En‘âm Suresi 64. Ayette “De ki: Sizi Ondan da Her Türlü Sıkıntıdan da Allah Kurtarır; Sonra Siz Yine O’na Ortak Koşarsınız” İfadesi Ne Anlama Gelir 
En‘âm Suresi 64. ayet, bir önceki ayetteki çaresizlik, dua, kurtuluş ve şükür sözü temasını tamamlar.
En‘âm 63’te insan:
“Bizi bundan kurtarırsan mutlaka şükredenlerden olacağız.”
diyordu.
Şimdi ise ayet çok sarsıcı bir insan zaafını gösterir:
Allah kurtarır; insan yine unutabilir.
Yani sorun sadece tehlikede kime yöneldiğimiz değildir.
Asıl imtihan, tehlike geçtikten sonra da aynı hakikate sadık kalabilmektir.
“Sizi Ondan da Her Türlü Sıkıntıdan da Allah Kurtarır” Ne Demektir
Bu ifade, insanın kriz anındaki nihai güvenini Allah’a yöneltir.Karada veya denizde olabilir.
Hastalık olabilir.
Korku olabilir.
Çaresizlik olabilir.
Ayetin mesajı şudur:
Kurtuluşun nihai kaynağı Allah’tır.
İnsan sebeplere başvurur ama sebepler Allah’tan bağımsız mutlak güçler değildir.
“Her Türlü Sıkıntı” İfadesi Neyi Kapsar
Bu ifade oldukça geniştir.Fiziksel tehlike.
Ekonomik darlık.
Hastalık.
Yalnızlık.
Korku.
Belirsizlik.
İnsanın kendisini çıkışsız hissettiği pek çok durum bu anlam alanına girebilir.
Ayet, Allah’ın yardımını yalnız tek bir felaket türüyle sınırlandırmaz.
İnsan Neden Tehlikede Allah’a Daha Çok Yönelir
Çünkü kriz, insanın güç yanılsamasını kırar.Normal zamanda kişi:
parasına,
bilgisine,
çevresine,
planlarına
güvenebilir.
Ama bunların yetmediği bir anda insan kendi sınırlılığını daha açık görür.
Bu yüzden dua daha samimi hâle gelebilir.
“Sonra Siz Yine O’na Ortak Koşarsınız” İfadesi Neden Bu Kadar Serttir
Çünkü burada unutkanlığın çok daha derin bir biçimi eleştirilir.İnsan tehlikede Allah’a yönelir.
Kurtulunca yeniden başka güçlere mutlak anlam yüklemeye başlayabilir.
Yani kriz anında fark ettiği tevhid bilincini rahatlıkta kaybedebilir.
Ayet bu çelişkiye dikkat çeker.
Şirk Burada Sadece Putlara Tapmak mıdır
Doğrudan bağlamda Allah’a ortak koşmak söz konusudur.Fakat daha geniş ahlaki ders olarak insanın;
paraya,
güce,
statüye,
kişilere
mutlak güven yüklemesi de tevhid bilincini zedeleyebilecek bir yönelim olarak düşünülebilir.
Ancak her bağımlılık veya sevgiye doğrudan “şirk” etiketi yapıştırmak doğru olmaz; kavramı bağlamında kullanmak gerekir.
İnsan Kurtulduktan Sonra Neden Eski Hâline Döner
Çünkü acı azalır.Tehlike geçer.
Gündelik hayat yeniden başlar.
Kriz anındaki yoğun farkındalık da zamanla söner.
İnsan tekrar:
“Ben hallederim.”
“Ben kontrol ederim.”
duygusuna dönebilir.
Bu yüzden hatırlamak, şükrün temel parçalarından biridir.
Kriz İnsanı Kalıcı Olarak Değiştirir mi
Her zaman değil.Bir kriz insanı sarsabilir.
Ama bu sarsıntı üzerinde düşünülmezse etkisi geçici olabilir.
İnsan kısa süreliğine farklı davranır, sonra eski alışkanlıklarına döner.
Bu yüzden yaşanan olay kadar, ondan sonra yapılan iç muhasebe de önemlidir.
Şükür Neden Kurtuluştan Sonra Daha Zordur
Çünkü ihtiyaç hissi azalır.Tehlikedeyken insan nimeti çok net görür.
Kurtulduktan sonra ise kısa sürede alışır.
Sağlık geri gelir.
Rahatlık geri gelir.
Ve nimet yeniden sıradanlaşır.
İşte gerçek şükür, nimet sıradanlaştığında da onu unutmamaktır.
İnsan Allah’ı Sadece Sıkıntıda Hatırlarsa Ne Olur
İlişki tek taraflı bir ihtiyaç ilişkisine dönüşebilir.İnsan Allah’a sadece:
“Beni kurtar.”
demek için yönelir.
Ama rahatlıkta:
şükür,
ibadet,
ahlak,
sadakat
unutulursa bu yöneliş eksik kalır.
Ayet, Allah’ı sadece “acil durumda aranacak güç” olarak görmemeyi öğretir.
Bu Ayet Dua Anlayışımızı Nasıl Düzeltir
Dua sadece problem çözme aracı değildir.Dua aynı zamanda kulluk, yakınlık ve teslimiyettir.
İnsan sadece dara düşünce değil, iyi zamanlarında da Allah’a yönelmelidir.
Gerçek bağ, yalnız ihtiyaç anında değil bolluk zamanında da devam eder.
“Allah Kurtarır” Demek Tedbiri Bırakmak mıdır
Hayır.İnsan tedbir almalıdır.
Doktora gider.
Kurtarma ekiplerinden yardım ister.
Borç planı yapar.
Güvenlik önlemi alır.
Bunlar sebeplerdir.
Tevhid, sebepleri reddetmek değil; onları nihai güç hâline getirmemektir.
İnsan Sebepler ile Allah Arasında Nasıl Denge Kurmalıdır
Şöyle:Sebebi kullan.
Ama sebebe tapma.
Doktora güven.
Ama doktoru mutlak kurtarıcı görme.
Paranı yönet.
Ama parayı hayatın nihai güvencesi sanma.
İnsanlardan yardım al.
Ama kalbinin nihai dayanağını Allah’ta tut.
Bu denge çok önemlidir.
Bu Ayet İnsanın Unutkanlığı Hakkında Ne Söyler
İnsanın büyük sorunlarından biri, yaşadığı güçlü deneyimleri zamanla unutmasıdır.Bir hastalık sırasında verdiği sözleri.
Bir kazadan kurtulduğunda hissettiklerini.
Bir kayıp anında fark ettiği öncelikleri.
Hayat normale dönünce bunlar silinebilir.
Bu nedenle manevi hayat biraz da hatırlama disiplinidir.
En‘âm 63 ve 64 Birlikte Nasıl Okunmalıdır
En‘âm 63:“Bizi kurtarırsan şükredeceğiz.”
En‘âm 64:
“Allah kurtarır; sonra yine ortak koşarsınız.”
Bu iki ayet birlikte insan psikolojisinin çok çarpıcı bir döngüsünü gösterir:
Tehlike → Dua → Söz → Kurtuluş → Rahatlık → Unutma.
Ayet bu döngüyü kırmaya çağırır.
Kurtuluşun Ardından Ne Yapmak Gerekir
Önce şükretmek.Sonra verilen sözleri hatırlamak.
Yaşam tarzında gerçek bir değişiklik yapmak.
Kurtuluş seni daha:
merhametli,
dürüst,
tevazulu,
sorumlu
birine dönüştürmeli.
Yoksa kriz geçmiştir ama anlamı kaybolmuştur.
Bu Ayet Manevi Vefasızlığı mı Eleştiriyor
Evet, bu açıdan okunabilir.İnsan en zor anında Allah’a yönelip kurtulduktan sonra O’nu unutursa büyük bir tutarsızlık oluşur.
Bu sadece unutkanlık değil, sadakat sorunu hâline gelir.
Şükür biraz da vefadır:
Karanlıkta kimi çağırdığını aydınlıkta unutmamak.
İnsan Kendi Hayatında Bu Ayeti Nasıl Uygulayabilir
Geçmişte yaşadığı zor dönemleri hatırlayabilir.Şunu sorabilir:
O gün ne için dua etmiştim?
Ne söz vermiştim?
Kurtulduktan sonra neyi değiştirdim?
Yoksa tamamen eski hâlime mi döndüm?
Bu sorular çok güçlü bir öz muhasebe olabilir.
Bu Ayetin Günümüz İnsanına En Büyük Mesajı Nedir
Belki de şu:Krizde öğrendiğin hakikati rahatlıkta kaybetme.
En zor zamanında neyin gerçekten önemli olduğunu fark ettiysen, iyi zamanlarında da bunu koru.
Çünkü insanın karakteri yalnız nasıl dua ettiğinde değil, duası kabul olduktan sonra nasıl yaşadığında da görünür.
En‘âm Suresi 64. Ayet Bize Bugün Ne Söylüyor
En‘âm Suresi 64. ayet, insanın çok tanıdık bir davranışını ortaya çıkarır:Tehlikede verdiği sözü rahatlıkta unutmak.
Bir insan hastalandığında:
“Yeter ki iyileşeyim, hayatımı değiştireceğim.”
der.
Büyük bir sıkıntıya girdiğinde:
“Buradan çıkarsam artık aynı insan olmayacağım.”
der.
Bir tehlikeden kurtulduğunda:
“Bundan sonra her şeyin kıymetini bileceğim.”
der.
Sonra zaman geçer.
Ve insan eski hâline dönebilir.
İşte ayet tam olarak bu unutkanlığı sarsar.
Mesele sadece Allah’ın seni kurtarması değildir.
Asıl mesele şudur:
Kurtulduktan sonra sen kime dönüştün?
Daha şükreden biri misin?
Daha merhametli?
Daha dürüst?
Daha az kibirli?
Yoksa sadece korkun geçti mi?
Bu çok büyük farktır.
Çünkü kriz insanı kısa süreliğine değiştirebilir.
Ama gerçek dönüş, tehlike geçtikten sonra da devam eden dönüşümdür.
Ayet aynı zamanda modern insanın yeni “güven tanrılarını” da düşündürür:
para,
teknoloji,
makam,
şöhret,
bağlantılar.
Bunların hepsi faydalı araçlar olabilir.
Ama hiçbiri mutlak değildir.
Bugün vardır.
Yarın olmayabilir.
Bu yüzden tevhid, sadece putlara tapmamak değildir.
Aynı zamanda hiçbir yaratılmış gücü Allah’ın yerine koymamaktır.
Ve belki En‘âm 64’ün bugün için en güçlü cümlesi şudur:
İnsan karanlıkta Allah’a dönüp aydınlıkta başka şeyleri mutlaklaştırıyorsa, kurtuluşu yaşamış ama tevhidin dersini henüz tamamlamamıştır; gerçek şükür, tehlike geçtikten sonra da kime borçlu olduğunu unutmamaktır.
