El Azim Nedir ve Ne Anlama Gelir 
Allah'ın Sonsuz Azameti, Hiçbir Şeyle Kıyaslanamayan Büyüklüğü ve Kulun Bu Heybet Karşısında Kalbini Nasıl Arıtması Gerekir
El Azim İsminin Sözlük Anlamı Nedir
El Azim, Allah'ın en heybetli, en sarsıcı ve en derin kulluk bilinci uyandıran isimlerinden biridir. Bu isim genel olarak çok büyük, azameti sonsuz, şanı yüce, büyüklüğü kıyas kabul etmeyen, her türlü ölçünün üstünde olan anlamlarını taşır.
Buradaki büyüklük sıradan bir büyüklük değildir.
Sayıyla, hacimle, makamla ya da görünür kudretle ölçülen bir genişlik hiç değildir.
El Azim, Allah'ın zatında, sıfatlarında, kudretinde, ilminde, hükmünde ve şanında hiçbir şeyle kıyaslanamayacak derecede mutlak büyüklüğünü ifade eder.
Bu yüzden bu isim, kalpte hem haşyet hem teslimiyet hem de derin bir arınma ihtiyacı doğurur.
El Azim Neden Sadece "Büyük" Demek Değildir
Çünkü günlük dilde "büyük" kelimesi çok farklı şeyler için kullanılabilir. Büyük bir dağ, büyük bir devlet, büyük bir güç, büyük bir isim denebilir. Oysa El Azim, yaratılmış hiçbir büyüklüğe benzemeyen, sonradan kazanılmamış, eksilmeyen, ölçüye sığmayan ilahi azameti anlatır.
İnsan büyüyebilir ama yine de sınırlıdır. İnsan güçlü olabilir ama yine de kırılgandır. İnsan övülebilir ama yine de fanidir. Allah'ın azameti ise ne başlangıca ne sona ne de eksilmeye tabidir; O'nun büyüklüğü mutlak ve ezelîdir.
El Azim İsmi İle Azamet Arasında Nasıl Bir Bağ Vardır
Azamet, sadece büyük olmak değil; heybet, üstünlük, kıyas kabul etmeyen yücelik, kemalde sınırsızlık ve varlık karşısında belirleyici büyüklük taşımaktır. El Azim ismi de bu azametin Allah'a ait kusursuz biçimini gösterir.
O'nun ilmi azimdir; çünkü sınırsızdır. O'nun kudreti azimdir; çünkü acziyet taşımaz. O'nun hükmü azimdir; çünkü nihai belirleyicidir. O'nun rahmeti ve adaleti de azimdir; çünkü hiçbir eksik ölçüyle kirlenmez.
El Azim İsmi İnsana En Çok Hangi Duyguyu Verir
Bu isim insana en çok haşyet, iç sarsıntı, tevazu, saygı, nefsin küçülmesi ve kalbin arınma ihtiyacı duygusunu verir.
Çünkü insan bu ismi düşündükçe kendi büyüklük iddialarının ne kadar kırılgan olduğunu fark eder. Dünyada gözünde çok büyüyen şeyler, ilahi azamet karşısında küçülmeye başlar. Bu küçülme aşağılanma değildir; hakikatin yerine oturmasıdır. El Azim ismi, kula Allah'ın büyüklüğünü tanıtıp kendi yerini daha doğru görmeyi öğretir.
Allah'ın Sonsuz Azameti Ne Demektir
Bu, Allah'ın büyüklüğünün hiçbir sınır, karşılaştırma, ölçü ve benzetme ile kuşatılamayacağı anlamına gelir. O'nun azameti, yaratılmışların büyük görünen her şeyinden sonsuz biçimde aşkındır.
O'nun büyüklüğü cisimsel değildir. O'nun heybeti dış görünüşe benzemez. O'nun azameti, varlıkların üzerinde hüküm kuran ilahi kemal ve mutlak üstünlüktür. Bu nedenle El Azim ismi, Allah'ın büyüklüğünü hayal gücüyle sınırlandırmamayı ve hiçbir mahlûk ölçüsüyle kıyaslamamayı öğretir.
El Azim İsmi İle El Aliyy Arasında Nasıl Bir Fark Vardır
Bu iki isim birbirine çok yakın olsa da farklı yönleri öne çıkarır.
El Aliyy, Allah'ın yüceliğini, aşkınlığını ve üstünlüğünü vurgular. El Azim ise bu yüceliğin heybet, büyüklük ve azamet boyutunu daha güçlü biçimde hissettirir. El Aliyy'de yükseklik ve üstünlük daha belirgindir. El Azim'de ise kalbi sarsan, insana kendi küçüklüğünü hissettiren azamet ve heybet daha baskın görünür.
El Azim İsmi İle El Kebir Arasında Nasıl Bir İlişki Kurulur
Bu iki isim de Allah'ın büyüklüğünü anlatır; ancak tonları farklıdır.
El Kebir, Allah'ın büyük, ulu ve hiçbir şeyle kıyaslanamayacak yücelikte olduğunu bildirir. El Azim ise bu büyüklüğün kalpte doğurduğu heybet, derin saygı ve sarsıcı azamet duygusunu daha yoğun hissettirir. El Kebir daha çok büyüklüğün hakikatini, El Azim ise büyüklüğün kalbi titreten ihtişamını derinleştirir. Birlikte düşünüldüğünde kulun Allah tasavvurunda çok güçlü bir haşyet ve edep dengesi kurulur.
Hiçbir Şeyle Kıyaslanamayan Büyüklük Nasıl Anlaşılmalıdır
İnsan dünyada büyük sandığı her şeyi başka bir şeyle kıyaslayabilir. Büyük bir yapı vardır, daha büyüğü vardır. Büyük bir güç vardır, daha kuvvetlisi çıkabilir. Oysa Allah'ın azameti böyle değildir.
O'nun büyüklüğünün üstünde başka bir büyüklük yoktur. O'nun azameti kazanılmış değil, zatîdir. O'nun heybeti, bir başkasının zayıflığına dayanmaz; kendi mutlak kemalinden gelir. Bu nedenle El Azim ismi, insana mutlak büyüklüğün sadece Allah'a ait olduğunu öğretir.
El Azim İsmi Tevhid İnancını Nasıl Saflaştırır
Tevhid, Allah'ı bir bilmek kadar, O'nu eşsiz büyüklük sahibi olarak da tanımaktır. El Azim ismi, kalpte büyütülen her sahte merkezin küçülmesine yardımcı olur.
Dünya çok büyük görünüyorsa, El Azim ismi onu yerli yerine koyar. İnsanlar çok etkili görünüyorsa, bu isim onların sınırlılığını hatırlatır. Nefsin arzuları çok baskınsa, ilahi azamet onları sarsar. Böylece kulun kalbinde Allah dışındaki büyüklükler çözülür ve tevhid daha berrak hale gelir.
El Azim İsmi İnsanın Kendi Nefsine Bakışını Nasıl Düzeltir
İnsan bazen kendi bilgisini, başarısını, ibadetini, acısını, önemini veya etkisini gereğinden fazla büyütebilir. El Azim ismi bu şişkinliği indirir.
Kul anlar ki kendisi ne kadar önemli görünse de yine de sınırlıdır. Hatta kendi iç dünyasında büyüttüğü meselelerin bile Allah'ın azameti yanında gerçek yeri vardır. Bu farkındalık insanı değersizleştirmez; nefsin aşırı merkez oluşunu çözer. El Azim ismi böylece kulu kendini büyütmekten vazgeçirip hakikate uygun ölçüye getirir. El Azim İsmi İle Haşyet Arasında Nasıl Bir İlişki Vardır
Haşyet, Allah'ı bilmekten doğan saygı yüklü ürperti ve iç dikkat halidir. El Azim ismi de haşyetin en güçlü kaynaklarından biridir.
Çünkü Allah'ın azametini tanıyan kalp, O'na karşı laubali davranamaz. Günahı basit bir gevşeklik gibi göremez. İbadeti sıradan alışkanlığa indirmemeye çalışır. El Azim ismi, korkuyu kör bir dehşete dönüştürmeden, onu edepli ve bilinçli kulluğa taşıyan bir haşyet üretir. El Azim İsmi İbadet Hayatımızı Nasıl Etkilemelidir
Bu isimle ibadet eden kul, yaptığı şeyin sadece bir görev olmadığını; azamet sahibi Rabbin huzurunda durmak olduğunu daha canlı hisseder.
Namazda huşu derinleşir. Zikir sıradan tekrar olmaktan çıkar, tesbihin anlamı büyür. Dua daha dikkatli, daha edepli ve daha içten hale gelir. Çünkü kul artık sadece ibadet eden biri değil; sonsuz azamet sahibi Rabbin huzurunda bulunan bir kul olduğunun şuuruyla hareket eder. Kul Bu Heybet Karşısında Kalbini Nasıl Arıtmalıdır
Kalbin arınması, Allah'ın azameti karşısında sahte büyüklüklerden, kibirden, gösterişten, laubalilikten ve nefsin şişkinliğinden vazgeçmesiyle başlar.
Önce kendi içindeki büyüklük iddiasını fark etmelidir. Sonra ibadeti ve duayı sıradanlaştıran kalp katılığını çözmeye çalışmalıdır. Nimetleri kendinden bilme hastalığını kırmalıdır. En önemlisi de Allah'ın huzurunda bulunma bilincini iç dünyasında canlı tutmalıdır. El Azim İsmi İle Tevazu Arasında Nasıl Bir Bağ Kurulur
Tevazu, kendini yok saymak değil; gerçek yüceliğin Allah'a ait olduğunu kabul etmektir. El Azim ismi bu kabulü derinleştirir.
İnsan ne kadar iyi olursa olsun mutlak kemal sahibi değildir. Ne kadar bilgili olursa olsun yine de sınırlıdır. Ne kadar saygı görürse görsün ilahi azametle kıyaslanamaz. Bu yüzden El Azim ismi, kalpte gösterişsiz ama çok derin bir tevazu üretir. El Azim İsmi İle Dünya Karşısındaki Duruşumuz Nasıl Değişir
İnsan dünyayı, makamı, serveti, gücü, övgüyü ve görünürlüğü gözünde fazla büyüttüğünde kalbi bunların esiri olmaya başlar. El Azim ismi bu büyütmeyi kırar.
Dünya hâlâ önemlidir ama mutlak değildir. İnsanların gücü etkili olabilir ama sonsuz değildir. Kayıplar ağır gelebilir ama nihai gerçeklik değildir. Allah'ın azameti kalpte yer ettikçe dünya olduğundan büyük görünmez; kul da daha dengeli yaşar. El Azim İsmi Dua Hayatımıza Nasıl Yansımalıdır
Bu isimle dua eden kul, Allah'tan bir şey isterken kime yöneldiğini daha derinden hisseder.
"Ya Azim" demek, "Ben sınırlıyım, Sen sonsuz azamet sahibisin" demektir. "Kalbimde büyüttüğüm her şeyi Senin büyüklüğün karşısında küçült" demektir. "Beni nefsimin taşkınlığından arındır, Sana yakışır bir edep ver" demektir. Bu yüzden El Azim ismiyle dua, yalnız talep değil; kalbi temizleyip hizaya sokan bir yöneliş olur. El Azim İsmi Başkalarına Karşı Nasıl Bir Ahlak Öğretir
Allah'ın azametini gerçekten tanıyan insan, kendisini başkalarının üstünde görmeye utanır. Çünkü mutlak büyüklüğün yalnız Allah'a ait olduğunu bilir.
Başkalarını küçümsememeyi öğrenir. Kendi fikrini, bilgisini ve başarısını putlaştırmamaya başlar. İnsanlarla ilişkide daha saygılı, daha yumuşak ve daha ölçülü olur. El Azim ismi, kula büyüklük taslamayan ama vakarını da koruyan bir ahlak verir. El Azim İsmini Düşünen Bir Mümin Kendine Hangi Soruları Sormalıdır
Bu isim üzerinde tefekkür eden mümin kendine şu soruları sormalıdır:
Kalbimde Allah'tan başka gereğinden fazla büyüttüğüm şeyler var mı İbadetlerimi azamet bilinciyle mi yapıyorum, yoksa alışkanlıkla mı sürdürüyorum Nefsim kendi önemini olduğundan fazla mı büyütüyor İnsanların gözündeki yerimi, Allah'ın huzurundaki kulluğumun önüne geçiriyor muyum 
Allah'ın azameti karşısında kalbimde gerçek haşyet, tevazu ve edep var mı Bu sorular, El Azim ismini zihinsel bilgi olmaktan çıkarır; onu kalbi arındıran canlı bir muhasebeye dönüştürür.
Son Söz El Azim, Kalpteki Sahte Büyüklükleri Eriten Sonsuz Azamettir
El Azim, Allah'ın hiçbir şeyle kıyaslanamayan, sınır kabul etmeyen, eksiklik barındırmayan ve bütün yaratılmış büyüklükleri kendi mutlak azameti yanında küçülten ilahi ismidir. Bu isim, kula sadece Allah'ın büyük olduğunu söylemez; aynı zamanda kalbinde büyüttüğü her şeyin yerini yeniden belirler. Dünya küçülür, nefis küçülür, insanların övgüsü küçülür, korkular küçülür, sahip olunan güç küçülür. Geriye, bütün bu sahte merkezleri dağıtan ilahi azamet kalır.
İşte bu yüzden El Azim ismi, kullukta çok derin bir arınma kapısıdır. İnsan bu ismi düşündükçe kendi büyüklük vehminden vazgeçer, nefsini merkeze koymaktan utanır, ibadette daha dikkatli, duada daha edepli, hayatta daha mütevazı hale gelir. Çünkü hakikatte kalbi temizleyen şeylerden biri, büyüklüğü kendinde aramayı bırakıp sonsuz azametin yalnız Allah'a ait olduğunu derinden kavrayabilmektir. Ve insan tam da bu kavrayışla, ilk kez gerçekten kulluk etmeye başlar.
