manipüle etmek için sessiz kalmak başka bir meseledir.
İnsan:
“Ben Meryem gibi susuyorum.”
diyerek ilişkide iletişimi silaha dönüştüremez.
Eşler, aileler veya dostlar arasında sorun varsa gerektiğinde sakin biçimde konuşmak gerekir.
Hikmetli sessizlik ile cezalandırıcı sessizlik aynı şey değildir.
Biri çatışmayı büyütmemek için olabilir.
Diğeri karşıdakini kontrol etmek için kullanılabilir.
Bu ayrımı yapmak önemlidir.
Meryem 26'nın en güçlü yönlerinden biri, insanın Allah tarafından görülmesinin toplum tarafından anlaşılmaktan daha temel olduğunu hatırlatmasıdır.
Meryem toplumun kendisini nasıl göreceğini kontrol edemeyecektir.
Ama Allah onun gerçeğini bilmektedir.
Bizim hayatımızda da bazen herkes seni anlamaz.
İyi niyetini yanlış yorumlayabilirler.
Doğru yaptığın bir iş eleştirilebilir.
Sen de hata yapabilirsin; bu yüzden eleştiriyi dinlemek gerekir.
Fakat her eleştiri de gerçek değildir.
İnsan burada denge kurmalıdır:
Kibirle:
“Kimse beni anlayamaz.”
deme.
Ama bütün değerini de insanların kanaatine teslim etme.
Kendini sorgula; fakat kendini insanların alkışına veya suçlamasına emanet etme.
Meryem Suresi'nin 26. ayeti bugün bize şu soruları sordurur: Her eleştiriye cevap verme ihtiyacı duyuyor muyum? Susmam gereken yerde konuşuyor, konuşmam gereken yerde susuyor muyum? Ağır bir sorun yaşarken bedenimin temel ihtiyaçlarını ihmal ediyor muyum? İnsanların benim hakkımdaki kanaatini Allah'ın bildiği hakikatten daha önemli hâle getiriyor muyum?
Bu sorular ayetin yalnız Meryem'in yiyip içmesini ve susmayı adamasını anlatmadığını; beden ve ruh dengesi, sessizlik, konuşma ahlakı, tevekkül, iftira karşısında duruş ve insan kanaatinin sınırları hakkında çok kapsamlı bir hayat ölçüsü sunduğunu göstermektedir.
Sonuç olarak Meryem 26 bize şunu öğretmektedir: Hz. Meryem'e doğum sonrasında yemesi, içmesi ve huzur bulması söylenmiş; ardından insanlarla karşılaştığında Rahmân'a konuşmaktan uzak durmayı adadığını bildirmesi ve o gün hiçbir insanla sözlü iletişim kurmaması yönünde özel bir talimat verilmiştir. Bu, Meryem'in kıssasına özgü bir ilahî yönlendirmedir ve bugünkü Müslümanlar için yeni bir “susma orucu” ibadeti oluşturmaz.
Yemeyi küçümseme.
Dinlenmeyi küçümseme.
Sözünü kontrol et.
Her tartışmaya girme.
Ama hakkın gerektiğinde susmayı da kutsallaştırma.
İnsanların bütün kanaatini yönetmeye çalışma.
Ve şu büyük ölçüyü unutma:
Meryem’in hakkını o gün uzun savunmalar değil, Allah’ın ortaya çıkaracağı hakikat savunacaktı. İnsan her zaman kendisini herkese anlatamaz; fakat Allah gerçeği bilir ve kulun değeri insanların kanaatinden ibaret değildir.
⠀
Son Söz