📖 Mürselât Suresi 5. Ayette “Öğüt Ulaştıranlara Andolsun” Buyrulması Ne Anlama Gelir Ve Bu Öğüdü İnsanlara Ulaştıranlar Kimlerdir ❓

Mürselât Suresi 5. Ayette “Öğüt Ulaştıranlara Andolsun” Buyrulması Ne Anlama Gelir Ve Bu Öğüdü İnsanlara Ulaştıranlar Kimlerdir ​

“İnsan bazen bilmediği için değil, bildiğini unuttuğu için yanlış yapar. Öğüt bu yüzden yalnızca yeni bir bilgi vermek değil, insanın zihninde kaybolan hakikati yeniden görünür hâle getirmektir.”
Ersan Karavelioğlu

Genişletmek için tıkla ...

Mürselât Suresi 5. Ayet Ne Söyler ​

Mürselât Suresi’nin beşinci ayeti şöyledir:


فَالْمُلْقِيَاتِ ذِكْرًا


Türkçeye genel olarak:


“Öğüt ulaştıranlara andolsun.”


veya:


“Zikri iletenlere andolsun.”


şeklinde çevrilir.


Surenin ilk ayetlerinde başlayan hareket burada açık biçimde mesaja dönüşür.


Önce gönderilenlerden,


sonra şiddetle hareket edenlerden,


ardından yayanlardan,


sonra ayıranlardan söz edilmişti.


Şimdi ise:


bir öğüdün insanlara ulaştırılması


gündeme gelir.

“Zikir” Kelimesi Burada Ne Anlama Gelir ​

Ayette geçen “zikr” kelimesi yalnızca dil ile Allah’ı anmak anlamına gelmez.


Kur’an dilinde zikir:


hatırlatma, öğüt, vahiy, uyarı ve insanı hakikate yönelten mesaj


anlamlarında da kullanılabilir.


Dolayısıyla burada söz konusu olan şey sıradan bir hatırlatma değildir.


İnsanın:


kim olduğunu,


neden yaşadığını,


neyin doğru olduğunu,


nereye doğru gittiğini


hatırlatan bir mesajdır.

Öğüdü Ulaştıranlar Melekler midir ​

Klasik tefsirlerde en güçlü yorumlardan biri budur.


Bu yoruma göre ayette:


vahyi peygamberlere ulaştıran meleklerden


söz edilmektedir.


Özellikle Cebrâil’in vahyi peygamberlere getirmesi Kur’an anlatısında merkezi bir yere sahiptir.


Bu durumda ayetin anlamı yaklaşık olarak:


“Allah’ın vahyini ve öğüdünü ulaştıran meleklere andolsun.”


şeklinde anlaşılır.

Melekler Neden “Mesaj Taşıyıcıları” Olarak Anlatılır ​

Kur’an’ın dünya tasavvurunda vahiy doğrudan sıradan bir insan düşüncesi olarak ortaya çıkmaz.


İlahî mesajın peygamberlere ulaştırılmasında melekler görev alır.


Bu nedenle melekler:


mesaj taşıyan,


emir ulaştıran,


görev yerine getiren


varlıklar olarak anlatılır.


Mürselât Suresi’nin ilk ayetlerini melekler üzerinden okuyan yorumcular açısından beşinci ayet bu görüşü daha da güçlendirir.


Çünkü artık açık biçimde bir “zikir”, yani mesaj söz konusudur.

Öğüdü Ulaştıranlar Peygamberler De Olabilir mi ​

Anlam bakımından peygamberler de bu zincirin önemli bir parçasıdır.


Çünkü vahiy meleğin peygambere ulaşmasıyla insan toplumuna henüz tamamıyla ulaşmış olmaz.


Peygamber:


duyurur,


açıklar,


uyarır,


öğretir,


yaşayarak örnek gösterir.


Dolayısıyla mesajın insana ulaşması açısından:


melek,


peygamber,


vahiy


birbirine bağlı bir iletişim zinciri oluşturur.

İnsan Neden Öğüde İhtiyaç Duyar ​

İnsan yalnızca bilgisiz olduğu için hata yapmaz.


Bazen doğruyu bilir ama unutur.


Bazen bilir ama önemsemez.


Bazen çıkarı ağır basar.


Bazen öfkesi kararını etkiler.


Bazen alışkanlıkları onu sürükler.


Bu nedenle öğüt insan için sadece:


“Yeni bir şey öğrenmek”


değildir.


Bazen asıl ihtiyaç:


bildiği şeyi yeniden hatırlamaktır.

“Hatırlatma” Neden Dinî Dilin Bu Kadar Merkezi Bir Kavramıdır ​

Çünkü insan unutkan bir varlıktır.


Ölümün varlığını bilir.


Ama çoğu zaman ölüm yokmuş gibi yaşar.


Adaletin önemli olduğunu bilir.


Ama kendi çıkarı söz konusu olduğunda ölçüsünü değiştirebilir.


İyiliğin değerini bilir.


Ama bazen kolay olanı seçer.


Bu nedenle Kur’an birçok yerde kendisini bir hatırlatma olarak sunar.


Mesaj adeta insana:


“Aslında bildiğin fakat sürekli unuttuğun şeyi yeniden düşün.”


der.

Dördüncü Ayetteki “Ayırma” İle Beşinci Ayetteki “Öğüt” Arasında Nasıl Bir Bağ Vardır ​

Bu iki ayetin sıralaması oldukça anlamlıdır.


Önce:


“Ayıranlara...”


sonra:


“Öğüt ulaştıranlara...”


denilir.


Önce doğru ile yanlış arasındaki sınır belirginleşir.


Ardından bu ayrım insana bildirilir.


Çünkü bir hakikatin var olması tek başına yeterli değildir.


İnsan onu bilmiyorsa seçim yapması zorlaşır.


Dolayısıyla:


ölçü ortaya konur,


sonra ölçü insana ulaştırılır.

Bir Mesajın Ulaşması Neden Sorumluluğu Değiştirir ​

Bir insan hiçbir şeyi bilmiyorsa onun değerlendirilmesiyle, açık bir uyarıyı duyduğu hâlde bilinçli biçimde reddetmesi aynı değildir.


Bu nedenle Kur’an’da tebliğ ve uyarı çok önemli bir yere sahiptir.


Mesaj ulaştığında insan artık:


düşünebilir,


sorgulayabilir,


kabul edebilir,


reddedebilir.


Bu noktada ahlaki seçim daha belirgin hâle gelir.


Mürselât Suresi’nin ilk ayetleri de insanı yaklaşan hesap düşüncesine böyle hazırlar.

Öğüt İle Zorlama Arasında Ne Fark Vardır ​

Öğüt insanın iradesini ortadan kaldırmaz.


Bir insana:


“Bunu düşün.”


“Bunun sonucunu hesaba kat.”


“Şu davranışın yanlış olabilir.”


denilebilir.


Fakat son kararı yine kişi verir.


Kur’an’ın temel anlatısında insanın sorumluluğu da burada başlar.


Eğer insan hiçbir seçim yapamayan bir varlık olsaydı, ahlaki hesap fikri anlamını büyük ölçüde kaybederdi.


Öğüt yol gösterir.


Seçim ise insana bırakılır.

Her Öğüt İnsanı Değiştirir mi ​

Hayır.


Aynı sözü iki insan duyabilir.


Biri üzerinde uzun uzun düşünür.


Diğeri birkaç saniye sonra unutur.


Bir insan öğütten rahatsız olabilir.


Başka biri aynı öğüdü hayatını değiştiren bir fırsat olarak görebilir.


Bu nedenle mesele yalnızca mesajın ulaşması değildir.


Aynı zamanda:


İnsanın mesaja nasıl yaklaştığıdır.


Kur’an birçok yerde işitmekle gerçekten dinlemek arasında anlam bakımından ayrım kurar.

İnsan Neden Kendisine Yapılan Öğüde Direnir ​

Çünkü gerçek öğüt bazen insanın hoşuna giden şeyi söylemez.


İnsana:


yanlış yaptığını,


değişmesi gerektiğini,


bazı arzularını sınırlaması gerektiğini,


başkasına haksızlık etmiş olabileceğini


hatırlatabilir.


Bu durumda insan öğüdü değerlendirmek yerine öğüdü verene kızabilir.


Aslında savunduğu şey hakikat değil, kendi benliği olabilir.


Bu yüzden gerçek öğüt bazen insan için rahatsız edicidir.

Öğüt Nasıl Verilmelidir ​

Bir söz doğru olabilir fakat söyleniş biçimi yanlış olabilir.


Aşağılamak,


küçümsemek,


hakaret etmek,


insanı utandırmak


öğüdün etkisini azaltabilir.


Etkili öğüt genellikle:


saygı,


akıl,


merhamet,


doğru zamanlama


gerektirir.


Çünkü amaç karşıdakini yenmek değil, onun doğruyu görebilmesine yardımcı olmaktır.

Kur’an Neden Kendisine “Zikir” Der ​

Kur’an’da “zikir” kavramının vahiy için kullanılması dikkat çekicidir.


Çünkü bu ifade Kur’an’ın işlevlerinden birini açıklar:


İnsanı hatırlatmak.


İnsan sadece geçmişte yaşanan olayları değil, kendi varoluşsal sorularını da unutabilir.


“Ben ne yapıyorum?”


“Nereye gidiyorum?”


“Hayatımın sonunda ne kalacak?”


“Başkasına nasıl davranıyorum?”


gibi sorular günlük hayatın içinde kaybolabilir.


Zikir, bu soruları yeniden insanın önüne getirir.

Öğüt İle Kıyamet Arasında Nasıl Bir Bağ Vardır ​

Mürselât Suresi’nin ana temalarından biri yaklaşan hesaptır.


İlk ayetlerdeki yeminler de 7. ayetteki:


“Size vaat edilen mutlaka gerçekleşecektir.”


hükmüne doğru ilerler.


Bu nedenle öğüdün ulaştırılması kıyametten bağımsız değildir.


Mantık şöyledir:


Önce uyarı gelir.


İnsan düşünür.


İnsan seçim yapar.


Zaman geçer.


Sonunda hesap gelir.


Böylece öğüt, sorumluluktan önce gelen bir uyarı fırsatı hâline gelir.

Bugünün Dünyasında İnsan Öğüt Eksikliği mi Yaşıyor ​

Modern insan bilgi açısından tarihin en zengin dönemlerinden birinde yaşamaktadır.


Fakat çok bilgi sahibi olmak, her zaman daha bilge olmak anlamına gelmez.


İnsan bugün saniyeler içinde milyonlarca bilgiye ulaşabilir.


Buna rağmen:


ne için yaşadığı,


neyin gerçekten değerli olduğu,


zamanını nasıl kullandığı,


başkalarına nasıl davrandığı


konularında hâlâ büyük sorunlar yaşayabilir.


Bu nedenle insanın ihtiyacı bazen daha fazla bilgi değil:


daha fazla farkındalıktır.

Sürekli Mesaja Maruz Kalmak Gerçek Öğüdü Görmemizi Zorlaştırıyor mu ​

Günümüzde insan zihni sürekli mesaj bombardımanı altındadır.


Bildirimler,


reklamlar,


videolar,


haberler,


sosyal medya içerikleri,


yorumlar


dikkatimizi sürekli başka yönlere çekebilir.


Bu kadar büyük gürültünün içerisinde önemli bir söz bile sıradanlaşabilir.


Bu nedenle modern insan için belki de en önemli becerilerden biri:


hangi mesajın gerçekten düşünmeye değer olduğunu ayırt edebilmektir.


Mürselât’ın “ayıranlar” ve “öğüt ulaştıranlar” sıralaması bu açıdan son derece düşündürücüdür.

Ayet Bugünün İnsanına Hangi Soruyu Sordurur ​

Mürselât Suresi 5. ayetin insana düşündürebileceği en güçlü sorulardan biri şudur:


“Bana ulaşan hakikatleri gerçekten dinliyor muyum, yoksa yalnızca zaten inanmak istediğim şeyleri mi duyuyorum”


Çünkü insan bazen kendisine katılanları dinler.


Kendisine itiraz edenleri görmezden gelir.


Oysa gerçek öğrenme bazen insanın hoşuna gitmeyen bir sözü ciddi biçimde değerlendirmesiyle başlar.


Öğüt ancak insan onu düşünmeye hazır olduğunda gerçek anlamını kazanır.

Sonuç: “Öğüt Ulaştıranlara Andolsun” Ne Anlama Gelir ​

Mürselât Suresi’nin beşinci ayeti:


فَالْمُلْقِيَاتِ ذِكْرًا


yani:


“Öğüt ulaştıranlara andolsun.”


ifadesiyle surenin ilk bölümünü açık biçimde vahiy ve uyarı temasına taşır.


Buradaki öğüdü ulaştıranların en güçlü yorumlardan birine göre:


vahyi taşıyan melekler


olduğu kabul edilir.


Ancak mesajın insanlara ulaştırılması açısından:


peygamberler


ve


vahyin kendisi


de bu anlam zincirinin ayrılmaz parçalarıdır.


Mürselât’ın ilk beş ayetinde böylece dikkat çekici bir sıralama oluşur:


Gönderilenler...


Şiddetle esenler...


Yayanlar...


Ayıranlar...


Öğüt ulaştıranlar...


Artık insanın önünde bir ölçü vardır.


Mesaj ulaşmıştır.


Doğru ile yanlış arasındaki fark gösterilmiştir.


Bundan sonra insanın karşısında büyük mesele kalır:


Bu öğüt karşısında ne yapacaktır


Çünkü bir uyarıyı duymak ile o uyarının hayatımızı değiştirmesine izin vermek aynı şey değildir.


Belki de ayetin insana bıraktığı en güçlü düşünce şudur:


İnsan hayatında bazı sözler vardır; onları bir kez gerçekten duyduğunda artık eskisi gibi düşünmesi mümkün olmaz.

“Öğüt, kulağa ulaşan bir cümleden ibaret değildir; gerçek öğüt insanın içine girdiğinde ona yalnızca neyi bilmesi gerektiğini değil, nasıl yaşaması gerektiğini de sordurur.”
Ersan Karavelioğlu

Genişletmek için tıkla ...