Martin Heidegger’e Göre Dasein Nedir 
İnsan, Dünya-İçinde-Varlık, Kaygı Ve Ölümle Nasıl Açıklanır
Martin Heidegger’e göre Dasein, insanı klasik felsefenin dar tanımlarından çıkaran, onu yalnızca akıllı canlı, biyolojik varlık, toplumsal birey veya düşünen özne olarak değil; kendi varlığını mesele edebilen, dünyada bulunan, zamana açılan, kaygıyla sarsılan, ölüme doğru yaşayan ve varlığın anlamını sorabilen özel bir varlık olarak açıklayan temel kavramdır.
Almanca Dasein, kelime anlamıyla “orada-varlık” demektir. Fakat Heidegger’de bu kelime sıradan bir “orada bulunma” anlamı taşımaz. Dasein, dünyada herhangi bir nesne gibi duran değil; kendi varoluşunun farkında olabilen, kendi hayatını yorumlayabilen, seçim yapabilen, kaçabilen, sahiplenebilen, unutabilen ve ölüm bilinciyle kendi varlığını ciddiye alabilen insandır.
Heidegger’in büyük iddiası şudur: Varlık sorusunu sorabilen tek varlık Dasein’dır.
Bir taş vardır; ama var olduğunu sormaz. Bir ağaç yaşar; ama kendi varoluşunu mesele edinmez. Hayvan çevresiyle ilişki kurar; fakat kendi ölümünü varoluşsal bir imkân olarak düşünmez. İnsan ise kendi varlığına dönebilir ve sorabilir: Ben nasıl varım
Bu dünya benim için ne anlama geliyor Zamanım sınırlıysa nasıl yaşamalıyım 
Dasein Nedir
Dasein, Heidegger’in insan varlığını açıklamak için kullandığı en temel kavramlardan biridir. Heidegger özellikle “insan” kelimesini kullanmak yerine Dasein der; çünkü insanı daha önceki felsefi kalıplardan kurtarmak ister.
Klasik felsefe insanı çoğu zaman akıl sahibi canlı, ruh ve beden birleşimi, özne, bilen varlık veya toplumsal varlık olarak tanımlamıştır. Heidegger ise insanı önce şuradan düşünür: İnsan, kendi varlığını anlayabilen ve bu varlığı kendisine mesele edebilen varlıktır.
Dasein, yalnızca yaşayan değil; yaşadığını anlayan, var olduğunu soran ve kendi varlığıyla ilişki kuran varlıktır.| Klasik İnsan Tanımı | Heidegger’in Dasein Anlayışı |
|---|---|
| Akıl sahibi canlı | Varlığı sorabilen varlık |
| Biyolojik organizma | Dünya-içinde-varlık |
| Toplumsal birey | Başkalarıyla birlikte var olan |
| Psikolojik özne | Kaygı, ölüm ve zaman içinde açılan varlık |
| Bilgi üreten zihin | Kendi varoluşunu anlayan Dasein |
Heidegger’e göre Dasein, hazır ve tamamlanmış bir şey değildir. Dasein daima imkânlara açık, zaman içinde oluşan, kendi hayatını yorumlayan ve varoluşunu sahiplenme ya da kaybetme ihtimali taşıyan bir varlıktır.
Heidegger Neden “İnsan” Yerine Dasein Der
Heidegger’in “insan” yerine Dasein demesi tesadüf değildir. Çünkü “insan” kelimesi felsefe tarihinde çok fazla hazır anlam taşır. İnsan denince hemen akıl, ruh, bilinç, özne, birey, benlik gibi kavramlar akla gelir. Heidegger ise bu hazır tanımları kırmak ister.
Ona göre insanı anlamak için önce şu sorulmalıdır: İnsan nasıl vardır
İnsan yalnızca nesneler arasında bir nesne gibi mi vardır
Yoksa kendi varlığını anlayan özel bir varlık biçimine mi sahiptir
Heidegger’in cevabı nettir: İnsan, kendi varlığına açık olan varlıktır. Bu yüzden ona Dasein denir.Dasein kavramı, insanı şu yönleriyle düşünmeyi sağlar:
Dünyada bulunma.
Kendi varlığını anlama.
Geleceğe yönelme.
Geçmişten gelme.
Başkalarıyla yaşama.
Ölüme doğru var olma.
Kaygıyla kendi varoluşunu fark etme.
Heidegger için Dasein, soyut bir “ben” değildir. Dasein, her zaman bir dünyada, bir zamanda, bir dilde, bir tarihte, bir bedende, bir ilişkiler ağı içinde bulunur. Bu yüzden Dasein, yalnızca düşünen değil; yaşayan, anlayan, kaygılanan ve zamansal olarak var olan insandır.
Dasein’ın En Temel Özelliği Nedir
Dasein’ın en temel özelliği, kendi varlığının kendisi için mesele olmasıdır. Bu cümle Heidegger felsefesinin kalbidir. İnsan, sadece var olmakla kalmaz; varlığının ne anlama geldiğini de sorabilir.
Bir masa vardır; ama masa kendi varlığını dert etmez.
Bir taş vardır; ama “ben niçin varım
” demez.Bir ağaç büyür; fakat kendi ölümünü düşünerek yaşamaz.
Dasein ise kendi varlığını yorumlar, sorgular, unutur, sahiplenir veya ondan kaçar.
Dasein, varoluşu kendisine soru olan varlıktır.Bu yüzden Dasein’ın varlığı, diğer varlıkların varlığından ayrılır:
| Varlık | Kendi Varlığını Sorabilir Mi |
|---|---|
| Taş | Hayır |
| Ağaç | Hayır |
| Hayvan | Heidegger’e göre varoluşsal anlamda hayır |
| İnsan / Dasein | Evet |
Dasein’ın büyüklüğü burada ortaya çıkar. İnsan, kendi varlığını yanlış yaşayabilir, unutabilir, kalabalığa bırakabilir, sahici biçimde sahiplenebilir veya ölüm bilinciyle yeniden kurabilir.
Bu nedenle Dasein, yalnızca “ne olduğu” ile değil; ne olabileceği ile de tanımlanır.
Dasein Ve Dünya-İçinde-Varlık Ne Demektir
Heidegger’e göre Dasein, dünyadan ayrı duran bir bilinç değildir. İnsan önce zihninin içinde kapalı durup sonra dış dünyaya ulaşmaya çalışan bir özne değildir. İnsan, her zaman zaten dünya-içinde-varlıktır.
Bu, Heidegger’in en güçlü kavramlarından biridir. Çünkü modern felsefenin özne-nesne ayrımını sarsar. İnsan dünyaya dışarıdan bakmaz; dünyada yaşar, kullanır, sever, korkar, çalışır, bekler, konuşur ve anlam verir.
Dünya, Heidegger’de yalnızca nesnelerin toplamı değildir. Dünya, Dasein’ın içinde yaşadığı anlam ağıdır.Bir kalem yalnızca plastik ve mürekkep değildir; yazmak için kullanılan bir araçtır.
Bir ev yalnızca duvar değildir; barınma, hatıra, aidiyet ve güven anlamı taşır.
Bir yol yalnızca asfalt değildir; gidiş, dönüş, kavuşma ve ayrılık imkânı taşır.
Dasein dünyayı önce teorik olarak bilmez; önce pratik olarak yaşar.
| Nesne Olarak Dünya | Heidegger’de Dünya |
|---|---|
| Fiziksel şeyler toplamı | Anlam ilişkileri ağı |
| Dışarıda duran nesneler | İçinde yaşanan dünya |
| Gözlem konusu | Kullanım, ilişki ve anlam alanı |
| Soyut mekân | Yaşanmış çevre |
Dasein’ın varlığı, dünyadan koparılamaz. İnsan, dünyasız düşünülemez. Çünkü insan, ancak bir dünya içinde kendi varlığını anlayabilir.
Dasein’ın Dünyası Neden Anlamlı Bir Dünyadır
Heidegger’e göre insanın dünyası, boş ve anlamsız nesnelerden oluşmaz. Dasein, daima anlamlı ilişkiler içinde yaşar. Bir şeyi gördüğümüzde onu çoğu zaman sadece fiziksel özellikleriyle değil, ne işe yaradığı, bizimle nasıl ilişkili olduğu, hangi bağlamda bulunduğu üzerinden anlarız.
Bir çekiç, marangoz için yalnızca metal ve ahşap değildir. O, iş görme aracıdır.
Bir telefon, yalnızca elektronik cihaz değildir. Haberleşme, bekleyiş, çağrı, haber, özlem ve bağlantı anlamları taşır.
Bir masa, yalnızca nesne değildir. Yemek, çalışma, aile, konuşma ve paylaşma alanıdır.
Heidegger’in dünyası, anlamla örülmüş bir dünyadır.Dasein bu dünyada şunlarla çevrilidir:
Araçlar.
İşler.
İlişkiler.
Başka insanlar.
Alışkanlıklar.
Dil.
Tarih.
Beklentiler.
Korkular.
İmkânlar.
Bu nedenle Dasein’ın dünyası yalnızca “orada duran” şeylerin toplamı değildir. Dünya, insanın içinde yol aldığı, anlam kurduğu ve kendisini bulduğu ya da kaybettiği varoluş alanıdır.
Dasein Ve Atılmışlık Nasıl Açıklanır
Dasein, kendisini seçmediği bir dünyanın içinde bulur. Heidegger buna atılmışlık der. İnsan doğduğu zamanı, ailesini, bedenini, dilini, kültürünü ve tarihsel koşullarını seçmez. İnsan, kendisini zaten başlamış bir hayatın içinde bulur.
Bu durum insanın varoluşuna derin bir ağırlık verir. Çünkü Dasein tamamen kendi seçimiyle kurulmuş değildir. Ona verilmiş koşullar vardır. Fakat insan yalnızca bu koşulların pasif ürünü de değildir.
Atılmışlık, insanın başlangıcını seçmemesi; fakat bu başlangıç içinde kendi imkânlarını yaşamak zorunda olmasıdır.Atılmışlık şunları içerir:
Seçilmemiş doğum.
Verilmiş beden.
Hazır bulunan dil.
Miras alınmış kültür.
Tarihsel dönem.
Aile ve çevre.
Ölümlü varoluş.
| Atılmışlık | Açılan İmkân |
|---|---|
| Dil verilidir | İnsan dil içinde yeni anlam kurabilir |
| Beden verilidir | İnsan bedeniyle dünyasını yaşar |
| Tarih verilidir | İnsan kendi yolunu seçebilir |
| Ölüm verilidir | İnsan otantik yaşamaya uyanabilir |
| Dünya verilidir | İnsan dünyasını yorumlayabilir |
Heidegger’de atılmışlık kadercilik değildir. İnsan başlangıcını seçmez; ama başlangıcını nasıl taşıyacağını, nasıl yorumlayacağını ve hangi imkânlara açılacağını varoluşunda belirleyebilir.
Dasein Neden İmkân Varlığıdır
Dasein yalnızca mevcut olduğu şey değildir. Dasein, olabileceği şeylere doğru yaşayan bir varlıktır. Heidegger bu yüzden insanı bir nesne gibi tamamlanmış görmez. İnsan, daima imkânlarına doğru açıktır.
Bir taş neyse odur.
Bir sandalye neyse odur.
Fakat insan, yalnızca şu anda olduğu şey değildir; aynı zamanda olabileceği şeyler ile yaşar.
Dasein, kendi imkânlarına doğru açılan varlıktır.İnsan bir karar verebilir. Bir yola girebilir. Bir ilişkiden çıkabilir. Bir düşünceyi sahiplenebilir. Bir hayat biçimini reddedebilir. Bir çağrıya kulak verebilir. Kendi varoluşunu değiştirebilir.
Fakat bu imkânların hepsi sınırsız değildir. Çünkü Dasein atılmıştır ve ölümlüdür. İmkânlar vardır; ama bu imkânlar belirli bir dünya, zaman ve beden içinde açılır.
| Dasein’ın Durumu | Anlamı |
|---|---|
| Atılmıştır | Her şeyi kendisi seçmemiştir |
| İmkâna açıktır | Kendi yolunu kurabilir |
| Zamansaldır | Geçmiş, şimdi ve gelecek içinde yaşar |
| Ölümlüdür | Bütün imkânların sınırı vardır |
| Anlayandır | Kendi varlığını yorumlar |
Bu yüzden Dasein, hem sınırlı hem açıktır. Hem verilmiş koşullarla kuşatılmıştır hem de kendi imkânlarını sahiplenebilir.
Kaygı Dasein’ı Nasıl Açığa Çıkarır
Heidegger’de kaygı, Dasein’ın kendi varoluşunu derinden fark ettiği özel bir ruh halidir. Kaygı, sıradan korkudan farklıdır. Korku belirli bir şeye yönelir; kaygı ise insanın bütün varoluşunu sarsar.
Korku şunu söyler: “Şu şeyden korkuyorum.”
Kaygı ise daha derinden fısıldar: “Benim varoluşumun temeli nedir
Ben bu dünyada nasıl varım ”
Kaygı, Dasein’ı gündelik güvenlik perdesinden çıkarır ve kendi varlığının çıplaklığına yaklaştırır.Kaygı anında:
Dünya eski tanıdıklığını kaybedebilir.
Gündelik işler anlamını yitirmiş gibi görünebilir.
İnsan kendi yalnızlığını hissedebilir.
Ölüm ve hiçlik düşüncesi yaklaşabilir.
Kalabalığın verdiği sahte güven çözülür.
Heidegger için kaygı yalnızca rahatsız edici bir psikolojik durum değildir. Kaygı, Dasein’ın kendisini “onlar”ın dünyasından ayırıp kendi varoluşuna dönmesini sağlayabilir.
Kaygı insanı sarsar; fakat bazen insanı sahici yaşama da uyandırır.
Dasein Ve Ölüm Arasındaki Bağ Nedir
Heidegger’e göre Dasein, ölüme-doğru-varlıktır. İnsan yalnızca bir gün ölecek olan canlı değildir; öleceğini bilen ve bu bilgiyle yaşayan varlıktır. Ölüm, Dasein’ın en kişisel ve en devredilemez imkânıdır.
Kimse bizim yerimize ölemez. Başkaları bizimle birlikte yaşayabilir, bizimle acı çekebilir, bizi sevebilir; fakat ölümümüzü bizim yerimize üstlenemez.
Ölüm, Dasein’ı kendi varoluşunun en kişisel sınırına çağırır.Gündelik hayatta insan ölümü genellikle uzaklaştırır:
“Herkes ölür.”
“Bir gün olur.”
“Şimdi düşünmeyelim.”
“Daha zaman var.”
Fakat Heidegger için otantik ölüm bilinci şunu söyler: Ben öleceğim. Bu hayat sınırlı. Bu imkân bana ait.
| Gündelik Ölüm Anlayışı | Otantik Ölüm Bilinci |
|---|---|
| Ölüm başkalarının başına gelir | Ölüm benim en kişisel imkânımdır |
| Ölüm ertelenir | Ölüm şimdi hayatımı belirler |
| Ölüm unutulur | Ölüm varoluşu ciddileştirir |
| Ölüm sıradanlaştırılır | Ölüm insanı kendine çağırır |
Heidegger için ölüm bilinci, karamsarlık değil; insanın kendi hayatını daha sahici biçimde sahiplenmesinin kapısıdır.
Dasein’ın Gündelik Hayatı Neden “Onlar” İçinde Kaybolur
Heidegger’e göre Dasein çoğu zaman kendi otantik varoluşunda yaşamaz. Gündelik hayatın içinde “onlar” dediği anonim kalabalığın dünyasına karışır. “Onlar” belirli bir kişi değildir; herkes ve hiç kimsedir.
“Onlar böyle düşünür.”
“Onlar böyle yaşar.”
“Onlar böyle konuşur.”
“Onlar böyle sever.”
“Onlar böyle korkar.”
“Onlar böyle ölümü unutur.”
“Onlar”, Dasein’ın kendi varlığını kalabalığın ortalama anlayışına teslim etmesidir.Bu dünyada insan:
Kendi düşüncesi yerine genel kanaati tekrar eder.
Kendi hayatı yerine ortalama hayatı sürdürür.
Kendi ölümünü unutup başkalarının ölüm haberleriyle oyalanır.
Derin sorulardan kaçar.
Sürekli meşgul olur ama kendine dönmez.
Heidegger bunu basit bir ahlaki suçlama olarak söylemez. Çünkü gündelik hayat Dasein’ın doğal bir boyutudur. Fakat insan tamamen “onlar”ın içinde kaybolursa kendi varoluşunu sahiplenemez.
Otantiklik, “onlar” dünyasından tamamen kaçmak değil; onun içinde kaybolmadan kendi varoluşunu geri almaktır. Otantik Dasein Nedir
Otantik Dasein, kendi varoluşunu kalabalığın ortalama beklentisine bırakmayan, ölüm bilinciyle kendi imkânlarını sahiplenen ve hayatını daha sahici biçimde üstlenen insandır.
Otantiklik, herkesle bağları koparmak değildir. Otantiklik, toplumu terk edip yalnız bir mağarada yaşamak da değildir. Otantiklik, başkalarıyla birlikte yaşarken bile kendi varoluşunu tamamen onlara teslim etmemektir.
Otantik Dasein, kendi hayatının sonlu olduğunu bilerek kendi imkânlarını ciddiye alır.Otantik yaşamda insan:
Ölümünü unutmaz.
Kaygıdan kaçmaz.
Kendi imkânlarını sahiplenir.
Kalabalığın ortalama yorumları içinde erimez.
Hayatının sorumluluğunu başkalarına dağıtmaz.
Zamanının sınırlı olduğunu bilerek yaşar.
Otantik Dasein, kusursuz insan değildir. O da düşer, korkar, yanılır, gündelik hayata karışır. Fakat farkı şudur: Kendini bütünüyle kaybetmez. Zaman zaman kendi varlığına geri döner ve hayatını daha sahici biçimde üstlenir.
Otantik Olmayan Dasein Nedir
Otantik olmayan Dasein, kendi varoluşunu sorgulamadan gündelik hayatın akışına bırakan insandır. Bu insan kötü biri olmak zorunda değildir. Heidegger burada ahlaki yargıdan çok varoluşsal bir durumu anlatır.
Otantik olmayan Dasein, kendi hayatını gerçekten seçmeden yaşar. Herkes gibi düşünür, herkes gibi kaygılanır, herkes gibi eğlenir, herkes gibi konuşur ve herkes gibi ölümü erteler.
Otantik olmayan yaşamda insan kendi hayatını yaşar gibi görünür; fakat çoğu zaman “onlar”ın hayatını tekrar eder.Bu durumda insan:
Kendi ölümünü kişisel olarak düşünmez.
Kendi imkânlarını ciddiye almaz.
Gündelik meşguliyetlerle derin soruları örter.
Dedikodu, merak ve oyalanma içinde kaybolur.
Kendi varlığını başkalarının cümleleriyle anlar.
| Otantik Olmayan Yaşam | Otantik Yaşam |
|---|---|
| Herkes gibi yaşamak | Kendi imkânlarını sahiplenmek |
| Ölümü ertelemek | Ölümü varoluşsal biçimde duymak |
| Kaygıdan kaçmak | Kaygının çağrısını duymak |
| Sorumluluğu dağıtmak | Kendi varlığını üstlenmek |
| Oyalanmak | Uyanmak |
Heidegger’in amacı insanı suçlamak değil; insanın kendi varlığını nasıl unuttuğunu göstermektir.
Dasein Ve Zaman Arasındaki Bağ Nedir
Dasein’ın varlığı temelde zamansaldır. Heidegger’e göre zaman, dışarıda akan basit bir çizgi değildir. Zaman, insan varoluşunun iç yapısıdır. Dasein geçmişten gelir, şimdide bulunur ve geleceğe doğru kendini tasarlar.
İnsan geçmişini taşır.
Şimdide dünyayla meşgul olur.
Geleceğe doğru imkânlarını yaşar.
Ve bütün bu yapının en uç sınırında ölüm vardır.
Dasein, zaman içinde bulunmaz yalnızca; Dasein’ın varlığı zamanla örülüdür.| Zaman Boyutu | Dasein Açısından Anlamı |
|---|---|
| Geçmiş | Atılmışlık, miras, olmuşluk |
| Şimdi | Dünya içinde meşguliyet |
| Gelecek | İmkân, tasarı, ölüm bilinci |
Heidegger için gelecek özellikle önemlidir. Çünkü Dasein, kendisini imkânlara doğru açarak yaşar. Fakat geleceğin en kesin imkânı ölümdür. Bu yüzden ölüm bilinci, Dasein’ın zamanını sahici hale getirir.
Zamanı yalnızca saatle ölçmek, Heidegger’e göre insan varoluşunun derinliğini kaçırır. İnsan için zaman, yaşanan, taşınan, beklenen, ertelenen, sahiplenilen ve sonlulukla sınırlanan bir varoluş ufkudur.
Dasein Ve Anlama Arasındaki İlişki Nedir
Dasein, dünyayı daima bir anlam ufku içinde yaşar. Heidegger’e göre insan, var olanlarla nötr ve boş biçimde karşılaşmaz. İnsan dünyayı yorumlar, anlar, kullanır, adlandırır ve kendi varoluşu içinde anlamlandırır.
Bu nedenle Dasein, anlayan varlıktır. Fakat burada anlama, yalnızca zihinsel bilgi değildir. İnsan dünyayı önce yaşayarak anlar.
Bir anne çocuğunun ağlamasını sadece ses olarak duymaz; ihtiyaç, korku veya çağrı olarak anlar.
Bir usta aleti sadece nesne olarak görmez; iş imkânı olarak anlar.
Bir yolcu istasyonu sadece bina olarak görmez; gidiş, bekleyiş veya kavuşma yeri olarak yaşar.
Dasein’ın dünyası, anlamlarla açılan bir dünyadır.Anlama şunları içerir:
Dünyayı yorumlama.
Kendi imkânlarını fark etme.
Başka insanlarla anlam paylaşma.
Geçmişi taşıma.
Geleceği tasarlama.
Kendi varlığını sorabilme.
Dasein’ın varlığı, anlamdan koparılamaz. Çünkü insan, dünyada yalnızca bulunmaz; dünyayı anlamlı bir bütün olarak yaşar.
Vicdanın Çağrısı Dasein’ı Nasıl Uyandırır
Heidegger’de vicdanın çağrısı, Dasein’ı “onlar” dünyasından çekip kendi otantik varoluşuna çağıran sessiz bir sestir. Bu vicdan, sıradan ahlaki emirler veren bir ses değildir. Daha derin bir varoluşsal çağrıdır.
Vicdan şunu söylemez sadece: “Şunu yap, bunu yapma.”
Vicdan daha derinden şunu fısıldar: “Kendi varlığını unutma.”
Vicdanın çağrısı, Dasein’ı kendi en kişisel imkânlarına döndürür.Bu çağrı:
Gürültülü değildir.
Kalabalığın sesi gibi konuşmaz.
İnsanı kendi içine döndürür.
Ölüm bilincini hatırlatır.
Sorumluluğu başkalarına dağıtmayı engeller.
Otantik yaşama çağırır.
Vicdanın çağrısını duyan Dasein, hayatını yeniden sorar: Ben gerçekten kendi hayatımı mı yaşıyorum
Yoksa “onlar”ın bana verdiği ortalama hayatı mı sürdürüyorum Bu soru, Heidegger için otantik uyanışın başlangıcıdır.
Kararlılık Dasein İçin Ne Demektir
Kararlılık, Dasein’ın kendi varoluşunu otantik biçimde üstlenmesidir. İnsan kaygı, ölüm bilinci ve vicdanın çağrısı sayesinde kendi hayatının ciddiyetini fark eder. Bu fark ediş onu daha sahici bir yaşama yöneltebilir.
Kararlılık, kör bir inat değildir. Kararlılık, insanın kendi faniliğini, atılmışlığını ve imkânlarını bilerek yaşamını sahiplenmesidir.
Kararlı Dasein, kalabalığın içinde kaybolmadan kendi varlığını üstlenir.Kararlılık şunları içerir:
Ölümden kaçmamak.
Zamanın sınırlı olduğunu bilmek.
Kendi imkânlarını sahiplenmek.
Sorumluluğu “onlar”a bırakmamak.
Geçmişini inkâr etmeden geleceğe açılmak.
Dünyada daha uyanık bulunmak.
Heidegger’de kararlılık, insanı dünyadan koparmaz. İnsan yine işinde, ilişkilerinde, ailesinde, toplumunda ve gündelik hayatında bulunur. Fakat artık daha sahici, daha uyanık ve daha sahiplenmiş biçimde bulunur.
Dasein Neden Modern İnsan İçin Hâlâ Önemlidir
Dasein kavramı bugün hâlâ çok önemlidir. Çünkü modern insan hız, teknoloji, performans, sosyal medya, tüketim, gündelik telaş ve sürekli meşguliyet içinde kendi varlığını unutma tehlikesiyle karşı karşıyadır.
İnsan sürekli bir şeyler yapar; fakat ne için yaptığını unutabilir.
Sürekli iletişim kurar; fakat gerçekten konuşmayabilir.
Sürekli bilgi tüketir; fakat düşünmeyebilir.
Sürekli görünür olur; fakat kendine yabancılaşabilir.
Sürekli yaşar gibi görünür; fakat kendi varlığını sormayabilir.
Heidegger’in Dasein kavramı modern insana şunu sorar: Gerçekten kendi hayatını mı yaşıyorsun Bugünün insanı için Dasein şu uyarıları taşır:
Meşguliyet varoluş değildir.
Görünürlük otantiklik değildir.
Bilgi yığını düşünme değildir.
Hız, anlam değildir.
Kalabalık, sahici birliktelik değildir.
Ölümü unutmak, hayatı derinleştirmez.
Dasein kavramı, insanı kendi varlığını yeniden sormaya çağırır.
Dasein Kavramı İnsana Ne Öğretir
Dasein kavramı insana çok derin bir ders verir: İnsan, kendisini hazır tanımlara bırakamayacak kadar açık, derin ve zamansal bir varlıktır.
İnsan yalnızca mesleği değildir.
Yalnızca adı değildir.
Yalnızca bedeni değildir.
Yalnızca geçmişi değildir.
Yalnızca toplumun ona verdiği rol değildir.
İnsan, bütün bunların içinde kendi varoluşunu anlayabilen ve sahiplenebilen Dasein’dır.
Heidegger’in Dasein düşüncesi, insanı kendi hayatının derinliğine geri çağırır.Dasein bize şunları öğretir:
Kendi varlığını sor.
Dünyada nasıl bulunduğunu fark et.
Kaygıdan tamamen kaçma.
Ölümünü unutma.
Zamanını sahiplen.
“Onlar”ın içinde kaybolma.
Kendi imkânlarını ciddiye al.
Hayatını otantik biçimde üstlen.
Bu öğreti kolay bir mutluluk vaat etmez. Fakat insana daha sahici, daha uyanık ve daha derin bir yaşama kapısı açar.
Son Söz Dasein, İnsanın Varlık İçindeki Uyanışı Mıdır
Martin Heidegger’e göre Dasein, insanı sıradan tanımların çok ötesinde düşünmeye çağıran büyük bir felsefi kavramdır. İnsan yalnızca düşünen, çalışan, konuşan, tüketen, isteyen veya topluma karışan bir varlık değildir. İnsan, kendi varlığını sorabilen; dünyada bulunduğunu fark edebilen; ölümünü bilen; kaygıyla sarsılan; zamana açılan; geçmişini taşıyan; geleceğe yönelen ve kendi hayatını otantik biçimde sahiplenme imkânı bulunan varlıktır.
Dasein, insanın dünyaya dışarıdan bakan bir seyirci olmadığını gösterir. İnsan zaten dünyanın içindedir. Araçlarla, yollarla, evlerle, dille, başkalarıyla, hatıralarla, korkularla, umutlarla, ölümle ve zamanla örülmüş bir anlam alanında yaşar. Bu yüzden insanın varlığı, tek başına bir nesne gibi açıklanamaz. İnsan, dünyasıyla birlikte anlaşılır.
Heidegger’in Dasein kavramı bize en derin soruyu bırakır: Ben gerçekten kendi varlığımı sahipleniyor muyum, yoksa “onlar”ın ortalama dünyasında kendimi unutuyor muyum Kaygı bu unutmayı sarsar. Ölüm bu hayatın sınırlı olduğunu hatırlatır. Vicdan insanı kendi imkânlarına çağırır. Zaman, insanın geçmişten gelip geleceğe açılarak şimdide kendi varlığını kurduğunu gösterir. Otantiklik ise insanın bu çağrıyı duyup kendi hayatını daha sahici biçimde üstlenmesidir.
Dasein, insanın en büyük ağırlığı ve en büyük imkânıdır. Çünkü insan yalnızca var değildir; var olduğunu anlayabilir. Yalnızca yaşamakla kalmaz; nasıl yaşadığını sorabilir. Yalnızca ölüme gitmez; ölüm bilinciyle hayatını daha derin sahiplenebilir.
