Karen Horney'e Göre İnsanlara Yönelme Nedir 
Sevgi, Onay, Bağımlılık, Fedakarlık Ve Terk Edilme Korkusu Nasıl Anlaşılır
Karen Horney'in psikoloji anlayışında insanlara yönelme, bireyin temel kaygıyla baş etmek için geliştirdiği üç ana nevrotik yönelimden biridir. Bu yönelimde kişi, kendini güvende hissetmek için başkalarının sevgisine, onayına, ilgisine, kabulüne ve desteğine aşırı derecede ihtiyaç duyar.
İnsanlara yönelme, yüzeyde sevgi dolu, uyumlu, nazik, fedakar ve anlayışlı bir yapı gibi görünebilir. Fakat Horney'e göre bu yönelim sağlıklı sevgiyle karıştırılmamalıdır. Çünkü burada kişi gerçekten sevgi vermekten çok, sevilerek güvende kalmaya çalışır. Yakınlık onun için yalnızca duygusal bir bağ değil; terk edilme, reddedilme, yalnız kalma ve değersiz hissetme korkusuna karşı bir sığınaktır.
Bu kişi çoğu zaman içten içe şu cümleyle yaşar:
“Beni severlerse güvende olurum.”
Bu cümle ilk bakışta masumdur; çünkü her insan sevilmek ister. Fakat insanın bütün ruhsal dengesi başkalarının sevgisine bağlandığında, sevgi özgür bir bağ olmaktan çıkar ve kaygının yönetim aracına dönüşür. Kişi ilişkide kendisi olarak var olmak yerine, sevilmeyi kaybetmemek için kendinden vazgeçmeye başlayabilir.
Karen Horney'e Göre İnsanlara Yönelme Nedir
Karen Horney'e göre insanlara yönelme, kişinin temel kaygıyla baş etmek için sevgi, onay, kabul, korunma ve bağlılık arayışına aşırı şekilde yönelmesidir. Bu yönelimde insan, güvenliği kendi iç merkezinde değil, başkalarının kendisine vereceği sıcaklıkta ve kabulde arar.
Bu kişi çoğu zaman nazik, uyumlu, yardımsever, hassas ve fedakar görünür. Fakat bu davranışların altında bazen derin bir korku saklıdır:
“Sevilmezsem yalnız kalırım.”
“Onaylanmazsam değersizim.”
“Terk edilirsem dayanamayabilirim.”
İnsanlara yönelme, sağlıklı yakınlık kurmak değildir. Sağlıklı yakınlıkta insan hem sever hem kendisi olarak kalır. Nevrotik insanlara yönelmede ise kişi sevilmek için kendi ihtiyaçlarını, sınırlarını, öfkesini, düşüncelerini ve gerçek duygularını bastırabilir.
Bu yönelimde kişi ilişkide var olmak yerine ilişkide kabul edilmek için yaşar. Böylece sevgi, içsel özgürlüğü büyüten bir alan olmaktan çıkıp kaygıyı yatıştıran bir güvenlik aracına dönüşebilir.
İnsanlara Yönelmenin Temelinde Hangi Kaygı Vardır
İnsanlara yönelmenin temelinde çoğu zaman temel kaygı vardır. Horney'e göre temel kaygı, insanın kendisini dünyada yalnız, korunmasız, çaresiz, sevilmemiş veya tehdit altında hissetmesidir.
Bu kaygıyı taşıyan kişi, başkalarının sevgisini bir güvenlik kalkanı gibi kullanmaya çalışabilir. Eğer seviliyorsa rahatlar; eğer ilgi azalırsa, cevap gecikirse, eleştirilirse ya da mesafe hissederse iç dünyasında alarm çalmaya başlar.
Bu yönelimin iç sesi şudur:
“Biri beni severse, biri beni bırakmazsa, biri beni kabul ederse güvendeyim.”
Bu yüzden kişi yalnızca ilişki istemez; ilişkiye ruhsal bir zorunluluk gibi tutunabilir.
| Derindeki Kaygı | İnsanlara Yönelmedeki Görünüm |
|---|---|
| Yalnız Kalma Korkusu | İlişkiye aşırı tutunma |
| Sevilmeme Korkusu | Sürekli onay arama |
| Reddedilme Korkusu | Hayır diyememe |
| Değersizlik Hissi | Kendini başkalarının sevgisiyle ölçme |
| Terk Edilme Korkusu | Aşırı hassasiyet ve bağımlılık |
| Çatışma Korkusu | Sürekli uyum sağlama |
Bu kişi için sevgisizlik yalnızca üzücü bir durum değildir; bazen varoluşsal bir tehdit gibi hissedilir. Bu nedenle sevgiye yaklaşımı özgür değil, kaygılı ve tutunmacı olabilir.
İnsanlara Yönelme Sağlıklı Sevgiyle Aynı Şey Midir
Hayır, insanlara yönelme sağlıklı sevgiyle aynı şey değildir. Sağlıklı sevgide kişi karşısındakine değer verir ama kendini yok etmez. Sevgi içinde yakınlık vardır; fakat bağımlılık yoktur. Fedakarlık vardır; fakat benliği tamamen silmek yoktur. Uyum vardır; fakat kendi gerçekliğini bastırmak yoktur.
Nevrotik insanlara yönelmede ise sevgi çoğu zaman korkuyla karışır. Kişi gerçekten yakınlık kurmak ister; fakat bu yakınlıkta kendi benliğini kaybetme pahasına kabul edilmeye çalışır.
| Sağlıklı Sevgi | Nevrotik İnsanlara Yönelme |
|---|---|
| Karşılıklıdır | Tek taraflı fedakarlığa dönüşebilir |
| Özgürlük içerir | Kaygılı tutunma içerir |
| Sınırları korur | Sınırları eritebilir |
| Sahicidir | Rol yapmaya dönüşebilir |
| Hayır diyebilir | Hayır demekten korkar |
| Değer duygusu içeriden gelir | Değer başkalarının sevgisine bağlanır |
Sağlıklı sevgide insan şöyle der:
“Seni seviyorum ve kendim olarak da varım.”
Nevrotik insanlara yönelmede ise iç ses şuna dönüşebilir:
“Beni sevmen için nasıl biri olmam gerekiyorsa ona dönüşmeliyim.”
İşte bu fark, sevginin özgürleştirici mi yoksa kaygıyla daraltıcı mı olduğunu gösterir.
Sevgi İhtiyacı Bu Yönelimde Nasıl Aşırılaşır
Sevgi ihtiyacı insanın en doğal ihtiyaçlarından biridir. Fakat insanlara yönelme yapısında sevgi ihtiyacı aşırılaşarak kişinin ruhsal dengesini belirleyen ana güç haline gelebilir.
Bu kişi sevildiğinde kendini değerli, güvende ve anlamlı hisseder. Fakat sevginin azaldığını düşündüğünde yoğun kaygı yaşayabilir. Bir mesajın geç gelmesi, bir bakışın soğuk olması, bir eleştirinin yapılması veya birinin mesafe koyması bile eski terk edilme korkularını tetikleyebilir.
Bu yapıda kişi şunları yaşayabilir:
Sürekli sevilip sevilmediğini kontrol etme
İlişkide küçük değişimleri büyük anlamlarla yorumlama
İlgi azalınca değersiz hissetme
Karşı tarafı memnun etmek için kendini zorlama
Eleştiriyi sevgisizlik gibi algılama
Kendi ihtiyaçlarını söylemekten utanma
Sevgi ihtiyacı sağlıklı olduğunda insanı ilişkiye açar. Nevrotik hale geldiğinde ise insanı ilişkiye bağımlı kılar.
Bu noktada sevgi, iki insan arasındaki canlı bağ olmaktan çıkar ve kişinin içsel boşluğunu kapatmaya çalıştığı bir güvenlik aracına dönüşür.
Onay Arayışı İnsanlara Yönelmede Neden Güçlüdür
İnsanlara yönelen kişi için onay, yalnızca güzel bir takdir değildir; çoğu zaman kendi değerini hissetmenin temel yolu haline gelir. Kişi kendini içeriden yeterince değerli hissedemediğinde, başkalarının onayı onun için ruhsal bir aynaya dönüşür.
Bu kişi içten içe şöyle hissedebilir:
“Beni onaylıyorlarsa doğruyum.”
“Beni beğeniyorlarsa değerliyim.”
“Beni kabul ediyorlarsa güvendeyim.”
Onay arayışı şu davranışlarla kendini gösterebilir:
Karar verirken sürekli başkalarının fikrine ihtiyaç duymak
Eleştiriden aşırı etkilenmek
Herkesin gönlünü hoş tutmaya çalışmak
Kendi düşüncesini söylemekten çekinmek
Yanlış anlaşılmaktan yoğun korkmak
Sevilmek için aşırı uyumlu davranmak
Onay arayışı bir süre kişiye rahatlama sağlar. Fakat bu rahatlama kalıcı değildir. Çünkü başkalarının onayı değişkendir. Bugün gelen takdir yarın gelmeyebilir. Bu yüzden kişi sürekli yeni bir onay arayışına girer.
Gerçek özgürlük, insanın onayı tamamen önemsememesi değildir. Gerçek özgürlük, onay olmadığında da kendi değerini tamamen kaybetmemesidir.
Fedakarlık İnsanlara Yönelmede Ne Zaman Sağlıksız Hale Gelir
Fedakarlık sevginin güzel bir parçası olabilir. İnsan sevdiği kişi için emek verir, destek olur, zaman ayırır, gerektiğinde kendi rahatından vazgeçer. Fakat insanlara yönelme yapısında fedakarlık çoğu zaman kaygıyla karışır.
Sağlıksız fedakarlıkta kişi gerçekten vermekten çok, terk edilmemek, sevilmek, kabul görmek veya suçluluk duymamak için verir.
Bu kişi şöyle hissedebilir:
“Vermezsem beni sevmezler.”
“Kendi ihtiyacımı söylersem bencil olurum.”
“Hayır dersem terk edilirim.”
“Benim görevim herkesi mutlu etmek.”
Sağlıksız fedakarlığın belirtileri şunlardır:
| Belirti | İçsel Anlamı |
|---|---|
| Sürekli kendinden vermek | Sevgiyi kaybetmeme çabası |
| Hayır diyememek | Reddedilme korkusu |
| Yorgun olduğu halde yardım etmek | Suçluluk baskısı |
| Kendi ihtiyacını ertelemek | Kendi değerini geri plana atmak |
| Kırıldığı halde susmak | Çatışmadan kaçınmak |
| İçten içe öfke biriktirmek | Verilen emeğin görülmemesi |
Sağlıklı fedakarlıkta insan verirken kendi varlığını da korur. Nevrotik fedakarlıkta ise insan verirken kendinden uzaklaşır.
Bağımlılık Bu Yönelimin En Derin Sonuçlarından Biri Midir
Evet, insanlara yönelme çoğu zaman duygusal bağımlılığa dönüşebilir. Buradaki bağımlılık, kişinin başkalarına sevgi duyması değil; başkalarının sevgisi olmadan kendi varlığını sağlam hissedememesidir.
Duygusal bağımlılıkta kişi yalnız kalmayı çok zor yaşayabilir. Bir ilişki bittiğinde yalnızca birini kaybetmiş gibi değil, kendi değerini de kaybetmiş gibi hissedebilir.
Bu bağımlılığın iç sesi şudur:
“Sensiz ben eksik kalırım.”
Bu kişi:
İlişkisiz kalmaktan yoğun korkabilir.
Karşı tarafın ilgisine aşırı duyarlı olabilir.
Kendi kararlarını bağımsız almakta zorlanabilir.
Kötü giden ilişkide bile kalmaya çalışabilir.
Sevgiyi kaybetmemek için sınırlarını yok sayabilir.
Terk edilme ihtimaliyle panik yaşayabilir.
Bağ kurmak insanidir. Fakat bağımlılık, bağın özgürlüğünü bozar. Sağlıklı ilişkide insan “seni seviyorum” der. Bağımlı ilişkide ise içten içe “sensiz var olamam” duygusu belirir.
Horney'in yaklaşımında iyileşme, kişinin sevgiye açık kalırken kendi iç merkezini de güçlendirmesidir.
Terk Edilme Korkusu İnsanlara Yönelmede Nasıl Görünür
Terk edilme korkusu, insanlara yönelme yapısının en güçlü duygularından biridir. Kişi terk edilmeyi yalnızca ilişki kaybı olarak değil, güvenlik kaybı, değer kaybı ve içsel çöküş gibi yaşayabilir.
Bu korku çoğu zaman çocuklukta sevginin tutarsız, koşullu, kırılgan veya güvensiz yaşanmasıyla bağlantılı olabilir. Çocuk bir zamanlar sevginin her an çekilebileceğini hissettiyse, yetişkinlikte ilişkilerde sürekli alarm halinde olabilir.
Terk edilme korkusu şu biçimlerde görülebilir:
Karşı tarafın davranışlarını sürekli analiz etmek
Mesafe hissedince panik yaşamak
İlişkiyi kaybetmemek için aşırı uyum sağlamak
Kendi öfkesini bastırmak
Kıskançlık veya güvence arayışı yaşamak
Küçük ilgisizlikleri büyük tehdit gibi görmek
Bu korkunun derin cümlesi şudur:
“Beni bırakırsan ben ne olurum
”Sağlıklı ilişkide ayrılık ihtimali acı verici olabilir. Fakat terk edilme korkusunda ayrılık ihtimali kişinin benlik değerini tehdit eder.
İyileşme, insanın bir başkasının varlığına değer verirken kendi varlığını tamamen ona teslim etmemeyi öğrenmesiyle başlar.
İnsanlara Yönelme Kişinin Öfkesini Nasıl Bastırır
İnsanlara yönelen kişi çoğu zaman öfkesini bastırır. Çünkü öfke ifade etmek, onun için ilişkiyi tehlikeye atmak gibi hissedilebilir. Kızarsa sevilmeyeceğini, itiraz ederse terk edileceğini, sınır koyarsa bencil bulunacağını düşünebilir.
Bu nedenle öfke açıkça yaşanmaz; içeride birikir.
Kişinin iç sesi şöyle olabilir:
“Kızarsam beni bırakırlar.”
“İtiraz edersem sorun çıkarırım.”
“Rahatsızlığımı söylersem sevilmem.”
Bastırılan öfke şu biçimlerde geri dönebilir:
| Bastırılan Öfke | Dışa Yansıması |
|---|---|
| Söylenmeyen kırgınlık | İçten içe uzaklaşma |
| Bastırılan itiraz | Pasif agresif davranış |
| Görülmeyen ihtiyaç | Sessiz sitem |
| Sınır ihlali | Ani patlama |
| Fazla fedakarlık | İçsel yorgunluk ve kızgınlık |
Öfke her zaman yıkıcı değildir. Sağlıklı öfke, insanın sınırlarının ihlal edildiğini gösterebilir. İnsanlara yönelme yapısında iyileşme, kişinin öfkesini saldırganlık olarak değil, kendini anlama sinyali olarak görmesiyle mümkün olur.
İnsanlara Yönelme Kişiyi Kendinden Nasıl Uzaklaştırır
İnsanlara yönelme, kişinin gerçek benliğinden uzaklaşmasına yol açabilir. Çünkü kişi kendi iç dünyasını dinlemek yerine, başkalarının beklentilerine, duygularına, isteklerine ve onayına göre yaşamaya başlar.
Zamanla şu soru kaybolur:
“Ben ne istiyorum
”Onun yerine şu soru belirir:
“Onlar beni nasıl daha çok sever
”Bu değişim çok derindir. Çünkü kişi artık kendi hayatının merkezinde değildir. Başkalarının memnuniyeti, kendi iç gerçekliğinin önüne geçer.
Kendinden uzaklaşma şu belirtilerle görülebilir:
Kendi ihtiyaçlarını bilmemek
Sürekli uyum sağlamak
Hayır dediğinde suçluluk hissetmek
İlişkide kendi sınırlarını kaybetmek
Başkasının ruh halinden kendini sorumlu tutmak
Kendi arzularını değersiz görmek
Sevilmek için gerçek benliğini saklamak
Bu süreçte kişi dışarıdan çok sevgi dolu görünebilir. Fakat içeride kendi sesini kaybedebilir.
Horney'in bakışında gerçek iyileşme, kişinin sevilmek için kendinden vazgeçmeden de ilişki kurabileceğini öğrenmesidir.
İnsanlara Yönelme İlişkilerde Hangi Davranışlara Yol Açar
İnsanlara yönelme ilişkilerde çok belirgin davranışlara yol açabilir. Bu kişi çoğu zaman karşı tarafı memnun etmeye, çatışmadan kaçınmaya, sevgiyi korumaya ve ilişkiyi kaybetmemeye çalışır.
Başlangıçta bu davranışlar ilişkiyi kolaylaştırıyor gibi görünür. Fakat zamanla dengesizlik yaratabilir. Çünkü kişi kendi gerçekliğini sürekli bastırırsa, ilişki karşılıklı olmaktan çıkabilir.
İlişkilerde görülebilecek davranışlar:
Aşırı alttan alma
Kendi kırgınlığını saklama
Partnerin ihtiyaçlarını sürekli önceleme
Terk edilmemek için fazla çaba gösterme
Kendi sınırlarını koruyamama
İlişkinin sorumluluğunu tek başına taşıma
Sürekli güvence isteme
Küçük mesafeleri büyük kriz gibi yaşama
Bu yapıda kişi sevgi isterken bazen farkında olmadan ilişkiye baskı da yükleyebilir. Çünkü karşı tarafın sevgisi, onun bütün ruhsal güvenliğinin merkezi haline gelmiştir.
Sağlıklı ilişki ise iki kişinin de hem yakın hem ayrı, hem bağlı hem özgür, hem sevgi dolu hem sınır sahibi olabildiği ilişkidir.
İnsanlara Yönelme Neden Suçluluk Duygusuyla Birlikte Görülür
İnsanlara yönelme yapısında suçluluk duygusu çok güçlü olabilir. Kişi kendi ihtiyacını söylediğinde, hayır dediğinde, dinlenmek istediğinde, sınır koyduğunda veya birini memnun edemediğinde yoğun suçluluk hissedebilir.
Çünkü iç dünyasında şu inanç gelişmiş olabilir:
“İyi biri olmak, herkesin ihtiyacını kendi ihtiyacımdan önce görmek demektir.”
Bu inanç insanı çok yorar. Çünkü kişi kendine ait alanı korumayı bencillik gibi algılar.
Suçluluk şu durumlarda ortaya çıkabilir:
| Durum | İçsel Tepki |
|---|---|
| Hayır demek | “Kötü biri oldum” hissi |
| Kendi ihtiyacını söylemek | “Bencilim” düşüncesi |
| Dinlenmek istemek | “Yeterince fedakar değilim” kaygısı |
| Sınır koymak | “Beni sevmezler” korkusu |
| Birini üzmek | “İlişki bozulacak” paniği |
Oysa sağlıklı insan her zaman herkesi memnun edemez. Kendi sınırını korumak, sevgisizlik değildir. Kendi ihtiyacını görmek, bencillik değildir.
İyileşme, kişinin suçlulukla gerçek sorumluluğu ayırt etmeyi öğrenmesiyle başlar. Her rahatsızlık suç değildir; bazen yalnızca büyüyen bir benliğin sınır sesidir.
İnsanlara Yönelme Modern Hayatta Nasıl Görünür
Modern dünyada insanlara yönelme yalnızca romantik ilişkilerde değil; sosyal medya, iş hayatı, aile ilişkileri, arkadaşlıklar ve dijital iletişimde de görülebilir.
Bugün onay arayışı daha görünür, daha hızlı ve daha ölçülebilir hale gelmiştir. Beğeniler, mesajlar, takipçiler, yorumlar, geri dönüşler ve sosyal kabul, bazı insanlar için değer duygusunun temel göstergesine dönüşebilir.
Modern insanlara yönelme şu biçimlerde ortaya çıkabilir:
Mesajlara hemen cevap gelmeyince kaygılanmak
Sosyal medyada beğeni sayısıyla değer hissetmek
Herkesi memnun etmeye çalışmak
İş yerinde hayır diyememek
Aile içinde kendi hayatını sürekli ertelemek
Dijital görünürlükle sevilme ihtiyacını beslemek
Eleştiriye karşı aşırı hassas olmak
Kendi fikrini söylemeden önce herkesin tepkisini hesaplamak
Modern dünya, insanlara yönelme eğilimini artırabilir; çünkü sürekli görülme ve onaylanma ihtiyacını besler.
Fakat insanın gerçek değeri, aldığı beğeni, onay veya kabul miktarıyla ölçülemez. Gerçek değer, insanın kendi benliğiyle kurduğu daha derin, daha sakin ve daha sahici bağda güçlenir.
İnsanlara Yönelme Aile İlişkilerinde Nasıl Ortaya Çıkar
İnsanlara yönelme aile ilişkilerinde çok güçlü biçimde ortaya çıkabilir. Çünkü aile, insanın sevgi, onay, güven ve kabul duygularını ilk öğrendiği yerdir.
Eğer kişi çocuklukta sevgiyi koşullu yaşadıysa, yetişkinlikte ailesinin beklentilerini karşılamayı kendi değerinin ölçüsü haline getirebilir.
Aile içinde insanlara yönelme şu biçimlerde görülebilir:
Aileyi üzmemek için kendi kararlarını ertelemek
Kendi hayatını yaşarken suçluluk duymak
Anne-babanın onayını kaybetmekten korkmak
Kendi sınırlarını koyamamak
Aile içi huzuru korumak için sürekli susmak
Kendi tercihlerini savunmakta zorlanmak
Ailenin duygusal yükünü tek başına taşımak
Bu yapıda kişi fiziksel olarak yetişkin olabilir; fakat duygusal olarak hâlâ “onaylanması gereken çocuk” rolünde kalabilir.
Sağlıklı aile bağı, insanın kendi benliğini yok etmesini gerektirmez. Aileye sevgi duymak ile aile içinde kendi varlığını kaybetmek aynı şey değildir.
Gerçek olgunluk, hem bağ kurabilmek hem de kendi hayatının sorumluluğunu alabilmektir.
İnsanlara Yönelme İş Hayatında Nasıl Görünür
İş hayatında insanlara yönelme çoğu zaman fazla uyum, aşırı sorumluluk alma, hayır diyememe, takdir arayışı ve eleştiri korkusu olarak görülür.
Bu kişi çalışkan, yardımsever ve güvenilir görünebilir. Fakat iç dünyasında sürekli beğenilme, kabul edilme ve hata yapmama baskısı taşıyabilir.
İş hayatındaki belirtiler:
Fazla iş yükü alıp itiraz edememek
Yöneticinin onayına aşırı bağımlı olmak
Eleştiriyi kişisel reddedilme gibi yaşamak
Ekip içinde herkesin memnuniyetini üstlenmek
Kendi emeğinin sınırını koruyamamak
Takdir edilmediğinde değersiz hissetmek
Çatışmadan kaçınmak için susmak
Bu yapı kişiyi dışarıdan “çok iyi çalışan” biri gibi gösterebilir; fakat uzun vadede tükenmişlik yaratabilir. Çünkü kişi yalnızca iş yapmaz, aynı zamanda sürekli kabul görmeye çalışır.
Sağlıklı çalışma hayatında insan emek verir, sorumluluk alır ve iş birliği yapar. Fakat kendi sınırlarını, emeğinin değerini ve içsel dengesini de korur.
İnsanlara Yönelme Neden Tükenmişliğe Yol Açabilir
İnsanlara yönelme tükenmişliğe yol açabilir; çünkü kişi sürekli başkalarının ihtiyaçlarını, beklentilerini ve duygularını kendi iç dengesinin önüne koyar. Herkesi memnun etmek, sürekli uyum sağlamak, hayır diyememek ve sevgi kaybetmemek için çabalamak büyük bir ruhsal enerji tüketir.
Bu kişi çoğu zaman kendi yorgunluğunu geç fark eder. Çünkü içindeki görev duygusu, suçluluk ve sevilme ihtiyacı ona durma izni vermez.
Tükenmişlik şu biçimlerde ortaya çıkabilir:
Sürekli yorgunluk
İçten içe kızgınlık
Duygusal boşalma hissi
İnsanlardan uzaklaşma isteği
Verdiği emeğin görülmediğini düşünme
Kendi hayatından kopma
Fedakarlığın sevgiye dönüşmemesiyle kırgınlık yaşama
Tükenmişliğin derininde bazen şu cümle vardır:
“Herkese yetmeye çalışırken kendime geç kaldım.”
İyileşme, kişinin kendine de bakım borcu olduğunu kabul etmesiyle başlar. İnsan başkalarını sevebilir; fakat kendi ruhunu sürekli ihmal ederek uzun süre sağlıklı kalamaz.
İnsanlara Yönelme Fark Edilmezse Ne Olur
İnsanlara yönelme fark edilmezse kişi yıllarca sevilmek için kendinden vazgeçen bir yaşam sürdürebilir. Dışarıdan iyi, uyumlu, sevgi dolu ve fedakar görünür; fakat içeride bastırılmış öfke, yorgunluk, boşluk ve kendinden uzaklaşma birikebilir.
Bu yönelim fark edilmediğinde şu sonuçlar görülebilir:
Kendi hayatını erteleme
İlişkilerde dengesizlik
Sürekli onay bağımlılığı
Terk edilme korkusunun büyümesi
Kendi ihtiyaçlarını unutma
Sınır koyamama
İçten içe kırgınlık biriktirme
Kendini değersiz hissetme
En zor taraf şudur: Kişi kendi davranışlarını sevgi sanabilir. Oysa bazen yaptığı şey sevgi değil, sevgiyi kaybetmemek için kendini feda etmedir.
Horney'in yaklaşımı burada çok kıymetlidir. Çünkü o, insanı suçlamaz; davranışın ardındaki korkuyu görmeye çağırır.
İnsanlara yönelme fark edildiğinde kişi şunu sormaya başlar:
“Ben gerçekten sevdiğim için mi veriyorum, yoksa sevilmek için mi kendimden vazgeçiyorum
” İnsanlara Yönelmeden Sağlıklı Sevgiye Geçiş Nasıl Olur
İnsanlara yönelmeden sağlıklı sevgiye geçiş, kişinin sevgiden vazgeçmesi değil; sevgi içinde kendini kaybetmemeyi öğrenmesidir. Buradaki amaç soğuk, uzak veya bencil olmak değildir. Amaç, yakınlık kurarken kendi gerçek benliğini de koruyabilmektir.
Bu dönüşüm şu farkındalıklarla başlar:
Sevilmek istiyorum ama sevilmek için kendimi yok etmek zorunda değilim.
Hayır dediğimde kötü biri olmam.
Kendi ihtiyacımı söylemek bencillik değildir.
Birinin üzülmesi her zaman benim suçum değildir.
Terk edilmek acı verebilir ama beni yok etmez.
Sevgi, kendimi tamamen feda etmemi gerektirmez.
Sınır koymak ilişkiyi bozmak değil, ilişkiyi sağlıklı hale getirmektir.
| Nevrotik İnsanlara Yönelme | Sağlıklı Sevgi |
|---|---|
| Sevilmek için uyum | Sahici yakınlık |
| Hayır diyememe | Sınır koyabilme |
| Kendini feda etme | Karşılıklı emek |
| Terk edilme paniği | Ayrılığa rağmen benliği koruma |
| Onay bağımlılığı | İçsel değer duygusu |
| Bastırılmış öfke | Açık ve saygılı ifade |
| Kendinden uzaklaşma | Gerçek benlikle ilişki kurma |
Sağlıklı sevgi, insanın hem bağ kurabildiği hem de kendi merkezini kaybetmediği sevgidir. İnsan bu dengeyi öğrendikçe ilişkiler daha az kaygılı, daha çok canlı hale gelir.
Son Söz İnsan Sevilmek İçin Kendinden Vazgeçmediğinde Sevgi Gerçek Anlamına Kavuşur
Karen Horney'e göre insanlara yönelme, temel kaygıya karşı geliştirilen güçlü bir savunma biçimidir. Bu yönelimde kişi sevgiye, onaya, kabul görmeye ve bağlılığa tutunarak kendini güvende hissetmeye çalışır. Dışarıdan nazik, fedakar, uyumlu ve sevgi dolu görünebilir; fakat içeride çoğu zaman terk edilme korkusu, değersizlik hissi, çatışma kaygısı ve yalnız kalma endişesi vardır.
İnsanlara yönelme bize şunu gösterir: Her sevgi davranışı gerçek sevgi değildir. Bazen insan sevdiği için değil, sevilmezse dayanamayacağını düşündüğü için verir. Bazen fedakarlık cömertlikten değil, reddedilme korkusundan doğar. Bazen uyum huzurdan değil, çatışma korkusundan gelir. Bazen bağlılık sevginin derinliği değil, yalnız kalma korkusunun sessiz zinciridir.
Fakat insan bu zinciri fark ettiğinde değişim başlar. Sevgi yine değerli kalır; ama artık insanın kendini yok etmesini gerektirmez. Yakınlık yine güzeldir; ama artık kişinin sınırlarını silmez. Fedakarlık yine anlamlıdır; ama artık ruhun tükenmesi pahasına yapılmaz.
Horney'in derin mesajı şudur: İnsan, sevilmek için kendinden vazgeçmek zorunda değildir. Gerçek sevgi, insanın sahici benliğini yok eden değil; onu daha canlı, daha özgür ve daha bütün kılan sevgidir.
İnsan kendi değerini yalnızca başkalarının sevgisine teslim etmediğinde, sevgi ilk kez korkunun değil, özgürlüğün diliyle konuşmaya başlar.
