Erich Fromm'a Göre Nekrofili Ve Biyofili Nedir 
Yaşam Sevgisi, Yıkıcılık, Ölüm Tutkusu Ve İnsan Karakteri Nasıl Anlaşılır
Erich Fromm'a göre nekrofili ve biyofili, insan karakterinin yaşama ya da ölüme, üretkenliğe ya da yıkıcılığa, canlılığa ya da donukluğa, sevgiye ya da kontrolcü yok ediciliğe yönelmesini açıklayan çok derin iki kavramdır. Buradaki nekrofili, yalnızca dar anlamda ölümle ilgili patolojik bir eğilim değil; daha geniş anlamda ölü, mekanik, katı, kontrol edilebilir, cansız ve yıkıcı olana duyulan ruhsal çekimdir. Biyofili ise yaşamı, büyümeyi, sevgiyi, yaratıcılığı, özgürlüğü, canlılığı ve üretken gelişimi sevme yönelimidir.
Fromm'un bu ayrımı, insan ruhundaki en temel ahlaki ve psikolojik yönelimlerden birini görünür kılar: İnsan, hayatı büyütmeye de yönelebilir; hayatı dondurmaya, parçalamaya ve denetim altına almaya da. Bir insan yalnızca biyolojik olarak yaşıyor olabilir; fakat ruhsal olarak yaşamı seviyor mu, yoksa canlı olanı kontrol etmek, mekanikleştirmek, tüketmek ve yok etmek mi istiyor
Fromm'a göre sağlıklı insanın yönelimi biyofilik, yani yaşamı destekleyici olmalıdır. Çünkü insanın en derin potansiyeli sevmek, üretmek, düşünmek, paylaşmak, yaratmak ve hayatı daha canlı hale getirmektir. Nekrofilik yönelim ise insanı canlı bağlardan uzaklaştırır; onu donuk nesnelere, mutlak kontrole, yıkıcılığa, mekanik düzene ve ölüm benzeri ruhsal soğukluğa yaklaştırır.
Erich Fromm'a Göre Nekrofili Nedir
Erich Fromm'a göre nekrofili, yalnızca ölümle ilgili dar bir sapma anlamına gelmez. Daha geniş anlamda nekrofili, insanın cansız olana, mekanik olana, donmuş olana, kontrol edilebilir olana, yıkıcı olana ve yaşamı baskılayan yapılara duyduğu derin ruhsal yönelimi ifade eder.
Nekrofilik karakter, canlı olanın belirsizliğinden, özgürlüğünden ve kendiliğindenliğinden rahatsız olur. Çünkü canlı olan değişir, büyür, sürpriz yapar, özgürleşir ve tam olarak kontrol edilemez. Nekrofilik yönelim ise kontrol edilebilir, ölçülebilir, sabitlenebilir ve egemenlik altına alınabilir olanı tercih eder.
Nekrofilik yönelim şu biçimlerde görülebilir:
Yıkıcılığa duyulan çekim
Canlılığı kontrol etme arzusu
Mekanik düzene aşırı bağlılık
Özgürlükten rahatsızlık
İnsanı nesne gibi görme
Hayatı dondurma ve katılaştırma isteği
Ölü sembollere, güç gösterilerine ve baskıya hayranlık
Fromm için nekrofili, insanın yaşamla bağının zayıflaması ve varoluşunu canlılık yerine donuk güç üzerinden kurmasıdır. Bu yüzden nekrofili, yalnızca bireysel bir hastalık değil; aynı zamanda kültürel, siyasal ve toplumsal bir tehlikedir.
Biyofili Nedir
Biyofili, yaşam sevgisi demektir. Fromm'a göre biyofilik insan, canlı olanı, büyümeyi, gelişmeyi, sevgiyi, üretkenliği, yaratıcılığı, özgürlüğü, doğayı, insanı ve yaşamın kendiliğinden akışını sever.
Biyofilik yönelim, insanın içindeki yaşamı destekleyen en sağlıklı karakter yönelimidir. Bu insan yalnızca kendi hayatını korumaz; başkasının hayatının, doğanın, toplumun, çocukların, düşüncenin, sevginin ve yaratıcılığın gelişmesini de ister.
Biyofilik karakter şöyle yaşar:
Canlı olanı korur.
Büyümeyi destekler.
Sevgiyle bağ kurar.
Yaratıcılığı önemser.
Özgürlükten korkmaz.
İnsanı nesne değil, yaşayan varlık olarak görür.
Hayata egemen olmak yerine hayatla ilişki kurar.
Biyofili, pasif iyimserlik değildir. Yaşamı sevmek, yalnızca güzel şeylerden hoşlanmak anlamına gelmez. Biyofilik insan, yaşamı tehdit eden yıkıcı güçlere karşı da duyarlıdır. Çünkü yaşam sevgisi, yaşamı koruma sorumluluğunu da beraberinde getirir.
Fromm'un düşüncesinde biyofili, sağlıklı insanın ruhsal pusulasıdır. İnsan ne kadar çok yaşamı büyütüyorsa, o kadar çok insanlaşır.
Nekrofili Ve Biyofili Arasındaki Temel Fark Nedir
Nekrofili ve biyofili, insan ruhunun iki zıt yönelimidir. Nekrofili, ölü, donuk, mekanik, baskıcı ve yıkıcı olana yönelirken; biyofili, canlı, gelişen, özgür, yaratıcı ve sevgi dolu olana yönelir.
| Yönelim | Temel Özellik |
|---|---|
| Nekrofili | Ölüm, donukluk, kontrol, yıkıcılık, mekaniklik |
| Biyofili | Yaşam, büyüme, sevgi, yaratıcılık, özgürlük |
| Nekrofilik Karakter | Canlı olanı nesneleştirir |
| Biyofilik Karakter | Canlı olanı destekler |
| Nekrofili | Güç ve kontrolle bağ kurar |
| Biyofili | Sevgi ve üretkenlikle bağ kurar |
| Nekrofili | Hayatı dondurur |
| Biyofili | Hayatı çoğaltır |
Bu fark yalnızca psikolojik değil, ahlakidir de. Çünkü insanın hangi yöne yöneldiği, onun kendisiyle, başkalarıyla, toplumla, doğayla ve gelecek kuşaklarla nasıl ilişki kurduğunu belirler.
Fromm'a göre insanın önünde sürekli bir seçim vardır: Ya yaşamı destekleyen güçlerini geliştirecek ya da korku, yabancılaşma, kontrol ve yıkıcılık içinde nekrofilik eğilimlere kapılacaktır.
Nekrofilik Karakter Canlı Olandan Neden Rahatsız Olur
Canlı olan değişkendir. Büyür, dönüşür, kendi ritmini taşır, özgürlük ister, beklenmedik davranır ve tam olarak denetlenemez. Nekrofilik karakter ise tam da bu yüzden canlı olandan rahatsız olur. Çünkü onun için güven, canlılığın akışında değil; kontrolün katılığındadır.
Canlı olan şunları taşır:
Belirsizlik
Özgürlük
Kendiliğindenlik
Duygu
Büyüme
Değişim
Yaratıcılık
Bağımsızlık
Nekrofilik karakter bunları tehdit gibi yaşayabilir. Çünkü canlı olan kontrol edilemediğinde onda kaygı uyandırır. Bu yüzden insanı, doğayı, sevgiyi, düşünceyi ve toplumu mekanik hale getirmek isteyebilir. Her şeyin kurala, buyruğa, düzene, itaate ve sabit biçime dönüşmesini ister.
Bu tutum ilişkilerde de görülebilir. Nekrofilik eğilim taşıyan kişi sevdiğini özgür bir insan olarak değil, denetlenmesi gereken bir nesne gibi görebilir. Çocukları büyüyen varlıklar olarak değil, şekillendirilecek malzeme gibi değerlendirebilir. Toplumu yaşayan bir organizma olarak değil, emirle yönetilecek bir makine gibi düşünebilir.
Biyofilik insan ise canlılığın belirsizliğinden korkmak yerine onunla ilişki kurmayı öğrenir.
Nekrofili Neden Yıkıcılıkla Bağlantılıdır
Fromm'a göre nekrofilik yönelim, yıkıcılıkla derinden bağlantılıdır. Çünkü canlı olanı sevemeyen, onunla üretken bağ kuramayan ve onun özgürlüğüne tahammül edemeyen insan, canlılığı yok etmeye ya da dondurmaya yönelebilir.
Yıkıcılık, bazen doğrudan şiddet olarak görünür. Bazen de daha sessiz biçimlerde ortaya çıkar: umut kırmak, yaratıcılığı bastırmak, özgürlüğü yok etmek, insanı nesneleştirmek, duyguyu küçümsemek, doğayı yağmalamak, farklılığı yok saymak.
Nekrofilik yıkıcılık şu biçimlerde görülebilir:
Canlı olanı denetim altına alma
Özgür düşünceyi bastırma
Sevgiyi sahiplenmeye dönüştürme
İnsanı makine gibi görme
Doğayı yalnızca kullanılacak kaynak sayma
Yaratıcılığı tehdit gibi algılama
Yaşamı destekleyen her şeyi zayıflatma
Fromm'a göre yıkıcılık çoğu zaman güçsüzlüğün çarpıtılmış biçimidir. İnsan yaratamıyorsa yıkabilir. Sevgiyle bağ kuramıyorsa egemenlik kurabilir. Hayatla canlı ilişki kuramıyorsa onu kontrol etmeye çalışabilir.
Biyofilik yönelim ise yıkmak yerine geliştirmeyi, parçalamak yerine onarmayı, kontrol etmek yerine yaşatmayı seçer.
Biyofilik Karakter Yaşamı Nasıl Sever
Biyofilik karakter için yaşam yalnızca korunması gereken biyolojik bir süreç değildir. Yaşam; sevgi, bilinç, yaratıcılık, özgürlük, büyüme, doğa, insanlık, emek, düşünce ve umutla genişleyen canlı bir bütünlüktür.
Biyofilik insan yaşamı şu biçimlerde sever:
Çocuğun gelişimini destekler.
Doğaya saygı duyar.
İnsanı araç değil, değer olarak görür.
Sevgiye emek verir.
Bilgiyi yaşamı büyütmek için kullanır.
Yaratıcılığı teşvik eder.
Özgürlüğü yaşamın koşulu olarak kabul eder.
Yıkıcı değil, onarıcı olmayı seçer.
Biyofilik sevgi, pasif bir duygusallık değildir. Yaşamı sevmek, yaşamı tehdit eden güçlere karşı sorumluluk almayı da gerektirir. Bu yüzden biyofili etik bir tutumdur. İnsan, yalnızca kendi varlığını değil; başkasının varlığını, toplumun sağlığını ve doğanın devamlılığını da önemser.
Fromm'a göre biyofilik karakter, üretken karakterle yakından bağlantılıdır. Çünkü yaşamı seven insan, dünyaya kendi sevgisini, aklını ve yaratıcı emeğini katmak ister.
Nekrofili Ve Otoriter Karakter Arasında Nasıl Bir Bağ Vardır
Fromm'un otoriter karakter anlayışıyla nekrofili kavramı arasında güçlü bir bağ vardır. Otoriter karakter, özgürlükten korkar ve güveni güç ilişkilerinde arar. Nekrofilik yönelim de canlı, özgür, kendiliğinden ve değişken olana tahammül etmekte zorlanır. Bu nedenle ikisi çoğu zaman birbirini besler.
Otoriter karakter şunu ister:
İtaat
Kontrol
Düzen
Güç
Boyun eğme
Sorgusuz kabul
Nekrofilik yönelim de bunlara yakındır çünkü canlı olanın özgürlüğünden rahatsızdır. İnsanları standartlaştırmak, farklılıkları bastırmak, düşünceyi dondurmak, sevgiyi kontrol etmek ve toplumu mekanik bir emir düzenine çevirmek nekrofilik eğilimleri güçlendirebilir.
Biyofilik karakter ise otoriter bağa karşıdır. Çünkü yaşam, ancak özgürlük ve gelişim alanı bulduğunda büyür. Çocuk, toplum, düşünce, sanat ve sevgi zorla değil; güven, alan, emek ve özgürlükle gelişir.
Bu yüzden Fromm'un düşüncesinde yaşam sevgisi, aynı zamanda anti-otoriter bir derinlik taşır. Biyofili, insanı itaat eden ya da egemen olan değil; seven, düşünen ve üreten bir varlık olarak görmek ister.
Nekrofili Ve Yabancılaşma Arasında Nasıl Bir İlişki Vardır
Yabancılaşma, insanın kendisine, emeğine, sevgisine, doğaya ve yaşama uzaklaşmasıdır. Fromm'a göre yabancılaşma derinleştikçe nekrofilik eğilimler de güçlenebilir. Çünkü insan canlı bağlarını kaybettiğinde, hayatla üretken ilişki kurmak yerine cansız nesnelere, mekanik düzene ve kontrol edilebilir yapılara yönelir.
Yabancılaşmış insan:
Çalışır ama emeğinde kendini bulamaz.
Tüketir ama doymaz.
İlişki kurar ama sevemez.
Doğaya bağlanmaz, onu kullanır.
Kendini canlı özne değil, piyasa nesnesi gibi görür.
Bu durumda insanın yaşamla kurduğu bağ zayıflar. Yaşamla bağ zayıfladıkça, insan canlılığın yerine nesneleşmiş güçleri koyabilir: para, statü, mekanik başarı, kontrol, teknolojik egemenlik, tüketim ve imaj.
Fromm'a göre bu, nekrofilik kültürün kapısını açar. Çünkü insan canlı olanı sevmeyi unuttuğunda, cansız olanı yüceltmeye başlar.
Biyofili ise yabancılaşmanın karşısında durur. İnsan sevdiğinde, ürettiğinde, doğayla bağ kurduğunda, düşündüğünde, paylaştığında ve yaşamı desteklediğinde kendisine yeniden yaklaşır.
Nekrofili Teknoloji Ve Mekanikleşmeyle Nasıl Bağlantılıdır
Fromm teknolojiye tamamen karşı değildir; fakat teknolojinin insan yaşamını desteklemek yerine insanı mekanikleştiren, nesneleştiren ve kontrol eden bir güce dönüşmesinden kaygı duyar. Teknoloji yaşamın hizmetindeyse biyofilik olabilir; fakat yaşam teknolojiye kurban ediliyorsa nekrofilik bir yön kazanabilir.
Nekrofilik teknoloji anlayışı şunu yapar:
İnsanı veri ve makine gibi görür.
Doğayı yalnızca kaynak sayar.
Verimliliği insan değerinin önüne koyar.
Canlı ilişkileri mekanik süreçlere indirger.
Kontrolü özgürlüğün üzerine çıkarır.
Hızı derinliğin yerine koyar.
Biyofilik teknoloji anlayışı ise farklıdır:
İnsanın yaşam kalitesini artırır.
Doğaya zarar vermemeye çalışır.
İnsanı araç değil, amaç olarak görür.
Yaratıcılığı ve bilgiyi destekler.
Yaşamı kolaylaştırır ama insanı mekanikleştirmez.
Fromm'un uyarısı günümüzde daha da anlamlıdır. Çünkü insan teknolojiyi kullanırken şu soruyu sormalıdır: Bu araç yaşamı mı büyütüyor, yoksa insanı canlılığından uzaklaştırıyor mu
Nekrofilik Kültür Nasıl Oluşur
Nekrofilik kültür, toplumun yaşamı destekleyen değerler yerine ölüm, güç, yıkıcılık, kontrol, mekaniklik, hız, tüketim ve nesneleşmeyi yüceltmesiyle oluşur. Böyle bir kültürde insanın canlılığı, yaratıcılığı ve sevgisi geri plana itilir.
Nekrofilik kültürün belirtileri:
Şiddetin büyülenerek sunulması
Doğanın sınırsızca tüketilmesi
İnsanın piyasa nesnesine dönüşmesi
Başarının insanlıktan kopması
Mekanik verimliliğin yaşam kalitesinin önüne geçmesi
Çocukların yaratıcılığının baskılanması
Sanatın ve düşüncenin değersizleştirilmesi
Özgürlüğün tehdit gibi görülmesi
Böyle bir kültürde insanlar canlı olanı sevmekten çok, kontrol edilebilir olanı arzular. İlişkiler bile mekanikleşir. Sevgi performansa, eğitim yarışa, çalışma tükenmeye, doğa kaynağa, insan veri noktasına dönüşebilir.
Fromm'a göre sağlıklı toplum, biyofilik değerleri destekleyen toplumdur. Yani yaşamı, sevgiyi, doğayı, yaratıcılığı, özgürlüğü ve üretkenliği merkeze alan toplum.
Biyofilik Kültür Nasıl Kurulur
Biyofilik kültür, yaşamı destekleyen değerlerin toplumsal yapının merkezine alınmasıyla kurulur. Böyle bir kültürde insan yalnızca tüketici, çalışan, itaat eden ya da rekabet eden bir varlık olarak görülmez. İnsan; seven, düşünen, üreten, paylaşan, özgürleşen ve doğayla bağ kuran canlı bir özne olarak kabul edilir.
Biyofilik kültür şunları güçlendirir:
Sevgi ve dayanışma
Yaratıcı eğitim
Doğaya saygı
Eleştirel düşünce
Sanat ve kültür
İnsani çalışma koşulları
Özgürlük ve sorumluluk dengesi
Çocukların canlı gelişimi
Toplumsal adalet
Biyofilik kültürde amaç, yalnızca daha çok üretmek ve tüketmek değildir. Amaç, insan yaşamını daha anlamlı, daha özgür, daha yaratıcı ve daha sevgi dolu hale getirmektir.
Fromm'un sağlıklı toplum düşüncesi burada devreye girer. Bir toplum insanın biyofilik güçlerini destekliyorsa sağlıklıdır. Eğer insanı yıkıcılığa, yabancılaşmaya, korkuya ve mekanikleşmeye sürüklüyorsa, dışarıdan gelişmiş görünse bile ruhsal olarak hasta olabilir.
Nekrofili Sevgi İlişkilerinde Nasıl Görülür
Nekrofilik eğilim sevgi ilişkilerinde de görülebilir. Bu durumda kişi karşısındakini canlı, özgür, gelişen bir insan olarak görmek yerine kontrol edilmesi, sahiplenilmesi veya şekillendirilmesi gereken bir nesne gibi görebilir.
Nekrofilik ilişki şöyle konuşur:
"Benim olmalısın."
"Özgürlüğün beni tehdit ediyor."
"Seni kontrol edersem güvende olurum."
"Değişmeni istemiyorum."
"Kendi hayatını yaşamanı değil, bana göre yaşamanı istiyorum."
Bu tür ilişkide sevgi, yaşamı büyüten bir güç olmaktan çıkar. Bağ, canlı bir karşılaşma değil; sahiplenme, denetim ve bağımlılık ilişkisine dönüşür.
Biyofilik sevgi ise farklıdır:
Sevdiğinin gelişmesini ister.
Özgürlüğe saygı duyar.
Kontrol değil özen gösterir.
Karşı tarafı nesne değil, özne olarak görür.
Sevgiyle büyütür, korkuyla küçültmez.
Fromm'a göre gerçek sevgi biyofiliktir. Çünkü sevgi, yaşamı destekleyen en güçlü insani yönelimlerden biridir. Sevgi olan yerde canlılık artar; kontrol olan yerde ruh daralır.
Nekrofili Eğitimde Ve Ailede Nasıl Görülür
Nekrofilik eğilim ailede ve eğitimde, çocuğun canlı gelişimini bastıran katı kontrol biçimleriyle görülebilir. Çocuk, kendi ritmi, merakı, soruları, yaratıcılığı ve özgürlüğü olan bir varlık olarak değil; şekillendirilecek, yönetilecek, susturulacak veya başarı makinesine dönüştürülecek bir nesne gibi ele alınabilir.
Nekrofilik eğitim ve aile tutumları:
Sorgulamayı bastırır.
İtaati düşüncenin önüne koyar.
Yaratıcılığı gereksiz görür.
Duyguları zayıflık sayar.
Çocuğun özgürlüğünden korkar.
Başarıyı canlı gelişimden üstün tutar.
Hata yapmayı öğrenme değil, tehdit olarak görür.
Biyofilik eğitim ise çocuğun yaşamını büyütür:
Merakı destekler.
Soruları değerli görür.
Yaratıcılığa alan açar.
Duyguları anlamaya çalışır.
Sınır koyar ama ruhu ezmez.
Başarıyı insanî gelişimle birlikte düşünür.
Frommcu bakışta eğitim, çocuğu mekanik başarıya programlamak değil; onun sevme, düşünme, üretme ve yaşamı destekleme kapasitesini geliştirmektir.
Nekrofili Doğayla İlişkide Nasıl Ortaya Çıkar
Nekrofilik yönelim doğayla ilişkide, doğayı canlı bir bütün olarak değil, yalnızca kullanılacak, sömürülecek ve tüketilecek bir kaynak olarak görmekle ortaya çıkar. Bu bakışta doğa bir varlık değil; malzemedir. Ağaç, orman, deniz, hayvan, toprak ve hava yaşamın parçası değil, insan egemenliğinin nesnesi haline gelir.
Nekrofilik doğa anlayışı:
Doğayı sınırsız kaynak sayar.
Canlı ekosistemleri mekanik depo gibi görür.
Kârı yaşamın önüne koyar.
Tahribatı gelişme zanneder.
İnsan dışı yaşamı değersizleştirir.
Biyofilik doğa anlayışı ise doğayı yaşamın ortak alanı olarak görür:
Toprağa saygı duyar.
Hayvanların yaşam hakkını önemser.
Ekosistem dengesini korur.
Gelecek kuşakları düşünür.
İnsanı doğadan kopuk değil, doğanın parçası olarak görür.
Fromm'un biyofili kavramı, ekolojik bilinç için de güçlü bir temeldir. Çünkü yaşam sevgisi yalnızca insana değil, hayatın bütününe yönelir.
Biyofili Ve Üretken Karakter Nasıl Birleşir
Fromm'un üretken karakter anlayışı ile biyofili kavramı birbirini tamamlar. Üretken karakter, insanın sevgi, akıl, yaratıcılık ve sorumlulukla dünyaya katılmasıdır. Biyofili ise bu katılımın yaşamı destekleyen yönüdür.
Üretken karakter biyofilik olduğunda:
Sevgi yaşamı büyütür.
Akıl yaşamı korur.
Yaratıcılık yaşamı zenginleştirir.
Sorumluluk yaşamı savunur.
Özgürlük yaşamın gelişmesine alan açar.
Emek yaşamı anlamlandırır.
Bu birleşim, Fromm'un sağlıklı insan idealidir. Sağlıklı insan yalnızca kendisi için yaşayan insan değildir. Kendi güçlerini hayatın hizmetine sunabilen insandır. Sevgisi, aklı ve emeğiyle yaşamı çoğaltır.
Nekrofilik karakter ise üretken değildir; yıkıcı, mekanik, kontrolcü ve yabancılaşmıştır. Biyofilik üretken karakter ise canlı, yaratıcı, sevgi dolu ve sorumludur. Fromm'un insanlık umudu burada yatar: İnsan içindeki yaşam sevgisini geliştirerek yıkıcılığı aşabilir.
Nekrofilik Eğilimler Nasıl Fark Edilir
Nekrofilik eğilimler her zaman açık şiddet biçiminde görünmez. Bazen çok daha gündelik, sessiz ve normalleşmiş davranışlarda ortaya çıkar. İnsan canlı olanı sevmediğinde, onu kontrol etmeye, küçültmeye, dondurmaya ya da nesneleştirmeye başlayabilir.
Kişi kendine şu soruları sorabilir:
Canlı olanın özgürlüğünden rahatsız oluyor muyum
İnsanları kontrol edilebilir nesneler gibi mi görüyorum
Yaratıcılıktan çok itaati mi seviyorum
Değişim beni aşırı korkutuyor mu
Doğayı yalnızca kullanmak için mi önemsiyorum
Sevgide özgürlük yerine sahiplenme mi arıyorum
Düşünceyi canlı tutmak yerine katı kalıplara mı sığınıyorum
Başkasının gelişimi beni sevindiriyor mu, tehdit mi ediyor
Bu sorular kolay değildir; fakat Frommcu anlamda farkındalık, karakterin dönüşümünde ilk adımdır.
Nekrofilik eğilim fark edildiğinde amaç kendini suçlamak değil; yaşamla daha canlı, daha sevgi dolu ve daha üretken bağlar kurmaya yönelmektir.
Biyofilik Yönelim Nasıl Güçlendirilir
Biyofilik yönelim, bilinçli biçimde geliştirilebilir. İnsan yaşamı sevme kapasitesini, tıpkı sevgi sanatında olduğu gibi, emekle büyütebilir. Bu, soyut bir iyilik hali değil; gündelik yaşama, ilişkilere, doğaya, çalışmaya, düşünceye ve topluma yansıyan bir karakter yönelimidir.
Biyofiliyi güçlendiren yollar:
Sevgiye emek vermek
Doğayla canlı bağ kurmak
Yaratıcı üretime zaman ayırmak
İnsanı araç değil, özne olarak görmek
Çocukların merakını ve gelişimini desteklemek
Özgür düşünceye alan açmak
Tüketmek yerine paylaşmak
Yıkmak yerine onarmayı seçmek
Mekanik hız yerine derin yaşamı önemsemek
Kendi içindeki canlılık kaynaklarını korumak
Biyofilik insan hayatı yalnızca tüketmez; onunla ilişki kurar. Bir çiçeğin büyümesine, bir çocuğun merakına, bir dostun gelişimine, bir toplumun iyileşmesine, bir düşüncenin özgürleşmesine sevinir.
Fromm'a göre yaşam sevgisi, insanın en büyük ruhsal olgunluk kaynaklarından biridir.
Fromm'un Nekrofili Ve Biyofili Ayrımı Günümüz İnsanına Ne Öğretir
Fromm'un nekrofili ve biyofili ayrımı günümüz insanı için olağanüstü günceldir. Çünkü modern çağda insan bir yandan teknoloji, hız, üretim ve güç bakımından ilerlerken; diğer yandan doğaya, ilişkilere, sevgiye, düşünceye ve kendi içsel canlılığına yabancılaşabilir.
Bu ayrım bize şunu öğretir:
Her gelişme yaşamı büyütmeyebilir.
Her düzen sağlıklı değildir.
Her güç olgunluk değildir.
Her kontrol güven anlamına gelmez.
Her teknoloji biyofilik değildir.
Her başarı insanî derinlik üretmez.
Yaşam sevgisi, insanın ahlaki pusulasıdır.
Günümüz insanı şu soruyu sormalıdır: Benim yaşam biçimim hayatı mı büyütüyor, yoksa canlı olanı yavaş yavaş donduruyor mu
Fromm'un cevabı açıktır: İnsan biyofilik yönünü geliştirmezse, yabancılaşma ve kontrol arzusu onu nekrofilik kültürlere yaklaştırabilir. Ama insan sevgi, akıl, üretkenlik ve özgürlükle yaşarsa, yaşamı çoğaltan bir varlık haline gelebilir.
Son Söz Ölümün Donuk Çekiminden Yaşamın Üretken Sevgisine Uzanan Frommcu İnsanlık Yolculuğu
Erich Fromm'un nekrofili ve biyofili ayrımı, insan ruhunun en derin ahlaki yönelimlerinden birini açığa çıkarır. İnsan yalnızca yaşayan bir canlı değildir; aynı zamanda yaşamı nasıl yaşadığıyla, canlı olanla nasıl ilişki kurduğuyla ve kendi gücünü neyin hizmetine verdiğiyle insanlaşır.
Nekrofilik yönelim, insanı ölü, mekanik, donuk, kontrol edilebilir ve yıkıcı olana çeker. Bu yönelimde canlılık tehdit gibi hissedilir. Özgürlük rahatsız eder. Değişim korkutur. Sevgi kontrolle karışır. İnsan nesneleşir. Doğa kaynak haline gelir. Çocuk şekillendirilecek malzeme gibi görülür. Toplum mekanik bir itaat düzenine indirgenir. Böyle bir ruh hali dışarıdan güçlü görünse bile içeride yaşam sevgisini kaybetmiştir.
Biyofilik yönelim ise yaşamı sever. Canlı olanın büyümesini, insanın özgürleşmesini, çocuğun gelişmesini, sevginin derinleşmesini, doğanın korunmasını, düşüncenin açılmasını, sanatın çoğalmasını ve insanlığın daha bilinçli hale gelmesini ister. Biyofilik insan, dünyaya egemen olmak için değil; dünyayla sevgi, akıl ve sorumluluk içinde ilişki kurmak için yaşar.
Fromm'un bu ayrımı, modern çağ için büyük bir uyarıdır. Çünkü çağımızda insan teknolojik olarak gelişirken ruhsal olarak mekanikleşebilir. Daha çok şeye sahip olurken daha az canlı hissedebilir. Daha hızlı üretirken daha az anlam kurabilir. Daha çok kontrol ederken daha az sevebilir. Bu yüzden asıl soru teknolojinin, gücün, düzenin veya başarının varlığı değil; bunların yaşamı büyütüp büyütmediğidir.
İnsan içindeki biyofilik gücü geliştirdiğinde, yıkıcılığı aşabilir. Sevgiyle bağ kurar. Akılla düşünür. Yaratıcılıkla üretir. Doğaya saygı duyar. Başkasının özgürlüğünden korkmaz. Çocuğun merakını, sanatın ışığını, düşüncenin özgürlüğünü ve yaşamın narin büyümesini korumaya çalışır.
Bu nedenle Fromm'un çağrısı yalnızca bireysel değil, toplumsal ve insanî bir çağrıdır: Yaşamı seç. Canlı olanı destekle. Sevgiyi kontrolün yerine koy. Üretkenliği yıkıcılığın yerine koy. Özgürlüğü korkunun yerine koy. İnsanlığı nesnelerin ve güç gösterilerinin üzerine çıkar.
