Kehf Suresi 4. Ayette “Kur’an, ‘Allah Çocuk Edindi’ Diyenleri de Uyarmak İçin İndirildi” İfadesi Ne Anlama Gelir 
⠀
Kehf Suresi 4. Ayetin Anlamı Nedir
Kehf Suresi'nin 4. ayeti, Kur’an'ın uyarıcı yönünün belirli ve son derece önemli bir inanç meselesine yöneldiğini bildirir. İlk ayette Kur’an'ın eğrilikten uzak olduğu, ikinci ayette insanları uyarmak ve iman edip salih amel işleyenleri müjdelemek için gönderildiği, üçüncü ayette ise müminlerin güzel mükâfat içinde ebedî kalacakları açıklanmıştı. Dördüncü ayette şimdi Allah'a çocuk nispet edenlerin uyarılması gündeme gelir.Ayetin anlamı şöyledir:
Ayet kısa olmasına rağmen İslam'ın Allah anlayışının merkezindeki tevhid ilkesini son derece açık biçimde korur. Kur’an'a göre Allah yaratılmışlara benzemez, soy yoluyla devam etmez, kendisini tamamlayacak bir evlada ihtiyaç duymaz ve ilahlığını başka bir varlıkla paylaşmaz.
Bu nedenle ayetin uyarısı yalnız belirli bir kelimeye değil, Allah'ı yaratılmışların özellikleriyle düşünme eğilimine yöneliktir.
“Allah Çocuk Edindi” İfadesi Neden Bu Kadar Önemli Bir İnanç Meselesidir
Çünkü Allah'a çocuk nispet etmek, İslam'ın tevhid anlayışıyla doğrudan çatışır. Çocuk sahibi olmak yaratılmışların dünyasında anlamlıdır; insanlar nesiller hâlinde yaşar, doğar, büyür, yaşlanır ve ölür.Allah ise böyle değildir.
O'nun varlığı bir soy zincirine bağlı değildir. Kendisinden önce bir ebeveyn bulunmaz, kendisinden sonra mülkünü devredeceği bir varise ihtiyaç duymaz ve varlığını devam ettirmek için nesle muhtaç değildir.
Bu nedenle Kur’an:
Allah'ı yaratılmışların aile düzenine yerleştirmeyi reddeder.
Mesele yalnız “çocuk” kelimesinin kullanılması değildir; mesele Allah'ın mutlak bağımsızlığının, eşsizliğinin ve yaratılmışlardan farklılığının korunmasıdır.
Allah Neden Çocuğa İhtiyaç Duymaz
İnsanların çocuk sahibi olmasının birçok sebebi vardır. İnsan aile kurar, sevgi ilişkileri geliştirir, neslinin devamını ister ve ölümünden sonra çocuklarının yaşayacağını bilir.Bunların tamamı insan hayatının doğal parçalarıdır.
Fakat Allah insan değildir.
Ölmez.
Yaşlanmaz.
Soyunun devamına ihtiyaç duymaz.
Yalnızlık nedeniyle eksiklik yaşamaz.
Mülkünü kendisinden sonra devralacak bir mirasçıya muhtaç değildir.
Bu nedenle Allah'a çocuk nispet etmek, Allah'ın varlığını insanın ihtiyaçları üzerinden düşünme sonucunu doğurur.
Allah'ın çocuğunun bulunmaması bir eksiklik değil, O'nun mutlak yeterliliğinin sonucudur.
Kur’an Neden Bu İnancı Yalnız Reddetmekle Kalmayıp “Uyarmaktadır”
Çünkü Allah hakkında insanın benimsediği inanç, bütün dinî hayatını etkiler.Allah'ın kim olduğunu yanlış tanımlamak, kulluğun yönünü de değiştirebilir. Bir varlığa Allah'a ait olan ilahlık özellikleri verildiğinde tevhid çizgisi bozulur.
Kur’an bu nedenle meseleyi küçük bir kavram farklılığı gibi görmez.
İnsan:
Kime ibadet ediyor?
Mutlak kudreti kime veriyor?
Duasını nihai olarak kime yöneltiyor?
Kurtuluşunu kime bağlıyor?
Bunların tamamı Allah anlayışıyla ilişkilidir.
Bu yüzden Kur’an'ın uyarısı teolojik bir ayrıntıyı değil, kulluğun merkezini korumaktadır.
Ayetteki “Çocuk” İfadesi Sadece Biyolojik Çocuk Anlamına mı Gelir
Ayette kullanılan ifade Allah'a bir evlat veya çocuk nispet edilmesini reddeder. Ancak burada önemli bir açıklama yapmak gerekir: Başka dinlerin mensuplarının Allah'a veya Tanrı'ya yönelik kullandıkları “oğul” ifadelerini her zaman biyolojik bir doğum iddiası şeklinde yorumlamak doğru değildir.Örneğin geleneksel Hristiyan teolojisinde “Tanrı'nın Oğlu” ifadesi genellikle biyolojik bir birleşme ve insanlardaki anlamıyla çocuk sahibi olma şeklinde açıklanmaz.
İslam ise bu teolojik açıklamaların nasıl formüle edildiğinden bağımsız olarak Allah'a ilahî oğulluk veya evlatlık nispetini kabul etmez.
Bu ayrımı korumak önemlidir.
Bir inancı eleştirirken onu yanlış biçimde anlatmak gerekmez.
İslam kendi tevhid ölçüsünü açık biçimde savunabilir ve aynı zamanda başka insanların neye inandığını adil biçimde aktarabilir.
İslam’a Göre Hz. İsa’nın Konumu Nedir
İslam Hz. İsa'yı küçültmez. Tam tersine onu büyük peygamberlerden biri olarak kabul eder.Hz. İsa Allah'ın kuludur.
Peygamberidir.
Mesih'tir.
Allah'ın izniyle mucizeler göstermiştir.
Hz. Meryem'den mucizevi biçimde dünyaya gelmiştir.
Ancak İslam'ın tevhid anlayışında Hz. İsa Allah'ın oğlu veya ilahlığın bir parçası değildir.
Bu ayrım çok önemlidir.
Bir Müslüman Hz. İsa'yı reddetmez; ona iman eder. Fakat ona Allah'a ait olan ilahlık makamını vermez.
Dolayısıyla Kur’an'ın:
“Allah çocuk edindi.”
inancına yönelik eleştirisi, Hz. İsa'ya saygısızlık değildir.
Tam tersine onu İslam'ın peygamberlik anlayışındaki yüce fakat kulluk sınırları içindeki doğru yerine koyar.
Hz. İsa’nın Babasız Doğması Onun İlahlığını Gösterir mi
İslam açısından hayır.Hz. İsa'nın babasız dünyaya gelmesi büyük bir mucizedir; fakat mucize onu Allah yapmaz.
Allah sebeplerle yaratabildiği gibi, dilediğinde alışılmış sebeplerin dışında da yaratabilir.
Hz. Âdem'in yaratılışı düşünüldüğünde bu ilke daha açık anlaşılır. Hz. Âdem'in ne annesi ne babası vardır; buna rağmen İslam onu ilah olarak kabul etmez.
Dolayısıyla yaratılış biçiminin olağanüstü olması ile ilahlık aynı şey değildir.
Mucize, Allah'ın kudretini gösterir; mucizenin meydana geldiği kişiyi Allah'a dönüştürmez.
Hz. İsa'nın mucizevi doğumu bu nedenle Allah'ın kudretinin işaretidir.
Allah’ın Çocuğu Olmaması O’nun Kullarını Sevmediği Anlamına mı Gelir
Kesinlikle hayır.İnsan bazen sevgiyi yalnız anne, baba ve çocuk ilişkisi üzerinden düşünür. Bu nedenle:
“Allah baba değilse insanı nasıl sever?”
gibi bir düşünce ortaya çıkabilir.
Fakat Allah'ın rahmeti insan aile ilişkilerine bağımlı değildir.
Allah Rahmân'dır.
Rahîm'dir.
Kullarına rızık verir.
Tövbelerini kabul eder.
Dualarını bilir.
Onlara hidayet gönderir.
Dolayısıyla Allah'ın kullarına merhamet etmesi için onların babası olması gerekmez.
İslam'ın kullandığı ilişki Rab-kul ilişkisidir.
Bu ilişki sevgi ve rahmetten yoksun değildir; tam tersine Allah'ın rahmeti insanın aile sevgisinden çok daha geniştir.
Allah'ın sevgisini insan biyolojisine benzetmeden de anlayabiliriz.
Müslüman Allah İçin “Baba” İfadesini Kullanmalı mı
İslam'ın Allah için kullandığı isim ve sıfatlar vahyin öğrettiği çerçeveye dayanır. Kur’an Allah'ı Rab, Rahmân, Rahîm, Melik, Alîm, Hakîm gibi birçok güzel isim ve sıfatla tanıtır; fakat Allah'ı “baba” olarak tanımlamaz.Bu nedenle Müslümanın Allah'a yönelirken Kur’an'ın ve İslam'ın öğrettiği isimleri kullanması daha doğru ve tevhid açısından daha güvenlidir.
Allah bize anne ve babamızdan daha büyük bir merhamet gösterebilir; ancak bu benzetme Allah'ı gerçek anlamda ebeveyn yapmaz.
İslam Allah'ı yaratılmışların aile ilişkilerinin içine yerleştirmek yerine:
“Rabbimiz.”
diye tanır.
Rab kelimesi zaten sahiplik, terbiye, yönetim ve koruyup yetiştirme anlamlarının son derece zengin bir bütününü taşır.
Allah’a Çocuk Nispet Etmek Tevhidi Nasıl Etkiler
Tevhid, Allah'ın yalnız sayısal olarak bir olduğunu söylemekten daha geniştir. Allah'ın eşsiz, benzersiz ve mutlak ilah olduğunu kabul etmektir.Eğer Allah'a ilahlığında pay sahibi bir çocuk nispet edilirse bu eşsizlik anlayışı bozulur.
İslam'ın tevhidi şunu söyler:
Allah yaratandır.
Diğer her şey yaratılmıştır.
Allah mutlak Rabdir.
Diğer varlıklar kullardır.
Allah'ın ilahlığı paylaşılmaz.
Bu sınır çok nettir.
Peygamber ne kadar büyük olursa olsun peygamberdir.
Melek ne kadar yüce bir varlık olursa olsun yaratılmıştır.
Salih bir insan ne kadar takva sahibi olursa olsun kuldur.
Tevhid, yaratıcı ile yaratılmış arasındaki sınırı korur.
İnsanlar Neden Sevdikleri Dinî Şahsiyetleri Aşırı Yüceltme Eğiliminde Olabilir
Çünkü sevgi zaman zaman ölçüyü aşabilir. İnsan çok sevdiği bir kişiyi hatasız, olağanüstü veya erişilemez bir makamda görmek isteyebilir.Dinî şahsiyetler konusunda bu eğilim daha da güçlenebilir.
Bir peygambere, veliye veya âlime duyulan sevgi değerlidir; fakat sevginin ilahlaştırmaya veya Allah'a ait özellikleri kişilere taşımaya dönüşmemesi gerekir.
İslam'ın tevhid anlayışı burada koruyucu bir sınır koyar.
Hz. Muhammed'i severiz ama ona ibadet etmeyiz.
Hz. İsa'yı severiz ama onu Allah olarak görmeyiz.
Salih insanlara saygı duyarız ama onların Allah'tan bağımsız mutlak güçlere sahip olduğunu düşünmeyiz.
Gerçek sevgi, sevdiğimiz kişiyi yanlış bir makama çıkarmak değil, Allah'ın ona verdiği doğru makamda sevmektir.
Bu Ayet Başka Dinlerin Mensuplarına Karşı Nefret Etmeyi mi Öğretir
Hayır.Ayet bir inancı eleştirir.
İnsanları etnik veya toplumsal kimlikleri nedeniyle nefret hedefi hâline getirmez.
Bir Müslüman Hristiyan teolojisindeki ilahî oğulluk anlayışını kabul etmeyebilir ve bunu açıkça söyleyebilir. Ancak bundan:
“Bütün Hristiyanlara kötü davranmalıyım.”
sonucu çıkmaz.
Aynı şekilde başka bir dinî görüşün yanlış olduğunu düşünmek, o görüşe sahip insanın onurunu çiğneme hakkı vermez.
Kur’an'ın hakikat iddiası ile İslam'ın insanlara karşı adalet ilkesi birlikte korunmalıdır.
Bir fikri reddetmek ile o fikre inanan insana zulmetmek birbirinden tamamen farklıdır.
Müslüman inancında net, davranışında adil olmalıdır.
Farklı İnançtaki İnsanlarla Tevhid Konusu Nasıl Konuşulmalıdır
Öncelikle karşı tarafın gerçekten neye inandığını anlamak gerekir.Bir Hristiyanla konuşurken onun inancını yanlış şekilde:
“Siz Allah'ın biyolojik olarak çocuk sahibi olduğunu düşünüyorsunuz.”
diye anlatmak adil olmayabilir.
Daha doğru yaklaşım, kişinin kendi inancını dinlemek ve ardından İslam'ın farkını açıklamaktır:
“İslam, Allah'a herhangi bir anlamda ilahî evlatlık veya oğulluk nispetini kabul etmez. Hz. İsa'yı büyük peygamber ve Mesih olarak kabul eder; fakat Allah'ın kulu sayar.”
Bu ifade hem nettir hem adildir.
Dinî tartışmanın amacı karşı tarafı aşağılamak değil, hakikati açıklamaktır.
Güçlü inancın karikatüre ve hakarete ihtiyacı yoktur.
Bu ahlak özellikle farklı dinlerin bir arada yaşadığı dünyada son derece önemlidir.
“Allah’ın Çocuğu Yoktur” İnancı Günlük Hayatımızı Nasıl Etkilemelidir
İlk bakışta bu konu yalnız teolojik bir inanç gibi görülebilir. Oysa günlük hayata çok önemli bir sonucu vardır:Allah'a ulaşmak için ilahlaştırılmış bir soy bağına muhtaç değiliz.
İnsan Allah'a dua edebilir.
Tövbe edebilir.
Rahmetini isteyebilir.
Kulluğunu doğrudan Allah'a yöneltebilir.
Bu düşünce insanın Allah'la ilişkisinde büyük bir sadelik oluşturur.
Allah belirli bir ailenin biyolojik babası değildir.
Belirli bir soyun özel mülkü değildir.
Göklerin ve yerin Rabbidir.
Bu nedenle Allah'a yönelmek için insanın belirli bir etnik kökenden veya kutsallaştırılmış bir aile çizgisinden gelmesi gerekmez.
Tevhid, Allah'a kulluğu bütün insanlığa açar.
Allah’ın Çocuğa İhtiyaç Duymaması O’nun Mutlak Bağımsızlığıyla Nasıl İlişkilidir
Allah hiçbir varlıkla tamamlanmaya muhtaç değildir.İnsan ihtiyaç içindedir. Sevgiye, yardıma, yiyeceğe, suya, havaya ve başka insanların desteğine ihtiyaç duyar.
Allah ise yaratılmışların hiçbirine muhtaç değildir.
Bu nedenle çocuk edinme meselesi, aslında Allah'ın mutlak bağımsızlığı konusuyla doğrudan bağlantılıdır.
Bir varlık devam etmek için çocuğa ihtiyaç duyuyorsa sınırlıdır.
Allah sınırlı değildir.
Bir varlık mirasını bırakacağı kişiye ihtiyaç duyuyorsa ölümlüdür.
Allah ölümlü değildir.
Bir varlık yalnızlığını gidermek için başkasına ihtiyaç duyuyorsa eksiklik taşır.
Allah böyle bir eksiklikten münezzehtir.
Tevhidin derin anlamlarından biri, Allah'ın hiçbir şeyle tamamlanmaya ihtiyaç duymamasıdır.
Bu Ayet Müslümanın Kendi İnancını Sorgulamasına Nasıl Yardımcı Olur
Ayet yalnız:“Başkaları Allah hakkında yanlış düşünüyor.”
demek için okunmamalıdır.
Müslüman kendi tevhidini de sorgulamalıdır.
Dilimizle:
“Allah birdir.”
diyoruz; fakat kalbimizde başka şeyleri mutlaklaştırıyor muyuz?
Bir kişiyi yanılmaz mı görüyoruz?
Paraya mutlak güven mi bağlıyoruz?
Bir din büyüğüne Allah'tan bağımsız güçler mi atfediyoruz?
Kendi nefsimizin arzusunu tartışılmaz ölçü mü hâline getiriyoruz?
Bunlar doğrudan ayetteki “çocuk” iddiasıyla aynı şey değildir ve insanları kolayca şirkle suçlamak doğru olmaz. Fakat ayet tevhid bilincimizi derinleştirmek için bu soruları sordurabilir.
Tevhid yalnız başkalarının inancını düzeltme konusu değildir.
Önce kendi kalbimizin merkezini düzeltme çağrısıdır.
Kehf Suresi 3–5. Ayetler Arasında Nasıl Bir Bağlantı Vardır
Kehf Suresi'nin 3. ayetinde iman edip salih amel işleyenlere vaat edilen güzel mükâfatın içinde ebedî olarak kalacakları bildirilmişti. Böylece müjde tarafı güçlü biçimde tamamlanmıştı.4. ayette Kur’an'ın:
“Allah çocuk edindi.”
diyenleri uyarmak için de gönderildiği açıklanarak tevhid konusuna geçilmektedir.
5. ayette ise bu iddianın bilgi temelinden yoksun oluşu daha açık biçimde eleştirilecek ve bu sözü söyleyenlerin de atalarının da buna dair bir bilgiye sahip olmadığı, ağızlarından çıkan sözün son derece ağır olduğu bildirilecektir.
Böylece ayetlerin akışı son derece anlamlıdır: Önce iman ve salih amelin ebedî mükâfatı anlatılır, ardından tevhidi bozan iddia belirtilir ve sonra delilsiz biçimde Allah hakkında konuşmanın ağırlığı açıklanır.
Bu geçiş bize dinî inanç konusunda yalnız samimiyetin değil, doğru bilgiye dayanmanın da önemli olduğunu gösterecektir.
Kehf Suresi 4. Ayetin En Büyük Manevi Mesajı Nedir
Bu ayetin en büyük manevi mesajlarından biri şudur:Allah'ı kendi ihtiyaçlarına benzeyen bir varlık gibi düşünme; O'nu Allah'ın kendisini tanıttığı biçimde tanımaya çalış.
İnsan dünyadaki bütün ilişkileri kendi hayatından öğrenir.
Baba.
Anne.
Çocuk.
Ortak.
Yardımcı.
Bunlar insan hayatının gerçek ve değerli ilişkileridir.
Fakat Allah yaratılmışlardan biri değildir.
Bu nedenle insanın bütün kategorilerini Allah'a aynen taşıyamayız.
Tevhid burada büyük bir zihinsel ve manevi temizlik yapar:
Yaratıcı ile yaratılmışı birbirine karıştırma.
Allah'ın yüceliğini korumak, insanı Allah'tan uzaklaştırmaz.
Tam tersine gerçek kulluk ilişkisini kurar.
Kul kuldur.
Rab Rabdir.
Ve insanın huzuru, bu sınırı bozmakta değil doğru yerde durmakta ortaya çıkar.
Kehf Suresi 4. Ayetin Sonuç Olarak Bize Anlattığı Nedir
Kehf Suresi'nin 4. ayeti, Kur’an'ın uyarıcı görevini tevhidin merkezindeki çok önemli bir meseleye yöneltmektedir: Allah'a çocuk nispet edilmesi. İslam'a göre Allah'ın çocuğu yoktur; çünkü Allah insan gibi soyla devam eden, ölümlü, eksikliğini başka bir varlıkla tamamlayan veya mülkünü bir mirasçıya bırakmak zorunda olan bir varlık değildir.Bu hakikat Kehf Suresi'nden hemen önce tamamlanan İsrâ Suresi'nin son ayetiyle de güçlü bir bağ kurar. İsrâ 111'de Allah'ın çocuk edinmediği, mülkünde ortağının bulunmadığı ve acizlik nedeniyle yardımcıya ihtiyaç duymadığı bildirilmişti. Kehf Suresi'nin ilk ayetlerinde aynı tevhid çizgisi yeniden karşımıza çıkmaktadır.
Bu devamlılık bize Kur’an'ın Allah anlayışının ne kadar merkezî olduğunu gösterir.
İnsan din hakkında birçok ayrıntıyı öğrenebilir; fakat Allah'ı doğru tanımadığında temelde büyük bir sorun oluşabilir.
Bu nedenle İslam'ın ilk büyük çağrısı:
Allah'ın birliği ve eşsizliğidir.
Allah'a çocuk nispetinin reddedilmesi, insanın aile sevgisini değersizleştirmek anlamına gelmez. Çocuk sahibi olmak insan için büyük bir nimet olabilir.
Fakat insan hayatında güzel olan her şey Allah'a aynı biçimde nispet edilemez.
İnsan yemek yer ve bu güzeldir; Allah yemeğe muhtaç değildir.
İnsan uyur ve dinlenir; Allah yorulmaz.
İnsan çocuk sahibi olabilir; Allah soyla devam etmez.
Demek ki Allah'ı yüceltmek, insanın güzel özelliklerini büyütüp Allah'a taşımak değildir.
Allah'ı yaratılmışlardan farklı ve eşsiz bilmektir.
Bu ayetin başka dinlerin mensuplarıyla ilişkimiz açısından da önemli bir ahlakı vardır. Kur’an inanç konusunda net konuşur.
Tevhid konusunda:
“Herkesin söylediği aynı derecede doğrudur.”
demez.
Allah'a çocuk nispetini açık biçimde reddeder.
Fakat bir inancı reddetmek ile o inanca mensup kişilere haksızlık etmek arasında büyük fark vardır.
Müslüman burada iki sorumluluğu aynı anda taşır:
İnancında net olmak ve insanlara karşı adil olmak.
Bu iki şey birbirine zıt değildir.
Bir Hristiyanla dostça konuşabilir, onun hakkını koruyabilir, komşuluk yapabilir ve gerektiğinde ona yardım edebilir; aynı zamanda Hristiyanlığın ilahî oğulluk anlayışını İslam açısından doğru kabul etmediğini açıkça söyleyebilir.
Gerçek hoşgörü:
“Aramızda hiçbir inanç farkı yok.”
demek değildir.
Farklı olduğumuz hâlde adaleti ve insan onurunu koruyabilmektir.
Bu çok daha dürüst bir ilişkidir.
Ayetin özellikle günümüzde önemli olan başka bir yönü, inançları karikatürleştirmeme gereğidir. Bir Müslüman başka bir dinin öğretisini eleştirecekse önce o öğretinin gerçekten ne söylediğini öğrenmelidir.
Hristiyanların “Tanrı'nın Oğlu” ifadesini insanlardaki biyolojik çocuk sahibi olma biçiminde açıkladıklarını varsayıp sonra yalnız bu yanlış anlatımı eleştirmek ilmî olarak güçlü bir yaklaşım değildir.
İslam'ın tevhid eleştirisi böyle bir çarpıtmaya ihtiyaç duymaz.
Daha dürüst biçimde:
“Sizin bu ifadeye yüklediğiniz teolojik anlam ne olursa olsun, İslam Allah'a ilahî oğulluk nispetini kabul etmez.”
demek mümkündür.
Bu hem tevhid açısından nettir hem de muhataba karşı adildir.
Hakikati savunmanın yolu karşı tarafın görüşünü yanlış anlatmak değildir.
Kehf 4 bize dinî tartışmaların ahlakını da böylece öğretir.
Ayetin Hz. İsa açısından doğru anlaşılması da son derece önemlidir. Müslümanlar Hz. İsa'yı küçümsemez.
Onu reddeden kişi İslam'ın peygamberler anlayışını da doğru anlamamış olur.
Hz. İsa büyük bir peygamberdir ve Allah'ın izniyle olağanüstü mucizeler göstermiştir.
Hz. Meryem de Kur’an'da son derece yüksek bir saygıyla anılır.
Fakat bu büyük saygı onların ilahlaştırılması anlamına gelmez.
İslam'ın güzelliği burada ortaya çıkar:
Bir insanı çok sevebilir ve yine de onu kul olarak doğru makamında tutabilirsin.
Bu ilke yalnız peygamberler konusunda değil, bütün dinî şahsiyetler konusunda önemlidir.
Bir âlimi çok sevebiliriz.
Büyük hizmetlerini takdir edebiliriz.
Fakat onu yanılmaz ilan etmeyiz.
Bir mürşide veya hocaya saygı duyabiliriz.
Ama Allah'tan bağımsız gizli güçleri bulunduğunu gelişigüzel varsaymayız.
Bir lideri destekleyebiliriz.
Ama onu ahlaki hesabın dışında görmeyiz.
Tevhid, insan sevgisini putlaştırmadan koruyabilme sanatıdır.
Ayet Allah'ın çocuk edinmediğini bildirirken insanın Allah'a yakınlık arzusunu da doğru yere koyar. Bazı insanlar Allah'a yakın olmak için özel bir soy veya ayrıcalıklı bir biyolojik bağ gerektiğini düşünebilir.
İslam'ın mesajı ise çok güçlüdür:
Allah'a yaklaşmanın yolu soy değildir.
Mal değildir.
Irk değildir.
Aile adı değildir.
İman, kulluk ve takvadır.
Bu açıdan tevhid aynı zamanda insanların Allah karşısındaki eşitliğini güçlendirir.
Hiçbir aile Allah'ın biyolojik ailesi değildir.
Hiçbir soy Allah'ın kan bağıyla ayrıcalıklı çocukları değildir.
Bütün insanlar Allah'ın yaratılmış kullarıdır.
Bu, insan onuru açısından çok güçlü bir ilkedir.
Bir insan dünyada çok asil bir soydan gelebilir.
Bir başkası ailesini bile tanımayabilir.
Allah'ın huzurunda asıl mesele biyolojik soydan çok insanın iman ve ahlaki sorumluluğudur.
Kehf Suresi'nin ilerleyen ayetlerinde delilsiz biçimde Allah hakkında konuşmanın ağırlığı daha da vurgulanacaktır. Bu, bize dinî konuşmalarda ne kadar dikkatli olmamız gerektiğini gösterir.
İnsan Allah hakkında:
“Bence Allah kesin şunu ister.”
derken dikkatli olmalıdır.
Vahyin açıkça bildirdiği şeyi söylemek başka, kendi yorumunu Allah'ın kesin hükmü gibi sunmak başkadır.
Din adına konuşmak büyük sorumluluktur.
Özellikle Allah'ın zatı ve sıfatları konusunda vahyin sınırlarını korumak, insan hayal gücünü ilahî bilgi yerine koymamak gerekir.
Kehf 4 bu nedenle yalnız geçmişte bazı toplumların söylediği bir cümleyi eleştirmiyor; bugün bize de:
“Allah hakkında ne söylediğine dikkat et.”
mesajı veriyor.
Bu uyarı sosyal medya çağında daha da önemlidir. İnsan birkaç dakikalık bir video izleyip çok ağır teolojik hükümler verebilir.
Bir kişiyi şirkle.
Bir başkasını küfürle.
Bir başkasını sapıklıkla.
suçlamak kolaylaşabilir.
Oysa İslam'ın büyük kavramları öfke anında kullanılacak etiketler değildir.
Tekfir ve şirk ithamı son derece ciddi meselelerdir.
İnsanların sözlerini, niyetlerini ve ne kastettiklerini bilmeden ağır hükümler vermekten kaçınmak gerekir.
Allah hakkında konuşurken nasıl dikkat gerekiyorsa, Allah'ın kulları hakkında din adına hüküm verirken de dikkat gerekir.
Kehf 4'ün tevhid mesajı insanın korkularını da düzenler. Eğer Allah'ın ortağı, çocuğu ve ilahlığında pay sahibi başka bir varlık yoksa insan nihai güvenini tek Allah'a yöneltir.
Başka varlıkları Allah'ın yanında ikinci bir mutlak güç gibi düşünmez.
Bu, insanın kalbine büyük bir birlik duygusu verir.
Evren birbirine rakip ilahların savaş alanı değildir.
Rab birdir.
Bu bilinç dua hayatını sadeleştirir.
İnsan:
“Şu işi hangi bağımsız ilah çözer?”
diye düşünmez.
Allah'a yönelir ve sebepleri kullanır.
Doktora gider ama doktoru ilahlaştırmaz.
Bir insandan yardım alır ama yardım eden kişinin Allah'tan bağımsız mutlak kudrete sahip olduğunu düşünmez.
Sebebi kullanır, kudreti Allah'a nispet eder.
Bu, tevhidin günlük yaşamdaki en güzel dengelerinden biridir.
Kehf 4 ayrıca sevgi ile hakikat arasındaki ilişkiyi de öğretir. İnsan sevdiği kişiyi yüceltirken sınırı aşabilir.
Gerçek sevgi ise doğruyu bozmaya ihtiyaç duymaz.
Hz. İsa'yı sevmek için onu Allah'ın oğlu ilan etmeye gerek yoktur.
Hz. Muhammed'i sevmek için onu Allah'a ortak kılmaya gerek yoktur.
Salih insanları sevmek için onları insanüstü ilahî varlıklara dönüştürmeye gerek yoktur.
Sevginin en temiz hâli, sevdiğini hakikatte bulunduğu yere koyabilmektir.
Bu aynı zamanda insan ilişkilerimiz için de güzel bir ilkedir.
Birini seviyorsak kusurunu hiç görmemek zorunda değiliz.
Birini eleştiriyorsak bütün değerini yok etmek zorunda değiliz.
Hakikat sevgiden de öfkeden de daha büyük bir ölçü olmalıdır.
Kehf Suresi'nin 4. ayeti bugün insana şu soruları sordurur: Allah'ı gerçekten yaratılmışların özelliklerinden uzak biliyor muyum? Sevdiğim insanları tevhid sınırlarını aşacak biçimde yüceltiyor muyum? Başka dinleri eleştirirken onları doğru biçimde anlamaya çalışıyor muyum? İnanç farklılığını insanlara karşı haksızlığın bahanesi yapıyor muyum? Allah hakkında vahyin bildirmediği şeyleri kesinmiş gibi söylemekten kaçınıyor muyum?
Bu sorular ayetin yalnız:
“Allah çocuk edinmemiştir.”
cümlesini bildirmediğini; tevhid, Allah tasavvuru, Hz. İsa'nın konumu, dinler arası adalet, insanları aşırı yüceltme ve Allah hakkında doğru bilgiyle konuşma konusunda son derece kapsamlı bir rehberlik sunduğunu göstermektedir.
Sonuç olarak Kehf Suresi'nin 4. ayeti bize şunu öğretmektedir: Allah'ı insanın biyolojik, ailevi ve varoluşsal ihtiyaçlarıyla ölçmeyelim. O hiçbir evlada muhtaç değildir, ilahlığı paylaşılmaz ve yaratılmışlara benzemez. Başka inançlarla konuşurken tevhidimizden taviz vermeden adaleti, doğruluğu ve insan onurunu koruyalım.
Çünkü tevhid yalnız:
“Allah birdir.”
demek değildir.
Daha derin bir teslimiyet vardır:
“Allah benzersizdir; yaratılmışların hiçbirini O'nun makamına, O'nu da yaratılmışların ölçüsüne indirmem.”
⠀
Son Söz
⠀
