📖 Gâşiye Suresi 26. Ayette “Sonra Onların Hesabını Görmek Bize Aittir” Buyrulması Ne Anlama Gelir Ve Nihai Hesabın Yalnız Allah’a Ait Olması

Gâşiye Suresi 26. Ayette “Sonra Onların Hesabını Görmek Bize Aittir” Buyrulması Ne Anlama Gelir Ve Nihai Hesabın Yalnız Allah’a Ait Olması, İlahi Adalet, İnsanların Birbirini Yargılama Sınırı, Niyet, Sorumluluk Ve Gâşiye Suresinin Bütün Mesajının Son Ayette Nasıl Tamamlandığı Açısından Nasıl Anlaşılmalıdır ​

“Gâşiye Suresi son cümlesinde bütün yetkileri yerli yerine koyar: Peygamber hatırlatır, insan seçer, dönüş Allah’adır ve nihai hesap yine Allah’a aittir. Bu kapanış, hem sorumluluğu ağırlaştırır hem insanın başkasının kalbi hakkında mutlak hüküm verme iddiasını sınırlar.”
Ersan Karavelioğlu

Genişletmek için tıkla ...

Gâşiye Suresi 26. Ayette Ne Buyrulur ​

Gâşiye Suresinin son ayetinde anlam olarak:


“Sonra onların hesabını görmek Bize aittir.”


buyrulur.


Arapça ifade:


“Sümme inne aleynâ hisâbehum.”


şeklindedir.


Bir önceki ayet:


“Şüphesiz onların dönüşü Bizedir.”


demişti.


Şimdi:


dönüşün:


ardından:


gelecek olan:


son aşama:


bildirilir:


Hesap.


Ve:


hesabın:


nihai sahibi:


Allah’tır.

“Hisâb” Ne Anlama Gelir ​

“Hisâb”:


hesap,


değerlendirme,


karşılığın belirlenmesi:


anlamlarına gelir.


Kur’an bağlamında:


insanın:


imanının,


niyetlerinin,


eylemlerinin,


sorumluluklarının:


nihai:


değerlendirilmesi:


fikrini taşır.


Bu:


yalnız:


matematiksel bir:


toplama:


değildir.


Ahlaki hayatın bütünüyle değerlendirilmesidir.

“Hesap Bize Aittir” İfadesi Neden Çok Önemlidir ​

Çünkü:


surenin:


önceki ayetlerinde:


Peygambere:


“Sen zorlayıcı değilsin.”


denilmişti.


Şimdi:


nihai:


hesabın da:


Allah’a:


ait olduğu:


söylenir.


Bu:


insanın:


yetki alanını:


netleştirir.


Sen:


hatırlatırsın.


Sen:


şahitlik edebilirsin.


Sen:


dünyevi bir:


haksızlığı:


değerlendirebilirsin.


Ama:


bir insanın bütün varoluşunun nihai hükmünü sen veremezsin.

Allah’ın Hesabı İnsan Yargısından Neden Farklıdır ​

Çünkü:


insan:


sınırlı bilgiyle:


yargılar.


Görüneni:


bilir.


Belgeyi:


inceler.


Tanık:


dinler.


Ama:


kalbin:


bütün içeriğini:


bilemez.


Allah’ın:


hesabı ise:


teolojik olarak:


tam bilgiye:


dayanır.


Niyet.


Bilgi düzeyi.


İmkân.


Baskı.


Pişmanlık.


Gizli iyilik.


Gizli kötülük.


İnsanın:


bilmediği:


bütün ayrıntılar:


bu hesapta:


bilinmektedir.

Niyet Neden Hesapta Önemlidir ​

Çünkü:


aynı davranış:


farklı:


niyetlerle:


yapılabilir.


Bir kişi:


yardım eder:


çünkü:


merhametlidir.


Başka biri:


görünmek için:


yardım eder.


Dışarıdan:


aynı hareket:


görünebilir.


Ama:


ahlaki:


içeriği:


aynı olmayabilir.


Bu nedenle:


nihai:


adaletin:


yalnız davranışı değil,


davranışın içsel yönünü de


bilmesi gerekir.

İyi Niyet Her Yanlış Davranışı Haklı Çıkarır mı ​

Hayır.


Niyet:


önemlidir.


Ama:


tek ölçü:


değildir.


İnsan:


iyi niyetle:


zarar:


verebilir.


Bir davranışın:


sonuçları,


adaleti,


başkasının hakkı:


da:


önemlidir.


Bu nedenle:


ahlaki değerlendirme:


yalnız:


“Ben iyi niyetliydim.”


cümlesine:


indirgenemez.


Niyet:


hesabın:


bir parçasıdır.


Ama:


bütün hesabın:


kendisi:


değildir.

İnsan Kendini Olduğundan Daha İyi Görebilir mi ​

Evet.


İnsan:


kendi:


davranışlarını:


mazur görmeye:


eğilimli olabilir.


Başkası:


aynı şeyi:


yaptığında:


sert:


yargılayabilir.


Kendisi:


yaptığında:


şartları:


hatırlar.


“Ama benim sebebim vardı.”


der.


Bu:


insanın:


öz değerlendirmesindeki:


sınırlılığı:


gösterir.


İlahi hesap:


bu nedenle:


kişinin:


kendi kendine:


verdiği:


beraat kararından:


daha kapsamlıdır.

Başkalarını Yargılamak Tamamen Yasak mıdır ​

Hayır.


Bu konuda:


ayrım:


gerekir.


İnsan:


davranışları:


ahlaken:


değerlendirebilir.


“Bu davranış haksızdır.”


diyebilir.


Mahkemeler:


delillere göre:


dünyevi:


suçları:


yargılayabilir.


Bir topluluk:


kuralları:


uygulayabilir.


Ama:


bunlar:


nihai ahiret hükmü


ile:


aynı şey değildir.


Bir fiili:


yanlış bulmak:


başka.


Bir insanın:


sonsuz kaderini:


kesin olarak:


ilan etmek:


başka.

“Sen Kesin Cehennemliksin” Demek Neden Sorunludur ​

Çünkü:


bu:


insanın:


bilmediği:


bir alanda:


kesin hüküm:


vermesi:


anlamına:


gelebilir.


Kişinin:


son hâlini:


bilmiyoruz.


Tövbe:


edebilir.


Değişebilir.


Yanlış:


anlaşılmış:


olabilir.


Bizim:


bilmediğimiz:


iyilikleri:


bulunabilir.


Nihai:


hesap:


bütün bunların:


bilgisini:


gerektirir.


Bu yüzden:


ahiret hükmünde tevazu


çok önemlidir.

Hesap Fikri İnsanı Sürekli Korku İçinde mi Yaşatmalıdır ​

Hayır.


Hesap:


sorumluluk:


oluşturur.


Ama:


yalnız:


panik:


üretmek:


zorunda değildir.


İnsan:


hata:


yapabilir.


Tövbe:


edebilir.


Düzeltebilir.


Hak:


iade edebilir.


Özür:


dileyebilir.


Kendisini:


yeniden:


inşa edebilir.


Bu nedenle:


hesap bilinci:


umutsuzluk değil, hayat sürerken düzeltme fırsatının değerini


de:


hatırlatmalıdır.

İlahi Adalette Merhametin Yeri Var mıdır ​

İslam düşüncesinde:


evet.


Allah:


yalnız:


hesap gören:


değil,


aynı zamanda:


rahmeti,


bağışlaması


ve tövbeyi:


kabul etmesiyle:


anlatılır.


Bu nedenle:


hesap:


soğuk,


mekanik:


bir puanlama:


olarak:


düşünülmemelidir.


Adalet:


vardır.


Ama:


rahmet de:


vardır.


İnsanın:


nihai durumunu:


bu bütünlük:


içinde:


düşünmek gerekir.

İlahi Hesap Neden Mazlum İçin Umut Olabilir ​

Çünkü:


dünyada:


bütün haklar:


yerini:


bulmaz.


Bazı insanlar:


haklarını:


alamadan:


ölür.


Bazı suçlular:


adaletten:


kaçabilir.


Bazı haksızlıklar:


hiç:


ortaya:


çıkmayabilir.


Ahiret:


hesabı:


bu açıdan:


şunu:


iddia eder:


Hiçbir gerçek nihai olarak kaybolmaz.


Bu:


zulme uğrayan:


kişi için:


çok güçlü:


bir adalet:


umudu:


olabilir.

Dünyadaki Mahkemeler Varken Neden Ahiret Hesabına İhtiyaç Duyulur ​

Çünkü:


dünya hukuku:


zorunlu olarak:


sınırlıdır.


Delil:


bulamayabilir.


Tanık:


yanılabilir.


Kanun:


eksik olabilir.


Güç:


adaleti:


etkileyebilir.


Bir suç:


zamanaşımına:


uğrayabilir.


İnsan:


ölmeden önce:


hesap vermeyebilir.


Ahiret hesabı:


teolojik olarak:


bu eksikliklerin ötesindeki tam değerlendirme


fikrini:


temsil eder.

Hesap Yalnız Büyük Suçlarla mı İlgilidir ​

Hayır.


İnsan:


yalnız:


cinayet,


zulüm,


büyük haksızlıklar:


üzerinden:


sorumlu:


değildir.


Söz.


Emanet.


Para.


Aile.


Güç.


Bilgi.


Zaman.


İmkân.


Bunların:


nasıl:


kullanıldığı:


da:


ahlaki:


değerlendirme:


konusu:


olabilir.


Ahiret:


bilinci:


hayatın:


küçük görünen tercihlerine bile ağırlık


kazandırır.

Hesap Bilinci Günlük Hayatı Nasıl Değiştirebilir ​

İnsan:


şu soruyu:


daha sık:


sorabilir:


“Bunu yapabiliyor olmam, yapmam gerektiği anlamına gelir mi?”


Kimse:


görmüyorsa:


yalan:


söyleyecek miyim?


Birinin:


hakkını:


kolayca:


alabiliyorsam:


alacak mıyım?


Gücüm:


yetiyorsa:


ezebilir miyim?


Hesap:


fikri:


dış denetimin:


olmadığı yerde:


içsel sorumluluk


oluşturabilir.

Kendi Kendini Hesaba Çekmek Neden Önemlidir ​

Çünkü:


ahiret hesabı:


geleceğe:


aittir.


Ama:


öz muhasebe:


bugün:


yapılabilir.


İnsan:


kendisine:


şunu:


sorabilir:


Kime:


borcum:


var?


Kimin:


kalbini:


kırdım?


Hangi:


haksızlığı:


düzeltmeliyim?


Neyi:


sürekli:


mazur gösteriyorum?


Bu:


insana:


henüz:


hayattayken:


yönünü:


değiştirme:


imkânı:


verir.


Muhasebenin en faydalı olanı, değişme imkânı varken yapılandır.

Gâşiye Suresinin Başlangıcı İle Sonu Arasında Nasıl Bir Bağ Vardır ​

Sure:


şöyle:


başlamıştı:


“Sana Gâşiye’nin haberi geldi mi?”


Yani:


kıyametin:


kuşatıcı:


haberine:


dikkat çekilmişti.


Sonunda ise:


“Hesapları Bize aittir.”


denir.


Böylece:


başlangıçta:


haber verilen:


büyük günün:


ne anlama geldiği:


son cümlede:


açıklığa:


kavuşur:


Bu, insanın nihai hesapla karşılaşacağı gündür.

Gâşiye Suresinin 26 Ayeti Nasıl Tek Bir Büyük Mesajda Birleşir ​

Sure:


önce:


Kıyametin haberini


sorar.


Sonra:


kaybeden yüzleri


gösterir.


Ardından:


nimet içindeki yüzleri


anlatır.


Sonra:


cennetin huzurunu


tasvir eder.


Ardından:


deveye,


göğe,


dağlara,


yeryüzüne:


bakmayı:


ister.


Sonra:


“Hatırlat.”


der.


“Zorlayıcı değilsin.”


der.


Ve:


nihayet:


“Dönüş Bizedir.”


“Hesap Bize aittir.”


diyerek:


sona erer.


Böylece:


ahiret + doğa + düşünce + özgürlük + sorumluluk + ilahi yargı


tek bir:


bütünlüğe:


dönüşür.

Gâşiye Suresi 26. Ayetin Ve Bütün Surenin En Derin Mesajı Nedir ​

Gâşiye Suresinin:


son ayeti:


“Sonra onların hesabını görmek Bize aittir.”


der.


Bu:


yalnız:


surenin:


son cümlesi:


değildir.


Aynı zamanda:


surenin:


bütün:


düşünsel yapısını:


kilitleyen:


son anahtardır.


Sure:


başlangıçta:


insana:


bir haber:


getirir:


Gâşiye.


Her şeyi:


kuşatacak:


büyük gerçek.


Ardından:


iki insan:


tablosu:


gösterir.


Bir tarafta:


yorulmuş,


aşağılanmış,


azap içinde:


yüzler.


Diğer tarafta:


nimet içinde,


çabasından:


hoşnut,


yüksek cennette:


yüzler.


Bu:


insana:


şunu:


söyler:


Hayatın yönü önemsiz değildir.


Sonra:


cennetin:


çok ince:


ayrıntıları:


gelir.


Boş söz:


yok.


Pınar:


akıyor.


Tahtlar:


yüksek.


Kadehler:


hazır.


Yastıklar:


dizilmiş.


Döşekler:


serilmiş.


Yani:


nihai mutluluk:


yalnız:


bedensel zevk:


değildir.


Güven:


vardır.


Sessizlik:


vardır.


Aidiyet:


vardır.


İzzet:


vardır.


Huzur:


vardır.


Ardından:


sure:


insanı:


ahiretin:


gaybından:


dünyanın:


gözlemlenebilir:


gerçekliğine:


geri getirir.


Deveye bak.


Göğe bak.


Dağa bak.


Yeryüzüne bak.


Bu:


çok önemli:


bir geçiştir.


Çünkü:


Kur’an:


insana:


yalnız:


inanmasını:


değil,


bakmasını:


da:


söyler.


Soru:


sormasını:


teşvik eder.


Nasıl yaratıldı?


Nasıl yükseltildi?


Nasıl dikildi?


Nasıl yayıldı?


Bu:


surenin:


tefekkür:


merkezidir.


Sonra:


Peygambere:


döner:


“Hatırlat.”


Ama:


hemen:


sınır:


koyar:


“Sen onların üzerinde zorlayıcı değilsin.”


Bu:


çok derin:


bir:


özgürlük-sorumluluk:


dengesidir.


İnsan:


düşünmeye:


çağrılır.


Mesaj:


ona:


ulaştırılır.


Ama:


vicdanı:


zorla:


ele geçirilmez.


Sonra:


sorumluluk:


hatırlatılır.


Yüz çevirmek:


ve inkâr:


sonuçsuz:


değildir.


Fakat:


nihai cezayı:


veren:


insan:


değildir.


Allah’tır.


Ve:


surenin:


son iki:


ayetinde:


bütün:


yetki:


nihai olarak:


yerine:


konur:


“Dönüşleri Bizedir.”


“Hesapları Bize aittir.”


Bu:


belki:


Gâşiye Suresinin:


en büyük:


ahlaki:


denge:


cümlesidir.


İnsan:


sorumludur.


Ama:


Tanrı:


değildir.


İnsan:


iyiyi:


savunabilir.


Ama:


kalpleri:


okuyamaz.


İnsan:


haksızlığı:


yargılayabilir.


Ama:


sonsuz kader:


hakkında:


tam bilgiye:


sahip değildir.


İnsan:


birini:


uyarabilir.


Ama:


onu:


zorla:


iman ettiremez.


Bu:


din adına:


konuşan:


herkes için:


çok büyük:


bir:


tevazu:


dersidir.


Hakikate inanmak, hakikatin sahibi olmak değildir.


Bu:


çok önemli:


bir farktır.


Bir insan:


şunu:


kolayca:


düşünebilir:


“Ben doğru taraftayım.”


Sonra:


bir adım:


daha gider:


“O hâlde karşımdakini yargılayabilirim.”


Sonra:


bir adım:


daha:


“O hâlde onu zorlayabilirim.”


Sonra:


bir adım:


daha:


“O hâlde ona ceza verebilirim.”


Gâşiye’nin:


son bölümü:


bu zinciri:


kırar.


Hatırlat.


Ama:


zorlayıcı değilsin.


Yüz çeviren:


sorumludur.


Ama:


cezayı Allah verir.


Dönüş:


Allah’adır.


Hesap:


Allah’a aittir.


Bu:


insanın:


yetki:


sınırını:


çok açık:


hâle getirir.


Ayet:


başka bir:


çok önemli:


soru:


da:


sordurur:


Eğer hesap Allah’a aitse, benim görevim nedir?


Belki:


en temel:


cevap:


şudur:


Kendi hesabını hazırlamak.


Çünkü:


insan:


başkasının:


hesabıyla:


çok fazla:


meşgul olabilir.


Kimin:


imanı:


daha güçlü?


Kim:


cehenneme:


gider?


Kim:


cennete:


girer?


Kim:


daha dindar?


Kim:


daha günahkâr?


Bu:


sorular:


insanın:


kendi:


ahlaki:


eksiklerini:


görmesine:


engel:


olabilir.


Belki:


ahiret:


inancının:


en sağlıklı:


sorusu:


şudur:


“Başkalarının hesabı ne olacak?”


değil.


“Benim hesabımda ne var?”


Ben:


hangi:


haksızlığı:


düzeltmedim?


Hangi:


özrü:


dilemedim?


Hangi:


emaneti:


yerine:


getirmedim?


Hangi:


insanı:


kırdım?


Hangi:


iyiliği:


erteledim?


Hangi:


gerçeği:


çıkarıma:


uymadığı için:


görmezden:


geldim?


İşte:


hesap:


fikri:


bu noktada:


başkasına:


yöneltilmiş:


bir tehdit:


olmaktan:


çıkar.


İnsanın:


kendi:


vicdanına:


tuttuğu:


bir ayna:


hâline:


gelir.


Bu:


çok büyük:


bir dönüşümdür.


Aynı zamanda:


ahiret:


hesabı:


dünyadaki:


ahlaki eylemi:


anlamsızlaştırmaz.


“Nasıl olsa Allah yargılayacak.”


deyip:


dünya:


adaletinden:


vazgeçmek:


doğru:


değildir.


Mazlumun:


hakkını:


korumak.


Suçun:


adil:


biçimde:


soruşturulmasını:


istemek.


Haksızlığa:


karşı:


çıkmak.


Bunlar:


dünya:


sorumluluğudur.


Fakat:


dünya:


adaleti:


ile:


nihai:


ilahî hesap:


aynı:


değildir.


Dünya mahkemesi:


bir davranışa:


hükmeder.


Allah’ın:


hesabı:


insanın:


bütün:


varoluşuna:


ilişkindir.


Bu ayrım:


hem:


adaleti:


hem:


tevazuyu:


korur.


Gâşiye’nin:


son sözü:


bu nedenle:


hem:


korkutucu:


hem:


rahatlatıcı:


olabilir.


Korkutucudur:


çünkü:


hiçbir şey tamamen kaybolmaz.


Rahatlatıcıdır:


çünkü:


hiçbir haksızlık da nihai olarak unutulmaz.


Bir insan:


gizlice:


iyilik:


yapmışsa:


unutulmaz.


Bir mazlumun:


gözyaşı:


kimsenin:


dikkatini:


çekmemişse:


unutulmaz.


Bir zalim:


dünyadaki:


mahkemelerden:


kaçmışsa:


dosya:


kapanmış:


sayılmaz.


Bu:


ahiret:


fikrinin:


adalet:


boyutudur.


Ama:


aynı şey:


insanın:


kendi:


gizli:


kötülükleri:


için de:


geçerlidir.


Kimse:


görmedi.


Ama:


bu:


önemsiz:


olduğu:


anlamına:


gelmez.


İşte:


hesap:


bilinci:


insanın:


yalnız:


kamusal:


ahlakını:


değil,


kimsenin görmediği yerdeki karakterini


de:


sorgular.


Belki:


gerçek:


karakter:


tam da:


orada:


ortaya çıkar.


Bir insan:


izlenirken:


dürüst:


olabilir.


Ama:


kimse:


görmediğinde:


ne yapıyor?


Güç:


kendisine:


geçtiğinde:


ne yapıyor?


Cezalandırılmayacağını:


bildiğinde:


ne yapıyor?


İşte:


ahiret:


hesabı:


bu görünmeyen:


alanı:


ahlaki:


öneme:


kavuşturur.


Ve:


Gâşiye Suresi:


böylece:


çok büyük:


bir daireyi:


tamamlar.


Başlangıç:


“Gâşiye’nin haberi geldi mi?”


Son:


“Hesapları Bize aittir.”


Aradaki:


bütün:


cennet,


cehennem,


doğa,


tefekkür,


özgürlük


ve sorumluluk:


bu:


son cümlede:


birleşir.


İnsan:


hayatını:


yaşar.


Görür.


Düşünür.


Seçer.


Yapar.


Yanılır.


Düzelir.


Ve:


sonunda:


döner.


Sonrasında:


hesap vardır.


Ama:


o hesabın:


sahibi:


biz:


değiliz.


Belki:


bu yüzden:


Gâşiye’nin:


son cümlesi:


insanın:


hem:


sorumluluğunu:


hem de:


haddini:


aynı anda:


hatırlatır.


Sorumlusun.


Ama:


nihai yargıç değilsin.


Ve belki Gâşiye Suresi 26. ayetin ve bütün Gâşiye Suresinin en derin mesajı şöyle ifade edilebilir:


İnsanın hayatı anlamsız bir hareketler toplamı değildir; seçimleri hesap taşır. Fakat nihai hesap, insanın sınırlı bilgisine değil Allah’ın tam bilgisine aittir. Gâşiye böylece hem ahlaki sorumluluk hem de yargıda tevazu öğretir: Hakikati hatırlat, düşün, doğruyu seç, zulme karşı dur; fakat kendini başkalarının kalplerinin ve ebedî kaderlerinin sahibi sanma. Son dönüş Allah’a, son hesap Allah’a aittir.

“Gâşiye Suresi ‘Hesapları Bize aittir’ diyerek insanın elinden başkalarının nihai hükmünü alır, fakat kendi sorumluluğunu da elinden almaz. Belki ahiret bilincinin en olgun hâli budur: Başkasının cehennemini hesaplamak yerine kendi vicdanını hesaba çekmek; adaleti savunmak ama kendini mutlak yargıç sanmamak. Çünkü dönüş Allah’a, son söz Allah’a aittir.”
Ersan Karavelioğlu

Genişletmek için tıkla ...