En‘âm Suresi 7. Ayette “Sana Kâğıt Üzerine Yazılmış Bir Kitap İndirseydik de Ona Elleriyle Dokunsalardı, İnkâr Edenler Yine de ‘Bu Apaçık Bir Büyüden Başka Bir Şey Değildir’ Derlerdi” İfadesi Ne Anlama Gelir 
En‘âm Suresi 7. ayet, önceki ayetlerde başlayan önemli bir temayı daha da keskinleştirir.
En‘âm 4’te ayetlerden yüz çevrildiği,
En‘âm 5’te hakikatin yalanlanıp alaya alındığı,
En‘âm 6’da geçmiş toplumların akıbetinden ders alınmadığı anlatılmıştı.
Şimdi ise çok çarpıcı bir varsayım kurulur:
Eğer vahiy kâğıt üzerinde somut bir kitap hâlinde indirilseydi, insanlar ona kendi elleriyle dokunsalardı bile bazıları yine de inanmayacaktı.
Üstelik şöyle diyeceklerdi:
“Bu apaçık bir büyüdür.”
Ayet burada çok önemli bir psikolojik gerçeğe dokunur:
İnsan bazen delil yetersiz olduğu için değil, hangi delil gelirse gelsin reddetmeye karar verdiği için inanmaz.
“Sana Kâğıt Üzerine Yazılmış Bir Kitap İndirseydik” Ne Anlama Gelir
Ayet son derece somut bir örnek verir.İnsanlar vahyin gözle görülür, elle tutulur biçimde gelmesini isteyebilir.
Sanki mesele şuymuş gibi:
“Eğer fiziksel olarak görürsek artık şüphemiz kalmaz.”
Ayet ise bu varsayımı sorgular.
Çünkü insanın problemi bazen kanıtın fiziksel olmaması değildir.
Asıl problem, kanıtı kabul etmek istememesidir.
Ayette Neden Özellikle “Kâğıt” veya Yazılı Bir Malzeme Zikrediliyor
Çünkü burada delilin somutluğu vurgulanır.Sadece duyulan bir söz değil.
Sadece görülen bir olay değil.
Ellerinde tutabilecekleri, dokunabilecekleri bir belge düşünülüyor.
Yani:
“Daha ne kadar somut delil istiyorsunuz?”
sorusuna yakın bir anlam ortaya çıkar.
Fakat ayet şunu söyler:
Somutluk bile her zaman inkârı sona erdirmez.
“Ona Elleriyle Dokunsalardı” İfadesi Neden Önemlidir
Çünkü dokunmak, insanın en güçlü duyusal doğrulama yollarından biridir.İnsan bir şeyi görürse şüphe edebilir.
Ama dokunursa:
“Bu gerçekten var.”
demesi daha kolaylaşır.
Ayet özellikle bu seviyeyi seçer:
Gördüler.
Dokundular.
Buna rağmen bazıları yine reddedebilir.
Bu, inkârın her zaman duyusal delil eksikliğinden kaynaklanmadığını gösterir.
İnsan Gördüğü ve Dokunduğu Bir Şeyi Nasıl Reddedebilir
İnsan olayı reddetmeyebilir ama yorumunu değiştirebilir.Mesela:
“Evet gördüm ama bu mucize değil.”
“Bu bir hile.”
“Bu büyü.”
“Bu tesadüf.”
“Bunun başka açıklaması vardır.”
diyebilir.
Yani veri kabul edilir ama anlamı reddedilir.
Bu, insan zihninin çok önemli bir özelliğidir:
Aynı olayı farklı insanlar farklı anlamlandırabilir.
“Bu Apaçık Bir Büyüdür” Demeleri Ne Anlama Gelir
Kur’an’da peygamberlerin getirdiği olağanüstü işaretlerin bazen:“büyü”
diye nitelendirildiği anlatılır.
Bu, mucizeyi etkisizleştirme girişimidir.
İnsan şöyle demiş olur:
“Gördüğüm şeyi inkâr edemiyorum ama ilahî olduğunu da kabul etmiyorum.”
Bu nedenle “büyü” etiketi, delili açıklamaktan çok onun anlamını değersizleştirme aracı hâline gelebilir.
Bir Şeye İsim Takmak Onu Açıklamak mıdır
Hayır.Bir olaya:
“Büyü.”
demek, o olayın gerçekten nasıl gerçekleştiğini açıklamaz.
Aynı şekilde bugün de bir şeye sadece bir etiket vermek açıklama değildir.
Bir düşünceye:
“Saçma.”
“Gerici.”
“Masal.”
“Komplo.”
demek tek başına delil değildir.
Etiket, bazen düşünmenin yerine geçebilir.
Bu Ayet Mucize Talebine Karşı mı Çıkıyor
Ayet, her türlü delil veya mucize talebini mutlak biçimde yasaklamıyor.Ama sürekli:
“Şunu görürsem inanırım.”
“Bir de bunu göster.”
“Bunu da kanıtla.”
şeklinde bitmeyen bir pazarlığın anlamsızlaşabileceğini gösteriyor.
Çünkü insan bir noktadan sonra yeni delil değil, kendisine uygun olmayan sonucu reddetmek için yeni bahaneler üretmeye başlayabilir.
İnsan Neden Sürekli Yeni Delil İster
Bazen samimi biçimde emin olmak ister.Bu anlaşılabilir.
Ama bazen de karar vermeyi ertelemek için yeni şartlar koyar.
Bir delil gelir.
“Bu yetmez.”
İkincisi gelir.
“Başka?”
Üçüncüsü gelir.
“Yine emin değilim.”
Böylece delil arayışı, hakikat arayışından çıkıp sonsuz erteleme mekanizmasına dönüşebilir.
Bu Ayet Şüphe Eden İnsanları mı Eleştiriyor
Her şüpheyi değil.Samimi şüphe;
araştırır,
sorar,
dinler,
yeniden düşünür.
Ayetin eleştirdiği tavır daha farklıdır:
Hangi delil gelirse gelsin reddetmek.
Bu nedenle şüphe ile inat arasında ayrım yapılmalıdır.
Şüphe hakikate götürebilir.
İnat ise bazen hakikatten uzaklaştırır.
İnkâr Edenler Neden Delili “Büyü” Diye Açıklıyor
Çünkü kabul etmek bazı sonuçlar doğuracaktır.Eğer gerçekten ilahî bir işaretse;
hayatın değişmesi gerekir.
Sorumluluk artar.
Eski alışkanlıklar sorgulanır.
Kibir kırılır.
Bu nedenle insan bazen delilin kendisiyle değil, delilin hayatında doğuracağı değişiklikle mücadele eder.
Görmek İnanmak İçin Yeterli midir
Her zaman değil.“Gözümle görürsem inanırım.”
ifadesi çok güçlü görünür.
Ama insan gördüğü şeyi de kendi dünya görüşüne göre yorumlar.
Bu nedenle inanmak yalnız duyusal algı değildir.
Aynı zamanda;
anlamlandırma,
akıl yürütme,
güven
ve ahlaki tutum
meselesidir.
Kur’an Neden İnsan Psikolojisine Bu Kadar Dikkat Çeker
Çünkü inanç sadece teorik bilgi meselesi değildir.İnsan;
korkuları,
çıkarları,
alışkanlıkları,
kibri
ve sosyal kimliğiyle birlikte karar verir.
Bu yüzden hakikati aramak sadece daha fazla bilgi toplamak değil, kendi iç engellerini fark etmek de olabilir.
İnsan Kendi İnancını Koruyabilmek İçin Delili Eğip Bükebilir mi
Evet.İnsan zihni bazen önce sonuca karar verir, sonra o sonucu savunacak gerekçeler bulur.
Bu psikolojik eğilim farklı alanlarda görülebilir.
Kişi yalnız kendi görüşünü destekleyen bilgiyi seçer.
Aksi kanıtları küçümser.
Sonra:
“Ben tarafsız düşünüyorum.”
sanabilir.
En‘âm 7, bu tür zihinsel kapanmaya karşı güçlü bir uyarıdır.
Ayet “Ne Yaparsak Yapalım İnsanlar İnanmaz” mı Diyor
Hayır.Ayet bütün insanları aynı kategoriye koymaz.
Belirli bir inkâr tavrını eleştirir.
Hakikate açık olan insan delilden etkilenebilir.
Soru sorabilir.
Fikrini değiştirebilir.
Ayetin hedefi:
“Delil hiçbir işe yaramaz.”
demek değil,
“Delil tek başına gönülsüz bir kalbi zorlayamaz.”
gerçeğini göstermektir.
Bu Ayet Tebliğ Yapan İnsanlara Ne Öğretir
Şunu:Her reddedişi kendi anlatım başarısızlığın sanma.
Elbette açık konuşmak gerekir.
Delil göstermek gerekir.
Saygılı ve anlaşılır olmak gerekir.
Ama bazen insan karşısındaki bütün açıklamalara rağmen kabul etmek istemeyebilir.
Bu durumda zorlamak, hakaret etmek veya öfkelenmek çözüm olmayabilir.
En‘âm 4, 5, 6 ve 7 Birlikte Nasıl Okunmalıdır
Bu ayetler adım adım bir zihinsel kapanışı anlatır.En‘âm 4:
Ayetlerden yüz çevirme.
En‘âm 5:
Hakikati yalanlama ve onunla alay etme.
En‘âm 6:
Geçmişin ibretinden ders almama.
En‘âm 7:
Elle tutulur delil gelse bile başka açıklamayla reddetme.
Bu süreç bize önemli bir şey gösterir:
İnsan kendisini hakikate sürekli kapatırsa, delilin türü değişse bile tavrı değişmeyebilir.
Günümüzde Bunun Benzeri Nasıl Görülebilir
İnsan bir konuda görüş oluşturur.Sonra sadece kendisini doğrulayan içerikleri izler.
Karşı delil geldiğinde:
“Sahte.”
der.
Başka kaynak gelir:
“Taraflı.”
der.
Yeni veri gelir:
“Manipülasyon.”
der.
Elbette gerçekten sahte veya taraflı bilgiler bulunabilir.
Ama her karşı delili otomatik olarak reddetmek de sağlıklı düşünme değildir.
Asıl soru şudur:
“Ben fikrimi hangi şartlarda değiştirebilirim?”
Eğer cevap “hiçbir şartta” ise mesele artık araştırma değildir.
Bu Ayetin Günümüz İnsanına En Büyük Mesajı Nedir
Belki de şu:Bir iddiayı reddetmeden önce, gerçekten hangi delilin seni ikna edebileceğini kendine sor.
Eğer hiçbir delil yeterli olmayacaksa dürüst olmak gerekir.
O zaman problem:
“Kanıt yok.”
değildir.
Problem:
“Bu sonucun doğru olmasını istemiyorum.”
olabilir.
Kendine karşı bu kadar dürüst olabilmek, hakikat arayışının önemli bir parçasıdır.
En‘âm Suresi 7. Ayet Bize Bugün Ne Söylüyor
En‘âm Suresi 7. ayet, insanın çok sık kullandığı bir cümleyi sorgular:“Gözümle görürsem inanırım.”
Peki gerçekten?
Ya gözünle gördüğünde:
“Bu bir hile.”
dersen?
Ya dokunduğunda:
“Bunun başka açıklaması vardır.”
dersen?
Ya istediğin delil geldiğinde yeni bir delil daha istersen?
İşte ayet insanı burada kendi iç dünyasına çevirir.
Belki sorun gerçekten delil eksikliği olabilir.
Bu durumda araştır.
Sor.
Öğren.
Ama bazen insanın asıl sorunu başka olabilir:
Hakikat değişmemi gerektiriyorsa onu istemiyorum.
Bu çok daha derin bir meseledir.
Çünkü hakikati kabul etmek bazen maliyetlidir.
Kibirden vazgeçmek gerekir.
Yanıldığını kabul etmek gerekir.
Bir alışkanlığı bırakmak gerekir.
Bir haksızlığı düzeltmek gerekir.
İşte bu yüzden insan bazen gerçeğe değil, gerçeğin bedeline direnebilir.
En‘âm 7’nin:
“Ellerinizle dokunsanız bile…”
vurgusu bu nedenle çok çarpıcıdır.
Ayet âdeta şöyle sorar:
“Gerçekten delil mi istiyorsun, yoksa inanmayı sürekli ertelemek için yeni şartlar mı üretiyorsun?”
Bu soru yalnız din konusunda değil, insanın bütün düşünce hayatı için önemlidir.
Kendi fikrimize ters bir bilgi geldiğinde ne yapıyoruz?
İnceliyor muyuz?
Yoksa otomatik olarak etiketliyor muyuz?
İşte zihinsel dürüstlük burada ortaya çıkar.
Gerçekten hakikati arayan insan şu cümleyi söyleyebilmelidir:
“Eğer yanılıyorsam bunu bilmek isterim.”
Çünkü hakikat arayışının amacı eski fikrimizi ne pahasına olursa olsun korumak değil, gerçeğe mümkün olduğunca yaklaşmaktır.
Ve belki En‘âm 7’nin bugün için en güçlü cümlesi şudur:
Delilin büyüklüğü kadar, insanın onu kabul etmeye hazır oluşu da önemlidir; çünkü kapalı bir zihin, eline verilen hakikati bile başka bir isimle reddedebilir.
