Âl-i İmrân Suresi 175. Ayette “İşte O Şeytan, Sizi Kendi Dostlarıyla Korkutmaktadır; Eğer Müminseniz Onlardan Korkmayın, Benden Korkun” İfadesi Ne Anlama Gelir 
Âl-i İmrân Suresinin 175. ayetinde şöyle buyrulur:
“İşte o şeytan, ancak kendi dostlarıyla sizi korkutmaktadır. Onlardan korkmayın; eğer gerçekten müminseniz Benden korkun.”
Bu ayet, 173 ve 174. ayetlerde anlatılan korku ortamının devamıdır.
Müminlere:
“İnsanlar size karşı toplandı, onlardan korkun!”
denilmişti.
Fakat onlar:
“Allah bize yeter, O ne güzel vekildir.”
demişlerdi.
Sonuçta da Allah’ın nimeti ve lütfuyla geri dönmüşlerdi.
- ayet şimdi bu korkutma mekanizmasının daha derin boyutunu açıklar:
Şeytan, insanın karşısındaki güçleri zihninde büyüterek korkuyu bir yönetim aracına dönüştürebilir.
Ayet:
“Tehlike yoktur.”
demez.
“Düşman güçsüzdür.”
de demez.
Daha ince bir şey söyler:
Düşmanın gerçek gücü ile senin zihninde ona verdiğin mutlak güç aynı şey değildir.
Müminin görevi tedbir almak, fakat korkusunu:
imanını,
ahlakını,
vicdanını
yönetecek seviyeye çıkarmamaktır.
“İşte O Şeytan” İfadesi Neye İşaret Ediyor
Ayette:
“innemâ zâlikumu’ş-şeytân”
denir.
Buradaki ifade önceki ayetteki:
“Onlardan korkun.”
şeklindeki korkutma mesajına bağlanır.
Yani insanları:
düşmanın büyüklüğüyle,
sayısıyla,
gücüyle
korkutan psikolojinin arkasında:
şeytanî bir korkutma
bulunduğu anlatılır.
Burada şeytan:
insanın zihnindeki korkuyu:
büyüten ve yönlendiren
bir vesvese kaynağıdır.
“Şeytan Sizi Kendi Dostlarıyla Korkutuyor” Ne Demektir
Ayette:
“yuhavvifu evliyâehû”
ifadesi geçer.
Yaygın yoruma göre anlam:
“Şeytan sizi kendi dostlarıyla korkutur.”
şeklindedir.
Yani şeytan:
kendisine yakın olan düşman güçlerini:
insanın zihninde:
yenilmez,
aşılmaz,
mutlak
gösterebilir.
Düşman gerçekte güçlü olabilir.
Ama korku:
gerçek gücü:
zihinde sınırsız güce
dönüştürebilir.
İşte ayet:
bu psikolojik büyütmeyi
kırar.
Ayet Düşmanı Küçümsememizi mi İstiyor
Hayır.
Bu çok önemli bir ayrımdır.
Kur’an:
Uhud boyunca:
strateji,
mevzi,
disiplin,
hazırlık
konularının ne kadar önemli olduğunu
göstermiştir.
Dolayısıyla:
“Onlardan korkmayın.”
demek:
“Onları ciddiye almayın.”
değildir.
Bir tehdit:
ciddi olabilir.
Tedbir:
gerekebilir.
Ama ciddi bir tehdidi:
mutlaklaştırmak
başka şeydir.
Mümin:
düşmanı küçümsemez.
Ama:
düşmanı Tanrılaştırmaz.
Korkmak ile Korkuya Teslim Olmak Arasında Nasıl Bir Fark Vardır
İnsan korkabilir.
Bu:
doğal bir duygudur.
Tehlikeyi fark eden beden:
korku üretir.
Sorun korkunun varlığı değil;
korkunun:
kararlarımızın tek hâkimi
olmasıdır.
İnsan:
korktuğu için:
adaletten vazgeçebilir.
Gerçeği söylemeyebilir.
Haksızlığa boyun eğebilir.
İşte o noktada korku:
duygu olmaktan çıkıp:
otoriteye
dönüşür.
Ayet:
bu otoriteyi:
Allah’a geri verir.
“Onlardan Korkmayın” İfadesi Gerçekten Hiç Korkmayın mı Demektir
Bunu psikolojik olarak:
“Hiçbir korku hissetmeyin.”
şeklinde anlamak doğru olmaz.
Çünkü aynı sure:
müminlerin Uhud’da korktuğunu
açıkça anlatmıştır.
Buradaki anlam daha çok:
onların korkusunu Allah’a itaati terk ettirecek bir üstün otorite hâline getirmeyin
şeklindedir.
İnsan tehlikeyi hisseder.
Ama:
doğru bildiğini terk etmez.
Bu:
korkusuzluk değil;
korkuya rağmen ahlaki bağımsızlık
tır.
Şeytan İnsanları Korku Yoluyla Nasıl Etkileyebilir
Korku:
insanın düşünmesini:
daraltabilir.
İnsan paniğe kapıldığında:
en kötü ihtimali:
kesin gelecek
gibi görebilir.
Şeytanî vesvese bu noktada:
“Bitti.”
“Hiç şansın yok.”
“Onlara karşı çıkarsan mahvolursun.”
“Doğruyu söylersen her şeyini kaybedersin.”
gibi düşünceleri:
büyütebilir.
Ama bunların her biri:
gerçeklikten çok:
korkunun yorumuna
dönüşebilir.
Şeytanın Gücü İnsanın İradesini Ortadan Kaldırır mı
Hayır.
Kur’an’ın genel anlatısında şeytan:
zorlayıcı mutlak bir güç
değildir.
Vesvese verir.
Korkutur.
Yanlışı cazip gösterebilir.
Ama insanın:
seçim yapma sorumluluğunu
ortadan kaldırmaz.
Bu yüzden ayet:
şeytandan söz ettikten hemen sonra:
insana emir verir:
“Onlardan korkmayın, Benden korkun.”
Demek ki insan:
korkusunun yönünü:
ahlaken düzenleyebilir.
“Allah’tan Korkun” Ne Anlama Gelir
Ayette:
“ve hâfûni”
denir.
Yani:
“Benden korkun.”
Allah korkusu:
sadece dehşet ve panik
anlamına gelmez.
Kur’an’ın takvâ anlayışı içinde:
Allah’ın huzurunda sorumluluk bilinci,
O’nun sınırlarını çiğnemekten sakınmak,
hesabı ciddiye almak
anlamları taşır.
Bu nedenle:
Allah korkusu, insanı felç eden değil; ahlaki olarak uyandıran bir korku olmalıdır.
Allah’tan Korkmak ile Allah’ı Sevmek Çelişir mi
Hayır.
Kur’an’da Allah ile ilişki:
tek bir duyguya
indirgenmez.
İnsan:
Allah’ı sever.
Rahmetini umar.
Bağışlanmasını ister.
Aynı zamanda:
adaletini,
hesabını,
kendi sorumluluğunu
ciddiye alır.
Sağlıklı dinî ilişki:
yalnız korku
veya yalnız umut
değildir.
Sevgi + ümit + sorumluluk
dengesi vardır.
Neden İnsanlardan Değil Allah’tan Korkmak Özgürleştirici Olabilir
Çünkü insanlardan duyulan aşırı korku:
insanı onların kontrolüne
sokabilir.
Bir yönetici:
“Bana karşı çıkarsan seni yok ederim.”
diyebilir.
Bir çevre:
“Bizim gibi düşünmezsen seni dışlarız.”
diyebilir.
Bir insan:
“Beni terk edersen hiçbir şeyin kalmaz.”
diyebilir.
Eğer insanın en yüksek korkusu:
bu güçleri kaybetmekse;
vicdanından:
taviz verebilir.
Ama Allah’ın hesabını en yüksek ölçü yaptığında:
insan gücü:
mutlaklığını kaybeder.
Bu Ayet Her Otoriteye Karşı Gelmeyi mi Öğretiyor
Hayır.
Meşru:
yönetim,
hukuk,
aile,
iş,
toplumsal düzen
içindeki otoritelere uymak:
normaldir.
Sorun:
bir insan otoritesinin:
Allah’ın ahlaki sınırlarının üzerine
çıkarılmasıdır.
Hiçbir insan:
“Ben ne dersem mutlak doğru odur.”
konumunda değildir.
Tevhidin önemli sonuçlarından biri:
hiçbir yaratılmışın mutlaklaştırılmamasıdır.
İnsanların Bizi Korkutması Her Zaman Şeytanî midir
Hayır.
Bir doktor:
gerçek bir sağlık riskini
söyleyebilir.
Bir uzman:
ciddi bir ekonomik tehlikeyi
uyarabilir.
Bir arkadaş:
gerçek bir tehdidi
haber verebilir.
Bu:
şeytanî korkutma değildir.
Sorun:
korkunun:
manipülasyon aracına
dönüşmesidir.
Sağlıklı uyarı:
“Risk budur; tedbir al.”
der.
Manipülatif korku ise:
“Tek kurtuluş benim; bana teslim olmazsan mahvolursun.”
diyebilir.
Aradaki fark:
çok büyüktür.
Gerçek Tehlike ile Korku Manipülasyonunu Nasıl Ayırabiliriz
Şunlara bakmak gerekir:
Bilginin kaynağı güvenilir mi?
Somut delil var mı?
Risk gerçekçi mi?
Korkuyu yayan kişi bundan çıkar sağlıyor mu?
Alternatif yollar var mı?
İnsanların düşünmesi mi isteniyor, yoksa panikle karar vermesi mi?
Çünkü korku:
aklı devre dışı bırakıyorsa;
insan:
başkalarının yönlendirmesine:
daha açık
hâle gelebilir.
İman:
aklı kapatmak değil;
korku altında bile ölçüyü koruyabilmek
olmalıdır.
“Eğer Müminseniz” İfadesi Neden Ayetin Sonunda Geliyor
Ayette:
“in kuntum mu’minîn”
denir.
Yani:
“Eğer müminseniz.”
Bu ifade:
iman ile:
korkunun yönü
arasında bağ kurar.
İman:
sadece:
Allah’ın varlığını kabul etmek
değildir.
O’nun:
nihai güç,
hüküm,
güven
merkezi olduğunu kabul etmektir.
Eğer Allah gerçekten:
nihai güç sahibiyse;
bir yaratılmışı:
Allah’tan bağımsız mutlak güç
olarak görmek:
imanın ruhuyla uyuşmaz.
Mümin Bir İnsan Çok Korkarsa İmanı Zayıf mı Demektir
Böyle doğrudan hüküm vermek doğru değildir.
İnsanların:
mizacı,
yaşadığı travmalar,
tehditlerin büyüklüğü,
bedensel ve psikolojik şartları
farklıdır.
Bir insan:
çok yoğun korku hissedebilir
ama buna rağmen:
doğru olanı yapabilir.
Başka biri:
hiç korkmuyormuş gibi görünür
ama sorumsuz davranabilir.
İmanın ölçüsünü:
yalnız kişinin hissettiği korkunun miktarıyla:
belirlemek doğru değildir.
Asıl mesele:
korkunun insanı hangi yöne götürdüğüdür.
Korku Bazen İnsanı Putlaştırmaya Götürebilir mi
Genel anlamda:
evet.
İnsan kendisini koruyacağını düşündüğü bir güce:
gereğinden fazla bağlanabilir.
Bir lidere.
Bir devlete.
Bir servete.
Bir gruba.
Bir kişiye.
Sonra:
“O olmazsa ben yok olurum.”
demeye başlayabilir.
Böylece güven:
sağlıklı ilişkiden:
mutlak bağımlılığa
dönüşür.
Tevhid:
bu mutlaklaştırmayı:
kırar.
Hiçbir yaratılmış nihai güven kaynağı değildir.
173, 174 ve 175. Ayetler Birlikte Nasıl Bir Korku Eğitimi Veriyor
- ayet:
tehdit haberini gösterdi.
İnsanlar:
“Korkun!”
dedi.
Müminler:
“Allah bize yeter.”
dedi.
- ayet:
Allah’ın nimeti ve lütfuyla geri dönüşlerini anlattı.
- ayet ise:
korkutmanın arkasındaki:
şeytanî yönlendirmeyi
açıkladı.
Böylece üç aşama oluşur:
Tehdit gelir.
Kalp Allah’a bağlanır.
Korkunun mutlaklaştırılması reddedilir.
Bu:
çok güçlü bir:
iman psikolojisi
oluşturur.
Günümüz Dünyasında Korku İnsanları Yönetmenin En Güçlü Araçlarından Biri Olabilir mi
Evet.
Korku:
siyasette,
ekonomide,
ilişkilerde,
medyada,
iş hayatında
kullanılabilir.
“Bunu almazsan geri kalırsın.”
“Bu kişi olmazsa ülke çöker.”
“Bu ilişkiden çıkarsan yalnız kalırsın.”
“Bize uymazsan dışlanırsın.”
Bu tür mesajların bazıları:
gerçek risklere dayanabilir.
Bazıları ise:
korkuyu büyüterek:
davranış yönlendirmeyi
amaçlayabilir.
Âl-i İmrân 175’in genel ilkesi:
insanı korkudan tamamen kurtarmaktan çok:
korkunun kim tarafından ve ne için kullanıldığını fark etmeye
çağırır.
Allah’tan Başka Bir Gücü Kaybetme Korkusu Bize Doğru Bildiğimiz Şeyden Vazgeçirebiliyorsa, O Güce Kalbimizde Gereğinden Fazla Yer Vermiş Olabilir miyiz
Âl-i İmrân 175’in insanın önüne koyduğu en ağır soru belki de budur.
İnsan:
çoğu zaman inancını:
rahat zamanda
ölçer.
“Ben Allah’a güveniyorum.”
demek:
her şey yolundayken
kolaydır.
Para vardır.
Sağlık vardır.
İnsanlar yanındadır.
Güvenlik vardır.
Ama bir gün:
bunlardan biri tehdit edildiğinde:
kalbin gerçek hiyerarşisi
ortaya çıkabilir.
Bir insan:
işini kaybetmemek için:
haksızlığa ortak oluyor mu?
Bir çevreden dışlanmamak için:
doğru bildiği şeyi:
inkâr ediyor mu?
Bir insanı kaybetmekten korktuğu için:
aşağılanmaya,
manipülasyona,
sürekli haksızlığa
boyun eğiyor mu?
Makamı kaybolmasın diye:
vicdanını:
susturuyor mu?
İşte korku:
kalpte neyin büyüdüğünü
gösterebilir.
Çünkü insan:
en çok neyi mutlaklaştırdıysa;
onu kaybetmekten:
en çok korkabilir.
Bu noktada ayetin:
“Onlardan korkmayın, Benden korkun.”
emri:
çok derin bir özgürlük çağrısına
dönüşür.
Allah’tan korkmak:
insanlardan hiç çekinmemek
değildir.
Ama hiçbir insanın:
senin vicdanının sahibi
olmaması demektir.
Hiçbir makamın:
doğrudan daha büyük
olmaması.
Hiçbir servetin:
adaletten değerli
olmaması.
Hiçbir grubun:
hakikatin yerine
geçmemesi.
Bu, kolay bir özgürlük değildir.
Çünkü insan toplumsal bir varlıktır.
Onay ister.
Güvenlik ister.
Aidiyet ister.
Ama tam da bu yüzden:
korku üzerinden:
yönlendirilebilir.
Şeytanın korkutması belki de:
düşmanı olduğundan büyük göstermek kadar:
insana:
“Başka seçeneğin yok.”
dedirtmektir.
Oysa iman:
başka bir cümle kurar:
“Allah var.”
Bu cümle:
bütün sorunların mucizevi biçimde biteceği
anlamına gelmez.
Ama hiçbir dünyevî gücün:
mutlak olmadığı
anlamına gelir.
Bir insan:
sana zarar verebilir.
Ama kaderinin sahibi değildir.
Bir makam:
elinden alınabilir.
Ama değerinin nihai ölçüsü değildir.
Para:
kaybolabilir.
Ama hayatın bütün anlamı:
para değildir.
Bir insan:
seni terk edebilir.
Ama Allah:
varlığının nihai dayanağıdır.
İşte tevhid:
korkuyu tamamen yok etmese bile:
korkunun tahtını devirir.
Korku artık:
hükümdar değildir.
Bir duygu olur.
Duyulur.
Değerlendirilir.
Tedbir alınır.
Ama:
itaat edilmesi gereken Tanrı’ya
dönüştürülmez.
Belki gerçek cesaret de:
burada başlar.
Korkmamakta değil.
Korkuyu hissedip:
“Yine de doğru olanı yapacağım.”
diyebilmekte.
Çünkü bazen insanın önündeki en büyük savaş:
dışarıdaki güçle değil;
kendi zihninde büyüttüğü:
“Onlar benden daha güçlü, hiçbir şey yapamam.”
düşüncesiyle
olabilir.
Âl-i İmrân 175 ise bu düşünceyi:
Allah’ın büyüklüğü karşısında:
yeniden ölçmeye çağırır.
Ve belki Âl-i İmrân 175’in bize bıraktığı en ağır soru şudur:
Hayatımızda hangi insanı, makamı, parayı, topluluğu veya tehdidi kaybetmekten o kadar korkuyoruz ki, onun uğruna vicdanımızdan ve doğru bildiğimiz şeyden vazgeçebiliyoruz; eğer böyle bir güç varsa, acaba onu kalbimizde Allah’tan başka hiçbir yaratılmışa verilmemesi gereken bir yere mi yükselttik?
