Michel Foucault'ya Göre Arkeoloji Ve Soybilim Yöntemi Nedir 
Bilgi, Tarih, Söylem Ve İktidar Nasıl İncelenir
Michel Foucault'nun düşüncesinde arkeoloji ve soybilim, yalnızca akademik araştırma yöntemleri değildir. Bunlar, insanın bilgi, hakikat, söylem, iktidar, kurum, norm ve özne ilişkilerini derinlemesine anlamasını sağlayan iki güçlü düşünme biçimidir.
Foucault, tarihi düz bir ilerleme çizgisi olarak görmez. Ona göre tarih, yalnızca “geçmişte ne oldu” sorusuyla açıklanamaz. Daha önemli soru şudur:
Bugün doğru kabul ettiğimiz şeyler hangi tarihsel koşullarda mümkün hale geldi
Bu yüzden Foucault'nun yöntemi, tarihin yüzeyindeki büyük olaylardan çok, bilginin altında saklanan kurallara, söylemlerin oluşma biçimlerine, hakikatin hangi kurumlar içinde kurulduğuna ve iktidarın insanları nasıl özne haline getirdiğine bakar.
Arkeoloji Yöntemi Nedir
Arkeoloji, Foucault'nun özellikle erken dönem eserlerinde kullandığı bir yöntemdir. Bu yöntem, belirli bir dönemde hangi bilgilerin mümkün olduğunu, hangi sözlerin söylenebilir hale geldiğini, hangi kavramların meşru kabul edildiğini ve hangi düşüncelerin dışarıda bırakıldığını araştırır.
Buradaki arkeoloji, toprağı kazıp eski eşyalar bulmak değildir. Foucault'nun arkeolojisi, bilginin katmanlarını kazmak demektir.
Yani şu soruları sorar:
Bir dönemde ne söylenebilir hale geldi 
Hangi bilgiler geçerli kabul edildi 
Hangi kurumlar bilgi üretme gücü kazandı 
Hangi düşünceler dışlandı 
Bir kavram hangi kurallar içinde anlam kazandı Foucault'ya göre her çağın kendine özgü bir bilgi düzeni vardır. İnsanlar çoğu zaman bu düzenin içinden düşündükleri için, onu doğal sanırlar.
Oysa arkeoloji yöntemi bize şunu gösterir:
Bir çağın hakikati, çoğu zaman o çağın görünmez düşünme kuralları içinde kurulmuştur.
Arkeoloji Neden “Bilginin Kazısı” Gibidir
Arkeoloji, görünürdeki fikirlerin altına iner. Bir dönemdeki kitapları, bilimleri, kurumları, sınıflandırmaları ve kavramları incelerken, onların arkasındaki söylem kurallarını açığa çıkarmaya çalışır.
Bir toplumda insanlar delilikten, hastalıktan, suçtan, cinsellikten, eğitimden veya insandan belirli biçimlerde söz ediyorsa, Foucault şunu sorar:
Bu konuşma biçimini mümkün kılan derin kurallar nelerdir
| Görünen Alan | Arkeolojinin Sorduğu Derin Soru |
|---|---|
| Tıp | Bedeni böyle görmeyi mümkün kılan bilgi düzeni nedir |
| Psikiyatri | Deliliği hastalık olarak konuşturan söylem nasıl kuruldu |
| Hukuk | Suçlu kimliğini mümkün kılan sınıflandırmalar nelerdir |
| Eğitim | Başarıyı ölçülebilir hale getiren bilgi düzeni nedir |
| İnsan bilimleri | İnsanı araştırma nesnesi yapan tarihsel koşullar nelerdir |
Foucault'nun arkeolojisi, “bu fikir doğru mu yanlış mı” sorusundan önce şunu sorar:
Bu fikrin doğru ya da yanlış olarak tartışılabilmesi hangi tarihsel koşullarda mümkün oldu
Bu yüzden arkeoloji, bilginin yalnızca içeriğini değil, bilginin ortaya çıkma şartlarını inceler.
Söylem Arkeolojinin Merkezinde Neden Yer Alır
Foucault'nun arkeoloji yönteminde söylem merkezi kavramdır. Çünkü söylem, yalnızca konuşma veya yazı değildir. Söylem, belirli bir alanda neyin söylenebilir, neyin düşünülebilir, neyin bilimsel, neyin akılcı, neyin anlamsız ve neyin dışlanmış kabul edileceğini belirleyen düzenektir.
Arkeoloji yöntemi, söylemin içindeki gizli kuralları inceler.
Bir söylem şunları belirler:
Hangi kavramlar kullanılacak Hangi nesneler konuşulabilir hale gelecek Kim konuşma yetkisine sahip olacak Hangi yöntem geçerli sayılacak Hangi bilgi dışarıda bırakılacak Örneğin delilik söylemi değiştiğinde, deliliğin toplumdaki anlamı da değişir. Bir dönemde mistik, başka bir dönemde ahlaki bozukluk, başka bir dönemde tıbbi hastalık olarak görülebilir.
Bu değişim bize şunu gösterir:
Söylem, gerçekliği yalnızca anlatmaz; gerçekliğin toplumda nasıl görüleceğini de kurar.
Arkeoloji yöntemi işte bu kurucu söylem düzenlerini açığa çıkarır.
Arkeoloji Tarihi Nasıl Farklı Okur
Klasik tarih anlatısı çoğu zaman büyük olaylara, büyük kişilere, savaşlara, devrimlere, hükümdarlara veya düşünürlere odaklanır. Foucault'nun arkeolojisi ise tarihin daha sessiz ve derin katmanlarına bakar.
O, şu sorularla ilerler:
Bir çağda insan nasıl düşünüldü
Hangi bilgiler mümkün hale geldi
Hangi kavramlar doğdu
Hangi ayrımlar kuruldu
Hangi sözler susturuldu
Bu nedenle Foucault tarihi, tek çizgili bir ilerleme olarak değil; kopuşlar, dönüşümler, eşikler ve söylemsel kırılmalar üzerinden okur.
| Klasik Tarih | Foucault'cu Arkeoloji |
|---|---|
| Olaylara odaklanır | Bilgi düzenlerine odaklanır |
| Büyük kişileri inceler | Söylemsel kuralları inceler |
| Süreklilik arar | Kopuşları ve dönüşümleri görür |
| İlerleme anlatısı kurar | Hakikat biçimlerinin değişimini inceler |
| Ne oldu diye sorar | Ne nasıl söylenebilir hale geldi diye sorar |
Foucault'nun tarih anlayışı bu yüzden sarsıcıdır. Çünkü bize şunu öğretir:
Bugün doğal sandığımız düşünme biçimleri, aslında belirli tarihsel kırılmaların sonucudur.
Episteme Nedir
Foucault'nun erken dönem düşüncesinde önemli kavramlardan biri epistemedir. Episteme, belirli bir çağda bilginin nasıl mümkün olduğunu belirleyen derin düşünme düzenidir.
Bir çağın episteme'si, insanların dünyayı nasıl sınıflandırdığını, hangi bilgileri geçerli kabul ettiğini, hangi yöntemleri kullandığını ve hangi kavramlarla düşündüğünü belirler.
Episteme, bireylerin tek tek fikirlerinden daha derin bir yapıdır.
İnsanlar onun içinde düşünür. Bilimler onun içinde kurulur. Kurumlar onun içinde bilgi üretir.
Doğru ve yanlış ayrımları onun içinde anlam kazanır.Bu yüzden Foucault'ya göre bir çağın insanı, çoğu zaman kendi episteme'sinin dışına kolayca çıkamaz. Çünkü düşünmenin sınırlarını bile o çağın bilgi düzeni belirler.
Örneğin bir çağda dünya benzerlikler üzerinden düşünülürken, başka bir çağda sınıflandırma, başka bir çağda tarihsel gelişim, başka bir çağda insan bilimleri merkezi hale gelebilir.
Foucault'nun sorusu şudur:
Bir çağın insanı, dünyayı neden tam da o biçimde bilmeye başladı
Soybilim Yöntemi Nedir
Soybilim, Foucault'nun özellikle daha sonraki eserlerinde öne çıkan yöntemidir. Soybilim, bir kavramın, kurumun, normun veya hakikatin kökenini saf, temiz ve zorunlu bir başlangıçta aramaz. Bunun yerine onun çatışmalar, iktidar mücadeleleri, rastlantılar, kopuşlar, dışlamalar ve bedenler üzerindeki etkiler içinde nasıl oluştuğunu inceler.
Soybilim şu soruları sorar:
Bugünkü hakikat nasıl ortaya çıktı Hangi iktidar mücadeleleriyle kuruldu Hangi bedenler üzerinde uygulandı Hangi normları üretti Kimleri dışladı, kimleri güçlendirdi Hangi kurumlar bu hakikati taşıdı Soybilim, tarihte “öz” aramaz. Yani bir şeyin saf ve değişmez doğasını bulmaya çalışmaz.
Aksine şunu gösterir:
Bugün doğal, zorunlu ve değişmez sandığımız şeyler, aslında tarihsel mücadelelerin, iktidar ilişkilerinin ve rastlantıların ürünüdür.
Bu yüzden soybilim, hakikatlerin ihtişamlı maskesini indirir.
Soybilim İktidarı Nasıl İnceler
Foucault'nun soybilim yöntemi, iktidarı yalnızca devlet, yasa veya yönetici sınıf üzerinden anlamaz. O, iktidarın gündelik hayata, bedene, kurumlara, normlara, alışkanlıklara ve bilgi biçimlerine nasıl yerleştiğini inceler.
Soybilim için iktidar yalnızca yukarıdan aşağıya inen bir emir değildir. İktidar çok daha yaygındır:
Okulda
Hastanede
Hapishanede
İş yerinde
Ailede
Dijital platformlarda
Kayıtlarda
İstatistiklerde İnsanın kendi iç sesindeSoybilim, iktidarın nasıl normal hale geldiğini araştırır.
Çünkü iktidarın en güçlü biçimi, insanlara iktidar gibi görünmeyen biçimidir.
Bir norm doğal görünüyorsa, soybilim onun tarihini sorar.
Bir kurum gerekli görünüyorsa, soybilim onun nasıl kurulduğunu inceler.
Bir hakikat tartışılmaz görünüyorsa, soybilim onun hangi mücadelelerden çıktığını araştırır.
Bu nedenle soybilim, modern toplumun görünmez iktidar damarlarını açığa çıkarır.
Arkeoloji İle Soybilim Arasındaki Fark Nedir
Foucault'nun arkeoloji ve soybilim yöntemleri birbirinden tamamen kopuk değildir. İkisi de bilginin, söylemin ve hakikatin tarihsel olarak nasıl kurulduğunu inceler. Fakat odakları farklıdır.
Arkeoloji, daha çok söylemlerin ve bilgi düzenlerinin hangi kurallarla oluştuğunu inceler.
Soybilim ise bu söylemlerin ve hakikatlerin iktidar ilişkileriyle, bedenlerle, kurumlarla, çatışmalarla ve tarihsel mücadelelerle nasıl bağlantılı olduğunu gösterir.
| Arkeoloji | Soybilim |
|---|---|
| Söylem kurallarını inceler | İktidar mücadelelerini inceler |
| Bilginin mümkünlük şartlarına bakar | Hakikatlerin nasıl dayandığını ve yayıldığını inceler |
| Dönemlerin bilgi düzenlerini araştırır | Normların bedenler üzerindeki etkisini araştırır |
| Ne söylenebilir hale geldi | Bu söylem hangi iktidarlarla kuruldu |
| Bilgi katmanlarını kazar | Hakikatlerin soyunu, çatışmasını ve şiddetini izler |
Kısaca:
Arkeoloji bilginin katmanlarını açar.
Soybilim o bilginin iktidarla nasıl çalıştığını gösterir.
Bu ikisi birlikte Foucault'nun düşüncesini olağanüstü güçlü hale getirir.
Soybilim Neden Köken Aramaz
Klasik tarih anlayışı çoğu zaman bir şeyin kökenini arar. “Bu kurumun gerçek başlangıcı nedir
” veya “Bu kavramın asıl özü nedir ” diye sorar.Foucault ise Nietzsche'den etkilenerek soybilimde farklı bir yol izler. Ona göre tarihte saf, temiz, bozulmamış ve mutlak bir köken aramak çoğu zaman yanıltıcıdır.
Çünkü kavramlar, kurumlar ve hakikatler genellikle:
Çatışmalarla Rastlantılarla Yan etkilerle İktidar mücadeleleriyle Dışlamalarla Kırılmalarla Kurumlaşmalarla oluşur.Soybilim bu yüzden “öz” değil, oluş süreci arar.
Örneğin hapishane yalnızca daha insani bir ceza anlayışının doğal sonucu değildir. Aynı zamanda gözetim, disiplin, çalışma, beden yönetimi, suçlu kimliği ve modern iktidar tekniklerinin birleşmesiyle ortaya çıkmıştır.
Bu nedenle soybilim bize şunu öğretir:
Bugünkü düzenin zorunlu olduğunu sanma; onun tarihsel olarak nasıl kurulduğunu gör.
Hakikat Soybilimsel Olarak Nasıl İncelenir
Soybilim, hakikati saf bir ışık gibi değil; tarihsel olarak kurulmuş bir güç alanı olarak inceler. Bu, “hakikat yoktur” demek değildir. Daha derin bir şeydir:
Hakikat dediğimiz şey, hangi kurumlar, hangi söylemler, hangi uzmanlıklar ve hangi iktidar ilişkileri içinde geçerli hale geldi
Soybilim hakikat için şu soruları sorar:
Bu bilgi kim tarafından üretildi Hangi kurumlar bunu destekledi Hangi söylem bu bilgiyi mümkün kıldı Bu hakikat kime güç verdi Kimi susturdu veya dışladı Hangi kayıt ve ölçüm teknikleriyle yayıldı Örneğin “normal insan” fikri soybilimsel olarak incelendiğinde, bunun doğadan gelen basit bir gerçek değil; tıp, psikoloji, eğitim, istatistik, hukuk ve ekonomi gibi alanların ürettiği normlarla kurulduğu görülür.
Bu yüzden soybilim hakikatin arkasındaki iktidar mimarisini görünür kılar.
Hakikat yalnızca söylenen şey değildir; hakikat, söylenebilme gücüdür.
Beden Soybilimde Neden Önemlidir
Foucault'nun soybilim yönteminde beden merkezi bir yere sahiptir. Çünkü iktidar yalnızca fikirler üzerinde değil, bedenler üzerinde de çalışır.
Beden:
Eğitilir
Zamana bağlanır
Gözetlenir Kaydedilir Muayene edilir Normalleştirilir
Verimli hale getirilir Kapatılır ÖlçülürSoybilim, bedenin tarih boyunca nasıl bir iktidar alanı haline getirildiğini inceler.
Okul bedeni sıraya oturtur.
Kışla bedeni hizaya sokar.
Fabrika bedeni üretim ritmine bağlar.
Hastane bedeni teşhis alanına çevirir.
Hapishane bedeni kapatır ve izler.
Dijital çağ bedeni veriye dönüştürür.
Foucault'nun soybilimsel bakışı şunu söyler:
Tarih yalnızca fikirlerin tarihi değildir; bedenler üzerine yazılmış iktidar izlerinin de tarihidir.
Bu yüzden beden, soybilimin en canlı arşividir.
Arkeoloji Ve Soybilim Modern Kurumları Nasıl İnceler
Foucault'nun yöntemleri modern kurumları yüzeydeki amaçlarıyla yetinmeden inceler. Okul, hastane, hapishane, ordu, mahkeme, aile, medya ve devlet yalnızca işlevsel yapılar değildir. Bunlar aynı zamanda bilgi üreten, özne kuran, norm oluşturan ve iktidar ilişkilerini taşıyan alanlardır.
| Kurum | Arkeolojik Soru | Soybilimsel Soru |
|---|---|---|
| Okul | Başarı bilgisi nasıl kuruldu | Öğrenci nasıl disipline edildi |
| Hastane | Hastalık bilgisi nasıl oluştu | Beden nasıl tıbbi iktidara açıldı |
| Hapishane | Suçlu söylemi nasıl kuruldu | Ceza bedeni ve ruhu nasıl yönetti |
| Mahkeme | Hukuki hakikat nasıl üretildi | Yargı hangi iktidar teknikleriyle işledi |
| Aile | Ahlaki ve cinsel söylemler nasıl aktarıldı | Mahremiyet ve davranış nasıl düzenlendi |
| Medya | Kamusal gerçeklik nasıl kuruldu | Görünürlük kime güç verdi |
Bu bakış bize şunu gösterir:
Kurumlar yalnızca topluma hizmet etmez; aynı zamanda toplumun neyi doğru, normal, sağlıklı, başarılı, suçlu veya makbul sayacağını da üretir.
Arkeoloji Ve Soybilim İnsanı Nasıl Sorgulatır
Foucault'nun yöntemleri yalnızca tarihi sorgulamaz; insanın kendisini de sorgulatır. Çünkü insan kendisini doğal, özgür ve kendiliğinden bir varlık sandığında bile, aslında sayısız söylem ve iktidar ilişkisi içinde kurulmuştur.
Arkeoloji ve soybilim bize şu soruları sordurur:
Kendimi hangi kelimelerle tanımlıyorum Bu kelimeler hangi tarihten geliyor Beni hangi kurumlar ölçtü ve sınıflandırdı Hangi normları kendi iç sesim sandım Hangi bakış beni görünür hale getirdi Hangi kayıtlar benim toplumsal varlığımı belirliyor Hangi hakikat rejimi bana kendimi anlattı Bu sorular insanı rahatsız edebilir. Fakat Foucault için düşünmenin görevi zaten rahatsız etmektir.
Çünkü insan, ancak doğal sandığı şeylerin tarihsel olarak kurulmuş olduğunu gördüğünde, onlarla başka türlü ilişki kurabilir.
Kendini anlamak, yalnızca içe bakmak değil; seni kuran tarihsel düzenleri de görebilmektir.
Foucault'nun Yöntemi Neden Rahatsız Edicidir
Foucault'nun arkeoloji ve soybilim yöntemleri rahatsız edicidir çünkü insanın güvenle yaslandığı birçok kavramı sorgular.
Hakikat dediğimiz şeyin arkasında kurumlar olabilir.
Normal dediğimiz şey tarihsel olarak üretilmiş olabilir.
Bilimsel dediğimiz bilgi insanı sınıflandırma gücü taşıyabilir.
Özgürlük dediğimiz şey bile belirli iktidar ilişkileri içinde biçimlenmiş olabilir.
Kimlik dediğimiz şey bize ait olduğu kadar bize verilmiş de olabilir.
Bu yöntemler şu rahatlatıcı düşünceleri sarsar:
| Rahatlatıcı İnanç | Foucault'nun Sorduğu Soru |
|---|---|
| Hakikat tarafsızdır | Hangi iktidar ilişkileri içinde geçerli oldu |
| Normal doğaldır | Hangi kurumlar bu normu üretti |
| Kurumlar sadece hizmet eder | Aynı zamanda nasıl denetler |
| Ben kendimi özgürce tanımlıyorum | Bu kimlik hangi söylemlerle mümkün oldu |
| Tarih ilerleme hikayesidir | Hangi dışlamalarla ilerledi |
Foucault'nun düşüncesi bu yüzden kolay değildir. Çünkü o, insana yalnızca bilgi vermez; insanın bilme biçimini de sorgular.
Dijital Çağ Arkeoloji Ve Soybilimle Nasıl İncelenir
Foucault'nun yöntemleri dijital çağ için de son derece güçlüdür. Çünkü bugün bilgi, hakikat, görünürlük, veri, algoritma, kimlik ve iktidar ilişkileri yeni biçimler almıştır.
Dijital çağın arkeolojisi şu soruları sorar:
Dijital dünyada hangi bilgiler görünür hale geliyor 
Arama motorları bilgiyi nasıl sıralıyor Veri hangi hakikatleri üretiyor 
Sosyal medya hangi söylemleri meşrulaştırıyor 
Algoritmalar neyi anlamlı, neyi görünmez kılıyor Dijital çağın soybilimi ise şunu sorar:
Veri toplama hangi iktidar ilişkilerini güçlendiriyor Kullanıcı profilleri insanı nasıl sınıflandırıyor 
Beğeni ve etkileşim hangi normalleştirme biçimlerini üretiyor 
Konum, davranış ve tüketim verileri insanı nasıl yönetilebilir kılıyor Algoritmalar arzularımızı nasıl yönlendiriyor Foucault bugün yaşasaydı, muhtemelen dijital çağın veri arşivlerini, algoritmik hakikat rejimlerini, görünürlük ekonomisini ve dijital özne üretimini büyük bir dikkatle incelerdi.
Çünkü dijital çağda insan yalnızca konuşmaz; veri bırakır. Yalnızca görünmez; ölçülür. Yalnızca tercih yapmaz; tahmin edilir.
Arkeoloji Ve Soybilim Özgürlük İçin Ne Öğretir
Foucault'nun yöntemleri karamsar görünse de, aslında özgürleştirici bir imkan taşır. Çünkü bize şunu gösterir:
Bugünkü düzen zorunlu değildir.
Eğer bir norm tarihsel olarak kurulmuşsa, değişebilir.
Eğer bir hakikat rejimi belirli kurumlarla güç kazanmışsa, sorgulanabilir.
Eğer bir kimlik belirli söylemler içinde oluşmuşsa, başka türlü yaşanabilir.
Eğer bir iktidar biçimi görünmez hale gelmişse, görünür kılınabilir.
Bu yüzden arkeoloji ve soybilim, insanı şu farkındalığa çağırır:
Doğal sandığın şeyin tarihini sor. Tartışılmaz sandığın hakikatin kurumlarını incele. Kendine ait sandığın kimliğin söylemlerini fark et. Normal diye kabul ettiğin ölçülerin nasıl kurulduğunu gör. Bugünün başka türlü olabileceğini düşün.Foucault'cu özgürlük, tarihin dışına çıkmak değildir. Tarihin içinde başka imkanların varlığını fark etmektir.
Bir şeyin nasıl kurulduğunu görmek, onun mutlak olmadığını anlamanın ilk adımıdır.
Foucault'nun Yöntemleri Neden Basit Bir Tarih Araştırması Değildir
Arkeoloji ve soybilim, sadece geçmişi öğrenme yöntemi değildir. Bunlar, bugünü anlamanın ve bugünün içindeki görünmez güçleri çözmenin yollarıdır.
Foucault geçmişe bakarken aslında bugünü sorgular.
Bugün neden böyle düşünüyoruz
Bugün neden böyle yönetiliyoruz
Bugün neden böyle normalleşiyoruz
Bugün neden kendimizi böyle tanımlıyoruz
Bugün neden bazı sözler ciddiye alınırken bazıları dışlanıyor
Bu nedenle Foucault'nun tarihi, müze tarihi değildir. O, bugünün içindeki geçmişi açığa çıkarır.
Çünkü bugünkü kurumlarımız, kavramlarımız, normlarımız ve kimliklerimiz geçmişten gelen tarihsel katmanlarla örülüdür.
Tarih geçmişte kalmaz; bugünün düşünme biçimlerinde yaşamaya devam eder.
Foucault'nun yöntemi bize bunu gösterir.
Modern İnsan Arkeoloji Ve Soybilimi Neden Anlamalıdır
Modern insan arkeoloji ve soybilimi anlamalıdır; çünkü bugün hakikatler, normlar, kimlikler, bilgiler ve kurumlar insan hayatını her zamankinden daha yoğun biçimde şekillendirmektedir.
Bugün insan:
Eğitim sistemiyle ölçülür Sağlık sistemiyle tanımlanır Hukuk sistemiyle sınıflandırılır Ekonomiyle performansa bağlanır Dijital platformlarla görünür hale gelir Verilerle profillenir Psikoloji diliyle kendini anlatır Toplumun normlarıyla kendini yargılarArkeoloji ve soybilim, bu süreçlerin doğal olmadığını gösterir.
Bize şu soruları sormayı öğretir:
Bu bilgi nasıl kuruldu
Bu norm kime hizmet ediyor
Bu kurum beni nasıl görüyor
Bu kimlik beni özgürleştiriyor mu, daraltıyor mu
Bu hakikat hangi dışlamalarla var oldu
Bu düzen başka türlü olabilir mi
Bu sorular modern insan için çok değerlidir. Çünkü insan ancak kendisini kuran düzenleri gördüğünde, kendi hayatına daha bilinçli biçimde yön verebilir.
Son Söz Hakikatin Altındaki Tarihi Ve İktidarı Görmek
Michel Foucault'ya göre arkeoloji ve soybilim, insanın bilgi, tarih, söylem, hakikat ve iktidar ilişkilerini anlaması için iki büyük düşünsel kazıdır. Arkeoloji, bir çağda hangi bilgilerin nasıl mümkün hale geldiğini inceler. Soybilim ise bu bilgilerin, normların ve hakikatlerin hangi iktidar mücadeleleriyle, hangi kurumlarla ve hangi bedenler üzerinde kurulduğunu gösterir.
Bu iki yöntem bize şunu öğretir:
Bugün doğal sandığımız birçok şey, aslında tarihsel olarak kurulmuştur.
Bugün hakikat sandığımız birçok bilgi, belirli söylem düzenleri içinde güç kazanmıştır.
Bugün normal kabul ettiğimiz birçok ölçü, kurumlar ve iktidar ilişkileri tarafından üretilmiştir.
Bugün kendimiz sandığımız birçok kimlik, bize bizden önce verilmiş kelimelerle örülmüştür.
Foucault'nun yöntemi insanı rahatlatmaz; uyandırır. Çünkü o, tarihin tozlu sayfalarından bugünün görünmez düzenlerine ulaşır. Bize yalnızca geçmişi değil, içinde yaşadığımız hakikat rejimlerini de gösterir.
Bu yüzden Foucault'yu anlamak, yalnızca bir filozofu anlamak değildir. Kendi çağının düşünme biçimlerini, kendi toplumunun normlarını, kendi içindeki sesleri ve kendi hakikatlerinin tarihini sorgulamaktır.
Belki de en derin soru budur:
Benim doğru sandığım şeyler gerçekten bana mı ait, yoksa tarihin, kurumların, söylemlerin ve iktidarın uzun elleriyle bana kadar taşınmış hakikat biçimleri mi
Arkeoloji ve soybilim, bu sorunun kapısını açar. Ve o kapıdan geçen insan, artık hiçbir hakikate eskisi kadar masum bakamaz.
