En‘âm Suresi 50. Ayette “De ki: Ben Size ‘Allah’ın Hazineleri Benim Yanımdadır’ Demiyorum; Gaybı da Bilmem. Size ‘Ben Bir Meleğim’ de Demiyorum. Ben Yalnızca Bana Vahyedilene Uyarım. De ki: Kör ile Gören Bir Olur mu? Hiç Düşünmez misiniz?” İfadesi Ne Anlama Gelir 
En‘âm Suresi 50. ayet, peygamberlik hakkında yanlış beklentileri çok açık biçimde düzeltir.
İnsanlar bir peygamberden bazen olağanüstü şeyler bekleyebilir:
Sınırsız servet.
Her bilinmeyeni bilmek.
İnsanüstü bir varlık olmak.
İstediği anda mucize göstermek.
Ayet ise Hz. Muhammed’e bunların hiçbirini kendisine nispet etmemesini emreder.
Peygamber:
Allah değildir.
Melek değildir.
Gaybın bağımsız sahibi değildir.
Allah’ın hazinelerine sahip değildir.
Onun temel niteliği şudur:
“Ben yalnızca bana vahyedilene uyarım.”
“Allah’ın Hazineleri Benim Yanımdadır Demiyorum” Ne Anlama Gelir
Bu ifade peygamberin sınırsız maddi ve kozmik güce sahip olmadığını açıkça belirtir.Allah’ın hazineleri ifadesi;
rızık,
nimet,
kudret,
imkân
ve yaratılışın bütün kaynaklarını çağrıştırır.
Hz. Muhammed bunların sahibi değildir.
Yani peygamberlik, sınırsız servet ve kudret sahipliği değildir.
İnsanlar Neden Peygamberden Zenginlik ve Olağanüstü Güç Bekleyebilir
Çünkü insanlar çoğu zaman büyüklüğü maddi güçle ölçer.“Eğer gerçekten Allah’ın elçisiyse neden çok zengin değil?”
“Niçin istediği her şeyi hemen yapamıyor?”
gibi sorular sorabilirler.
Kur’an ise ölçüyü değiştirir:
Peygamberin değeri servetinden değil, taşıdığı vahiyden gelir.
“Gaybı Bilmem” İfadesi Ne Demektir
Gayb, insanın doğrudan bilgi alanının dışında bulunan gerçeklikleri ifade eder.Geleceğin bütün ayrıntıları.
İnsanların iç dünyaları.
Ahiretin ayrıntıları.
Görünmeyen âlem.
Hz. Muhammed bunları kendi bağımsız yeteneğiyle bilmez.
Kur’an’a göre gaybın asıl bilgisi Allah’a aittir.
Peygamber Hiç Gayb Bilgisi Almaz mı
Allah dilediği gayb bilgisini vahiy yoluyla peygamberine bildirebilir.Bu önemli bir ayrımdır.
Peygamber:
Kendi başına gaybı bilen değildir.
Ama Allah’ın bildirdiğini bilebilir.
Dolayısıyla:
Bağımsız gayb bilgisi
ile
vahiy yoluyla bildirilen gayb bilgisi
birbirinden ayrılmalıdır.
Bu Ayet Geleceği Kesin Bildiğini İddia Edenlere Ne Söyler
Çok ciddi bir sınır koyar.Eğer peygamber bile:
“Gaybı bilmem.”
diyorsa, sıradan bir insanın:
“Ben geleceği kesin biliyorum.”
“Şu tarihte kesin şu olacak.”
gibi mutlak iddialarda bulunması çok daha dikkatle değerlendirilmelidir.
İnsan tahmin yapabilir.
Ama tahmin ile gayb bilgisi iddiası aynı şey değildir.
“Size Ben Bir Meleğim Demiyorum” Neden Söyleniyor
Çünkü peygamber insandır.Yer.
İçer.
Yorulur.
Üzülür.
Sevinir.
Aile hayatı vardır.
Bu insanilik peygamberliğin eksikliği değildir.
Tam tersine insanlara örnek olabilmesinin temelidir.
İnsanlara gönderilen elçinin insan olması, yaşanabilir bir örneklik oluşturur.
Peygamberin İnsan Olması Neden Önemlidir
Çünkü insanlar onun hayatına bakıp:“Bu uygulanabilir.”
diyebilir.
Eğer peygamber melek olsaydı:
“Biz insanız, onun yaptığını yapamayız.”
denebilirdi.
İnsan peygamber;
sabır,
adalet,
merhamet,
ibadet
gibi değerleri insan şartları içinde yaşar.
Bu yüzden örnektir.
Bu Ayet Peygamberi Küçültüyor mu
Hayır.Tam tersine onun gerçek makamını doğru biçimde belirliyor.
Peygamberi yüceltmek, onu ilahlaştırmak değildir.
Onun değeri:
Allah’ın elçisi olması,
vahyi taşıması,
vahye uyması
ve onu insanlara ulaştırmasıdır.
Gerçek saygı, peygambere Allah’a ait özellikler yüklemek değildir.
“Ben Yalnızca Bana Vahyedilene Uyarım” Ne Anlama Gelir
Bu, peygamberliğin merkezidir.Hz. Muhammed mesajın sahibi değildir.
Kaynağı değildir.
Kendi keyfine göre din üretmez.
Onun görevi:
Vahyi almak ve ona uymaktır.
Bu ifade peygamberin bile vahyin üzerinde olmadığını gösterir.
Peygamber de Vahye Uymak Zorunda mı
Evet.Bu çok önemli bir ilkedir.
Peygamber sadece başkalarına:
“Siz uyun.”
deyip kendisini bunun dışında tutmaz.
Önce kendisi uyar.
Bu, liderlik açısından da güçlü bir ahlaki ölçüdür:
Gerçek önder, başkalarına koyduğu ilkenin üzerinde değildir.
Bu Ayet Dini Otoritenin Sınırlarını Nasıl Belirler
Şunu öğretir:Hiçbir din insanı;
Allah gibi mutlak,
yanılmaz,
gaybın bağımsız sahibi
gibi sunulmamalıdır.
Alim saygındır.
Öğretmen değerlidir.
Ama hiçbir insan ilahî otoritenin yerine geçmez.
İnsan sözü ile vahiy sözü birbirinden ayrılmalıdır.
“Kör ile Gören Bir Olur mu?” Sorusu Ne Anlama Gelir
Burada fiziksel görme engeli değil, manevi bir benzetme vardır.“Gören” kişi:
hakikati fark eden,
delili değerlendiren,
vahyin ışığında yön bulan
kişiyi temsil eder.
“Kör” ise hakikate kapanmayı anlatır.
Bu mecaz fiziksel körlüğü değersizleştirmek için kullanılmamalıdır.
Manevi Körlük Ne Demektir
İnsan gözleriyle dünyayı görebilir ama anlamını göremeyebilir.Delili görür ama dikkate almaz.
Haksızlığı görür ama çıkarı için susar.
Kendi hatasını görmez.
İşte manevi körlük, görme organının değil, değerlendirme yetisinin kapanmasıdır.
“Kör ile Gören Bir Olur mu?” Neden Bir Soru Şeklindedir
Çünkü insanın kendisinin düşünmesi istenir.Kur’an doğrudan:
“Düşün.”
der.
Yani cevap hazır olsa bile insan zihinsel olarak sürece katılır.
Hakikati gören ile görmezden gelenin aynı sonuçlara ulaşması beklenemez.
Bilgi ve farkındalık sorumluluk doğurur.
“Hiç Düşünmez misiniz?” İfadesi Neden Çok Önemlidir
Çünkü Kur’an imanı düşüncenin karşısına koymaz.Tam tersine sık sık:
düşünmeye,
akletmeye,
karşılaştırmaya,
ibret almaya
çağırır.
Burada da peygamberlik hakkında yanlış beklentiler düzeltildikten sonra:
“Şimdi düşünün.”
denir.
En‘âm 49 ve 50 Birlikte Nasıl Okunmalıdır
En‘âm 49’da:Ayetleri yalanlayanların sonuçla karşılaşacağı
bildirilmişti.
En‘âm 50’de ise peygamberin gerçekte ne olduğu açıklanır:
O, Allah değildir.
Gaybın bağımsız sahibi değildir.
Melek değildir.
Vahye uyan elçidir.
Yani reddedilen mesajın taşıyıcısı doğru konumuna yerleştirilir.
Bu Ayet Peygamber Sevgisi Hakkında Ne Öğretir
Peygamber sevgisi ölçülü olmalıdır.Onu sevmek.
Saygı göstermek.
Sünnetini öğrenmek.
Mesajını önemsemek.
Bunlar İslam geleneğinde merkezi değerlerdir.
Ama sevgi, peygambere ilahî özellikler yükleme noktasına taşınmamalıdır.
Tevhid sınırı korunmalıdır.
Bu Ayetin Günümüz İnsanına En Büyük Mesajı Nedir
Belki de şu:İnsanları olduklarından daha büyük veya daha küçük görme.
Bir lidere sınırsız güç yükleme.
Bir din adamını yanılmaz sanma.
Bir uzmanın her şeyi bildiğini düşünme.
Bir insanı kutsallaştırma.
Her insanın sınırı vardır.
Gerçek olgunluk, bir insanın değerini kabul ederken sınırlarını da bilmektir.
En‘âm Suresi 50. Ayet Bize Bugün Ne Söylüyor
En‘âm Suresi 50. ayet, din tarihinde sürekli ortaya çıkabilecek çok önemli bir tehlikeyi önler:İnsan ile ilah arasındaki sınırın bulanıklaşması.
Hz. Muhammed’e açıkça söyletilir:
“Allah’ın hazineleri benim yanımda demiyorum.”
Yani sınırsız imkân sahibi değilim.
“Gaybı bilmiyorum.”
Yani Allah’ın bildirdiği dışında görünmeyenin bağımsız sahibi değilim.
“Ben meleğim demiyorum.”
Yani insanım.
Ve sonra peygamberliğin özü gelir:
“Ben yalnızca bana vahyedilene uyarım.”
Bu cümle olağanüstü derecede önemlidir.
Çünkü peygamberi küçültmez.
Tam tersine onu doğru yere koyar.
Onu Allah’ın rakibi hâline getirmez.
Allah’ın elçisi olarak yüceltir.
Bu aynı zamanda bütün dinî otoriteler için güçlü bir sınırdır.
Bir alim ne kadar büyük olursa olsun insandır.
Bir şeyh insandır.
Bir öğretmen insandır.
Bir lider insandır.
Hiçbiri Allah değildir.
Hiçbiri kendi başına gaybı bilmez.
Hiçbirinin sözü vahyin üzerinde değildir.
Bu ayrım kaybolursa din, Allah’a kulluktan çıkıp insanlara kör bağlılığa dönüşebilir.
Ayetin sonunda:
“Kör ile gören bir olur mu?”
diye sorulması da tam burada anlam kazanır.
Görmek yalnız gözle değildir.
Gerçek görmek:
Sınırı görmek.
Kimin Allah, kimin kul olduğunu görmek.
Vahiy ile insan yorumunu ayırabilmek.
Sevgi ile ilahlaştırma arasındaki farkı görebilmektir.
Ve ardından son soru gelir:
“Hiç düşünmez misiniz?”
Belki de En‘âm 50’nin bugün için en güçlü cümlesi şudur:
Peygamberi gerçekten yüceltmek, ona Allah’a ait özellikler vermek değil; onun yaptığı gibi vahye teslim olmak ve kul ile Rab arasındaki sınırı asla kaybetmemektir.
