Nisâ Suresi 67. Ayette “O Zaman Biz de Onlara Katımızdan Büyük Bir Mükâfat Verirdik” İfadesi Ne Anlama Gelir 
Nisâ Suresi’nin 67. ayeti, bir önceki 66. ayetin devamıdır.
- ayette insanlara çok ağır emirler verilmiş olsaydı bunları pek az kişinin yerine getireceği belirtilmiş, ardından kendilerine verilen öğütleri gerçekten uygulasalardı bunun kendileri için daha hayırlı ve daha sağlamlaştırıcı olacağı söylenmişti.
- ayette ise bu bağlılığın sonucu açıklanır:
“O zaman biz de onlara katımızdan büyük bir mükâfat verirdik.”
Kısa bir ayet olmasına rağmen burada ödül, ilahî lütuf, samimiyet, davranışın karşılığı ve insanın Allah katındaki değeri açısından çok güçlü bir mesaj vardır.
Nisâ Suresi 67. Ayet Ne Söylüyor
Ayetin anlamı genel olarak şöyledir:
“O takdirde biz de onlara katımızdan büyük bir mükâfat verirdik.”
Buradaki “o takdirde” ifadesi önceki ayete bağlıdır.
Yani eğer insanlar;
kendilerine verilen öğüdü yerine getirseler,
itaat ve samimiyet gösterseler,
hakikatten kaçmasalar,
bunun karşılığı yalnızca dünyadaki iyilik olmayacaktı.
Allah katında da büyük bir ödül bulunacaktı.
“Katımızdan” İfadesi Ne Anlama Gelir
Ayette ödülün sıradan bir karşılık olmadığı özellikle vurgulanır:
“Katımızdan...”
Bu ifade, mükâfatın doğrudan ilahî lütufla ilişkili olduğunu gösterir.
İnsan dünyada yaptığı iyiliğin karşılığını bazen insanlardan alamayabilir.
Takdir edilmeyebilir.
Unutulabilir.
Hatta iyiliği yanlış anlaşılabilir.
Fakat Kur’an’ın mesajına göre Allah katında yapılan doğru davranış kaybolmaz.
“Büyük Mükâfat” Nedir
Ayet ödülün bütün ayrıntılarını burada açıklamaz.
Fakat Kur’an’ın genel anlatımı düşünüldüğünde bu mükâfat;
Allah’ın rızası,
bağışlanma,
cennet,
manevi yakınlık,
huzur
ve ebedî nimetlerle
ilişkilendirilebilir.
“Büyük” kelimesi, insanın dünyadaki sınırlı ödül anlayışının çok ötesinde bir karşılığı düşündürür.
Neden Ödülün Ayrıntısı Verilmiyor
Bazen belirsizlik, anlatımı daha güçlü hâle getirir.
Eğer ayet yalnızca tek tek nimetleri sıralasaydı anlam belirli şeylerle sınırlanabilirdi.
Ama:
“Büyük bir mükâfat”
denildiğinde ödülün kapsamı açık bırakılır.
Bu da insanın Allah’ın lütfunun sınırlarını kendi hayal gücüyle daraltmamasını sağlar.
Ayet Ödül İçin İtaat mi Öğretiyor
Ayet ödülü zikreder, fakat iman sadece ödül peşinde koşmaya indirgenmez.
Kur’an’da doğru davranış;
Allah’a bağlılık,
adalet,
ahlâk
ve hakikat sevgisiyle
ilişkilidir.
Ödül ise bunun karşılığıdır.
Yani amaç yalnızca:
“Ne kazanırım?”
değildir.
Asıl mesele:
“Doğru olan nedir?”
sorusuna sadık kalmaktır.
İyilik Karşılıksız Kalır mı
Dünyada kalabilir.
Bir insan hayatı boyunca çok iyilik yapabilir ve insanların çoğu bunu fark etmeyebilir.
Bir anne yaptığı fedakârlıkların karşılığını tam alamayabilir.
Bir insan dürüst olduğu için maddi fırsatlar kaybedebilir.
Bir çalışan emeğinin takdir edilmediğini düşünebilir.
Nisâ 67’nin verdiği güven şudur:
İnsanların görmediğini Allah görür.
Bu Ayet Sabırla Nasıl İlişkilidir
Doğru olanı yapmak her zaman hemen sonuç vermeyebilir.
İnsan bazen yıllarca sabretmek zorunda kalabilir.
Bu durumda şu soru ortaya çıkar:
“Bütün bunların bir karşılığı var mı?”
Nisâ 67 bu soruya umut verir.
Allah katındaki karşılık, insanın dünyadaki kısa vadeli sonuçlardan çok daha büyük olabilir.
Nisâ 66 ile 67 Birlikte Ne Anlatıyor
Nisâ 66 insanın fedakârlığını ve itaatini sınar.
Nisâ 67 ise bunun karşılığını gösterir.
Bir tarafta:
sorumluluk.
Diğer tarafta:
mükâfat.
Kur’an böylece insanı yalnızca yükümlülük altında bırakmaz.
Doğru tercihin sonunda değerli bir karşılık bulunduğunu da bildirir.
Allah’ın Mükâfat Vermesi Bir Borç mudur
İslam düşüncesinde Allah’ın kullarına verdiği nimetler lütuf olarak görülür.
İnsan yaptığı birkaç iyilikle Allah üzerinde mutlak bir hak iddia edemez.
Çünkü insanın;
hayatı,
aklı,
imkânları
ve iyilik yapabilme gücü
zaten Allah’ın verdiği nimetlerdir.
Bu nedenle ayetteki:
“Katımızdan”
ifadesi özellikle lütuf anlamını güçlendirir.
Amelin Değeri Niyete Bağlı mıdır
Evet.
Aynı davranış iki farklı niyetle yapılabilir.
Bir insan yardım eder çünkü gerçekten iyilik yapmak ister.
Bir başkası yardım eder ama yalnızca insanların kendisini övmesini ister.
Dışarıdaki davranış aynı görünse de ahlâkî değeri aynı olmayabilir.
Bu nedenle Allah katındaki mükâfat düşüncesi insanın niyetini de sorgulamasına yol açar.
İnsanların Takdiri ile Allah’ın Mükâfatı Arasında Ne Fark Vardır
İnsanların takdiri değişkendir.
Bugün överler.
Yarın unuturlar.
Bir kişi seni çok iyi görür.
Başka biri tamamen yanlış değerlendirebilir.
Allah’ın bilgisi ise Kur’an’a göre insan değerlendirmesi gibi eksik değildir.
Bu nedenle mümin için nihai ölçü:
“İnsanlar beni ne kadar alkışlıyor?”
değil,
“Yaptığım şey gerçekten doğru mu?”
olmalıdır.
Büyük Mükâfat Yalnızca Ahirette mi Verilir
Ayetin asıl vurgusu Allah katındaki büyük karşılıktır ve bu özellikle ahiretle ilişkilidir.
Fakat doğru yaşamanın dünyada da sonuçları olabilir.
Dürüstlük;
güven oluşturabilir.
Adalet;
toplumu güçlendirebilir.
İbadet;
insana iç disiplin kazandırabilir.
Fedakârlık;
ilişkileri derinleştirebilir.
Dolayısıyla bazı ödüller dünyada başlar, fakat Kur’an’ın vaat ettiği nihai karşılık ahirette tamamlanır.
Ayet İnsanın Motivasyonunu Nasıl Güçlendirir
İnsan uzun süre çaba gösterdiğinde karşılık görmek ister.
Bu doğal bir ihtiyaçtır.
Kur’an bu insanî yönü yok saymaz.
İnsana:
“Doğru olanı yap, fakat sonucu yalnız insanların eline bırakma.”
der.
Bu düşünce insanın özellikle görünmeyen iyiliklerinde güçlü bir motivasyon sağlayabilir.
Gizli Yapılan İyilik Daha mı Değerlidir
Her durumda tek ölçü gizlilik değildir.
Bazen iyiliğin görünür olması başkalarını da teşvik edebilir.
Fakat insanın iyiliği yalnızca gösteriş için yapmaması gerekir.
Hiç kimsenin bilmediği bir iyilik, niyetin saflığını korumak açısından çok özel olabilir.
Çünkü o zaman insanın beklediği asıl takdir:
Allah’ın bilmesidir.
Mükâfat Sadece Çok Büyük İşlere mi Verilir
Hayır.
Kur’an’ın genel mesajında küçük iyilikler de önemlidir.
Bir insana güzel söz söylemek,
bir haksızlıktan kaçınmak,
bir emaneti korumak,
küçük bir yardım yapmak,
birini affetmek
bile değer taşıyabilir.
İnsanın gözünde küçük görünen bir davranış Allah katında büyük olabilir.
Bu Ayet Umutsuz İnsanlara Ne Söyler
Bazen insan:
“Ne yaparsam yapayım hiçbir şey değişmiyor.”
diye düşünebilir.
Özellikle iyilik yaptığı hâlde kötülükle karşılaşmışsa motivasyonu azalabilir.
Nisâ 67 burada insanın bakışını genişletir.
Hayatın bütün hesabı sadece dünyada kapanmaz.
Her şeyin gerçek karşılığı burada verilmek zorunda değildir.
Mükâfatın “Büyük” Olması İlâhî Cömertliği mi Gösterir
Evet.
İnsan sınırlı bir ömür içinde sınırlı işler yapar.
Fakat Kur’an, Allah’ın bunlara çok daha büyük bir karşılık verebileceğini bildirir.
Bu durum ilahî lütuf ve cömertlik düşüncesinin önemli bir parçasıdır.
İnsan bir iyilik yapar.
Allah onun değerini insanın hesaplayabileceğinden çok daha fazla büyütebilir.
Nisâ 67 Günümüz İnsanına Ne Söyler
Bugünün dünyasında başarı çoğu zaman;
para,
ün,
takipçi,
makam
ve görünür sonuçlarla
ölçülüyor.
Bu durumda görünmeyen iyilikler değersizmiş gibi hissedilebilir.
Nisâ 67 farklı bir ölçü getirir:
Değerli olan her şey görünür olmak zorunda değildir.
Sessizce yapılan doğru davranışın da bir karşılığı vardır.
Hatta insanlar bilmese bile.
Nisâ 67’nin En Derin Mesajı Nedir
Nisâ Suresi 67. ayet yalnızca:
“İyilik yaparsanız ödül alırsınız.”
şeklinde basit bir karşılık sistemi kurmaz.
Ayet daha derin bir güven verir:
Hakikat uğruna yapılan hiçbir şey kaybolmaz.
İnsan doğru olduğu için bir çıkarından vazgeçebilir.
Adil olmak uğruna kendi lehine olan bir fırsatı reddedebilir.
Emaneti koruduğu için daha az kazanabilir.
Bir yanlışın parçası olmamak için yalnız kalabilir.
Ve bütün bunların sonunda dünyada büyük bir alkış da görmeyebilir.
İşte Nisâ 67 tam böyle bir anda anlam kazanır:
“Katımızdan büyük bir mükâfat...”
Yani insanın hikâyesi yalnızca insanların gördüğü bölümden ibaret değildir.
Gizli fedakârlıklar vardır.
Sessiz sabırlar vardır.
Kimsenin bilmediği mücadeleler vardır.
İnsanın yalnız kaldığında verdiği doğru kararlar vardır.
Ve Kur’an’ın mesajına göre bunların hiçbiri Allah’ın bilgisinin dışında değildir.
Belki de ayetin en güçlü tesellisi şudur:
İnsanlar değerini bilmeyebilir; fakat Allah katında doğru hiçbir şey boşa gitmez.
