Gâşiye Suresi 6. Ayette “Onlar İçin Kuru Dikenden Başka Bir Yiyecek Yoktur” Buyrulması Ne Anlama Gelir Ve “Darî‘” Nedir; Cehennemde Beslenmenin Azaba Dönüşmesi, Açlık, Faydasız Yiyecek Ve İnsanın Gerçek İhtiyaçları Açısından Nasıl Anlaşılmalıdır 
Gâşiye Suresi 6. Ayette Ne Buyrulur
Gâşiye Suresinin altıncı ayetinde anlam olarak:
“Onlar için darî‘den başka bir yiyecek yoktur.”
buyrulur.
Arapça ifade:
“Leyse lehum ta‘âmun illâ min darî‘.”
şeklindedir.
Bir önceki ayette:
kaynar bir pınardan:
içirilmeleri:
anlatılmıştı.
Şimdi:
içecekten:
yiyeceğe geçilir.
Fakat:
burada da:
aynı tersine dönüş vardır.
Yiyecek vardır.
Ama:
besleyici değildir.
“Darî‘” Nedir
“Darî‘”:
Arapçada:
dikenli,
kuru,
yenmesi zor:
bir bitkiyle ilişkilendirilmiştir.
Klasik tefsirlerde:
çoğu zaman:
Hicaz bölgesinde bilinen:
dikenli bir bitki türü:
olarak açıklanmıştır.
Bazı yorumlarda:
yaşken hayvanların:
yaklaşabildiği,
kuruduğunda ise:
sertleşip:
yenmez hâle gelen:
bir bitki:
olarak tasvir edilir.
Ancak:
ahiretteki “darî‘”nin:
dünyadaki belirli bir botanik türle:
birebir aynı olduğunu:
kesinleştirmek:
gerekmez.
Neden Özellikle Dikenli Bir Bitki Tasviri Kullanılır
Çünkü:
yiyecek denince:
insan:
doyma,
güçlenme
ve rahatlama:
bekler.
Diken ise:
tam tersini:
çağrıştırır.
Sertlik.
Zorluk.
Acı.
Yutmanın güçlüğü.
Bu nedenle:
darî‘:
yiyeceğin:
normal işlevinin:
tersine çevrilmesini:
çok güçlü biçimde:
anlatır.
Yiyeceğin Temel İşlevi Nedir
Yiyecek:
insana:
enerji sağlar.
Bedeni:
onarır.
Yaşamın:
devamını mümkün kılar.
Açlığı:
giderir.
Bu yüzden:
yemek:
yalnız haz değil,
temel:
bir biyolojik ihtiyaçtır.
Gâşiye’nin:
cehennem sahnesinde ise:
bu temel işlev:
ortadan kalkar.
Yiyecek vardır.
Ama:
açlığı gidermeyecektir.
Bu Ayet Neden Bir Sonraki Ayetle Birlikte Okunmalıdır
Çünkü:
- ayette:
darî‘nin:
iki özelliği:
açıklanacaktır:
“Ne besler ne de açlığı giderir.”
Yani:
- ayet:
yiyeceğin ne olduğunu:
söyler.
- ayet:
neden:
gerçek bir nimet olmadığını:
açıklar.
Bu nedenle:
iki ayet:
birlikte:
tek bir:
mahrumiyet tablosu:
oluşturur.
“Yiyecek Var Ama Doyurmuyor” Ne Anlama Gelir
Bu:
çok güçlü bir:
paradokstur.
İnsanın ihtiyacı:
açlık.
Karşısındaki şey:
yiyecek.
Ama:
sonuç:
tokluk değil.
Bu:
cehennem azabının:
yalnız yoklukla değil,
ihtiyacın karşılanmamasıyla
anlatıldığını gösterir.
Bir şey:
şeklen mevcut olabilir.
Ama:
işlevini:
yerine getirmiyorsa:
nimet sayılmaz.
Bu Durum İnsan Arzularıyla İlgili Nasıl Bir Düşünce Uyandırabilir
İnsan:
bazı şeyleri:
hayatının eksikliğini:
giderecek sanabilir.
Daha çok para.
Daha fazla ün.
Daha fazla güç.
Daha fazla tüketim.
Ama:
bunları elde ettikten sonra:
içindeki:
boşluğun:
devam ettiğini:
görebilir.
Bu:
ayetin literal tefsiri değildir.
Ama:
“elde etmek ile gerçekten doyuma ulaşmak aynı değildir”
fikrini:
çok güçlü biçimde:
düşündürür.
Çok Şeye Sahip Olup Yine de Doymamak Mümkün müdür
Evet.
Maddi sahiplik:
her zaman:
içsel tatmin:
üretmez.
Bir insan:
çok zengin olabilir.
Ama:
sürekli daha fazlasını:
isteyebilir.
Daha büyük ev.
Daha pahalı araç.
Daha yüksek makam.
Daha fazla görünürlük.
Eğer:
isteğin sınırı yoksa:
sahip olunan şey:
çok olsa bile:
açlık bitmeyebilir.
Darî‘ İnsanın “Yanlış Beslenmesi” İçin Bir Sembol Olarak Düşünülebilir mi
Ahlaki bir benzetme olarak:
evet.
İnsan:
bedenini:
yiyecekle besler.
Ama:
zihnini ve karakterini de:
bir şeylerle:
besler.
Sürekli:
öfke,
nefret,
kıskançlık,
dedikodu
ve aşağılamayla:
zihnini dolduran kişi:
çok şey tüketebilir.
Ama:
ruhen:
daha güçlü olmayabilir.
Bu anlam:
ayetin doğrudan tefsiri değil,
çağdaş ahlaki bir yansımasıdır.
Açlık Neden İnsan İçin Bu Kadar Güçlü Bir Tecrübedir
Çünkü:
açlık:
temel ihtiyaçlardan biridir.
Şiddetli açlık:
düşünceyi,
bedeni
ve dikkati:
etkileyebilir.
İnsan:
normal şartlarda:
önemsediği birçok şeyi:
bir süreliğine:
unutabilir.
Yiyecek:
hayatta kalmanın:
temel şartlarından biridir.
Bu nedenle:
açlığın giderilmemesi:
cehennem tasvirinde:
çok güçlü bir:
mahrumiyet:
ifadesidir.
Dünyadaki Bir Lokma Yemeğin Değeri Bu Ayetle Nasıl Düşünülebilir
İnsan:
her gün:
aynı yiyeceği:
gördüğünde:
onu sıradan:
sanabilir.
Bir parça ekmek.
Bir kase çorba.
Bir meyve.
Ama:
açlık yaşayan biri için:
bunlar:
çok büyük değer:
taşır.
Bu nedenle:
Gâşiye’nin:
yiyecek tasviri:
insana:
doyabilmenin bile büyük bir nimet olduğunu
hatırlatabilir.
Şükür Yemeğe Bakışımızı Nasıl Değiştirir
Şükür:
yalnız:
“Elhamdülillah”
demek değildir.
Nimeti:
fark etmek.
İsraf etmemek.
Paylaşmak.
Emeğe:
saygı duymak.
Başkasının:
açlığını:
önemsemek.
Bunlar da:
şükrün:
ahlaki boyutuna:
dâhildir.
Bir sofraya:
şükürle bakmak:
o sofranın yalnız bana ait olmadığını da hatırlamak
demektir.
Açlık Çeken İnsanların Varlığı Karşısında Bu Ayet Bize Ne Sordurabilir
Şunu:
“Ben nimet içindeyken başkasının açlığına ne kadar duyarlıyım?”
Yemek:
çöpe atılırken:
başka biri:
aynı yiyeceğe:
muhtaç olabilir.
Bu gerçek:
ahlaki sorumluluk:
doğurur.
Ayet:
modern gıda dağıtımı:
politikası vermez.
Ama:
nimetin değerini:
hatırlatması:
israf ve paylaşım üzerine ciddi düşünmeye
çağırabilir.
Gıda İsrafı Neden Ahlaki Bir Sorundur
Çünkü:
yiyecek:
üretmek:
kaynak gerektirir.
Su.
Toprak.
Emek.
Enerji.
Zaman.
Bir yiyeceği:
gereksiz yere:
israf etmek:
yalnız ürünü değil,
onun arkasındaki:
kaynakları da:
boşa harcamaktır.
Bu nedenle:
nimetin:
kıymetini bilmek:
tüketim alışkanlıklarımızı da
sorgulatmalıdır.
İnsan Gerçek İhtiyaç İle İstek Arasındaki Farkı Nasıl Anlar
Bu:
modern hayatın:
en zor sorularından biridir.
İhtiyaç:
yaşamı,
sağlığı
ve makul refahı:
sürdürür.
İstek ise:
sınırsızlaşabilir.
İnsan:
bir şeyi:
istemeyi:
ona gerçekten:
ihtiyaç duymak:
sanabilir.
Bu yüzden:
şunu sormak değerlidir:
“Bu olmadan yaşayamıyor muyum, yoksa sadece ona sahip olmak mı istiyorum?”
Darî‘ Neden “Yiyecek Görünümlü Faydasızlık” Olarak Düşünülebilir
Çünkü:
orada:
ta‘âm,
yani yiyecek:
olarak anılır.
Ama:
sonraki ayette:
ne beslediği
ne de:
açlığı giderdiği:
söylenecektir.
Bu:
biçim ile işlev:
arasındaki büyük farkı:
gösterir.
Bir şey:
ad olarak:
yiyecek olabilir.
Ama:
gerçekte:
beslemiyorsa:
adı işlevinin garantisi değildir.
Bu:
ahlaki hayatta da:
önemli bir ilkedir.
Bir Şeyin Adı Güzel Olursa Kendisi de İyi Olur mu
Hayır.
Bir davranışa:
“adalet”
adı verilebilir.
Ama:
gerçekte:
intikam olabilir.
Bir baskıya:
“disiplin”
denebilir.
Bir çıkara:
“hizmet”
adı verilebilir.
Bir kibir:
“özgüven”
diye:
sunulabilir.
Bu nedenle:
insan:
etiketlerden çok:
gerçeğe:
bakmalıdır.
Darî‘nin:
yiyecek olup:
beslememesi:
bu konuda:
güçlü bir:
ahlaki çağrışım oluşturur.
Gâşiye Suresi 4, 5 Ve 6. Ayetler Nasıl Bir Azap Tablosu Oluşturur
- ayet:
Kızgın ateş.- ayet:
Kaynar pınar.- ayet:
Darî‘den başka yiyecek yok.Yani:
ateş:
yakıyor.
İçecek:
rahatlatmıyor.
Yiyecek:
beslemiyor.
Bu:
cehennem tasvirinde:
insanın temel ihtiyaçlarının hiçbirinin huzura dönüşmediği
bir tablo:
oluşturur.
Bir sonraki ayet:
bu tabloyu:
daha da:
netleştirecektir.
Gâşiye Suresi 6. Ayetin En Derin Mesajı Nedir
Gâşiye Suresinin altıncı ayeti:
“Onlar için darî‘den başka bir yiyecek yoktur.”
der.
İlk bakışta:
bu:
yalnız:
cehennemdeki bir yiyeceğin:
adı gibi:
görülebilir.
Ama:
surenin anlatımına:
dikkat edildiğinde:
çok daha derin:
bir yapı ortaya çıkar.
İnsan:
ateştedir.
Susar.
Su ister.
Ama:
kaynar suyla:
karşılaşır.
Acıkır.
Yiyecek ister.
Ama:
darî‘:
verilir.
Yani:
insanın:
temel ihtiyaçları:
varlığını sürdürür.
Fakat:
onları karşılayan:
nimet düzeni:
ortadan kalkmıştır.
Bu:
çok güçlü bir:
nimet-mahrumiyet karşıtlığıdır.
Dünyada:
insan:
yemek yer.
Doyar.
Bazen:
bu kadar basit bir olayı:
önemsiz:
sayar.
Ama:
aslında:
çok karmaşık bir:
uyum gerçekleşir.
Bir yiyecek:
bedene girer.
Sindirilir.
Enerjiye:
dönüşür.
Hücreler:
bundan yararlanır.
Beden:
devam eder.
İnsan:
bütün bunları:
her lokmada:
düşünmez.
Bu:
doğaldır.
Fakat:
alışmak:
değerini:
unutmak zorunda:
değildir.
Belki:
Gâşiye’nin:
darî‘ tasviri:
bize:
şunu düşündürür:
Doyabilmek bile bir nimettir.
Yemek var.
Ama:
doyurmuyorsa:
gerçek yiyecek:
işlevini:
kaybetmiştir.
Ve:
bu fikir:
insan hayatının:
başka alanlarına da:
ayna tutabilir.
İnsan:
bir şeye:
sahip olabilir.
Ama:
o şey:
ona beklediği anlamı:
vermeyebilir.
Para:
vardır.
Ama:
huzur:
yoktur.
Kalabalık:
vardır.
Ama:
dostluk:
yoktur.
Şöhret:
vardır.
Ama:
kendine değer verme:
yoktur.
Sürekli eğlence:
vardır.
Ama:
tatmin:
yoktur.
Bilgi:
vardır.
Ama:
hikmet:
yoktur.
Dini söz:
vardır.
Ama:
merhamet:
yoktur.
İşte:
“beslemeyen yiyecek”
fikri:
burada:
çok güçlü bir:
ahlaki metafora:
dönüşebilir.
Çünkü:
bir şeyin var olması, ihtiyacı gerçekten karşıladığı anlamına gelmez.
İnsan:
bazen:
hayatını:
yanlış şeylerle:
doyurmaya çalışır.
Canı sıkılır:
satın alır.
Kendini değersiz hisseder:
alkış arar.
Yalnız hisseder:
kalabalık arar.
Korktuğunda:
kontrol arar.
İncindiğinde:
intikam arar.
Ama:
asıl ihtiyacı:
başka olabilir.
Sevgi.
Güven.
Anlam.
Adalet.
Affetmek.
Affedilmek.
Aidiyet.
Allah’la:
bağ.
Eğer:
asıl ihtiyaç yanlış tanımlanırsa:
insan:
çok tüketir
ama:
doymaz.
Bu:
çağımızın:
en büyük paradokslarından biri:
olarak düşünülebilir.
Tarihte:
hiç olmadığı kadar:
çok ürün,
çok eğlence,
çok seçenek
ve çok uyarıcıya:
ulaşabilen insan:
yine de:
“Bir şey eksik.”
diyebilir.
Çünkü:
midenin açlığı ile:
kalbin açlığı:
aynı şeyle:
doymaz.
Bu:
Gâşiye 6'nın:
doğrudan psikoloji dersi:
olduğu anlamına:
gelmez.
Ama:
ayet:
“gerçekten besleyen nedir?”
sorusunu:
çok güçlü biçimde:
önümüze koyar.
Bir başka yönüyle:
darî‘:
insana:
israfın:
ne kadar anlamsız:
olduğunu:
düşündürebilir.
Bugün:
önümüzde:
yenilebilir,
besleyici:
bir sofra:
varken:
onu küçümsemek:
ve gereksiz yere:
atmak:
nimetin:
fark edilmediğini:
gösterebilir.
Şükür:
yalnız bollukta:
daha fazlasını:
istememek değildir.
Bazen:
elindeki basit nimetin değerini görebilmektir.
Bir parça:
ekmek.
Bir bardak:
su.
Bir sıcak yemek.
Bunlar:
gündelik oldukları için:
küçük değildir.
İnsan hayatının:
devamını:
taşırlar.
Ayet:
aynı zamanda:
başkasının açlığını:
da düşündürmelidir.
Eğer:
ben:
tokum
ve başka biri:
temel yiyeceğe:
ulaşamıyorsa:
nimet:
yalnız şükür sözü:
değil,
paylaşma sorumluluğu da:
doğurabilir.
Çünkü:
gerçek şükür:
bazen:
sofradaki fazlalığın:
başkasının eksikliğine:
ulaşmasıdır.
Ve belki Gâşiye Suresi 6. ayetin en derin mesajı şöyle ifade edilebilir:
Darî‘, cehennemde var olup da fayda vermeyen yiyeceğin sarsıcı tasviridir. İnsan için gerçek nimet yalnız sahip olmak değil, sahip olduğunun gerçekten beslemesi ve hayra dönüşmesidir. Dünya hayatında da çok şeye sahip olup hâlâ aç kalmak mümkündür; çünkü beden yiyecekle, fakat anlam başka değerlerle doyar. Bilgelik, ne tükettiğimiz kadar neyin bizi gerçekten beslediğini de sorgulayabilmektir.
