Enbiya Suresi 85. Ayette Geçen ‘İsmail'i, İdris'i Ve Zülkifl'i De Hatırla; Onların Hepsi Sabredenlerdendi’ İfadesi Ne Anlama Gelir 
Hz. İsmail'in Teslimiyeti, Hz. İdris'in Yüceliği, Hz. Zülkifl'in Sabrı, Peygamberlerin Ortak Ahlakı, Sabır, Sadakat Ve Allah Yolunda Direniş Nasıl Anlaşılır
"Sabır, peygamberlerin ortak dilidir. Kimi bıçak karşısında teslimiyetle, kimi ilim ve yücelikle, kimi ağır sorumluluklar altında sebatla sabreder; fakat hepsinin kalbi Allah'a bağlı kaldığı için sabır rahmete dönüşür."
Ersan Karavelioğlu
Enbiya Suresi'nin 85. ayeti, üç seçkin kulun ismini birlikte zikreder: Hz. İsmail, Hz. İdris ve Hz. Zülkifl. Ayetin sonunda onlar hakkında çok kısa ama çok büyük bir vasıf verilir: "Onların hepsi sabredenlerdendi." Bu ifade, peygamberlerin ve salih kulların hayatında sabrın ne kadar merkezi bir ahlak olduğunu gösterir.
Bir önceki ayetlerde Hz. Eyyub'un hastalık ve sıkıntı imtihanı karşısındaki sabrı anlatılmıştı. Bu ayette ise sabır halkasına başka büyük isimler eklenir. Böylece Kur'an bize şunu öğretir: Sabır tek bir imtihanın değil, bütün peygamberî hayatların ortak ahlakıdır. Hz. İsmail teslimiyetle sabretmiştir. Hz. İdris yüksek makam ve ilimle birlikte kullukta sabretmiştir. Hz. Zülkifl ise sorumluluk, ahde vefa ve sebatla sabretmiştir.
Enbiya Suresi 85. Ayetin Meali Nedir
Yüce Allah şöyle buyurmaktadır:
"İsmail'i, İdris'i ve Zülkifl'i de hatırla. Onların hepsi sabredenlerdendi."
(Enbiya Suresi, 21:85)
Bu ayet kısa görünür; fakat içinde büyük bir peygamberlik ahlakı saklıdır.
Allah üç ismi birlikte anar:
Hz. İsmail.
Hz. İdris.
Hz. Zülkifl.
Sonra hepsini ortak bir vasıfta buluşturur:
Sabır.
Demek ki farklı hayatlar, farklı imtihanlar ve farklı görevler olsa da Allah katında onları yücelten ortak çizgilerden biri sabırla kullukta sebat etmeleridir.
Ayetin Önceki Ayetlerle Bağlantısı Nedir
Bir önceki ayetlerde Hz. Eyyub'un duası, sabrı ve Allah'ın onun sıkıntısını gidermesi anlatılmıştı.
Hz. Eyyub ağır hastalıkla sabretmişti.
Bu ayette ise başka peygamberler ve salih kullar sabır vasfıyla anılır.
Bu bağlantı bize şunu öğretir:
Sabır sadece Hz. Eyyub'a mahsus bir ahlak değildir; bütün peygamberlerin yolunda bulunan temel bir kulluk halidir.
Kimi hastalıkta sabreder.
Kimi aile imtihanında sabreder.
Kimi topluma davette sabreder.
Kimi Allah'ın emrine teslimiyette sabreder.
Kimi sorumluluk yükünde sabreder.
Kur'an bu ayetle sabrı peygamberlerin ortak mirası olarak kalbe yerleştirir.
"İsmail'i De Hatırla" İfadesi Ne Anlama Gelir
Hz. İsmail'i hatırlamak, teslimiyeti, sadakati, Allah'ın emrine boyun eğmeyi ve sabrı hatırlamaktır.
Hz. İsmail'in hayatı, özellikle babası Hz. İbrahim ile birlikte yaşadığı büyük teslimiyet imtihanıyla bilinir.
O, Allah'ın emrine karşı direnen değil; teslim olan bir kuldur.
Hz. İsmail'i hatırlamak şunu hatırlamaktır:
Allah için teslimiyet kolay bir söz değil, kalbin en zor anda bile Rabbine güvenmesidir.
O, genç yaşta bile Allah'ın emrine razı olabilen, babasına itaat eden, kaderin içinde Rabbin hükmüne teslim olan büyük bir sabır örneğidir.
Hz. İsmail'in Teslimiyeti Nasıl Anlaşılır
Hz. İsmail'in teslimiyeti, insanın en sevdiği şeyler üzerinden imtihan edilebileceğini gösterir.
Hz. İbrahim için evlat büyük bir nimetti.
Hz. İsmail için ise Allah'ın emrine teslimiyet büyük bir imtihandı.
Bu kıssada hem baba hem evlat Allah'a teslim olmuştur.
Hz. İsmail'in teslimiyeti şunu öğretir:
Gerçek kulluk, Allah'ın emri kolay geldiğinde değil; nefsin zorlandığı yerde belli olur.
Teslimiyet, sadece "inandım" demek değildir.
Teslimiyet, Allah'ın hükmü karşısında kalbin direnç göstermemesi, Rabbin hikmetine güvenmesi ve nefsin korkusunu aşarak Allah'a yönelmesidir.
Hz. İsmail'in Sabrı Hangi Yönleriyle Öne Çıkar
Hz. İsmail'in sabrı birkaç yönden öne çıkar.
Allah'ın emrine teslimiyette sabır.
Babası Hz. İbrahim'e itaatte sabır.
Kaderin ağır imtihanı karşısında sebat.
Kurban hadisesindeki rıza ve teslimiyet.
Mekke'nin zorlu şartlarıyla bağlantılı sabır mirası.
Hz. İsmail'in sabrı bize şunu öğretir:
Sabır bazen acıya dayanmak değil, Allah'ın emrine gönül rızasıyla boyun eğmektir.
Bu sabır, korkuyu yok saymaz.
Ama korkunun üstüne Allah'a güveni koyar.
"İdris'i De Hatırla" İfadesi Ne Anlama Gelir
Hz. İdris'i hatırlamak, ilim, doğruluk, yücelik, kulluk ve sabırla yükselişi hatırlamaktır.
Kur'an'da Hz. İdris, doğru sözlü bir peygamber olarak anılır ve yüksek bir makama yükseltildiği bildirilir.
Bu, onun Allah katındaki değerini gösterir.
Hz. İdris'in zikredilmesi bize şunu öğretir:
Yücelik, insanın kendini büyütmesiyle değil; Allah'a sadakatle yaşamasıyla kazanılır.
İlim, peygamberlik, doğruluk ve sabır onun hayatında birleşmiştir.
Bu yüzden Hz. İdris, sabırla yükselen kulluk makamını temsil eden büyük bir örnektir.
Hz. İdris'in Yüceliği Nasıl Anlaşılmalıdır
Hz. İdris'in yüceliği, makam, şöhret veya dünyevi üstünlük değildir.
Onun yüceliği Allah katındaki değerle ilgilidir.
Allah bir kulunu yükselttiğinde, bu yükseliş ruhun, ahlakın, kulluğun ve sadakatin yüceliğidir.
Hz. İdris bize şunu öğretir:
İnsan Allah'a yaklaştıkça yükselir.
Doğruluk insanı yükseltir.
Sabır insanı yükseltir.
İlim, kullukla birleşirse insanı yükseltir.
Yükselmek isteyen insan, önce nefsinin aşağı çeken bağlarından kurtulmalı ve Allah'ın razı olduğu yola sabırla tutunmalıdır.
Hz. İdris'in Sabrı Hangi Açıdan Önemlidir
Hz. İdris'in sabrı, istikamet sabrı olarak anlaşılabilir.
Her sabır ağır hastalık veya açık bir felaket şeklinde olmayabilir.
Bazen sabır;
doğru kalmak,
ilim yolunda sebat etmek,
kullukta devamlı olmak,
insanlara hakikati anlatmak,
yüksek ahlakı korumak,
Allah'ın rızasına uygun yaşamaktan vazgeçmemek
şeklinde görünür.
Hz. İdris'in sabrı bize şunu öğretir:
İnsanı yükselten sabır, sadece acıya dayanmak değil; hak yolda sürekli kalabilmektir.
"Zülkifl'i De Hatırla" İfadesi Ne Anlama Gelir
Zülkifl'i hatırlamak, sorumluluk, ahde vefa, sabır, sebat ve Allah'a bağlılık ahlakını hatırlamaktır.
Zülkifl hakkında Kur'an'da kısa bilgiler verilir; fakat onun sabredenler arasında anılması çok önemlidir.
Bu bize şunu gösterir:
Allah katında değerli olmak için uzun uzun anlatılmak gerekmez; bazen bir kulun tek bir vasfı, onun büyüklüğünü göstermeye yeter.
Zülkifl sabırla anılmıştır.
Bu, onun Allah'ın emrine bağlı, sorumluluk sahibi ve sebatkâr bir kul olduğunu gösterir.
Hz. Zülkifl'in Sabrı Nasıl Anlaşılır
Hz. Zülkifl'in sabrı, sorumluluk yükü altında sebat etmek olarak anlaşılabilir.
Bazı kulların imtihanı hastalıkla olur.
Bazılarının imtihanı teslimiyetle olur.
Bazılarının imtihanı ilimle olur.
Bazılarının imtihanı da ağır sorumlulukları taşımakla olur.
Zülkifl'in sabrı bize şunu öğretir:
Sözünde durmak sabır ister.
Emaneti taşımak sabır ister.
Allah'ın emrine bağlı kalmak sabır ister.
Kullukta devamlı olmak sabır ister.
Bu yüzden sabır sadece felaket anında değil, görev ve sorumluluk anında da gerekir.
Üç İsmin Birlikte Anılması Ne Öğretir
Hz. İsmail, Hz. İdris ve Hz. Zülkifl'in birlikte anılması, farklı kulluk örneklerinin ortak bir ahlakta birleştiğini gösterir.
Bu ortak ahlak sabırdır.
Hz. İsmail teslimiyette sabır gösterir.
Hz. İdris doğruluk ve yücelikte sabır gösterir.
Hz. Zülkifl sorumluluk ve sebatta sabır gösterir.
Bu bize şunu öğretir:
Allah'a giden yolun farklı imtihanları olabilir; fakat o yolda yürüyenlerin ortak azığı sabırdır.
Sabırsız teslimiyet olmaz.
Sabırsız ilim olmaz.
Sabırsız ahlak olmaz.
Sabırsız ibadet olmaz.
Sabırsız sadakat olmaz.
"Onların Hepsi Sabredenlerdendi" Ne Demektir
Bu ifade, Allah'ın onları sabır vasfıyla övdüğünü gösterir.
Sabır, onların geçici bir davranışı değil, karakterlerinin temel parçasıdır.
Sabredenlerdendi demek, onların imtihan karşısında Allah'tan kopmadığını, kulluk çizgisini bozmadığını ve görevlerini sebatla sürdürdüğünü anlatır.
Bu ifade mümine şunu öğretir:
Allah katında sabır unutulmaz.
İnsanların görmediği sabrı Allah görür.
İnsanların anlamadığı direnişi Allah bilir.
İnsanların küçümsediği sebatı Allah över.
Bu yüzden sabır, kulun Allah katındaki değerini yükselten büyük bir ahlaktır.
Sabır Nedir
Sabır, insanın Allah'ın rızasına uygun çizgide kalmak için nefsini tutması, sıkıntı karşısında dağılmaması, ibadette devamlı olması ve günaha karşı direnmesidir.
Sabır üç büyük alanda görülür:
İbadete devam etmekte sabır.
Günahtan uzak durmakta sabır.
Musibetlere dayanmakta sabır.
Bu ayette anılan peygamberler ve salih kullar, sabrın farklı yönlerini temsil eder.
Sabır, pasif bekleyiş değildir.
Sabır, Allah'ın emrine bağlı kalmak için gösterilen aktif bir kulluk direnişidir.
Sabır İle Teslimiyet Arasında Nasıl Bir Bağ Vardır
Sabır ile teslimiyet birbirini tamamlar.
Sabır insanı ayakta tutar.
Teslimiyet kalbi Allah'a bağlar.
Sabır, acıya dayanmayı öğretir.
Teslimiyet, acının içinde Allah'ın hikmetine güvenmeyi öğretir.
Hz. İsmail'in teslimiyeti bunun çok güçlü örneğidir.
O sadece beklememiştir; Allah'ın emrine razı olmuştur.
Bu bize şunu öğretir:
Sabır, teslimiyetle birleşirse kulluğa dönüşür.
Aksi hâlde insan dişini sıkar ama kalbi isyanla dolar.
Peygamberlerin sabrı ise teslimiyetle nurlanmış sabırdır.
Sabır İle Sadakat Arasında Nasıl Bir Bağ Vardır
Sadakat, insanın Allah'a verdiği kulluk sözünde durmasıdır.
Sabır ise bu sözü zor zamanlarda koruyabilmesidir.
İnsan rahat zamanda sadık olduğunu söyleyebilir.
Fakat sadakat, imtihan anında belli olur.
Hz. İsmail'in sadakati teslimiyette,
Hz. İdris'in sadakati doğrulukta,
Hz. Zülkifl'in sadakati sorumlulukta görünür.
Bu ayet bize şunu öğretir:
Sabırsız sadakat çabuk kırılır.
Sadakatsiz sabır ise yönünü kaybeder.
Gerçek kulluk, sabır ve sadakatin birleşmesiyle güç kazanır.
Bu Ayet Modern İnsana Ne Söyler
Modern insan çoğu zaman hızlı sonuç ister.
Hemen rahatlamak ister.
Hemen başarı ister.
Hemen karşılık görmek ister.
Fakat Kur'an bu ayetle insana sabrı hatırlatır.
Bugün de insanın sabra ihtiyacı vardır:
Ailede sabır.
İbadette sabır.
Geçimde sabır.
Hastalıkta sabır.
Ahlakı korumakta sabır.
Günaha direnmekte sabır.
Doğru yolda yalnız kalınca sabır.
Bu ayet modern insana der ki:
Sabır kaybetmek değildir; Allah için dağılmamaktır.
Peygamberlerin yolu hızlı hazların değil, derin sadakatin yoludur.
Bu Ayet Mümini Hangi Muhasebeye Çağırır
Bu ayeti okuyan insan kendi kalbine şu soruları sormalıdır:
Ben hangi imtihanlarda sabırsız davranıyorum
Allah'ın emri karşısında Hz. İsmail gibi teslim olabiliyor muyum
Doğruluk ve kulluk yolunda Hz. İdris gibi sebat edebiliyor muyum
Sorumluluklarımı Hz. Zülkifl gibi sabırla taşıyabiliyor muyum
Sabır benim hayatımda sadece söz mü, yoksa karakter hâline gelmiş bir kulluk ahlakı mı
Zor zamanda Allah'a bağlı kalmayı başarabiliyor muyum
Bu sorular ayeti sadece üç ismin zikredildiği kısa bir ayet olmaktan çıkarır; insanın kendi sabrını, teslimiyetini, sadakatini ve Allah yolundaki direncini sorgulayan derin bir aynaya dönüştürür.
Enbiya Suresi 85. Ayetin En Büyük Hikmeti Nedir
Bu ayetin en büyük hikmeti şudur:
Allah, Hz. İsmail'i, Hz. İdris'i ve Hz. Zülkifl'i sabreden kullar olarak anmış; peygamberlerin ve salihlerin ortak ahlakının sabır olduğunu bildirmiştir.
Bu ayet insana şunu öğretir:
Teslimiyet sabır ister.
İlim sabır ister.
Sorumluluk sabır ister.
İbadet sabır ister.
Günahtan uzak durmak sabır ister.
Allah yolunda kalmak sabır ister.
Sabır, kulun Allah'a olan sadakatinin imtihanlar içindeki görünür hâlidir.
Sonuç: Peygamberlerin Ortak Ahlakı, Allah Yolunda Sabırla Sebat Etmektir
Enbiya Suresi'nin 85. ayeti, Hz. İsmail'i, Hz. İdris'i ve Hz. Zülkifl'i hatırlatır ve onların hepsinin sabredenlerden olduğunu bildirir. Bu kısa ayet, peygamberlerin farklı hayatlara, farklı imtihanlara ve farklı görev alanlarına sahip olsalar da ortak bir ahlakta birleştiğini gösterir: sabır.
Bu ayet mümine şunu öğretir: Allah yolunda yürümek sabır ister. Teslimiyet sabır ister. İbadette devamlılık sabır ister. Ahlakı korumak sabır ister. Sorumlulukları taşımak sabır ister. Hz. İsmail'in teslimiyeti, Hz. İdris'in yüceliği ve Hz. Zülkifl'in sebatı, sabrın farklı yüzlerini kalbe gösterir.
Bugünün insanı için bu ayet büyük bir uyarıdır: Hemen vazgeçme. Hemen dağılma. Hemen umutsuz olma. Allah'ın yolunda sabırla kal. Çünkü Allah sabredenleri unutmaz. İnsanların görmediği dayanışı Allah görür. Kalbin içinde taşıdığın sessiz direnci Allah bilir. Ve sabır, Allah için olursa sadece beklemek değil; rahmete yürümektir.
Ersan Karavelioğlu
