Nisâ Suresi 69. Ayette “Kim Allah’a ve Peygambere İtaat Ederse İşte Onlar Allah’ın Kendilerine Nimet Verdiği Peygamberler, Sıddıklar, Şehitler ve Salihlerle Beraberdir” İfadesi Ne Anlama Gelir 
Nisâ Suresi’nin 69. ayeti, önceki ayetlerde anlatılan itaat, samimiyet, doğru yol ve büyük mükâfat temasını son derece güçlü bir vaatle tamamlar.
Ayetin anlamı genel olarak şöyledir:
“Kim Allah’a ve Peygambere itaat ederse işte onlar Allah’ın kendilerine nimet verdiği peygamberler, sıddıklar, şehitler ve salihlerle beraberdir. Onlar ne güzel arkadaştır!”
Burada ödül yalnızca cennet nimetleri olarak anlatılmaz.
İnsana çok daha farklı bir nimet gösterilir:
Kimlerle beraber olacağı.
Nisâ Suresi 69. Ayetin Temel Mesajı Nedir
Ayetin merkezinde şu düşünce vardır:
Allah’a ve Peygambere itaat eden insan, sonunda Allah’ın nimet verdiği seçkin kullarla beraber olacaktır.
Bu beraberlik yalnızca fiziksel yakınlık anlamına gelmez.
Aynı zamanda;
aynı yön,
aynı değerler,
aynı hakikat çizgisi
ve aynı ahlâkî yol
üzerinde bulunmayı ifade eder.
“Allah’a ve Peygambere İtaat” Neden Yine Vurgulanıyor
Çünkü Nisâ Suresi’nin bu bölümünde itaat merkezi bir temadır.
- ayetten itibaren;
Allah’a itaat,
Peygambere itaat,
Peygamberin hakemliğini kabul etmek,
çıkar için başka hükme yönelmemek,
verilen öğüdü uygulamak
üzerinde durulmuştur.
- ayette ise bütün bu çizginin sonunda hangi topluluğa katılınacağı gösterilir.
“Allah’ın Kendilerine Nimet Verdiği Kimseler” Kimlerdir
Ayet dört grup sayar:
Peygamberler
Sıddıklar
Şehitler
Salihler
Bu dört grup, Kur’an’ın ahlâkî ve manevi açıdan örnek gösterdiği insanların farklı seviyelerini temsil eder.
Hepsinin ortak noktası:
Hakikate sadakat göstermeleridir.
Peygamberler Kimlerdir
Peygamberler, Allah’tan vahiy alan ve insanlara ilahî mesajı bildiren seçilmiş elçilerdir.
Hz. Nuh,
Hz. İbrahim,
Hz. Musa,
Hz. İsa
ve Hz. Muhammed
gibi peygamberler bu zincirin parçasıdır.
Onların temel görevleri yalnızca bilgi aktarmak değil, hakikati yaşayarak insanlara örnek olmaktır.
Peygamberlerle Beraber Olmak Ne Anlama Gelir
Bu ifade büyük bir manevi ödülü anlatır.
Çünkü peygamberler, Kur’an’ın tasvirinde insanlık tarihinin en yüksek ahlâkî örnekleri arasındadır.
Allah’a ve Peygambere itaat eden kişiye şu umut verilir:
Sen de sonunda onların bulunduğu topluluğun dışında kalmayacaksın.
Bu, cennetin yalnızca mekân değil, beraberlik olduğunu da gösterir.
“Sıddık” Ne Demektir
“Sıddık” kelimesi doğruluk kökünden gelir.
Sıddık;
hakikati içtenlikle kabul eden,
sözünde son derece doğru olan,
imanıyla davranışı arasında güçlü bir uyum bulunan
kişi anlamına gelir.
Yani sıddık yalnızca doğru konuşan biri değildir.
Hayatının tamamında doğruluğa sadık kalan kişidir.
Sıddıklığın Özelliği Nedir
Sıddıklığın merkezinde samimiyet vardır.
İnsan;
inanmadığı şeyi söylemez,
söylediğinin tersini yaşamaz,
çıkarı değişince hakikat anlayışını değiştirmez.
Bu nedenle sıddıklık, Nisâ Suresi’nin önceki ayetlerinde eleştirilen münafıklığın tam karşıtı gibi düşünülebilir.
Münafıklıkta söz ile iç dünya ayrılır.
Sıddıklıkta ise söz, kalp ve davranış birleşir.
“Şehitler” Kimlerdir
“Şehit” kelimesinin kökünde şahit olmak, tanıklık etmek anlamı vardır.
İslam geleneğinde Allah yolunda hayatını kaybeden kişiler için yaygın biçimde kullanılır.
Fakat kelimenin kök anlamı daha geniş bir çağrışım taşır:
Hakikate hayatıyla tanıklık eden insan.
Şehitlik bu nedenle yalnızca ölüm biçimi değil, hakikat uğruna en yüksek fedakârlığı göze alabilmenin sembolüdür.
Şehitlik Neden Bu Kadar Yüksek Bir Mertebe Olarak Görülür
Çünkü insan için en değerli şeylerden biri hayatıdır.
Bir insan adalet, hakikat ve inancı uğruna hayatını ortaya koyduğunda çok büyük bir fedakârlık göstermiş olur.
Ancak bu kavramın gelişigüzel biçimde şiddeti kutsamak için kullanılması doğru değildir.
Kur’an’ın temel ahlâkı;
adalet, hayatın korunması ve haksızlıktan kaçınma üzerine kuruludur.
Şehitlik, saldırganlık değil, hak uğruna fedakârlık bağlamında anlaşılmalıdır.
“Salihler” Kimlerdir
Salih, iyi, doğru, faydalı ve ahlâklı insan anlamına gelir.
Salih insanlar mutlaka peygamber veya olağanüstü şahsiyetler olmak zorunda değildir.
Bir insan;
dürüst,
adil,
merhametli,
emanete sadık
ve insanlara faydalı
bir hayat sürüyorsa salih olma yolundadır.
Bu yönüyle ayetteki en erişilebilir örneklerden biri salihliktir.
Neden Bu Dört Grup Birlikte Sayılıyor
Bu gruplar adeta hakikat yolundaki farklı manevi dereceleri gösterir.
Peygamberler vahyi getirir.
Sıddıklar hakikati bütün kalpleriyle doğrular.
Şehitler hakikat uğruna büyük fedakârlık gösterir.
Salihler ise iyiliği hayatın içine taşır.
Böylece ortaya büyük bir iyilik ve doğruluk topluluğu çıkar.
“Onlar Ne Güzel Arkadaştır” İfadesi Ne Anlama Gelir
Ayetin sonundaki bu ifade son derece sıcak ve insani bir anlatımdır.
Kur’an yalnızca:
“Onlarla aynı yerde olacaksınız.”
demez.
“Onlar ne güzel arkadaştır.”
der.
Yani cennet sadece nimetlerin bulunduğu bir yer değil, iyi insanların birbirleriyle beraber olduğu bir ortamdır.
Bu çok derin bir mutluluk tasviridir.
İyi Arkadaş Neden Bu Kadar Önemlidir
İnsan çevresinden etkilenir.
Bir insan sürekli;
dürüstlerle,
bilgelerle,
merhametlilerle
ve sorumluluk sahibi kişilerle
birlikte olduğunda bundan etkilenebilir.
Aynı şekilde sürekli kötü davranışların normalleştirildiği bir çevre de insanın değerlerini değiştirebilir.
Bu nedenle arkadaşlık, yalnızca sosyal değil, ahlâkî bir seçimdir.
Ayet Dünyadaki Arkadaş Seçimimizi de Etkiler mi
Evet, ayetin genel ilkesi bu konuda düşündürücüdür.
İnsan ahirette iyi insanlarla birlikte olmak istiyorsa, dünyada da benzer değerlere yaklaşmalıdır.
Çünkü insanın dostlukları çoğu zaman onun;
değerlerini,
alışkanlıklarını,
düşüncelerini
ve davranışlarını
etkiler.
Bu yüzden şu soru önemlidir:
Çevrem beni daha iyi bir insan mı yapıyor, yoksa daha kötü mü?
Fâtiha Suresiyle Bu Ayet Arasında Bağ Var mıdır
Evet, çok güçlü bir bağ vardır.
Fâtiha’da:
“Bizi kendilerine nimet verdiklerinin yoluna ilet.”
diye dua edilir.
Nisâ 69 ise Allah’ın nimet verdiği kimselerin kimler olduğunu açıklar:
Peygamberler, sıddıklar, şehitler ve salihler.
Bu açıdan Nisâ 69, Fâtiha’daki duanın adeta bir açıklaması gibidir.
Allah’a İtaat Eden Herkes Peygamberlerle Aynı Derecede mi Olacak
Ayet “beraberlik” vaat eder; herkesin aynı dereceye sahip olduğunu söylemez.
Cennette dereceler bulunduğuna dair Kur’an’da başka ifadeler vardır.
Dolayısıyla burada önemli olan eşit makamdan çok aynı kurtuluş ve hakikat topluluğu içinde bulunmaktır.
Bir insan peygamber olmayabilir.
Ama peygamberlerle aynı yönde yürüyebilir.
Bu Ayet Umut Açısından Neden Çok Güçlüdür
Çünkü insan kendisini büyük peygamberler veya salih insanlar kadar yüksek bir seviyede görmeyebilir.
“Ben onların yanında nasıl olabilirim?”
diye düşünebilir.
Ayet buna umut verir:
Allah’a ve Peygambere samimiyetle itaat eden insan onların beraberliğine ulaşabilir.
Yani insanın doğduğu aile, toplumsal konumu veya serveti değil, yönelişi belirleyicidir.
Nisâ 69 Günümüz İnsanına Ne Söyler
Bugün insanlar çoğu zaman kimlerle görünmek istediğini çok önemser.
Ünlülerle,
güçlülerle,
zenginlerle,
etkili kişilerle
yan yana olmak bir statü göstergesi sayılabilir.
Nisâ 69 ise tamamen farklı bir statü anlayışı sunar.
Asıl soru:
“Dünyada kimlerle fotoğrafın var?”
değildir.
Asıl soru:
“Ahirette kimlerle beraber olmak istiyorsun?”
Bu sorunun cevabı, insanın bugün hangi değerlere göre yaşadığını da belirleyebilir.
Nisâ 69’un En Derin Mesajı Nedir
Nisâ Suresi 69. ayet, cennet düşüncesine son derece insani ve sıcak bir boyut kazandırır.
İnsan için mutluluk yalnızca;
güzel yerler,
bolluk,
rahatlık
ve sonsuz yaşam
değildir.
Kiminle birlikte olduğun da mutluluğun bir parçasıdır.
Bir insan dünyanın en güzel yerinde bile kötü insanlarla çevriliyse huzursuz olabilir.
Ama sevdiği, güvendiği ve değer verdiği insanlarla sade bir yerde bile mutlu olabilir.
Kur’an’ın bu ayette çizdiği cennet manzarası işte bu nedenle dikkat çekicidir.
Peygamberler...
Doğruluğun sembolü sıddıklar...
Hakikat uğruna fedakârlık gösteren şehitler...
Ve iyiliği hayatına taşıyan salihler...
Sonra Kur’an çok sade bir cümle söyler:
“Onlar ne güzel arkadaştır.”
Belki de Nisâ 69’un en derin mesajı budur:
İnsan hayat boyunca kimlerle aynı yolda yürüdüğünü seçer.
Ve Allah’a, hakikate, adalete ve iyiliğe yönelen insanın son yol arkadaşları da hakikatin en güzel temsilcileri olacaktır.
