🚪 Derrida'ya Göre Misafirperverlik Nedir ❓ Öteki, Sınır, Ev, Yabancı Ve Koşulsuz Açıklığın Etik Çıkmazı Nasıl Anlaşılır ❓

Derrida'ya Göre Misafirperverlik Nedir Öteki, Sınır, Ev, Yabancı Ve Koşulsuz Açıklığın Etik Çıkmazı Nasıl Anlaşılır ​

“Kapıyı açmak yalnızca birini içeri almak değildir; insanın kendi güvenli sınırlarının öteki karşısında nasıl titrediğini görmesidir.”
— Ersan Karavelioğlu

Genişletmek için tıkla ...

Derrida'ya göre misafirperverlik, yalnızca bir misafiri ağırlamak, yabancıya yer vermek veya kapıyı açmak değildir. Misafirperverlik, insanın öteki karşısında, ev, sınır, kimlik, yasa, hak, güvenlik, koşul, koşulsuzluk, davet, yabancılık ve sorumluluk kavramlarıyla yüzleştiği çok derin bir etik meseledir.


Jacques Derrida için misafirperverlik, basit bir nezaket davranışı değildir. Çünkü birini misafir etmek, daima bir eşiği, bir kapıyı, bir içerisi-dışarısı ayrımını ve bir ev sahibini varsayar. Bir kapı varsa, açılabilir; ama aynı zamanda kapanabilir. Bir ev varsa, bir sınır vardır. Bir ev sahibi varsa, kabul etme gücü olduğu kadar reddetme gücü de vardır.


Bu yüzden Derrida'nın misafirperverlik düşüncesi şu büyük sorunun etrafında döner:


Gerçek misafirperverlik, öteki'ni koşulsuz kabul etmek midir; yoksa her kabul zaten bir sınır, bir yasa ve bir koşul taşır mı


Bu soru kolay değildir. Çünkü koşulsuz misafirperverlik etik olarak yüce görünür; fakat pratik hayat sınırlar, güvenlik, kimlik ve düzen ister. Koşullu misafirperverlik uygulanabilir görünür; fakat öteki'ni gerçekten öteki olarak kabul etmek yerine onu ev sahibinin kurallarına uydurabilir.


İşte Derrida'nın büyüleyici derinliği burada başlar: Misafirperverlik hem gereklidir hem imkânsızdır. Hem kapıyı açmayı ister hem kapının varlığını gerektirir. Hem yabancıya yer vermeyi ister hem evin sınırını korur. Hem öteki'ne açıklık çağrısıdır hem de yasa, kimlik ve güvenlik içinde sürekli sınanır.

Derrida'ya Göre Misafirperverlik Nedir ​

Derrida'ya göre misafirperverlik, öteki'ni, yabancıyı, beklenmeyeni veya dışarıdan geleni kabul etme meselesidir; fakat bu kabul hiçbir zaman basit, masum ve sorunsuz değildir. Çünkü misafirperverlik, daima ev sahibi ile misafir, içerisi ile dışarısı, sınır ile açıklık, yasa ile etik çağrı arasında kurulur.


Günlük anlamda misafirperverlik şöyle anlaşılır:


Birini eve davet etmek.
Yabancıya kapı açmak.
Konuğu ağırlamak.
Yolcuya yardım etmek.
Sığınana yer vermek.
Tanımadığın kişiye insanca davranmak.


Fakat Derrida için bu davranışların arkasında daha derin bir yapı vardır. Çünkü misafirperverlik dediğimiz şey, “benim evim”, “benim sınırım”, “benim dilim”, “benim yasam”, “benim kimliğim” ve “benim kabul şartlarım” üzerinden çalışır.


Bu yüzden şu sorular doğar:


Misafirperverlik gerçekten öteki'ni olduğu gibi kabul eder mi
Yoksa onu ev sahibinin kurallarına mı bağlar
Misafir, içeri girmek için önce adını, kimliğini ve niyetini açıklamak zorunda mıdır
Eğer açıklamak zorundaysa, bu hâlâ koşulsuz misafirperverlik midir
Ev sahibi kapıyı açarken iktidarını da koruyor olabilir mi


Derrida'nın misafirperverlik düşüncesi, işte bu etik gerilimi görünür kılar.

Misafirperverlik Neden Sadece Nezaket Değildir ​

Misafirperverlik çoğu zaman güzel ahlak, cömertlik, nezaket ve iyilik olarak görülür. Elbette bu yönleri vardır. Fakat Derrida'ya göre misafirperverlik bundan çok daha derindir. Çünkü misafirperverlik, insanın kendi evini, sınırını, kimliğini ve güvenliğini öteki karşısında nasıl düşündüğünü açığa çıkarır.


Birine kapı açmak basit görünebilir. Ama o kapı şu soruları taşır:


Bu kapının sahibi kim
Kimin içeri girmesine izin veriliyor
Kim dışarıda bırakılıyor
Kim misafir sayılıyor, kim tehdit sayılıyor
Misafir hangi koşullarla kabul ediliyor
Ev sahibi hangi gücü elinde tutuyor


Misafirperverlik bu yüzden yalnızca sıcak bir davranış değildir; aynı zamanda bir sınır politikasıdır. Bir evin kapısı nasıl açılıp kapanıyorsa, toplumların, devletlerin, kültürlerin ve kimliklerin de kapıları vardır.


Bir aile yabancıyı nasıl kabul eder
Bir toplum göçmeni nasıl karşılar
Bir devlet sığınmacıya nasıl davranır
Bir kültür farklı olana nasıl yer açar
Bir insan kendi hayatına beklenmeyen öteki'ni nasıl alır


Bu yüzden misafirperverlik, nezaketin ötesinde etik, politik ve felsefi bir meseledir. Çünkü kapıyı açmak, yalnızca evin düzenini değil; insanın öteki karşısındaki ahlakını da gösterir.

Koşullu Misafirperverlik Nedir ​

Koşullu misafirperverlik, misafirin belirli şartlarla kabul edilmesidir. Bu, günlük hayatta en sık karşılaştığımız misafirperverlik biçimidir. Ev sahibi kapıyı açar; fakat bazı kurallar, beklentiler ve sınırlar koyar.


Koşullu misafirperverlik şunları sorar:


Adın ne
Nereden geliyorsun
Ne kadar kalacaksın
Neden geldin
Kurallarıma uyacak mısın
Bana zarar vermeyeceğini nasıl bileceğim
Benim dilimi, yasamı ve sınırımı kabul ediyor musun


Bu sorular pratik hayat açısından anlaşılabilir. Çünkü hiçbir ev, hiçbir toplum ve hiçbir devlet tamamen sınırsız biçimde var olamaz. Sınır olmadan ev de olmaz. Kapı olmadan misafirlik de olmaz. Güvenlik, düzen ve karşılıklı saygı gerekir.


Fakat Derrida burada çok derin bir sorun görür. Eğer misafir yalnızca ev sahibinin koşullarını kabul ettiği ölçüde içeri alınırsa, öteki gerçekten öteki olarak mı kabul edilmiştir Yoksa ev sahibinin düzenine uydurulmuş bir misafir hâline mi gelmiştir


Koşullu misafirperverlik uygulanabilir ama sınırlıdır.
Öteki'ne yer açar ama onu kontrol eder.
Kapıyı açar ama anahtarı ev sahibinde tutar.


Bu yüzden koşullu misafirperverlik gereklidir; ama Derrida'nın etik sorusunu tam olarak cevaplamaz.

Koşulsuz Misafirperverlik Nedir ​

Koşulsuz misafirperverlik, öteki'ni kim olduğunu, nereden geldiğini, ne istediğini, hangi kimliğe sahip olduğunu ve hangi koşulları yerine getireceğini sormadan kabul etme idealidir. Bu, Derrida'nın düşüncesinde etik olarak en radikal misafirperverlik biçimidir.


Koşulsuz misafirperverlik şöyle der:


Gel.
Adını söylemeden de gel.
Kimliğini kanıtlamadan da gel.
Bana benzemesen de gel.
Dilimi konuşmasan da gel.
Benim düzenimi sarsacak olsan da gel.
Seni önce sorgulayıp sonra kabul etmeyeceğim.


Bu fikir çok yücedir; fakat aynı zamanda neredeyse imkânsızdır. Çünkü pratik hayat koşulsuz açıklığı taşımakta zorlanır. Bir ev sahibi kapıyı tamamen koşulsuz açarsa, evin güvenliği, sınırı ve düzeni ne olur Bir devlet herkesi koşulsuz kabul ederse, yasa ve sorumluluk nasıl işler Bir insan her öteki'ne sınırsız açık olursa, kendini nasıl korur


Derrida'nın düşüncesi bu imkânsızlığı yok saymaz. Tam tersine, gerçek misafirperverlik düşüncesinin tam da bu imkânsız ideal tarafından rahatsız edilmesi gerektiğini söyler.


Koşulsuz misafirperverlik tamamen uygulanamayabilir; ama koşullu misafirperverliği etik olarak sorgulayan yüksek bir çağrıdır.

Misafirperverlik Neden Bir Aporiadır ​

Derrida'ya göre misafirperverlik bir aporia, yani geçilmesi zor bir felsefi çıkmazdır. Çünkü misafirperverlik hem koşulsuz açıklığı ister hem de pratikte koşullara ihtiyaç duyar. Bu iki yön birbirini hem gerektirir hem de sınırlar.


Misafirperverlik aporiası şudur:


Kapıyı açmak gerekir.
Ama kapı varsa sınır da vardır.


Öteki'ni kabul etmek gerekir.
Ama kabul eden bir ev sahibi varsa iktidar da vardır.


Koşulsuz açıklık etik olarak yücedir.
Ama pratik hayat güvenlik ve düzen ister.


Misafirperverlik yasa ister.
Ama gerçek etik çağrı yasayı aşar.


Bu yüzden misafirperverlik kolay bir erdem değildir. “Herkese açık olalım” demek kadar basit değildir. “Sadece şartlarımıza uyanı kabul edelim” demekle de bitmez.


Derrida'nın aporiası burada insanı düşünmeye zorlar:


Sınır koymadan ev olabilir mi
Sınır koyarak öteki'ni gerçekten kabul edebilir miyim
Misafiri kabul etmek mi daha etik, yoksa evi korumak mı
Ev sahibi olmak, zaten misafir üzerinde bir iktidar kurmak değil mi


Misafirperverlik, bu çıkmazdan kaçmadan düşünmeyi gerektirir.

Ev Kavramı Misafirperverlikte Neden Önemlidir ​

Misafirperverlik, ev olmadan düşünülemez. Çünkü misafir ancak bir yere gelir. Bir kapıdan girer. Bir sınırı aşar. Birinin alanına kabul edilir. Bu yüzden ev, Derrida'nın misafirperverlik düşüncesinde yalnızca fiziksel mekân değil; kimlik, aidiyet, yasa ve egemenlik alanıdır.


Ev şunları temsil eder:


İçerisi.
Sınır.
Güvenlik.
Aidiyet.
Kimlik.
Dil.
Yasa.
Düzen.
Ev sahibinin iktidarı.


Ev sahibi, “burası benim evim” dediği anda bir merkez kurar. Bu merkezden konuşur, kurallar koyar, kabul eder veya reddeder. Misafirperverlik bu yüzden ev sahibinin gücünü de içerir.


Fakat Derrida'nın sorusu şudur:


Ev gerçekten yalnızca ev sahibine mi aittir
Ev sahibi, misafir gelmeden ev sahibi olabilir mi
Misafir, evin anlamını değiştirmez mi
Kapı açıldığında ev eskisi gibi kalır mı


Misafir, evi yalnızca ziyaret etmez; evin anlamını da değiştirir. Çünkü öteki içeri girdiğinde, evin sınırları, dili, düzeni ve kimliği yeniden düşünülür. Bu yüzden misafirperverlik, evin kendisini de dönüştüren bir olaydır.

Ev Sahibi Ve Misafir Arasındaki Güç İlişkisi Nedir ​

Misafirperverlik çoğu zaman cömertlik gibi görünür; fakat içinde bir güç ilişkisi de taşır. Çünkü ev sahibi kabul etme veya reddetme gücüne sahiptir. Misafir ise genellikle içeri alınmayı bekleyen kişidir. Bu nedenle misafirperverlik, eşit olmayan bir konumdan başlayabilir.


Ev sahibi şunu söyleyebilir:


Seni kabul ediyorum.
Ama kurallarıma uyacaksın.
Şu odada kalacaksın.
Şu kadar kalacaksın.
Şunu yapmayacaksın.
Kim olduğunu söyleyeceksin.
Benim dilimle konuşacaksın.


Bu koşullar pratik olarak gerekli olabilir. Fakat Derrida için mesele tam da buradadır: Misafirperverlik, öteki'ne yer açarken aynı zamanda onu ev sahibinin düzenine bağlar. Bu durumda misafir gerçekten özgürce kabul edilmiş midir, yoksa ev sahibinin iktidarı altında mı ağırlanmıştır


Derrida'nın düşüncesi, misafirperverliği saf iyilik olarak romantikleştirmez. Onun içinde bulunan güç, sınır ve yasa ilişkilerini görünür kılar.


Gerçek misafirperverlik, ev sahibinin kendi iktidarının farkında olmasını gerektirir. Çünkü kapıyı açan kişi, aynı zamanda kapıyı kapatma gücüne de sahiptir.

Misafirperverlik Ve Yabancı Arasındaki İlişki Nedir ​

Misafirperverlik, en çok yabancı karşısında sınanır. Çünkü tanıdık olanı kabul etmek kolaydır. Bana benzeyeni, dilimi konuşanı, kurallarıma uyacağını bildiğim kişiyi, tehdit olarak görmediğimi ağırlamak daha rahattır. Fakat gerçek soru, yabancı geldiğinde başlar.


Yabancı kimdir


Dilimi bilmeyen.
Kimliğini tanımadığım.
Kültürümü paylaşmayan.
Nereden geldiğini bilmediğim.
Bana benzemeyen.
Düzenimi sarsabilecek olan.
Beklenmeyen kişi.


Derrida için yabancı, sadece başka ülkeden gelen kişi değildir. Yabancı, benim anlam dünyama tam olarak sığmayan öteki'dir. Bazen aile içindeki biri bile yabancı olabilir. Bazen kendi içimizde bastırdığımız bir yön de bize yabancıdır. Bazen yeni bir fikir, yeni bir acı, yeni bir insan, yeni bir hakikat de kapımıza yabancı gibi gelir.


Misafirperverlik, yabancıyı tanıdığa dönüştürme çabası değildir. Gerçek misafirperverlik, yabancının yabancılığını tamamen yok etmeden ona yer açabilme cesaretidir.

Misafirperverlik Ve Dil Arasındaki Bağ Nedir ​

Misafirperverlik dil ile derinden bağlantılıdır. Çünkü yabancı geldiğinde çoğu zaman ona ilk sorulan şeylerden biri adıdır. Kim olduğunu, nereden geldiğini, ne istediğini, hangi dili konuştuğunu öğrenmek isteriz. Dil, misafiri tanımanın ve kontrol etmenin aracı hâline gelebilir.


Fakat Derrida burada şu soruyu sorar:


Bir yabancı, benim dilimi konuşmadan da kabul edilebilir mi
Misafir olmak için önce kendini benim dilimde açıklamak zorunda mı
Adını söyleyemeyen, kimliğini kanıtlayamayan, dilimi bilmeyen kişi misafirperverliğin dışında mı kalır


Bu sorular özellikle göç, sığınma, hukuk ve kimlik meselelerinde çok önemlidir. Çünkü çoğu zaman yabancıdan önce kendini anlatması beklenir. Ama kendini anlatacağı dil, ev sahibinin dilidir. Bu durumda yabancı daha baştan ev sahibinin düzenine girmek zorunda kalır.


Dil, misafirperverliği mümkün kılar ama aynı zamanda sınırlar. Çünkü dil olmadan iletişim zorlaşır; fakat yalnızca kendi dilimizi şart koşarsak, öteki'ni kendi anlam dünyamıza mahkûm ederiz.


Gerçek misafirperverlik, bazen öteki'nin dilini duymaya çalışmaktır. Hatta bazen onun suskunluğunda bile bir çağrı bulunduğunu fark etmektir.

Misafirperverlik Ve Yasa Arasındaki İlişki Nedir ​

Derrida'nın misafirperverlik düşüncesinde yasa çok önemlidir. Çünkü pratik misafirperverlik daima yasalar, kurallar, haklar, sınırlar ve düzenler içinde gerçekleşir. Bir ülkeye giriş yasası vardır. Bir evin kuralları vardır. Bir toplumun kabul şartları vardır. Bir kurumun prosedürleri vardır.


Koşullu misafirperverlik yasayla çalışır:


Pasaport gerekir.
Kimlik gerekir.
İzin gerekir.
Süre belirlenir.
Statü tanımlanır.
Haklar ve yükümlülükler düzenlenir.


Fakat Derrida, bir de misafirperverliğin etik yasasından söz eder. Bu yasa, yazılı kurallardan daha derin bir çağrıdır: Öteki'ne açık ol. Yabancıyı yalnızca tehdit olarak görme. Kapını mutlak korku üzerine kurma. İnsanı belgeye indirgeme.


Burada iki yasa gerilime girer:


Pratik hukuk yasası.
Koşulsuz etik misafirperverlik yasası.


Bu iki yasa tamamen birleşmez. Hukuk sınır ister. Etik açıklık ister. Devlet düzen ister. Vicdan öteki'ni duymak ister.


Misafirperverlik bu iki yasa arasındaki gerilimde düşünülür. Derrida'nın derinliği de burada ortaya çıkar: Yasa gereklidir; ama yasa, etik misafirperverlik çağrısını tamamen susturmamalıdır.

Misafirperverlik Ve Göç Meselesi Nasıl Düşünülür ​

Derrida'nın misafirperverlik düşüncesi, göç ve sığınma meseleleri açısından çok güçlü bir felsefi zemindir. Çünkü göç, misafirperverlik sorusunu soyut bir ahlak meselesi olmaktan çıkarıp tarihsel, politik ve insani bir gerçekliğe dönüştürür.


Göçmen, sığınmacı veya mülteci kapıya geldiğinde şu sorular doğar:


Kim kabul edilecek
Hangi koşullarla kabul edilecek
Kim dışarıda bırakılacak
Devletin güvenliği ile insanın yaşam hakkı nasıl dengelenecek
Yabancı yalnızca sayı, yük veya tehdit olarak mı görülecek
Ev sahibi toplum kendi kimliğini nasıl koruyacak
Misafir zamanla evin parçası olabilecek mi


Derrida, bu sorulara basit politik reçeteler vermez. Fakat düşüncenin ahlaki derinliğini açar. Göçmen yalnızca dosya değildir. Sığınmacı yalnızca istatistik değildir. Yabancı yalnızca sınır problemi değildir. Her biri bir hayat, bir korku, bir kayıp, bir umut ve bir öteki çağrısı taşır.


Fakat aynı zamanda toplumların sınır, güvenlik ve düzen soruları da vardır. İşte misafirperverlik aporiası burada bütün ağırlığıyla ortaya çıkar.

Misafirperverlik Ve Kimlik Arasındaki İlişki Nedir ​

Misafirperverlik, kimlik meselesini de derinden etkiler. Çünkü öteki geldiğinde, yalnızca misafirin kimliği değil, ev sahibinin kimliği de sorgulanır. Bir toplum yabancıyla karşılaştığında kendisini yeniden tanımlar. Bir insan hayatına yeni bir öteki girdiğinde kendi sınırlarını yeniden düşünür.


Kimlik çoğu zaman içerisi ve dışarısı ayrımıyla kurulur:


Biz ve onlar.
Yerli ve yabancı.
Ev sahibi ve misafir.
Tanıdık ve tehdit.
İçerideki ve dışarıdaki.


Fakat Derrida'nın düşüncesi bu ayrımların tamamen saf olmadığını gösterir. Çünkü öteki geldiğinde, benim kimliğimin kapalı olmadığını fark ederim. Ben de başkalarının izleriyle kurulmuşumdur. Benim dilim, kültürüm, evim ve kimliğim de zaten birçok yabancı izin birleşimidir.


Misafirperverlik bu yüzden kimliği sarsar. Çünkü öteki, bana kendi kapalı sandığım benliğimin aslında açık, geçirgen ve izlerle dolu olduğunu gösterir.


Gerçek misafirperverlik, kimliği yok etmek değildir; kimliğin mutlak kapalı olmadığını fark etmektir.

Misafirperverlik Ve Korku Arasında Nasıl Bir Bağ Vardır ​

Misafirperverlik çoğu zaman korkuyla sınanır. Çünkü öteki, bilinmeyendir. Yabancı, düzeni değiştirebilir. Misafir, evin alışkanlıklarını bozabilir. Beklenmeyen kişi, güvenlik sorusu doğurabilir. Bu yüzden misafirperverlik yalnızca iyilik değil, cesaret de ister.


Korku şunu sorar:


Ya zarar verirse
Ya kalıcı olursa
Ya düzenimi bozarsa
Ya bana benzemezse
Ya evimi elimden alırsa
Ya sınırlarımı ihlal ederse


Bu sorular tamamen anlamsız değildir. İnsan ve toplum kendini korumak ister. Fakat korku tek belirleyici olursa misafirperverlik imkânsız hâle gelir. Her yabancı tehdit, her öteki risk, her farklılık düşman gibi görülür.


Derrida'nın düşüncesi burada şunu öğretir:


Korkuyu inkâr etme.
Ama korkuyu yasa yapma.
Sınırı düşün.
Ama sınırı mutlaklaştırma.
Öteki'ni gör.
Ama onu sadece tehlikeye indirgeme.


Misafirperverlik, korkusuzluk değildir. Korkuya rağmen öteki'ni insan olarak düşünebilme sorumluluğudur.

Misafirperverlik Günlük Hayatta Nasıl Görülür ​

Misafirperverlik yalnızca devlet sınırları, göç veya büyük politik meselelerde değil; günlük hayatın içinde de sürekli yaşanır. Bir eve gelen misafirde, yeni bir komşuda, farklı düşünen bir insanda, aileye katılan yabancı bir kişide, hatta bir konuşmada karşımıza çıkar.


Günlük misafirperverlik şu durumlarda görülür:


Eve gelen misafire yer açmak.
Yeni bir arkadaş grubuna birini kabul etmek.
Farklı fikirdeki kişiyi dinlemek.
Aileye yeni katılan kişiye alan tanımak.
Bir çocuğun yabancı sorusuna sabır göstermek.
Birinin acısına kendi evinde yer açmak.
Senden farklı olanı hemen yargılamamak.


Fakat günlük misafirperverlik de koşulludur. Misafirin ev düzenine uyması beklenir. Konuşmanın sınırları vardır. Her farklı fikre sınırsız alan açılmaz. İnsan kendini korur.


Bu yüzden Derrida'nın misafirperverlik düşüncesi gündelik hayatta da çok öğreticidir. Bize şunu sorar:


Hayatıma kimleri alıyorum
Kimleri dışarıda bırakıyorum
Farklı olana gerçekten alan açıyor muyum
Yoksa sadece bana benzeyenleri mi kabul ediyorum
Kapım açık mı, yoksa sadece tanıdıklara mı açık

Misafirperverlik Ve İçsel Yabancı Nasıl Düşünülür ​

Derrida'nın misafirperverlik düşüncesi yalnızca dışarıdan gelen yabancı için değil, insanın kendi içindeki yabancı yönler için de düşünülebilir. Çünkü insan bazen kendi içinde tanımadığı, kabul etmek istemediği, bastırdığı veya dışarıda bıraktığı parçalar taşır.


İçsel yabancı şunlar olabilir:


Bastırılmış bir duygu.
Kabul edilmeyen bir arzu.
Geçmişten gelen bir yara.
İnsanın kendine yakıştıramadığı bir korku.
Unutulmuş bir çocukluk sesi.
Değişmek isteyen ama bastırılan bir yön.


İnsan bazen kendi içine de misafirperver değildir. Kendi acısını kovar. Kendi kırılganlığını dışlar. Kendi korkusunu ayıplar. Kendi geçmişini susturur. Kendi içindeki yabancıya kapıyı kapatır.


Bu yüzden misafirperverlik içsel bir ahlak da olabilir. İnsan kendi içinde beliren yabancı duyguyu hemen kovmak yerine onu dinleyebilir. Bu, her arzuyu onaylamak demek değildir. Ama onu anlamaya çalışmak, kendi iç evini daha dürüst tanımaktır.


Bazen insanın en büyük misafirperverliği, kendi içinde yıllardır kapıda bekleyen yaralı parçaya yer açmasıdır.

Misafirperverlik Neden Yanlış Anlaşılır ​

Misafirperverlik çoğu zaman ya fazla basitleştirilir ya da fazla romantikleştirilir. Bazıları onu sadece “kapıyı herkese açmak” gibi görür. Bazıları ise güvenlik ve sınır adına misafirperverliği tamamen yok sayar. Oysa Derrida'nın düşüncesi bu iki ucu da aşan daha derin bir gerilim gösterir.


Misafirperverlik şunlar değildir:


Sınırsız saflık değildir.
Kendini tehlikeye atmak zorunluluğu değildir.
Yabancıya kör teslimiyet değildir.
Sadece nezaket değildir.
Sadece geleneksel konuk ağırlama değildir.
Sadece devlet politikası değildir.
Sadece yardımseverlik değildir.


Misafirperverlik şunları içerir:


Kapı.
Eşik.
Ev.
Yabancı.
Öteki.
Sınır.
Yasa.
Etik çağrı.
Korku.
Açıklık.
Sorumluluk.


Derrida'nın düşüncesi, misafirperverliği basit bir iyi niyet cümlesi olmaktan çıkarır. Onu insanın sınırlarıyla, korkularıyla, yasalarıyla ve öteki karşısındaki etik açıklığıyla birlikte düşünür.


Bu yüzden misafirperverlik, ne sınırsız romantizm ne de kapalı korkudur. Misafirperverlik, kapının eşiğinde yaşanan zor bir etik sorudur.

Misafirperverlik Nasıl Düşünme Alışkanlığı Kazandırır ​

Derrida'nın misafirperverlik düşüncesi, insanın hem kişisel hayatı hem toplumsal yapıları hem de etik sorumluluğu daha dikkatli düşünmesini sağlar. Artık “kapıyı açmak” ya da “kapıyı kapatmak” gibi basit ikiliklerle yetinmeyiz. Kapının kendisini, eşiği, ev sahibini, misafiri ve koşulları birlikte düşünürüz.


Misafirperverlik üzerine düşünmek şu soruları kazandırır:


Kimi misafir sayıyorum
Kimi yabancı sayıyorum
Kime kapımı açıyorum
Kime kapımı kapatıyorum
Hangi koşullarla kabul ediyorum
Koşullarım öteki'ni yok ediyor mu
Sınırlarım gerekli mi, yoksa korkudan mı kurulmuş
Ev sahibi olarak hangi iktidarı taşıyorum


Bu sorular insanı daha derin yapar. Çünkü misafirperverlik, yalnızca gelen kişiyi değil; ev sahibinin kendisini de açığa çıkarır.


Kime yer açtığımız, kim olduğumuzu gösterir.
Kimden korktuğumuz, sınırlarımızı gösterir.
Neyi şart koştuğumuz, değerlerimizi gösterir.
Kimi dinlemediğimiz, dışlamalarımızı gösterir.


Bu yüzden misafirperverlik, öteki'ni anlamanın yanında kendimizi anlamanın da bir yoludur.

Derrida'ya Göre Misafirperverlik Hakkında Genel Değerlendirme ​

Derrida'ya göre misafirperverlik, öteki'ni kabul etme meselesidir; fakat bu kabul daima koşullu yasa ile koşulsuz etik çağrı arasında gerilim taşır. Misafirperverlik, kapıyı açmak kadar kapının varlığını, ev sahibinin gücünü ve yabancının belirsizliğini de düşündürür.


Derrida'nın misafirperverlik anlayışı kısaca şöyle özetlenebilir:



Derrida bize şunu öğretir:


Misafirperverlik kolay değildir.
Kapı varsa sınır vardır.
Sınır varsa dışarıda kalan vardır.
Öteki gelince ev değişir.
Ev sahibi kabul ederken iktidar da kullanır.
Koşulsuz açıklık imkânsız görünür ama etik olarak çağırmaya devam eder.


Bu yüzden misafirperverlik, insanın öteki karşısındaki en kırılgan ve en sorumlu sınavlarından biridir.

Son Söz Misafirperverlik, Kapının Eşiğinde Öteki'ne Açılırken Kendi Sınırlarımızla Yüzleştiğimiz Etik Bir İmtihan Mıdır ​

Derrida'ya göre misafirperverlik, kapının eşiğinde başlayan büyük bir etik imtihandır. Çünkü kapı yalnızca giriş yeri değildir. Kapı, insanın kendi sınırını gördüğü yerdir. Kapı, içerisi ile dışarısı arasındaki çizgidir. Kapı, ev sahibinin iktidarını ve öteki'nin kırılganlığını aynı anda gösterir.


Kapıyı açmak kolay gibi görünür.
Ama kimi içeri aldığımız, kimi dışarıda bıraktığımız, hangi koşulları koyduğumuz ve hangi korkularla hareket ettiğimiz, insanlığımızın derin aynasıdır.


Misafirperverlik, yalnızca tanıdık olana gülümsemek değildir.
Misafirperverlik, yabancının belirsizliği karşısında ne yaptığımızdır.
Misafirperverlik, bize benzeyeni kabul etmek değil; bize benzemeyenin insanlığını duyabilmektir.
Misafirperverlik, kapıyı açarken evin de değişeceğini kabul etmektir.
Misafirperverlik, öteki'ne yer verirken kendi merkezimizin sarsılmasına izin verebilmektir.


Derrida'nın misafirperverlik düşüncesi bizi ne sınırsız saflığa ne de kapalı korkuya çağırır. O, bu ikisinin arasındaki zor eşiği düşünmeye çağırır. Çünkü hayat kapısız olmaz; ama kapı yalnızca kapanmak için varsa, insan öteki'ne sağırlaşır. Sınır gerekir; ama sınır mutlaklaşırsa vicdan donar. Yasa gerekir; ama yasa etik çağrıyı tamamen susturursa insan belgeye, kimliğe ve prosedüre indirgenir.


Misafirperverlik bize şunu sorar:


Ev dediğin şey ne kadar açık
Kimliğin ne kadar geçirgen
Korkuların kimi dışarıda bırakıyor
Koşulların öteki'ni kabul mü ediyor, yoksa onu sana benzemeye mi zorluyor
Kapını açtığında gerçekten öteki'ne mi yer veriyorsun, yoksa sadece kendi düzenine uygun bir misafir mi arıyorsun


Belki de gerçek misafirperverlik, öteki'ni tamamen kendi dünyamıza sığdırmak değil; onun gelişinin dünyamızı da değiştirmesine izin verebilmektir. Çünkü öteki geldiğinde yalnızca evin içine biri girmez. Ev sahibinin kendisi de değişir. Kapı açıldığında sadece misafir içeri alınmaz; insan kendi kapalı anlamlarının dışına da çıkar.

“Misafirperverlik, kapıyı açtığımız kişiden önce, kendi içimizde kapalı tuttuğumuz insanlık alanını açabilme cesaretidir.”
— Ersan Karavelioğlu

Genişletmek için tıkla ...