Kehf Suresi 7. Ayette “Biz Yeryüzündeki Şeyleri Ona Bir Süs Yaptık ki İnsanların Hangisinin Daha Güzel Amel Edeceğini Sınayalım” İfadesi Ne Anlama Gelir 
⠀
Kehf Suresi 7. Ayetin Anlamı Nedir
Kehf Suresi'nin 7. ayeti, dünya hayatının niçin çekici ve çeşitli nimetlerle donatılmış olduğunu çok güçlü bir ifadeyle açıklamaktadır. Bir önceki ayette Hz. Peygamber'in insanların iman etmemesi sebebiyle kendisini neredeyse tüketecek kadar üzüldüğü anlatılmıştı. Şimdi Allah, insanın dünyadaki tercihlerini daha geniş bir çerçeveye yerleştirmekte ve yeryüzündeki güzelliklerin bir imtihanın parçası olduğunu bildirmektedir.Ayetin anlamı şöyledir:
Bu ayet dünyanın kötü veya değersiz yaratıldığını söylemez. Tam tersine yeryüzünün süslenmiş, çekici ve insanın ilgisini çeken bir yer olduğunu açıkça belirtir. Ancak bu güzelliğin nihai amacı yalnız insanın zevk alması değildir; insanın bu nimetlerin içinde nasıl davranacağının ortaya çıkmasıdır.
Dünya hem nimet hem imtihandır.
“Yeryüzündeki Şeyleri Ona Bir Süs Yaptık” İfadesi Ne Anlama Gelir
Yeryüzünün süsü, insanın ilgisini çeken ve dünya hayatını yaşanabilir, güzel ve cazip kılan çok geniş bir alanı kapsar. Tabiatın güzelliği, mal, ev, bahçeler, sanat, teknoloji, toplumsal itibar ve insanın hayatında değer verdiği birçok imkân bu genel anlam içinde düşünülebilir.Ayet bunların varlığını baştan kötü ilan etmez.
Güzel bir ev haram değildir.
Servet tek başına günah değildir.
İnsan güzel giyinebilir, doğayı sevebilir, başarılı olabilir ve hayatın helal güzelliklerinden yararlanabilir.
Sorun güzellikte değil, güzelliğin insanın kalbindeki yerine bağlıdır.
Dünya süsü insanı şükre götürüyorsa nimet olabilir. Aynı süs kibir, haksızlık ve Allah'ı unutmaya götürüyorsa imtihanın kaybedilen tarafına dönüşebilir.
Dünya Neden Bu Kadar Çekici Yaratılmıştır
Eğer dünya insanın hiç ilgisini çekmeyen, tamamen renksiz ve arzulanmayan bir yer olsaydı birçok ahlaki tercih gerçek anlamda sınav niteliği taşımazdı. İmtihanın anlamlı olabilmesi için insanın önünde gerçek tercihlerin bulunması gerekir.Para değerli olduğu için insan onun karşısında sınanır.
Makam çekici olduğu için güç karşısında ahlakı ortaya çıkar.
Güzellik sevildiği için insanın ona nasıl baktığı önem kazanır.
Dünya nimetleri bu nedenle yalnız zevk kaynağı değil, karakterin ortaya çıktığı alanlardır.
İnsan eline hiçbir güç geçmediğinde adil görünmekte zorlanmayabilir. Asıl sınav, güç eline geçtiğinde başlar.
İmtihan çoğu zaman sahip olmadığımız şeylerde değil, sahip olduğumuz şeylerle ne yaptığımızda görünür.
Dünyanın Süs Olması Dünyayı Sevmemizin Yanlış Olduğu Anlamına mı Gelir
Hayır.İslam dünya hayatını bütünüyle nefret edilmesi gereken bir şey olarak sunmaz. İnsan ailesini sevebilir, güzel bir ev isteyebilir, doğadan zevk alabilir ve helal rızık peşinde koşabilir.
Problem dünya sevgisinin Allah'ın ve ahlaki sorumluluğun önüne geçmesidir.
İnsan malını sevebilir ama mal için haksızlık yapmamalıdır.
Çocuğunu sevebilir ama çocuğu uğruna başkasının hakkını çiğnememelidir.
İşini sevebilir ama işinin bütün hayatını ve kulluğunu yutmasına izin vermemelidir.
Dolayısıyla mesele:
“Dünyayı hiç sevme.”
değildir.
Daha doğru soru şudur:
“Dünya hayatındaki şeyleri severken onları Allah'ın yerine koyuyor muyum?”
“Hangisinin Daha Güzel Amel Edeceğini Sınamak” Ne Anlama Gelir
Ayette dikkat çekici biçimde “en çok amel” değil, “daha güzel amel” vurgusu vardır. Bu, davranışın yalnız miktarının değil niteliğinin de önemli olduğunu düşündürür.Bir insan çok şey yapabilir fakat niyeti bozuk olabilir.
Başka biri daha az imkâna sahiptir ama yaptığı iyilik samimi ve dürüsttür.
Bu nedenle salih davranış yalnız sayı üzerinden ölçülmemelidir.
Amelin güzelliği; niyet, doğruluk, adalet, samimiyet ve davranışın Allah'ın ölçülerine uygunluğu gibi boyutlarla ilişkilidir.
İnsan yüz kişiye yardım edebilir ama bunu yalnız gösteriş için yapıyorsa manevi niteliği farklı olur. Bir başka insan sessizce tek bir ihtiyaç sahibinin hayatına dokunabilir ve büyük bir samimiyet taşıyabilir.
Allah ise yalnız dışarıdaki görüntüyü değil, insanın içini ve şartlarını da bilir.
İmtihan Allah’ın Bilmediği Bir Şeyi Öğrenmesi İçin midir
Hayır.Allah'ın insanı sınaması, O'nun sonuçtan habersiz olduğu ve sınav sonunda yeni bilgi edineceği anlamına gelmez. İslam'ın Allah anlayışında Allah'ın bilgisi eksik değildir.
İmtihan, insanın tercihlerinin fiilen ortaya çıkması açısından anlaşılmalıdır.
İnsan:
“Ben adilim.”
diyebilir.
Fakat güç elde ettiğinde nasıl davranacağı ortaya çıkar.
“Ben cömertim.”
diyebilir.
Fakat mal kazandığında gerçekten paylaşacak mı?
“Ben Allah'a güveniyorum.”
diyebilir.
Fakat zor bir imtihan geldiğinde ne yapacak?
Böylece dünya hayatı insanın iddialarının davranışa dönüştüğü sahadır.
İmtihan Allah'ın öğrenmesi için değil, insanın tercihlerinin gerçekleşmesi ve sorumluluğunun ortaya çıkması içindir.
Servet Neden Büyük Bir İmtihandır
Çünkü para insana birçok imkân verir ve aynı zamanda karakterinin gizli taraflarını ortaya çıkarabilir. Yoksulluk insanı zorlayabilir; fakat servet de en az yoksulluk kadar ciddi bir sınav olabilir.İnsan zengin olduğunda:
Daha mı cömert olur?
Daha mı kibirli olur?
Çalışanlarının hakkını gözetir mi?
Paranın kaynağına dikkat eder mi?
İşte sınav budur.
Ancak zengin olmak otomatik olarak kötü, fakir olmak da otomatik olarak iyi değildir.
Kur’an'ın ölçüsünde mesele ekonomik seviyeden önce insanın mal karşısındaki ahlakıdır.
Bir zengin malıyla büyük iyilikler yapabilir. Bir fakir de elindeki az şey yüzünden kıskançlık veya haksızlık yapabilir.
Para insanın karakterini yaratmayabilir; fakat çoğu zaman karakterini görünür hâle getirir.
Makam ve Güç İnsanı Nasıl Sınar
Güç, insanın gerçek ahlakını ortaya çıkaran en önemli imtihanlardan biridir.Bir insan yetkisi yokken:
“Ben olsam çok adil davranırdım.”
diyebilir.
Fakat yönetici olduğunda, çalışanları onun kararına bağlı hâle geldiğinde veya ailesinde söz sahibi olduğunda asıl sınav başlar.
Güç insanın başkasına zarar verme kapasitesini artırdığı için sorumluluğunu da büyütür.
Bu nedenle:
“Ben patronum.”
“Ben babayım.”
“Ben yöneticiyim.”
gibi cümleler sınırsız yetki vermez.
Allah'ın verdiği her güç emanettir.
İnsan bu emaneti adalet için kullanabilir veya nefsinin hizmetine sokabilir.
Gücün büyüklüğü, hesabın küçüldüğü anlamına gelmez; çoğu zaman sorumluluğu artırır.
Güzellik de Bir İmtihan Olabilir mi
Evet.İnsan fiziksel güzelliği, çekiciliği, gençliği ve dış görünüşü büyük bir değer olarak görebilir. Bunlar hayatın nimetleri olabilir; fakat aynı zamanda insanın kendisini nasıl gördüğünü sınayabilir.
Güzellik kibir doğurabilir.
İnsanın başkalarını küçümsemesine yol açabilir.
Veya insan sürekli daha güzel görünme baskısı altında kendi değerini yalnız bedeniyle ölçmeye başlayabilir.
Kehf 7'nin dünya süsü anlayışı bize şunu hatırlatır:
Güzellik değerlidir ama insanın bütün değeri değildir.
Beden değişir.
Gençlik geçer.
İnsanın gerçek değerinde ahlakı, imanı, karakteri ve başkalarına davranışı çok daha derin bir yer tutar.
Bu nedenle güzellik şükür sebebi olabilir; fakat üstünlük belgesi değildir.
Bilgi de Dünya İmtihanının Bir Parçası mıdır
Kesinlikle.Kehf Suresi'nin ilerleyen bölümlerinde özellikle Hz. Musa'nın yolculuğu üzerinden insan bilgisinin sınırları güçlü biçimde gündeme gelecektir.
Bilgi büyük nimettir.
Fakat bilgi insanı iki farklı yöne götürebilir.
Bir insan öğrendikçe:
“Ne kadar çok şey bilmiyormuşum.”
diyerek mütevazı hâle gelebilir.
Başka biri ise birkaç şey öğrendiğinde:
“Artık herkesten üstünüm.”
diye düşünebilir.
İşte bilgi imtihanı burada başlar.
Dinî bilgi de buna dahildir.
Kur’an öğrenmek, hadis öğrenmek veya fıkıh bilmek insanı otomatik olarak güzel ahlaklı yapmaz.
Bilginin güzelliği, insanı kibirden uzaklaştırıp hakikate ve sorumluluğa yaklaştırdığında ortaya çıkar.
Teknoloji ve Modern İmkânlar da Bu Ayetin Kapsamında Düşünülebilir mi
Ayetin doğrudan bağlamı modern teknolojiyi konu edinmez; fakat yeryüzündeki imkânların insan için bir sınav oluşu ilkesi, teknolojiyi değerlendirirken de anlamlı bir ölçü sunabilir.Telefon, internet, yapay zekâ, otomobil veya başka teknolojiler kendi başlarına ahlaki karakter taşımazlar. İnsan onları hangi amaçla kullandığıyla sınanabilir.
Bir telefonla anne-babamızı arayabiliriz.
Aynı cihazla bir insana iftira da yayabiliriz.
İnternet üzerinden eğitim alabiliriz.
Aynı interneti bağımlılık, hakaret veya yanlış bilgi için kullanabiliriz.
Dolayısıyla teknoloji insanı otomatik olarak iyi veya kötü yapmaz.
İmkân büyüdükçe insanın onu nasıl kullandığı daha önemli hâle gelir.
Kehf 7'nin imtihan ilkesi burada da düşünmeye değer bir ölçüdür.
Dünya Nimetine Sahip Olmak Allah’ın O Kişiden Kesinlikle Razı Olduğunu Gösterir mi
Hayır.Bir kişinin çok zengin, sağlıklı veya başarılı olması tek başına Allah'ın onun bütün davranışlarından razı olduğunun kesin kanıtı değildir.
Çünkü ayetin kendisi yeryüzündeki süslerin imtihan amacıyla verildiğini söylemektedir.
Bir nimet ödül olabilir.
Ama aynı nimet sınav da olabilir.
Bu nedenle:
“Çok zengin, demek ki Allah onu özellikle seviyor.”
şeklinde kesin hüküm vermek doğru değildir.
Aynı şekilde:
“Fakir, demek ki Allah ona kızgın.”
sonucu da çıkarılamaz.
Dünya imkânlarının dağılımı ahiretteki nihai değerin basit göstergesi değildir.
Nimetin büyüklüğü kadar, nimet karşısındaki kulluk önemlidir.
Sıkıntı Yaşamak Allah’ın O Kişiyi Cezalandırdığı Anlamına mı Gelir
Hayır, bunu her olay için söyleyemeyiz.İnsan hastalanabilir.
İşini kaybedebilir.
Maddi sıkıntı yaşayabilir.
Bunların her biri farklı sebeplere bağlı olabilir ve bizim elimizde açık vahiy olmadan:
“Allah seni şu günahın yüzünden cezalandırdı.”
demek doğru değildir.
Peygamberler bile büyük sıkıntılar yaşamıştır.
Dolayısıyla sıkıntı, Allah'ın sevgisizliğinin otomatik işareti değildir.
Kehf 7 bize hem nimet hem zorluk karşısında imtihan bilinci kazandırır.
Nimette şükür sınanır.
Darlıkta sabır sınanabilir.
Fakat her olayın gizli ilahî sebebini bildiğimizi iddia etmemeliyiz.
İmtihan vardır; fakat her imtihanın özel gerekçesini bizim bildiğimiz sonucu çıkmaz.
Dünyanın Süslerine Bağlanmak Ne Zaman Tehlikeli Hâle Gelir
Dünya nimeti insanın kalbinde Allah'ın ve ahlakın önüne geçtiğinde tehlike başlar.Para kazanmak için yalan söylüyorsak mal sevgisi sınırı aşmıştır.
Makamımızı korumak için haksızlığı savunuyorsak güç bizi yönetmeye başlamıştır.
Güzelliğimizi kaybetme korkusu hayatımızın bütün huzurunu yok ediyorsa dış görünüşe verdiğimiz yer aşırı büyümüş olabilir.
Bir insan sevdiği şeyin kendisini yönetip yönetmediğini şu soruyla ölçebilir:
“Bunu kaybetmemek için hangi sınırları çiğnemeye razıyım?”
Eğer cevap:
“Gerekirse her şeyi.”
noktasına geliyorsa ciddi bir manevi problem vardır.
Nimet elinde olsun; kalbinin efendisi olmasın.
Dünyadan Yararlanmak ile Dünyaya Esir Olmak Arasındaki Fark Nedir
İnsan dünyadan yararlanırken nimeti kullanır; dünyaya esir olduğunda ise nimet insanı kullanmaya başlar.Aradaki fark çok önemlidir.
Parayı ihtiyacımızı karşılamak için kullanabiliriz.
Ama bütün hayatımız yalnız daha fazla para kazanmanın etrafında dönüyorsa para bizi yönetiyor olabilir.
Sosyal medyayı iletişim için kullanabiliriz.
Fakat her dakika başkalarının bizi beğenip beğenmediğini kontrol ediyorsak artık araç amaç hâline gelmiştir.
İslam'ın dünyaya bakışı insanı mağaraya kapanmaya zorlamaz.
Çalışır.
Üretir.
Evlenir.
Mal edinir.
Fakat bütün bunları nihai amaç hâline getirmemeye çalışır.
Dünya araçtır; insanın Rabbine karşı sorumluluğu ise daha büyük hedeftir.
“Daha Güzel Amel” Anlayışı Günlük Hayatımızı Nasıl Değiştirebilir
Bu ifade bize sürekli daha çok şey yapma baskısından önce yaptığımız şeyin niteliğini sorgulatabilir.Daha çok para kazanmak değil, helal ve adil kazanmak önemlidir.
Daha çok konuşmak değil, doğru konuşmak önemlidir.
Daha çok ibadet görüntüsü vermek değil, samimiyetle ibadet etmek önemlidir.
Daha çok yardım paylaşımı yapmak değil, gerçekten ihtiyaç sahibine fayda sağlamak önemlidir.
Bu yaklaşım insanın hayatını gösteriş yarışından çıkarabilir.
Sosyal medya çağında herkes ne kadar çok şey yaptığını göstermek isteyebilir.
Kehf 7 ise bize:
“Allah yalnız görünene değil, yaptığının güzelliğine de bakar.”
bilincini düşündürür.
Bu nedenle az fakat dürüst bir iş, çok fakat bozuk niyetli bir işten daha değerli olabilir.
Kehf Suresi 6–8. Ayetler Arasında Nasıl Bir Bağlantı Vardır
- ayette Hz. Peygamber'in insanların iman etmemesi sebebiyle kendisini neredeyse tüketecek kadar üzüldüğü anlatılmıştı. Allah ona insanların tercihleri yüzünden kendisini yok edecek kadar üzülmemesi gerektiğini bildiriyordu.
- ayette bunun daha geniş sebebi gösterilir: Dünya bir imtihan alanıdır ve yeryüzündeki süsler insanların hangisinin daha güzel davranacağını ortaya çıkaran sınavın parçalarıdır.
- ayette ise çok çarpıcı bir şekilde, bugün güzel görünen yeryüzünün sonunda kupkuru ve çıplak bir zemine dönüştürüleceği bildirilecektir.
İmtihan vardır, süs vardır, fakat süsün ebediliği yoktur.
Kehf Suresi 7. Ayetin En Büyük Manevi Mesajı Nedir
Bu ayetin en büyük manevi mesajlarından biri şudur:Hayatında neye sahip olduğundan önce, sahip olduğun şeyin seni nasıl bir insana dönüştürdüğüne bak.
Servetin varsa şükür ve cömertlik artıyor mu?
Bilgin varsa tevazun artıyor mu?
Gücün varsa adaletin artıyor mu?
Güzelliğin varsa kibirin mi büyüyor, şükrün mü?
İşte imtihan burada ortaya çıkar.
Allah bize aynı şeyleri vermeyebilir.
Birinin sınavı servet olabilir.
Başkasının sınavı şöhret olabilir.
Bir diğerinin sınavı bilgi olabilir.
Bu yüzden insan başkasının hayatına bakıp kendi imtihanını unutmasın.
Herkesin elindeki farklı olabilir; Allah'a karşı sorumluluğu ise kendi elindekilerle ilgilidir.
Kehf Suresi 7. Ayetin Sonuç Olarak Bize Anlattığı Nedir
Kehf Suresi'nin 7. ayeti, dünya hayatının güzelliklerinin tesadüfen önümüze bırakılmış şeyler olmadığını, bunların insanın ahlakını ve tercihini ortaya çıkaran bir imtihan düzeninin parçası olduğunu öğretmektedir. Yeryüzü güzeldir, insan bu güzelliğe ilgi duyar ve çeşitli nimetlerden yararlanır; fakat bütün bunlar nihai amaç değildir.Ayet dünyayı kötü ilan ederek başlamaz.
Tam tersine:
“Yeryüzündeki şeyleri ona süs yaptık.”
der.
Bu son derece önemli bir dengedir.
Dünyayı yaratan Allah'tır.
Güzelliği yaratan Allah'tır.
İnsanın güzelliği fark etme yeteneğini de Allah vermiştir.
Bu nedenle güzel şeylerden zevk almak başlı başına bir günah değildir.
Bir insan güzel bir bahçe kurabilir.
Evini güzelleştirebilir.
İyi yemek yiyebilir.
Seyahat edebilir.
Helal mal kazanabilir.
Bütün bunların kendisi yanlış değildir.
Sorun, insanın bu nimetleri hayatının nihai anlamına dönüştürmesidir.
Kehf 7 tam burada soruyu değiştirir.
Soru yalnız:
“Ne elde ettin?”
değildir.
Daha önemli soru:
“Elde ettiğin şeyle ne yaptın?”
olur.
İnsan büyük servet elde etmiş olabilir.
Bu servet onun için cennete açılan iyiliklere de dönüşebilir, büyük haksızlıklara da.
Bir iş insanı yüzlerce kişiye çalışma imkânı sağlar, ücretlerini adil verir, vergisini dürüst öder ve kazancıyla ihtiyaç sahiplerine yardım ederse malı onun için büyük hayırlara vesile olabilir.
Aynı servet başka bir insanın elinde çalışanları ezmenin, insanları küçük görmenin ve haram kazancı büyütmenin aracına dönüşebilir.
Mal aynıdır.
İmtihanın cevabı farklıdır.
Bu nedenle İslam'da servetin kendisi şeytanlaştırılmaz.
Asıl mesele servetin kalpteki ve davranıştaki konumudur.
Dünya süsünün başka bir biçimi şöhrettir.
İnsan tanınmak isteyebilir.
Yaptığı güzel işin takdir edilmesinden hoşlanabilir.
Bu insanîdir.
Fakat başkalarının alkışı hayatın merkezine geldiğinde insan davranışlarını hakikate göre değil, insanların tepkisine göre belirlemeye başlayabilir.
Bugün sosyal medya bu sınavı çok daha görünür hâle getirmiştir.
İnsan bir iyilik yaptığında:
“Kim gördü?”
sorusuna,
“Allah biliyor mu?”
sorusundan daha fazla önem verebilir.
Bir fotoğrafın kaç kişi tarafından beğenildiği, kişinin kendisi hakkındaki değer ölçüsüne dönüşebilir.
Kehf 7 burada son derece günceldir.
Dünya süsü yalnız altın ve saray değildir; insanların ilgisi de bir süs olabilir.
İnsan beğenilmeyi sevebilir.
Fakat bütün benliğini insanların beğenisine teslim etmemelidir.
Çünkü insanların ilgisi değişkendir.
Bugün alkışlarlar.
Yarın unutabilirler.
İnsanın gerçek değeri bir ekrandaki sayıdan çok daha büyüktür.
Ayet aynı şekilde güzellik imtihanına da güçlü bir ölçü getirir. İnsan bedeniyle barışık olabilir ve güzel görünmek isteyebilir.
Ancak güzellik insanın üstünlük ölçüsüne dönüştüğünde sorun başlar.
Bir insan kendisini dış görünüşü nedeniyle başkalarından daha değerli görebilir.
Başka biri ise toplumun güzellik ölçülerine uymadığı için kendisini değersiz hissedebilir.
Her iki durumda da dış görünüş olması gerekenden fazla büyümüştür.
Kehf 7 bize yeryüzündeki süslerin imtihan olduğunu hatırlatır.
Süs insanın değerinin tamamı değildir.
Gençlik geçer.
Beden değişir.
Fakat insanın Allah'a karşı kulluğu, karakteri ve insanlara davranışı çok daha derin bir anlam taşır.
Bu nedenle güzellik şükürle taşınmalıdır.
Kibirle değil.
Bilgi de aynı şekilde büyük bir imtihandır. İnsan öğrendikçe kendisini başkalarından üstün görebilir.
Özellikle dinî bilgi bu konuda hassastır.
Bir kişi birkaç kitap okuduktan sonra çevresindeki herkesi cahil görmeye başlayabilir.
Kur’an ayetlerini öğrenip onları sürekli insanları ezmek için kullanabilir.
Oysa Kehf Suresi'nin ilerleyen bölümleri insan bilgisinin ne kadar sınırlı olduğunu güçlü biçimde gösterecektir.
Gerçek bilgi:
“Ben biliyorum.”
demeyi öğretirken aynı zamanda:
“Bilmediğim çok şey var.”
diyebilmeyi de öğretmelidir.
Bilgi insanı daha saldırgan ve kibirli yapıyorsa ilim imtihanında sorun olabilir.
Bilginin güzelliği tevazu üretmesinde görünür.
Ayetin:
“Hangisinin daha güzel amel edeceğini...”
ifadesi bu nedenle çok büyüktür.
İnsan sürekli miktar peşinde olabilir.
Daha fazla para.
Daha fazla takipçi.
Daha fazla başarı.
Daha fazla iş.
Daha fazla görünürlük.
Kur’an ise kalite sorusunu öne çıkarır.
Daha güzel amel.
Bu düşünce hayatımızı büyük ölçüde değiştirebilir.
İş yerinde en çok işi yapan kişi olmak kadar işi dürüst yapmak önemlidir.
Bir yardım kuruluşuna çok para vermek kadar paranın helal olması ve yardımın gerçekten ihtiyaç sahibine ulaşması önemlidir.
Namazı hızlıca tamamlamak kadar Allah'ın huzurunda olduğumuzu hatırlamaya çalışmak önemlidir.
Yani Allah'ın ölçüsünde nicelik tek başına yeterli değildir.
Bu ilke insanı tüketici başarı kültüründen de koruyabilir.
Modern insan sürekli:
“Daha fazla.”
mesajı duyar.
Daha büyük ev.
Daha yeni telefon.
Daha yüksek maaş.
Daha çok takipçi.
Daha fazla üretim.
Fakat insan bir noktada şu soruyu sormak zorundadır:
“Daha fazla ne için?”
Eğer daha fazla şey, daha az huzur, daha az aile zamanı, daha fazla hırs ve daha fazla haksızlık getiriyorsa başarı kavramını yeniden düşünmek gerekir.
Kehf 7'nin sorusu başka türlüdür:
“Daha güzel davranıyor musun?”
Bu soru insanı dışarıdaki rakamlardan içerdeki karaktere çevirir.
Ayetin imtihan anlayışı nimetlere bakışımızı da düzeltir.
İnsan bazen kendisine çok nimet verilince:
“Demek ki Allah benden kesinlikle razı.”
diye düşünebilir.
Oysa nimet aynı zamanda sınav olabilir.
Firavun da güç sahibiydi.
Karun da servet sahibi olarak anlatılır.
Dolayısıyla dünya imkânı tek başına Allah katındaki değerin garantisi değildir.
Aynı şekilde az imkâna sahip bir insan:
“Allah beni değersiz görüyor.”
diye düşünmemelidir.
Dünyadaki dağılımın tamamını basit bir sevgi-ceza tablosuna çeviremeyiz.
Daha doğru soru şudur:
“Elimdeki şartlarla Allah'a karşı nasıl davranıyorum?”
Çok malın varsa onun hesabı vardır.
Az malın varsa onun içinde de sabır, helal kazanç ve şükür sınavı olabilir.
Herkesin imtihanı aynı görünmez.
Bu nedenle başkasının hayatını kendi hayatımızla kıyaslamak çoğu zaman yanıltıcıdır.
Bir insan:
“Onun evi büyük, benimki küçük.”
diye düşünüp kendisini eksik hissedebilir.
Ama diğer insanın hayatındaki sorumlulukları, korkuları ve sınavları bilmez.
Kehf 7 bizi sürekli karşılaştırmadan çıkarıp kendi imtihanımıza döndürür.
Allah sana ne verdi?
Sen onunla ne yapıyorsun?
Asıl soru budur.
Ayet ayrıca çevreye bakışımız için de güzel bir sorumluluk bilinci doğurabilir. Yeryüzü süstür.
Dağlar.
Ormanlar.
Denizler.
Hayvanlar.
Bütün bunlar insanın sömürüp yok etmesi için değersiz nesneler değildir.
Ayet doğrudan modern çevre politikası anlatmıyor olsa da yeryüzünü Allah'ın yarattığı bir süs ve imtihan alanı olarak görmek, insana emanet bilinci kazandırabilir.
Bir nimeti kullanmakla onu sorumsuzca tüketmek aynı şey değildir.
İnsan kendisine verilen dünyayı gelecek nesillerin hakkını tamamen yok sayarak tahrip etmemelidir.
Emanet bilinci tüketimin de ahlakı olduğunu hatırlatır.
Kehf 7, insanın sahip olduklarını kaybetme korkusunu da anlamlı bir yere oturtur. Dünya süsü geçicidir ve hemen sonraki ayet bunu çok sert biçimde hatırlatacaktır.
Bugün yemyeşil olan yer yarın kuruyabilir.
Bugün sahip olduğumuz mal yarın elimizden çıkabilir.
Bugün genç olan beden yaşlanır.
Bu gerçek karamsarlık üretmek için değil, bağlanma biçimimizi düzeltmek için anlatılır.
İnsan nimeti sever.
Ama onun sonsuz olmadığını bilir.
Şükreder.
Ama ilahlaştırmaz.
Kaybettiğinde üzülür.
Ama hayatının bütün anlamını onunla birlikte kaybetmez.
Çünkü asıl dayanağı Allah'tır.
Faniliği bilmek nimeti değersizleştirmez; nimeti doğru yere koyar.
Bu ayet, dünya hayatını bir sınav olarak gördüğümüz için her şeyi kasvetli yaşamak gerektiği anlamına da gelmez.
Sınav hayatın bütün güzelliklerinden kaçmak değildir.
İnsan gülebilir.
Sevebilir.
Gezebilir.
Ailesiyle güzel vakit geçirebilir.
İslam'ın dünya imtihanı anlayışı hayatın neşesini yasaklamaz.
Asıl mesele, neşenin insanı Allah'ı unutmaya ve haksızlığa sürüklememesidir.
Şükürle yaşanan güzellik de kulluğun parçası olabilir.
İnsan güzel bir manzaraya bakıp Allah'ın yaratışını düşünebilir.
Bir sofrada ailesiyle oturup şükredebilir.
Kazandığı parayla hem kendi hayatını güzelleştirebilir hem de başkasına fayda sağlayabilir.
Dünya süsü böylece yalnız tehlike değil, şükür ve salih amel fırsatı olur.
Kehf 7'nin en önemli derslerinden biri de insanların imtihanlarını küçümsememektir.
Bir kişiye göre para önemsiz olabilir; başka biri hayatı boyunca yoksullukla mücadele etmiş olabilir ve para onun için çok güçlü bir sınavdır.
Bir insan şöhreti önemsemeyebilir ama aile onayına aşırı bağımlı olabilir.
Bu nedenle:
“Ben bunu kolay yapıyorum, sen neden yapamıyorsun?”
demek her zaman adil değildir.
Allah herkesin şartını, kapasitesini, geçmişini ve önüne çıkan fırsatları bilir.
Biz başkasının sınavının bütün ayrıntılarını bilmeyiz.
Bu bilinç insanı daha merhametli yapmalıdır.
Kendi imtihanında ciddi, başkasının imtihanında merhametli olmak olgunluğun işaretidir.
Kehf 6–8 arasındaki akış da bütün bu mesajı tamamlar. Hz. Peygamber insanların iman etmemesine çok üzülüyordu. Allah ona insanların kendi tercihleriyle sınandığını hatırlatıyor. Dünya güzel ve çekicidir; fakat bu güzellik kalıcı değildir.
Bir sonraki ayette yeryüzünün süsünün sonunda yok olacağı bildirilecektir.
Bu, dünyaya ilişkin büyük bir perspektif sunar:
Bugün seni büyüleyen şey yarın olmayabilir.
Bu yüzden dünyayı kullan.
Ama ona teslim olma.
Sev.
Ama ilahlaştırma.
Çalış.
Ama ahireti unutma.
Sahip ol.
Ama sahip olduğunun seni sahiplenmesine izin verme.
Kehf Suresi'nin 7. ayeti bugün insana şu soruları sordurur: Sahip olduğum nimetler beni daha şükreden biri mi yapıyor, daha kibirli biri mi? Para benim elimde bir araç mı, yoksa hayatımın efendisi mi? Bilgim arttıkça tevazum artıyor mu? Başarıyı yalnız ne kadar çok şey elde ettiğimle mi ölçüyorum, yoksa ne kadar güzel davrandığıma da bakıyor muyum? Dünyanın süsünü severken onun geçici olduğunu hatırlayabiliyor muyum?
Bu sorular ayetin yalnız dünyanın güzel yaratıldığını söylemediğini; servet, makam, güzellik, bilgi, teknoloji, şükür, niyet, salih amel ve fanilik konusunda insanın bütün hayatını değerlendiren çok kapsamlı bir ölçü sunduğunu göstermektedir.
Sonuç olarak Kehf 7 bize şunu öğretmektedir: Dünyanın güzelliklerinden helal şekilde yararlanalım, fakat onları hayatımızın nihai amacı hâline getirmeyelim. Allah'ın bize verdiği her nimeti bir emanet ve imtihan olarak görelim. Ne kadar çok şeye sahip olduğumuzdan önce, sahip olduklarımızın bizi nasıl bir insan hâline getirdiğine bakalım.
Çünkü dünya süsü bir gün kaybolacaktır.
Fakat o süsün içinde verdiğimiz ahlaki cevapların ahiret açısından anlamı kalabilir.
Ve ayetin bize yönelttiği asıl soru şudur:
“Dünyada ne kadar şey topladın?” değil, “Sana verilenlerle ne kadar güzel amel ettin?”
⠀
Son Söz
⠀
