Martin Heidegger'e Göre Ölüme-Doğru-Varlık Nedir 
Ölüm Bilinci, Zaman, Kaygı Ve Otantik Yaşam Nasıl Açıklanır
Martin Heidegger'e göre ölüme-doğru-varlık, insanın yalnızca bir gün biyolojik olarak ölecek bir canlı olması değildir. Bu kavram, insanın kendi ölümünü bilen, ölümünü kendi varoluşunun en kişisel, en kesin ve en devredilemez imkânı olarak duyabilen bir varlık olduğunu anlatır. Heidegger'in felsefesinde insan, yani Dasein, dünyada sadece yaşamaz; aynı zamanda ölüme doğru yaşar.
Bu düşünce ilk bakışta karanlık görünebilir. Fakat Heidegger'in amacı insanı ölüm korkusuna hapsetmek değildir. Tam tersine, insanın kendi ölümünü sahici biçimde fark etmesi, onu gündelik hayatın uyuşukluğundan, kalabalığın “herkes gibi yaşama” düzeninden ve zamanını sınırsız sanma yanılgısından uyandırabilir.
Çünkü ölüm, insanın hayatını dışarıdan bekleyen basit bir son değildir. Ölüm, insanın bütün seçimlerini, bütün imkânlarını, bütün zamanını ve bütün varoluşunu şimdiden etkileyen en temel sınırdır. İnsan öleceğini gerçekten duyduğunda, artık hayatı yalnızca oyalanma, erteleme ve alışkanlık içinde tüketemez. Ölüm bilinci, insanı kendi hayatını otantik, yani sahici biçimde sahiplenmeye çağırır.
Ölüme-Doğru-Varlık Nedir
Ölüme-doğru-varlık, Heidegger'in insan varoluşunu açıklamak için kullandığı en derin kavramlardan biridir. Bu kavram, insanın ölümle yalnızca hayatının sonunda karşılaşmadığını; ölümün, insanın varoluşunu baştan sona belirleyen temel bir ufuk olduğunu anlatır.
İnsan, öleceğini bilen varlıktır. Bu bilgi sıradan bir bilgi değildir. “Herkes ölür” demek başka bir şeydir; “ben öleceğim ve bu hayat bana ait sınırlı bir imkândır” demek bambaşka bir şeydir.
Heidegger'e göre ölüm, insanın en kişisel ve en kesin imkânıdır.İnsan ölümünü başkasına devredemez. Bir insan bizim yerimize çalışabilir, bizim yerimize konuşabilir, bizim yerimize bir işi tamamlayabilir; fakat bizim yerimize ölemez. Ölüm, insanı kendi varoluşunun en yalnız ve en devredilemez sınırına çağırır.
| Gündelik Ölüm Anlayışı | Heidegger'in Ölüme-Doğru-Varlık Anlayışı |
|---|---|
| Ölüm bir olaydır | Ölüm varoluşun temel ufkudur |
| Ölüm başkalarının başına gelir | Ölüm benim en kişisel imkânımdır |
| Ölüm gelecekte olur | Ölüm hayatımı şimdiden belirler |
| Ölüm konuşulur ama uzak tutulur | Ölüm insanı otantik yaşama çağırır |
| Ölüm sadece biyolojik sondur | Ölüm varoluşsal açıklıktır |
Bu yüzden Heidegger'de ölüm, yalnızca son değil; insanın kendi hayatını nasıl yaşayacağını belirleyen en derin sorudur.
Heidegger Neden Ölümü Felsefenin Merkezine Alır
Heidegger, ölümü felsefenin merkezine alır; çünkü ölüm insanın kendi varoluşunu en çıplak biçimde fark ettiği sınırdır. İnsan gündelik hayat içinde kendini unutur. İşler, planlar, konuşmalar, ilişkiler, başarılar, kaygılar ve alışkanlıklar arasında hayatının sınırlı olduğunu unutmuş gibi yaşar.
Fakat ölüm bilinci bu unutmayı bozar. İnsan kendi ölümünü düşündüğünde, hayatının başkasına devredilemez olduğunu, zamanının sınırlı olduğunu ve seçimlerinin ağırlığını fark eder.
Ölüm, Heidegger'de hayatı değersizleştirmez; hayatı ciddileştirir.Ölüm insana şunları hatırlatır:
Zaman sınırsız değildir.
Hayat ertelenemez.
Kendi varoluşun başkasına devredilemez.
Her imkân sonsuza kadar açık kalmaz.
Kendi hayatını “onlar”a bırakarak yaşayamazsın.
Heidegger için ölüm, insanın kendisine ait olmayan hayatlardan uyanmasını sağlayabilir. Çünkü insan kendi ölümünü sahici biçimde duyduğunda, başkalarının ortalama beklentileriyle yaşamanın yeterli olmadığını hisseder.
Ölüm, insanı karanlık bir hiçliğe kapatmaz; onu kendi hayatının hakikatine yaklaştırır.
Ölüm İnsanın En Kişisel İmkânı Ne Demektir
Heidegger'e göre ölüm, insanın en kişisel imkânıdır. Çünkü ölüm, başkasına aktarılamaz, ertelenmesi garanti edilemez ve kimse tarafından bizim yerimize yaşanamaz. Bu yüzden ölüm, insanın kendi varoluşunu en kişisel biçimde fark ettiği sınırdır.
Bir insan bizim acımızı paylaşabilir.
Bir insan bizimle birlikte ağlayabilir.
Bir insan bizim için dua edebilir.
Bir insan bizi sevebilir.
Fakat kimse bizim yerimize ölemez.
Ölüm, insanı kendi varoluşunun tekilliğine çağırır.Bu kişisellik, insanı yalnızlaştırır; fakat aynı zamanda uyandırır. Çünkü insan ölümünü kendi imkânı olarak duyduğunda, hayatının da kendi hayatı olduğunu daha derinden fark eder.
| Başkasına Devredilebilir Şeyler | Devredilemeyen Şey |
|---|---|
| İşler | Kendi ölümümüz |
| Roller | Kendi faniliğimiz |
| Sözler | Kendi varoluşsal sonumuz |
| Görevler | Kendi zamanımızın nihai sınırı |
| Sosyal kimlikler | Kendi ölüme-doğru-varlığımız |
Heidegger'in düşüncesinde ölüm, insanı sahte toplumsal rahatlıktan çıkarır. İnsan ölüm karşısında “herkes” değildir. İnsan, kendi ölümünün karşısında tekil, sınırlı ve sorumlu bir varlıktır.
Gündelik Hayatta Ölüm Nasıl Unutulur
Heidegger'e göre insan gündelik hayatta ölümü çoğu zaman unutur. Daha doğrusu ölümün var olduğunu bilir; ama onu kendi varoluşunun merkezî hakikati olarak duymaz. Ölüm başkalarının başına gelen, haberlerde görülen, cenazelerde konuşulan, fakat kendi hayatından uzak tutulan bir olay gibi algılanır.
Gündelik dil şöyle konuşur:
“Herkes ölür.”
“Bir gün hepimiz gideceğiz.”
“Daha çok zaman var.”
“Şimdi bunu düşünmeyelim.”
Bu cümleler doğru gibi görünür; fakat ölümü kişisel olmaktan çıkarıp anonimleştirir. Ölüm, “herkesin” ölümü haline gelir. Böylece insan kendi ölümünden kaçmış olur.
Gündelik hayat, ölümü bilinen ama duyulmayan bir gerçek haline getirir.Ölümü unutmanın yolları şunlardır:
Sürekli meşgul olmak.
Hayatı hep geleceğe ertelemek.
Ölümü yalnızca başkalarının olayı gibi görmek.
Gündelik eğlence ve oyalanmalarla faniliği bastırmak.
Zamanı sınırsızmış gibi harcamak.
Heidegger'in uyarısı şudur: Ölümü unutan insan, hayatının sınırlı ve devredilemez olduğunu da unutabilir. Böylece kendi varoluşunu “onlar”ın ortalama hayatına bırakabilir.
“Onlar” Ölümü Nasıl Sıradanlaştırır
Heidegger'in “onlar” kavramı, gündelik hayatın anonim kalabalığını anlatır. “Onlar” dünyasında insan, kendi varoluşunu başkalarının ortalama düşüncelerine ve beklentilerine göre yaşar. Ölüm de bu dünyada sıradanlaştırılır.
“Onlar” ölümü şöyle konuşur:
“Herkes ölür.”
“Ölüm hayatın gerçeği.”
“Daha düşünmeye gerek yok.”
“Zamanı gelince olur.”
Bu cümleler ölümü tanıyor gibi görünür; ama aslında insanı kendi ölümünden uzaklaştırabilir. Çünkü ölüm kişisel bir hakikat olmaktan çıkar, genel bir bilgiye dönüşür.
“Onlar” ölümü herkesin olayı yaparak benim ölümüm olmaktan uzaklaştırır.| “Onlar”ın Ölüm Dili | Otantik Ölüm Bilinci |
|---|---|
| Herkes ölür | Ben öleceğim |
| Ölüm sonra gelir | Ölüm şimdiki hayatımı belirler |
| Ölüm konuşulur | Ölüm sahiplenilir |
| Ölüm başkasının olayıdır | Ölüm benim en kişisel imkânımdır |
| Ölüm sıradanlaştırılır | Ölüm varoluşu ciddileştirir |
Heidegger'e göre otantik yaşam, ölümü bu anonim dilden geri alıp kendi varoluşunun hakikati olarak duyabilmekle başlar.
Çünkü ölüm “herkesin” ölümü olarak kaldığında, hayat da “herkesin” hayatı gibi yaşanır. Ölüm benim olduğunda, hayat da benim olur.
Ölüm Bilinci İnsanı Neden Otantik Yaşama Çağırır
Otantik yaşam, insanın kendi varoluşunu başkalarının ortalama beklentilerine tamamen teslim etmeden sahiplenmesidir. Heidegger'e göre ölüm bilinci, otantik yaşamın en güçlü kapılarından biridir. Çünkü ölüm, insanın kendi hayatının sınırlı, kişisel ve devredilemez olduğunu gösterir.
İnsan kendi ölümünü sahici biçimde duyduğunda şunu fark eder:
Bu hayat benim.
Bu zaman benim.
Bu imkânlar sınırlı.
Bu seçimleri benim sahiplenmem gerekiyor.
Kimse benim yerime ölemeyeceği gibi, kimse benim yerime gerçekten yaşayamaz.
Ölüm bilinci, insanı kendi hayatını geri almaya çağırır.Otantik olmayan yaşamda insan, “onlar”ın içinde kaybolur. Otantik yaşamda ise insan kendi ölümünün açıklığında kendi imkânlarını sahiplenmeye başlar.
| Otantik Olmayan Yaşam | Ölüm Bilinciyle Açılan Otantik Yaşam |
|---|---|
| Hayatı erteler | Zamanını ciddiye alır |
| Kalabalığa uyar | Kendi imkânını sahiplenir |
| Ölümü uzak tutar | Ölümü kişisel hakikat olarak duyar |
| Sorumluluğu dağıtır | Kendi varoluşunu üstlenir |
| Oyalanır | Uyanır |
Heidegger için ölüm bilinci, karamsar bir düşünce değil; insanı kendi varoluşuna döndüren derin bir çağrıdır.
Kaygı Ölüm Bilincini Nasıl Açığa Çıkarır
Heidegger'de kaygı, insanın gündelik hayatın alışılmış güveninden çıkarak kendi varoluşuyla yüzleştiği özel bir ruh halidir. Kaygı, belirli bir şeyden korkmak değildir. Kaygı, insanın bütün varoluşunu sarsan, dünyayı bir anlığına yabancılaştıran derin bir açıklıktır.
Kaygı anında insan, ölümünü daha yakından duyabilir. Çünkü gündelik meşguliyetler, sosyal roller, alışkanlıklar ve “onlar”ın rahatlatıcı dili bir an için geri çekilir. İnsan kendi sınırlı varlığıyla baş başa kalır.
Kaygı, ölümün kişisel hakikatini görünür hale getiren varoluşsal sarsıntıdır.Kaygı insana şunları hissettirebilir:
Dünya sandığım kadar sağlam değil.
Zamanım sandığım kadar sonsuz değil.
Hayatım başkasına devredilemez.
Ölüm başkalarının değil, benim de en kesin imkânım.
Kendi hayatımı gerçekten sahiplenmeliyim.
Kaygı bu yüzden yalnızca rahatsızlık değildir. O, insanı kendi ölümüne ve kendi hayatına yaklaştıran derin bir uyarıdır.
Heidegger'e göre insan kaygıdan hep kaçarsa, kendi ölümünden ve dolayısıyla kendi hayatından da kaçabilir.
Ölüm Ve Zaman Arasında Nasıl Bir Bağ Vardır
Heidegger'in felsefesinde ölüm ile zaman birbirinden ayrılamaz. İnsan zamansal bir varlıktır; geçmişten gelir, şimdide bulunur ve geleceğe doğru imkânlarını yaşar. Fakat bütün bu imkânların nihai sınırı ölümdür.
Ölüm, gelecekte bir noktada gerçekleşecek basit olay değildir. Ölüm, insanın bütün geleceğini şimdiden sınırlandıran temel ufuktur. İnsan ne kadar plan yaparsa yapsın, ölüm bütün planların son sınırıdır.
Ölüm, zamanın insana sınırsız olmadığını hatırlatan en kesin ufuktur.| Zaman Boyutu | Ölümle İlişkisi |
|---|---|
| Geçmiş | Atılmış hayatın taşınan mirası |
| Şimdi | Sınırlı zamanın yaşandığı açıklık |
| Gelecek | İmkânların açıldığı ama ölümle sınırlanan ufuk |
| Ölüm | Bütün imkânların en kesin sınırı |
Ölüm bilinci, insanın zamanı daha sahici duymasını sağlar. Zaman artık yalnızca takvim, saat ve program değildir. Zaman, insanın sınırlı varoluşunun dokusu haline gelir.
Heidegger için insan zamanı sadece harcamaz; zamanın içinde ya kendini unutur ya da kendini bulur.
Ölüm İmkânların Sonu Mudur, Yoksa En Büyük İmkân Mıdır
Heidegger'in düşüncesinde ölüm paradoksal biçimde hem bütün imkânların sonu hem de insanın en kişisel imkânıdır. Ölüm geldiğinde diğer imkânlar kapanır. Fakat ölüm bilinci, insan yaşarken bütün imkânlarını daha sahici biçimde görmesini sağlar.
Ölüm, insanın seçebileceği sıradan bir seçenek değildir. İnsan ölümü gerçekleştirmeyi hedefleyen bir proje olarak düşünmez. Heidegger'in kastı bu değildir. Ölüm, insanın kaçamayacağı, devredemeyeceği ve kesin olan son imkânıdır.
Ölüm, bütün imkânları sınırladığı için her imkânı ciddileştirir.Ölüm bilinci sayesinde insan şunu fark eder:
Her şey sonsuza kadar ertelenemez.
Her yol sonsuza kadar açık kalmaz.
Her ilişki sınırsız değildir.
Her kararın zamanı vardır.
Hayat, sonsuz seçenekler pazarı değildir.
Bu yüzden ölüm, yalnızca kapanış değildir. Ölüm bilinci, insanın yaşamını daha sahici, daha kararlı ve daha kişisel biçimde sahiplenmesine imkân açar.
Heidegger'in derinliği buradadır: Ölüm, hayatı yok eden bir fikir olarak değil; hayatı uyandıran bir sınır olarak düşünülür.
Ölüm Bilinci İnsanı Neden Karamsarlaştırmak Zorunda Değildir
Heidegger'in ölüm düşüncesi çoğu zaman karanlık sanılır. Oysa Heidegger ölümü insanı umutsuzluğa sürüklemek için değil, insanı kendi hayatının sahiciliğine çağırmak için düşünür.
Ölümü unutmak insana geçici rahatlık verebilir. Fakat bu rahatlık çoğu zaman yüzeyseldir. İnsan ölümü unuttuğunda hayatı da sonsuzmuş gibi erteleyebilir. Kendi imkânlarını ihmal edebilir. Başkalarının hayatını yaşayabilir. Zamanını oyalanmalar içinde tüketebilir.
Ölüm bilinci, hayatı karartmak yerine hayatın değerini derinleştirebilir.Ölüm bilinci insana şunları kazandırabilir:
Zamanın kıymetini bilmek.
Kendi hayatını ciddiye almak.
Sahte beklentilerden sıyrılmak.
Kendi imkânlarını sahiplenmek.
Gündelik oyalanmaların ötesine geçmek.
Kendi varoluşunu daha derin yaşamak.
Bu yüzden Heidegger'de ölüm bilinci, hastalıklı bir ölüm takıntısı değildir. O, insanın hayatını daha sahici yaşamasını sağlayan felsefi bir açıklıktır.
Ölümü hatırlamak, hayattan kaçmak değil; hayatı gerçekten kendine ait olarak yaşamaya başlamaktır.
Ölüme-Doğru-Varlık Ve Kararlılık Arasında Nasıl Bir Bağ Vardır
Heidegger'in otantik yaşam anlayışında kararlılık çok önemlidir. Kararlılık, insanın kendi varoluşunu ölüm bilinciyle sahiplenmesidir. İnsan ölümünü duyduğunda, artık hayatını sürekli erteleyen, başkalarının beklentisine bırakan ve sorumluluğu kalabalığa dağıtan bir varlık olarak kalmak zorunda değildir.
Kararlılık, sert bir inat değildir. Kararlılık, insanın faniliğini bilerek kendi imkânlarına yönelmesidir.
Kararlı insan, ölümün açıklığında kendi hayatını üstlenen insandır.Kararlılık şunları içerir:
Ölümü uzaklaştırmamak.
Zamanın sınırlı olduğunu bilmek.
Kendi imkânlarını ciddiye almak.
“Onlar”ın ortalama hayatında erimemek.
Sorumluluğu başkalarına bırakmamak.
Geçmişini taşıyıp geleceğe sahici biçimde açılmak.
Ölüm bilinci olmadan kararlılık yüzeysel kalabilir. Çünkü insan zamanını sınırsız sanıyorsa, kararlarını da sürekli erteleyebilir. Ölüm bilinci kararlılığı derinleştirir; çünkü insan artık zamanının sınırlı olduğunu bilir.
Ölüm Bilinci Ve Vicdanın Çağrısı Nasıl Birleşir
Heidegger'de vicdanın çağrısı, insanı “onlar” dünyasından çıkarıp kendi otantik varoluşuna çağıran sessiz bir sestir. Bu çağrı, sıradan ahlaki öğütlerden daha derindir. Vicdan insana şunu fısıldar: Kendi varlığını unutma.
Ölüm bilinci, vicdanın çağrısını güçlendirir. Çünkü ölüm, insanın kendi hayatının devredilemez olduğunu gösterir. Vicdan da bu devredilemez hayatı sahiplenmeye çağırır.
Ölüm bilinci vicdana derinlik verir; vicdan ölüm bilincini yaşama çağrısına dönüştürür.Vicdanın çağrısı şöyle duyulabilir:
Bu hayat senin.
Bu zaman senin.
Bu ölüm senin.
Bu imkânlar senin.
Kendi varlığını kalabalığın içinde unutma.
Gündelik hayatta insan bu çağrıyı bastırabilir. Meşguliyet, eğlence, iş, sosyal roller ve “herkes böyle yapıyor” dili bu sesi örtebilir. Fakat kaygı ve ölüm bilinci, bu sesi yeniden duyulabilir hale getirir.
Heidegger için vicdan, insanı suçla ezmekten çok, onu kendi hayatına uyandırır.
Ölüm Bilinci Ve Suçluluk Arasındaki İlişki Nedir
Heidegger'de suçluluk, yalnızca ahlaki ya da hukuki suç anlamına gelmez. Daha derin bir varoluşsal anlam taşır. İnsan sınırlı olduğu için her imkânı yaşayamaz. Bir şeyi seçtiğinde başka imkânları geride bırakır. Bu nedenle insan varoluşu daima eksiklik, seçim ve sorumluluk taşır.
Ölüm bilinci, bu varoluşsal suçluluğu derinleştirir. Çünkü insan zamanının sınırlı olduğunu fark ettiğinde, seçimlerinin ağırlığını daha net duyar.
Ölüm, insanın her seçiminin geri dönülmezliğini daha görünür kılar.İnsan şunu fark eder:
Her şeyi yaşayamayacağım.
Her imkânı gerçekleştiremeyeceğim.
Her erteleme bir kayıp olabilir.
Her seçim başka seçimleri kapatır.
Hayatımın sorumluluğunu üstlenmeliyim.
Bu suçluluk, insanı ezmek için değildir. Heidegger'de suçluluk, insanın kendi varoluşunun eksikliğini ve sorumluluğunu fark etmesidir.
Ölüm bilinci insanı şu soruya getirir: Sınırlı hayatımı gerçekten nasıl sahipleniyorum
Ölüm Bilinci Modern İnsana Ne Söyler
Modern insan ölümü sürekli görür ama çoğu zaman gerçekten duymaz. Haberlerde ölüm vardır, sosyal medyada ölüm vardır, savaşlarda, hastalıklarda, afetlerde ölüm vardır. Fakat ölüm çoğu zaman görüntüye, sayıya, habere ve kısa süreli tepkiye dönüşür.
Heidegger'in ölüm anlayışı modern insana şunu hatırlatır: Ölüm sadece başkalarının başına gelen bir içerik değildir. Ölüm, benim de en kişisel imkânımdır. Bu farkındalık, insanın hayatını nasıl yaşadığını yeniden sorgulamasına neden olabilir.
Modern çağda ölüm çok görünürdür; fakat çoğu zaman varoluşsal olarak uzak tutulur.Modern insan ölümü şöyle kaçırabilir:
Ölümü haber olarak tüketerek.
Sürekli meşguliyetle faniliği bastırarak.
Gençlik, hız ve performans kültürüyle ölümü unutarak.
Sosyal medya gürültüsüyle kendi sessizliğinden kaçarak.
Zamanı sınırsız bir tüketim alanı gibi yaşayarak.
Heidegger'in sorusu bugünün insanına çok sert gelir: Bu kadar meşgulken gerçekten yaşıyor musun, yoksa kendi ölümünü unutmak için mi oyalanıyorsun
Bu soru rahatsız edicidir; fakat sahici bir uyanışın kapısını açabilir.
Ölüm Bilinci Ve Teknoloji Çağı Arasında Nasıl Bir Gerilim Vardır
Teknoloji çağında insan zamanı yönetmeye, bedeni iyileştirmeye, hastalıkları geciktirmeye, yaşamı uzatmaya ve ölümü kontrol etmeye çalışır. Bunlar insanlık için önemli çabalardır. Fakat Heideggerci açıdan bir tehlike vardır: İnsan ölümü yalnızca teknik olarak yönetilecek bir problem gibi görmeye başlayabilir.
Ölüm elbette tıbbın, bilimin ve bakımın konusudur. Fakat ölüm yalnızca teknik bir olay değildir. Ölüm, insanın varoluşsal hakikatidir.
Teknolojik çağ ölümle mücadele edebilir; fakat ölümün varoluşsal anlamını tamamen ortadan kaldıramaz.| Teknolojik Ölüm Bakışı | Heideggerci Ölüm Bilinci |
|---|---|
| Ölüm tıbbi olaydır | Ölüm varoluşsal imkândır |
| Ölüm geciktirilecek sondur | Ölüm hayatı şimdiden belirleyen ufuktur |
| Ölüm teknik sorun gibi ele alınır | Ölüm insanı otantik yaşama çağırır |
| Beden merkezlidir | Bütün varoluşla ilgilidir |
| Kontrol arzusu taşır | Sınırlılığı kabul ettirir |
Heidegger'in düşüncesi teknolojiyi reddetmez; fakat insanın ölüm karşısında yalnızca teknik düşünceyle yetinmesini eksik bulur.
Çünkü ölüm, sadece bedenin durması değil; insanın kendi varlığının sonlu olduğunu bilmesidir.
Ölüm Bilinci Ve Sevgi Arasında Nasıl Bir Bağ Kurulabilir
Heidegger doğrudan sevgi felsefesi kurmaz; fakat ölüm bilinci insanın sevgiyle ilişkisini de derinleştirebilir. Çünkü insan kendi faniliğini fark ettiğinde, başkalarının da sınırlı ve devredilemez varlıklar olduğunu daha derinden duyabilir.
Sevdiğimiz insanlar sonsuz değildir.
Onlarla geçirilen zaman sonsuz değildir.
Söylenmeyen sözler sonsuza kadar bekleyemez.
Ertelenen yakınlık her zaman geri gelmeyebilir.
Ölüm bilinci, sevgiyi daha kırılgan ama daha sahici hale getirir.Ölüm bilinci sevgiye şunları öğretir:
Erteleme.
Alışma.
Küçümseme.
Varlığı garanti sanma.
Sözü sonsuza bırakma.
Bir insanın yanında olmanın fanilik içinde ne kadar kıymetli olduğunu bil.
Bu Heidegger'in temel kavramlarıyla uyumludur: İnsan ölümlü olduğu için kendi hayatını sahiplenmelidir; başkaları da ölümlü olduğu için onlarla kurduğu ilişkiyi sıradanlaştırmamalıdır.
Ölüm bilinci, insanı yalnız kendisine değil, başkalarının kırılgan varlığına da daha dikkatli kılabilir.
Ölüm Bilinci Ve Anlam Arayışı Nasıl Birleşir
Ölüm, insanın anlam arayışını keskinleştirir. Çünkü insan ölümlü olduğunu bildiğinde, yaptığı şeylerin, seçtiği yolların, sürdürdüğü ilişkilerin ve harcadığı zamanın anlamını daha ciddi biçimde sorgular.
Heidegger'e göre insan kendi varlığını anlayan varlıktır. Ölüm bilinci bu anlayışı derinleştirir. İnsan artık hayatı yalnızca akışına bırakamaz. Çünkü zaman sınırlıdır ve her imkânın bir sonu vardır.
Ölüm bilinci, anlamı soyut bir fikir olmaktan çıkarıp varoluşsal bir sorumluluk haline getirir.İnsan şunları sorar:
Bu hayatı nasıl yaşıyorum
Zamanımı neye veriyorum
Kendi imkânlarımı mı yaşıyorum
Başkalarının ortalama hayatını mı tekrar ediyorum
Ölümlü olduğumu bilerek neyi seçmeliyim
Bu sorular kolay değildir. Fakat Heidegger'e göre insanın sahici varoluşu tam da bu soruları duyabilmesiyle başlar.
Ölüm, anlamı yok etmek zorunda değildir. Ölüm bilinci, anlam arayışını daha ciddi hale getirir.
Ölüme-Doğru-Varlık İnsana Ne Öğretir
Heidegger'in ölüme-doğru-varlık düşüncesi insana kolay bir rahatlık sunmaz. Fakat derin bir uyanış sunar. İnsan kendi ölümünü sahici biçimde düşündüğünde, hayatının başka kimse tarafından yaşanamayacağını fark eder.
Bu öğreti insana şunları söyler:
Ölümünü unutma.
Zamanını sınırsız sanma.
Hayatını “onlar”ın ortalama beklentisine teslim etme.
Kendi imkânlarını sahiplen.
Kaygıdan tamamen kaçma.
Vicdanın sessiz çağrısını duy.
Kararlılıkla kendi varoluşuna dön.
Ölüme-doğru-varlık, insanı ölümle korkutmaz; hayatla yüzleştirir.Heidegger'e göre ölüm bilinci, insanı daha sahici, daha uyanık ve daha sorumlu hale getirebilir. Çünkü insan zamanının sınırlı olduğunu bildiğinde, oyalanmanın bedelini, ertelemenin ağırlığını ve kendi hayatını başkalarına bırakmanın tehlikesini daha derinden hisseder.
Bu yüzden ölüme-doğru-varlık, karanlık bir son düşüncesi değil; insanın kendi varlığına dönme çağrısıdır.
Son Söz Ölümünü Hatırlayan İnsan Kendi Hayatına Daha Sahici Döner Mi
Martin Heidegger'e göre ölüme-doğru-varlık, insanın kendi ölümünü yalnızca uzakta bekleyen biyolojik bir son olarak değil; varoluşunu şimdiden belirleyen en kişisel, en kesin ve en devredilemez imkân olarak duyabilmesidir. İnsan, ölümünü gerçekten düşündüğünde yalnızca sonunu değil, hayatının bütün ağırlığını fark eder.
Ölüm bilinci insana şunu gösterir: Bu hayat sonsuz değildir. Bu zaman sınırsız değildir. Bu imkânlar kalıcı değildir. Bu seçimler başkasına devredilemez. Bu varoluş benimdir ve onu benim sahiplenmem gerekir.
Heidegger'in büyük çağrısı burada duyulur: Ölümü unutma; çünkü ölümü unuttuğunda hayatını da unutabilirsin.Gündelik hayat ölümü sıradanlaştırır. “Herkes ölür” der, ama insanın kendi ölümünün eşsizliğini örter. “Daha zaman var” der, ama zamanın sınırlılığını unutturur. “Herkes böyle yaşıyor” der, ama insanın kendi hayatını sahiplenmesini engeller. Oysa ölüm bilinci, bütün bu anonim rahatlığı sarsar ve insanı kendi varlığına çağırır.
Kaygı bu çağrının kapısını açar. Vicdan bu çağrıyı sessizce duyurur. Kararlılık bu çağrıya cevap verir. Otantik yaşam ise insanın ölüm bilinciyle kendi zamanını, kendi imkânlarını ve kendi varoluşunu sahiplenmesidir.
Ölüm, Heidegger'de hayatın düşmanı değildir. Ölüm, insanın hayatını sahici biçimde ciddiye almasını sağlayan en derin sınırdır. İnsan ölümü düşündüğü için yaşamdan kaçmaz; tam tersine, ölümün açıklığında kendi hayatına daha derin dönebilir.
