Modern Romanda Anlatıcıya Güvenilir mi 
Hakikat, Yanılsama ve Okur Sorumluluğu
Anlatıcı Nedir
Anlatıcı, hikâyeyi aktaran ses değildir yalnızca; gerçekliğin çerçevesini kuran bilinçtir.
Ne gösterileceğine, neyin saklanacağına o karar verir.
Güven Kavramı Neden Sorgulanır
Modern romanda kesinlik kırılmıştır.
Dünya parçalıysa, onu anlatan sesin tam ve tarafsız olması beklenemez.
Klasik Romanda Anlatıcıya Güven
Klasik romanda anlatıcı:
- Bilgili
- Düzenleyici
- Otoriter
bir konumdadır.
Okur, anlatıcıyı rehber kabul eder.
Modernizmle Ne Değişti
Modernizmle birlikte:
- Bilinç parçalandı
- Zaman kırıldı
- Kesinlik dağıldı
Anlatıcı artık her şeyi bilmez.
Anlatıcı Neden Yanıltır
Çünkü anlatıcı da:
- Korkar
- Yanılır
- Kendini kandırır
Modern roman, anlatıcıyı insanileştirir.
Yanılsama Bilinçli midir
Her zaman değil.
Bazen anlatıcı yalan söylemez; kendi gerçeğini yaşar.Bu da hakikati çarpıtır.
Bilinç Akışı ve Güvensizlik
Virginia Woolf gibi yazarlarla birlikte anlatı:
- Dış olaydan
- İç dalgalanmaya
kaydı.
İç dünya, istikrarsızdır.
Çok Seslilik Anlatıcıyı Nasıl Etkiler
Tek anlatıcı bile artık tek hakikat sunamaz.
Diğer sesler, anlatıcının sözünü gölgeler.
Psikoloji ve Anlatıcı
Modern roman, anlatıcıyı psikolojik bir özne olarak kurar.
Travma, bastırma ve inkâr, anlatının yapısına sızar.
Hakikat Nerede Kurulur
Hakikat artık anlatıcıda değil;
okurun okuma eyleminde kurulur. Bu, sorumluluğun el değiştirmesidir. 
Okur Neden Sorumlu Hale Gelir
Çünkü anlatıcı rehberlik etmez.
Okur:- Çelişkiyi fark etmeli
- Sessizliği okumalı
- Söylenmeyeni düşünmelidir.
Dostoyevski’de Anlatıcı Güveni
Fyodor Dostoyevski, anlatıcıyı çoğu zaman geri çeker.
Karakterler kendi hakikatleriyle konuşur;anlatıcı hakem olmaz.
Anlatıcı Kendini Gizler mi
Evet.
Bazı anlatıcılar, okura hoş görünmek ister.Bu da güveni stratejik bir meseleye dönüştürür.
Toplumsal Konum Anlatıcıyı Etkiler mi
Sınıf, cinsiyet, kültür anlatıcıyı şekillendirir.
Tarafsız ses yoktur; konumlanmış ses vardır. Okur Ne Yapmalı
Okur artık:
- Dinleyici değil
- Dedektiftir
Anlatıcıyı değil, anlatının boşluklarını izler. 
Yanılsama Tehlike mi
Hayır.
Yanılsama, modern romanın dürüstlüğüdür.Çünkü mutlak hakikat iddiasından vazgeçer.
Günümüz Romanında Güven
Bugün anlatıcıya güvenmek değil;
anlatıcıyla mesafe kurmak esastır.Bu mesafe, eleştirel bilinçtir.
Etik Bir Okuma Mümkün mü
Evet.
Hüküm vermeden dinlemek,kesinlik istemeden anlamaya çalışmak
etik bir okuma biçimidir.
Son Söz Bilinç, Evrenin Kendini Görme Biçimi
Modern romanda anlatıcıya körü körüne güvenilmez.
Ama bütünüyle reddedilmez de.
Hakikat, anlatıcıyla okur arasında
kurulan gerilimde doğar.
