Enfâl Suresi 49. Ayette “Münafıklar ve Kalplerinde Hastalık Bulunanlar ‘Bunları Dinleri Aldatmış’ Diyorlardı. Kim Allah’a Tevekkül Ederse Şüphesiz Allah Mutlak Güç Sahibidir, Hüküm ve Hikmet Sahibidir” İfadesi Ne Anlama Gelir 
⠀
Enfâl Suresi 49. Ayet Ne Söylüyor
Ayetin anlamı genel olarak şöyledir:“Hani münafıklar ve kalplerinde hastalık bulunanlar, ‘Bunları dinleri aldatmış’ diyorlardı. Oysa kim Allah’a tevekkül ederse bilsin ki Allah mutlak güç sahibidir, hüküm ve hikmet sahibidir.”
Bu ayet Bedir Savaşı sırasında Müslümanlara dışarıdan bakan bazı insanların düşüncesini anlatmaktadır.
Müslümanlar sayıca daha azdı.
Karşılarında daha büyük bir ordu vardı.
Maddi şartlara bakıldığında mücadele son derece zor görünüyordu.
Bu nedenle bazıları:
“Bunlar dinlerine fazla güvenmişler, gerçekleri göremiyorlar.”
diye düşündü.
Kur’an ise buna tevekkül kavramıyla cevap verir.
“Münafıklar” Kimlerdir
Münafık, dışarıdan Müslüman göründüğü hâlde kalbinde iman taşımayan veya iman iddiasıyla gerçek tavrı arasında ciddi bir çelişki bulunan kişi için kullanılan Kur’ani bir kavramdır.Medine döneminde münafıklık daha görünür bir toplumsal mesele hâline gelmiştir.
Bu ayette de Müslümanların karşılaştığı zorluğu görünce onların imanını küçümseyen bir tavırdan söz edilir.
Münafığın temel problemi yalnızca korkması değildir.
İçinde inanmadığı bir şeyi dışarıda inanıyormuş gibi göstermesidir.
“Kalplerinde Hastalık Bulunanlar” Ne Demektir
Kur’an’da “kalp hastalığı” çoğu zaman fiziksel bir kalp rahatsızlığını ifade etmez.Şüphe,
ikiyüzlülük,
ahlaki bozulma,
iman zayıflığı
ve içsel kararsızlık gibi manevi durumlara işaret edebilir.
Bu ayette de onların Müslümanların Allah’a güvenmesini anlayamamaları ve bunu aldanış olarak yorumlamaları söz konusudur.
“Bunları Dinleri Aldatmış” Sözü Ne Anlama Gelir
Bu söz Müslümanların Bedir’e çıkışını küçümseyen bir değerlendirmedir.Karşılarındaki düşünce kabaca şöyledir:
“Bu kadar az kişiyle böylesine büyük bir orduya karşı çıkıyorlarsa dinlerine olan güvenleri gerçekleri görmelerini engellemiş olmalı.”
Yani iman, onların gözünde güç değil bir tür yanılsama olarak görülmektedir.
Kur’an ise bunun tersini söyler:
Bu kör bir aldanış değil, Allah’a tevekküldür.
Müslümanlar Gerçekten Sayıca Çok Daha Az mıydı
Evet.Bedir’de Müslümanların sayısı Kureyş ordusundan belirgin biçimde daha azdı.
Ayrıca askerî donanım açısından da karşı taraf daha güçlüydü.
Bu nedenle dışarıdan yalnızca maddi şartlara bakan bir kişinin Müslümanların başarı ihtimalini düşük görmesi anlaşılabilir.
Fakat Enfâl Suresi boyunca Kur’an sürekli şunu hatırlatır:
Maddi sebepler önemlidir.
Ama sonuç yalnızca maddi sebeplerden oluşmaz.
İman Gerçekleri Görmezden Gelmek midir
Hayır.İslam’daki iman anlayışı:
“Hiçbir hesap yapma.”
“Hazırlanma.”
“Tehlikeyi önemseme.”
şeklinde değildir.
Hz. Muhammed savaş öncesinde hazırlık yaptı.
Sahabileriyle istişare etti.
Ordunun düzenini sağladı.
Savaş alanıyla ilgili tedbirler aldı.
Yani iman ile gerçekçilik birbirinin düşmanı değildir.
Tevekkül Nedir
Tevekkül, insanın üzerine düşeni yaptıktan sonra sonucu Allah’a bırakmasıdır.İnsan çalışır.
Tedbir alır.
Plan yapar.
Elindeki imkânları kullanır.
Ama bütün bunların sonucu kesin olarak garanti etmediğini bilir.
İşte bu noktada Allah’a güvenir.
Tevekkül çalışmanın alternatifi değil, çalışmanın ardından kalbin dayanağıdır.
Tevekkül ile Tedbirsizlik Arasındaki Fark Nedir
Tedbirsizlik:“Allah beni korur.”
deyip yapılması gereken hiçbir şeyi yapmamaktır.
Tevekkül ise:
“Allah’a güveniyorum, bu yüzden üzerime düşeni de yapıyorum.”
diyebilmektir.
Bir insan hasta olur.
Doktora gitmez.
İlacını kullanmaz.
Sonra:
“Allah’a tevekkül ettim.”
derse bu tevekkülü yanlış anlamış olabilir.
Allah’a güvenmek sebepleri terk etmek anlamına gelmez.
İnsan Bazen Tevekkülü “Aşırı Özgüven” Sanabilir mi
Evet.Dışarıdan bakıldığında ikisi benzer görünebilir.
Fakat aralarında önemli bir fark vardır.
Aşırı özgüven:
“Ben yaparım.”
der.
Tevekkül ise:
“Ben elimden geleni yaparım, başarı Allah’ın takdirindedir.”
der.
Birinde insan kendisini merkeze koyar.
Diğerinde insan kendi sınırını bilir.
“Kim Allah’a Tevekkül Ederse…” İfadesi Ne Öğretiyor
Bu ifade yalnızca Bedir’deki Müslümanlara özgü değildir.Genel bir ilke taşır.
Allah’a gerçekten güvenen insan bütün sonuçları kontrol etmek zorunda olmadığını bilir.
Bu, insana büyük bir iç huzur sağlayabilir.
Çünkü hayatın birçok alanında elimizden geleni yapabiliriz.
Ama sonucu tamamen yönetemeyiz.
Tevekkül tam da bu sınırda anlam kazanır.
“Allah Mutlak Güç Sahibidir” Ne Demektir
Ayette Allah için “Azîz” sıfatı kullanılır.Bu sıfat:
üstün,
yenilmez,
mutlak kudret sahibi
anlamlarını taşır.
Bedir bağlamında bu sıfatın kullanılması oldukça anlamlıdır.
İnsanlar sayılarına ve silahlarına bakıyorlardı.
Kur’an ise bütün insan güçlerinin üzerinde Allah’ın kudretini hatırlatıyordu.
“Allah Hüküm ve Hikmet Sahibidir” Ne Demektir
Ayetteki “Hakîm” sıfatı, Allah’ın yaptığı işlerde hikmet bulunduğunu ifade eder.Allah’ın gücü kör veya amaçsız bir güç değildir.
Kudret hikmetle birliktedir.
Bu da önemli bir dengedir.
Allah her şeye güç yetirir.
Ama yaptıkları bilgi ve hikmet üzeredir.
Bu nedenle ayetin sonunda “Azîz” ve “Hakîm” sıfatlarının birlikte gelmesi anlamlıdır.
Tevekkül Eden İnsan Mutlaka İstediği Sonucu Alır mı
Hayır.Tevekkül:
“Allah’a güvenirsem istediğim her şey kesin gerçekleşir.”
demek değildir.
İnsan dua eder.
Çalışır.
Tevekkül eder.
Ama sonuç onun istediği gibi olmayabilir.
Bazen başarı gelir.
Bazen kayıp yaşanır.
Tevekkülün asıl anlamı, sonuç ne olursa olsun Allah’a güveni tamamen kaybetmemektir.
Bedir Zaferi Tevekkülün Örneği midir
Evet.Bedir’de Müslümanlar ellerindeki imkânları kullandılar.
Karar aldılar.
Savaşa hazırlandılar.
Sonra Allah’a güvendiler.
Zafer geldikten sonra da Kur’an sürekli:
“Bunu yalnızca kendi gücünüzle yaptınız.”
anlayışının önüne geçti.
Bu nedenle Bedir, tedbir ile tevekkülün birlikte bulunduğu önemli örneklerden biridir.
Kalpteki Hastalık İnsana Güven Yerine Sürekli Şüphe mi Üretir
Kalpteki manevi hastalık kavramı sadece soru sormak veya zaman zaman şüphe yaşamak değildir.İnsan soru sorabilir.
Araştırabilir.
Tereddüt edebilir.
Bunlar doğal süreçlerdir.
Burada sorun, insanın hakikati anlamak yerine sürekli onu küçümsemeye ve samimi inancı alay konusu yapmaya yönelmesidir.
Şüphe araştırmaya götürebilir.
Kibir ise araştırmanın kapısını kapatabilir.
Enfâl 48 ile Enfâl 49 Arasında Nasıl Bir Bağlantı Vardır
Bir önceki ayette şeytan Kureyş’e:“Bugün sizi kimse yenemez.”
diyerek sahte bir güven vermişti.
Bu ayette ise başka insanlar Müslümanların güvenini:
“Dinleri bunları aldatmış.”
diye küçümsüyorlar.
Burada iki farklı güven biçimi karşı karşıyadır.
Bir tarafta şeytanın ürettiği aşırı özgüven...
Diğer tarafta Allah’a dayanan tevekkül...
Birincisi sonuç geldiğinde çöker.
İkincisi ise insanın kalbini sonuçtan bağımsız olarak ayakta tutar.
İnsanların Seni Küçümsemesi Doğru Yolda Olduğunu Kanıtlar mı
Hayır.Bu da önemli bir dengedir.
Bir insan:
“Beni eleştiriyorlar, demek ki kesin doğru yoldayım.”
diyemez.
Eleştiri bazen haklı olabilir.
İnsan kendisini sorgulamalıdır.
Enfâl 49’un mesajı, başkalarının küçümsemesini doğruluk ölçüsü yapmak değil; sağlam delil, doğru hazırlık ve Allah’a güven arasında denge kurmaktır.
Ayetin Bugünkü İnsana En Güçlü Mesajı Nedir
Hayatta bazen insanlar sana:“Bunu yapamazsın.”
“Bu iş olmaz.”
“Boşuna uğraşıyorsun.”
diyebilir.
Bazen gerçekten haklı olabilirler.
Bu nedenle gerçekleri dinlemek gerekir.
Ama bütün hesapları yaptıktan sonra doğru olduğuna inandığın bir yolda sadece başkalarının korkusu nedeniyle vazgeçmek zorunda değilsin.
Elinden geleni yap.
Gerçekçi ol.
Tedbirini al.
Sonra sonucu Allah’a bırak.
Tevekkül budur.
Sonuç: Enfâl Suresi 49. Ayetin Ana Mesajı Nedir
Enfâl Suresi 49. ayet Bedir Savaşı sırasında Müslümanlara dışarıdan bakan bazı insanların onları nasıl değerlendirdiğini anlatmaktadır.Müslümanlar sayıca azdı.
Karşılarında daha büyük bir ordu vardı.
Bunu gören münafıklar ve kalplerinde hastalık bulunanlar:
“Bunları dinleri aldatmış.”
dediler.
Onların gözünde Müslümanların cesareti akıl dışıydı.
Kur’an ise bu değerlendirmeye tek bir kavramla cevap verir:
Tevekkül.
Tevekkül gerçekleri inkâr etmek değildir.
Tevekkül hazırlığı bırakmak değildir.
Tevekkül tehlikeyi küçümsemek değildir.
İnsan elinden geleni yapar.
Sebep-sonuç ilişkilerini dikkate alır.
Tedbirini alır.
Ama sonunda kendi gücünün sınırlı olduğunu kabul eder ve Allah’a dayanır.
İşte bu yüzden ayet:
“Allah mutlak güç sahibidir, hüküm ve hikmet sahibidir.”
diye biter.
Çünkü insanın hesabının bittiği yerde Allah’ın kudreti bitmez.
Fakat bu da insanı sorumsuzluğa değil, daha bilinçli bir çabaya çağırır.
Enfâl 49 bize belki de şu soruyu yöneltmektedir:
Allah’a güveniyorum derken gerçekten üzerimize düşeni yapıyor muyuz, yoksa tevekkül adını vererek hazırlamadığımız işlerin sonucunu mucizeyle mi bekliyoruz?
