Bakara Suresi 45. Ayette “Sabır Ve Namazla Yardım İsteyin; Şüphesiz Bu, Huşû Sahiplerinden Başkasına Ağır Gelir” Buyruğu Ne Anlama Gelir Ve Sabır, Namaz, Zorluk Karşısında Dayanıklılık, Allah’tan Yardım İstemek, Huşû, Manevi Disiplin, Kriz Anlarında İnanç, Sabretmek İle Pasif Kalmak Arasındaki Fark Ve İnsanın İç Dünyasını Güçlendirmesi Açısından Nasıl Anlaşılmalıdır 
Bakara Suresi 45. Ayet Ne Söyler
Bakara Suresi'nin kırk beşinci ayetinde anlam olarak şöyle buyrulur:
“Sabır ve namazla yardım isteyin. Şüphesiz bu, huşû sahiplerinden başkasına ağır gelir.”
Bu ayet insanın zorluk karşısındaki iki temel manevi aracını yan yana getirir:
Sabır.
Namaz.
Biri insanın zamanla ilişkisini düzenler.
Diğeri Allah ile ilişkisini.
Sabır:
zorluğun içinde dağılmamayı,
namaz ise:
zorluğun içinde yönünü kaybetmemeyi
öğretir.
Bu nedenle ayet yalnız:
“Dayanın.”
demez.
“Yardım isteyin.”
der.
Yani insan kendi gücünü kullanırken aynı zamanda kendi gücünün sınırlı olduğunu da kabul eder.
“Sabır” Tam Olarak Ne Demektir
Sabır çoğu zaman yalnız:
beklemek
gibi anlaşılır.
Oysa Kur’an'daki sabır kavramının anlamı bundan daha geniştir.
Sabır:
dayanıklılık,
kararlılık,
kendini tutabilme,
doğru yolda devam etme,
zorluk karşısında çözülmeme
anlamlarını taşır.
Dolayısıyla sabırlı olmak:
hiçbir şey yapmadan oturmak
değildir.
Bazen sabır:
yapılması gereken şeyi uzun süre yapmaya devam edebilmektir.
Sabır İle Pasiflik Arasındaki Fark Nedir
Bu ayrım çok önemlidir.
Pasiflik:
“Yapacak bir şey yok.”
deyip teslim olmak olabilir.
Sabır ise:
“Zor ama doğru olanı yapmaya devam edeceğim.”
diyebilmektir.
Bir insan haksızlığa uğruyorsa sabır:
haksızlığı sonsuza kadar sessizce kabul etmek
anlamına gelmez.
Adalet ararken:
öfkeye teslim olmamak,
ölçüyü kaybetmemek,
mücadeleyi sürdürmek
de sabrın parçası olabilir.
Dolayısıyla sabır eylemsizlik değil, kontrollü dirençtir.
Sabır Neden Yardım Aracı Olarak Sunulur
Çünkü birçok sorun anında çözülemez.
Bazı yaralar zaman ister.
Bazı hedefler yıllar ister.
Bazı krizler bir gecede bitmez.
İnsan yalnız:
“Hemen sonuç almalıyım.”
mantığıyla yaşarsa uzun süreçlerde tükenebilir.
Sabır insanın:
gecikmeye,
belirsizliğe,
emeğe
dayanabilmesini sağlar.
Bu nedenle sabır, problemin kendisini ortadan kaldırmasa bile insanın problem karşısında dağılmasını önleyen güç olabilir.
Namaz Neden Sabırla Birlikte Anılır
Çünkü sabır yalnız psikolojik direnç olarak kalırsa insan kendisini tek başına taşıyor gibi hissedebilir.
Namaz ise bu direnci Allah'a yönelişle birleştirir.
İnsan namazda:
durur,
okur,
eğilir,
secde eder.
Bu hareketlerin içinde şu mesaj vardır:
“Her şey benim kontrolümde değil.”
Modern insan için bu kabul bazen zordur.
Çünkü kontrol duygusu güven verir.
Namaz ise insanın kontrol edemediği şeyler karşısında teslimiyet ile sorumluluk arasında denge kurmasına yardım eder.
“Yardım İsteyin” Demek Sadece Dua Etmek Midir
Hayır.
Dua ve namaz önemli boyutlardır.
Ama Allah'tan yardım istemek insanın kendi sorumluluğunu bırakması anlamına gelmez.
Bir öğrenci:
namaz kılar,
dua eder,
ama aynı zamanda ders çalışır.
Hasta:
dua eder,
ama tedavi arar.
Borçlu:
Allah'tan kolaylık ister,
ama gelir-giderini düzenlemeye çalışır.
Yani tevekkül ile çaba birbirine rakip değildir.
Dini anlayışta yardım istemek:
çabayı bırakmak değil, çabanın yanında Allah'a dayanmaktır.
Sabır Her Şeye Katlanmak Mıdır
Hayır.
Bu, sabır kavramının tehlikeli biçimde yanlış kullanılabileceği alanlardan biridir.
Birine sürekli:
“Sabret.”
deyip:
şiddete,
istismara,
haksızlığa,
sömürüye
katlanmasını istemek doğru değildir.
Sabır zalimin işini kolaylaştıran bir araç olmamalıdır.
Bazen sabır:
zararlı ortamdan çıkmak,
yardım istemek,
hakkını aramak,
uzun bir mücadeleyi sürdürmek
şeklinde görünür.
Yani sabır her durumda yerinde kalmak değildir.
Bazen doğru yere ulaşana kadar yürümeye devam etmektir.
Namaz Kriz Anında İnsana Ne Sağlayabilir
Namaz problemin teknik çözümünü otomatik olarak vermez.
Ama insanın problemi ele alış biçimini değiştirebilir.
Kriz anında zihin:
panik,
öfke,
korku
ile daralabilir.
Namaz kısa süreliğine:
ritmi yavaşlatabilir,
dikkati başka bir merkeze taşıyabilir,
insana daha büyük bir perspektif hatırlatabilir.
Bu nedenle namazın manevi işlevlerinden biri:
krizin büyüklüğü içinde insanın kendi merkezini tamamen kaybetmemesine yardım etmek olabilir.
Namaz Her Sorunu Çözer Mi
Bu ifadeyi dikkatli anlamak gerekir.
Namaz:
borcun rakamını kendiliğinden değiştirmez.
Hastalığın tedavisinin yerini almaz.
Hukuki sorunu mahkeme olmadan çözmez.
Bir ilişkideki problemi konuşma gereğini ortadan kaldırmaz.
Ama insanın:
daha sabırlı,
daha dengeli,
daha umutlu,
daha bilinçli
davranmasına katkı sağlayabilir.
Dolayısıyla namaz çözümün yerine geçmez.
İnsanı çözüm ararken ayakta tutan manevi bir kaynak olabilir.
“Şüphesiz Bu Ağırdır” Ne Demektir
Ayet burada ilginç biçimde namazın kolay olduğunu söylemez.
Tam tersine:
“Bu ağırdır.”
der.
Bu çok gerçekçi bir ifadedir.
İnsan:
yorgunken,
meşgulken,
morali bozukken,
başka şeylerle uğraşırken
namaza yönelmekte zorlanabilir.
Çünkü namaz disiplin ister.
Zaman ister.
Dikkatin yön değiştirmesini ister.
İnsan istediği her anda yalnız arzusuna göre yaşamaya alışmışsa düzenli ibadet ağır gelebilir.
“Huşû Sahipleri” Kimlerdir
Huşû:
derin saygı,
içsel boyun eğiş,
kalbin Allah karşısındaki alçakgönüllülüğü
anlamlarını taşır.
Huşû sadece başı eğmek değildir.
İnsanın iç dünyasında:
“Ben mutlak değilim.”
bilincinin oluşmasıdır.
Huşû sahibi insan Allah'ın huzurunda kendi sınırlılığını fark eder.
Bu yüzden namaz ona sadece yük gibi gelmez.
Namazı:
yeniden yön bulma alanı
olarak görebilir.
Huşû İle Konsantrasyon Aynı Şey Midir
Tam olarak değil.
Konsantrasyon huşûnun bir parçası olabilir.
Ama huşû daha geniştir.
Bir insan namazda kelimelere çok iyi odaklanabilir.
Fakat içinde:
kibir,
gösteriş,
üstünlük
varsa huşû eksik olabilir.
Huşû:
dikkat,
saygı,
tevazu,
Allah bilinci
birlikteliğidir.
Bu nedenle huşû yalnız zihinsel performans değil, kalbin tavrıdır.
Namazda Zihin Dağılıyorsa Huşû Yok Mudur
İnsanın zihninin dağılması son derece insani bir durumdur.
Namaz sırasında:
iş,
borç,
aile,
planlar
akla gelebilir.
Bu otomatik olarak namazın değersiz olduğu anlamına gelmez.
Huşû bazen hiç dağılmamak değil, her dağıldığında yeniden dönmektir.
Bu açıdan namaz insanın dikkat eğitimine de benzeyebilir.
Zihin gider.
İnsan fark eder.
Tekrar yönelir.
Belki manevi disiplinin önemli kısmı tam da bu yeniden dönüşlerde gelişir.
Sabır İnsanın Duygularını Bastırması Mıdır
Hayır.
Sabırlı insan:
üzülebilir,
ağlayabilir,
korkabilir,
öfke hissedebilir.
Sabır duyguların yokluğu değildir.
Duyguların insanın bütün davranışını kontrol etmesine izin vermemektir.
Bir insan çok üzgün olabilir ama yine de görevini yerine getirebilir.
Çok öfkeli olabilir ama haksızlık yapmayabilir.
Çok korkabilir ama doğru bildiğini savunabilir.
İşte sabır bazen duyguların ortasında ahlaki yönü koruyabilme gücüdür.
Sabır İle Umut Arasında Nasıl Bir Bağ Vardır
İnsan tamamen umutsuzsa sabretmek çok zorlaşır.
Çünkü sabır çoğu zaman şu inancı taşır:
“Bu an sonsuza kadar sürmeyecek.”
Hasta iyileşme umuduyla tedaviye devam eder.
Öğrenci sonuç alacağı umuduyla çalışır.
Mümin de zorluğun:
anlamsız,
sonsuz,
karşılıksız
olmadığına inanarak sabredebilir.
Bu nedenle sabır yalnız dayanıklılık değil, içinde bir umut boyutu da taşır.
Sabır Ve Namaz Birlikte Nasıl Çalışır
Sabır insana:
“Dayan, doğru yönde kal.”
der.
Namaz ise:
“Neden ve kimin için dayandığını unutma.”
der.
Sabır süreyi taşır.
Namaz anlamı taşır.
Sabır insanın iradesini güçlendirir.
Namaz iradenin yönünü yeniden Allah'a çevirir.
Bu nedenle ikisi birlikte güçlü bir manevi yapı oluşturur:
Direnç + yön.
İnsanın yalnız direnci varsa yanlış bir yolda da çok kararlı olabilir.
Yalnız yön duygusu varsa ama sabrı yoksa ilk zorlukta vazgeçebilir.
Bu Ayet Mümin İçin Nasıl Bir Öz Muhasebe Olmalıdır
İnsan kendisine şu soruları sorabilir:
Zorluk geldiğinde ilk refleksim panik mi, düşünmek mi?
Sabır adı altında çözebileceğim sorunları erteliyor muyum?
Namazı sadece işler yolunda gitmediğinde mi hatırlıyorum?
Allah'tan yardım isterken kendi sorumluluğumu yerine getiriyor muyum?
Zorluklar beni daha öfkeli mi, daha olgun mu yapıyor?
Kontrol edemediğim şeyleri kabullenmekte ne kadar zorlanıyorum?
Bu sorular ayeti kriz zamanlarına ait olmaktan çıkarıp günlük karakter eğitimine dönüştürür.
Modern Dünyada Sabır Neden Daha Zor Hâle Gelmiş Olabilir
Modern teknoloji birçok şeyi hızlandırdı.
Mesaj gönderiyoruz:
anında cevap bekliyoruz.
Sipariş veriyoruz:
hemen gelmesini istiyoruz.
Bir video:
birkaç saniyede sıkıcı gelebiliyor.
Bu hız, insanın bekleme kapasitesini zorlayabilir.
Ama hayatın önemli şeylerinin çoğu hâlâ zaman ister.
İlişki kurmak.
Çocuk yetiştirmek.
Uzmanlaşmak.
Karakter geliştirmek.
Bir yarayı iyileştirmek.
Bakara 45 bu nedenle hız çağında önemli bir karşı kültür sunar:
Her değerli şey hemen olmaz.
Bazı şeylerin bedeli zamandır.
İnsan Bazen Problemin Bitmesine Değil, Problem Bitene Kadar Kendisi Olarak Kalabilmeye Muhtaçtır
Bakara Suresi'nin kırk beşinci ayeti çok kısa bir cümleyle insanın zor zamanlardaki temel ihtiyacına dokunur:
“Sabır ve namazla yardım isteyin.”
İnsan çoğu zaman yardım istediğinde dış koşulların değişmesini bekler.
Hastalık bitsin.
Borç kapansın.
İlişki düzelsin.
Sorun ortadan kalksın.
Elbette bunları istemek doğaldır.
Ama bazı sorunlar hemen çözülmez.
İşte o zaman başka bir ihtiyaç ortaya çıkar:
Sorun çözülene kadar ben nasıl biri olacağım?
Kaygı beni parçalayacak mı?
Öfkem nedeniyle sevdiklerimi kıracak mıyım?
Umutsuzluktan bütün değerlerimi bırakacak mıyım?
Yoksa zor olanın içinde de kendimi koruyabilecek miyim?
Sabır tam burada anlam kazanır.
Sabır:
Acı çekmiyorum.
demek değildir.
Acının beni istediği kişiye dönüştürmesine izin vermiyorum.
demektir.
Bir insan kötü bir dönemden geçebilir.
Ama o dönem onu:
daha acımasız,
daha kırıcı,
daha umutsuz
yapmak zorunda değildir.
Zorluk insanı otomatik olarak olgunlaştırmaz.
Bazı insanları daha da sertleştirebilir.
Olgunlaştıran şey, zorluk karşısında geliştirdiğimiz tavırdır.
Namaz ise bu tavrın yönünü belirler.
İnsan secde ettiğinde bütün hayatının merkezine kısa süreliğine başka bir gerçek koyar:
“Ben her şeyi kontrol etmiyorum.”
Bu cümle ilk anda ürkütücü olabilir.
Ama aynı zamanda büyük bir rahatlık taşıyabilir.
Çünkü insanın en yorucu yüklerinden biri:
her şeyi kontrol etmek zorundaymış gibi yaşamasıdır.
Herkes beni sevsin.
Her şey planladığım gibi olsun.
Hiç hata yapmayayım.
Hiç kaybetmeyeyim.
Hiç hasta olmayayım.
Bütün gelecek elimde olsun.
Bunların hiçbiri mümkün değildir.
Namaz insanı pasifliğe değil, gerçekçi bir sınıra çağırabilir:
Yapabileceğini yap.
Yapamadığını Allah'a bırak.
Bu ikisini birbirine karıştırma.
Sadece:
“Allah'a bıraktım.”
deyip yapılabilecek şeyi yapmamak tembellik olabilir.
Her şeyi kendisinin çözebileceğini sanmak ise kibir ve tükenmişlik doğurabilir.
Olgunluk:
çaba ile teslimiyet arasındaki sınırı öğrenebilmektir.
Ayetin:
“Bu huşû sahiplerinden başkasına ağırdır.”
demesi de tam burada anlam kazanır.
Çünkü insanın egosu eğilmek istemeyebilir.
“Ben hallederim.”
demek daha kolay gelebilir.
Yardım istemek bile bazı insanlar için zordur.
Allah'tan yardım istemek, kendi sınırlılığını kabul etmeyi gerektirir.
Huşû ise bu kabulün içsel hâlidir.
İnsan kendisini küçümsemez.
Ama kendisini Tanrı da sanmaz.
Bu ikisi arasında dengede durur.
Belki Bakara 45'in modern insan için en güçlü öğretisi budur:
Güçlü olmak, her şeyi tek başına taşımak değildir.
Bazen güçlü olmak:
yardım istemeyi bilmek,
beklemeyi bilmek,
kontrol edemediğini kabul etmek,
ama yapabileceğini de yapmaya devam etmektir.
Sabır insanı ayakta tutar.
Namaz ona neden ayakta kaldığını hatırlatır.
Ve bazı dönemlerde insanın ihtiyacı tam olarak budur:
Sorunun hemen bitmesi değil,
sorun bitene kadar ruhunun dağılmaması.
