En‘âm Suresi 160. Ayette “Kim Bir İyilikle Gelirse Ona On Katı Vardır; Kim Bir Kötülükle Gelirse Ancak Onun Misliyle Cezalandırılır ve Onlara Haksızlık Edilmez” İfadesi Ne Anlama Gelir 
En‘âm Suresi 160. ayet, bir önceki ayette:
dinlerini parçalayanların,
gruplara ayrılanların,
nihai hükmünün Allah’a bırakılmasının
ardından gelir.
Şimdi hesap gününün temel ölçülerinden biri açıklanır:
İyilik katlanır.
Kötülük ise katlanarak cezalandırılmaz.
Bir iyilik için en az:
on kat karşılık
bildirilirken, bir kötülüğün karşılığının yalnız kendi misli olduğu söylenir.
Ve ayet şu güçlü ifadeyle biter:
“Onlara haksızlık edilmez.”
Bu ayet, ilahî adalet ile ilahî rahmetin aynı anda nasıl işleyebileceğini gösteren en dikkat çekici ayetlerden biridir.
“Kim Bir İyilikle Gelirse” Ne Demektir
Buradaki iyilik, Kur’an dilinde hasene kavramıyla ifade edilir.Bu:
iman,
ibadet,
adalet,
merhamet,
sadaka,
dürüstlük
gibi Allah’ın razı olduğu davranışları kapsayabilir.
“Gelmek” ifadesi ise insanın o amelle Allah’ın huzuruna çıkmasını düşündürür.
İyiliğin “On Katı” Ne Anlama Gelir
Ayet en temel karşılığın on kat olduğunu bildirir.Yani bir iyilik:
sadece bire bir karşılanmaz.
Allah’ın rahmetiyle daha fazla karşılık görür.
Kur’an’ın başka ayetlerinde iyiliğin daha da fazla katlanabileceği anlatılır.
Bu yüzden “on kat”, bir üst sınır değil, güçlü bir asgari rahmet ölçüsü olarak anlaşılmıştır.
Neden İyilik Kötülükten Daha Fazla Karşılık Görüyor
Çünkü ilahî hesap yalnız mekanik eşitlik değildir.Rahmet boyutu vardır.
Bir kötülük bire bir karşılık görürken, iyilik büyütülür.
Bu, Allah’ın kullarına rahmetinin cezalandırma isteğinden daha geniş olduğunu düşündürür.
Yani sistem insanın aleyhine değil, dönüş ve iyilik lehine açıktır.
Her İyilik Otomatik Olarak Aynı Değerde midir
Hayır.Bir iyiliğin değeri:
niyete,
samimiyete,
fedakârlığa,
şartlara
göre değişebilir.
İki kişi aynı miktarda yardım yapabilir.
Ama biri büyük bir fedakârlıkla, diğeri gösteriş için yapmış olabilir.
Bu nedenle dışarıdan aynı görünen iki amel Allah katında aynı değerde olmak zorunda değildir.
Niyet İyiliğin Karşılığını Etkiler mi
İslam geleneğinde evet.Çünkü amel sadece dış hareket değildir.
İnsanın:
neden yaptığı,
kimin için yaptığı,
ne amaçladığı
da önemlidir.
Samimi bir iyilik ile gösteriş amacıyla yapılan davranış arasında fark olabilir.
“Kim Bir Kötülükle Gelirse Ancak Onun Misliyle Cezalandırılır” Ne Demektir
Bu ifade ilahî adaletin sınırını gösterir.Kötülük:
gereğinden fazla büyütülmez.
İnsan yaptığından fazlasıyla cezalandırılmaz.
Yani bir yanlışın karşılığı, adalet ölçüsünü aşmaz.
Bu, cezada orantılılık ilkesini hatırlatır.
Kötülüğün Karşılığının Katlanmaması Neden Önemlidir
Çünkü bu, Allah’ın kullarına zulmetmediğini gösterir.İnsanlar bazen cezada ölçüyü aşabilir.
Öfke intikama dönüşebilir.
Ama ayet ilahî hükmün böyle olmadığını bildirir.
Kötülük kadar karşılık vardır.
Daha fazlası yoktur.
Peki Kötülüğün Etkisi Büyükse Ceza Nasıl Değerlendirilir
“Misli” ifadesi sadece görünür hareketin sayısı şeklinde anlaşılmamalıdır.Bir kötülüğün:
zararı,
kasıtı,
sürekliliği,
başkalarına etkisi
de değerlendirme içinde olabilir.
Bir kişinin binlerce insanı etkileyen bilinçli bir kötülüğü ile küçük ve geçici bir hata aynı ağırlıkta olmayabilir.
Nihai ölçüyü Allah bilir.
Günah İşleyen Herkes Mutlaka Cezalandırılır mı
Hayır.Çünkü İslam’da:
tövbe,
bağışlanma,
Allah’ın rahmeti
vardır.
Ayet cezanın adalet sınırını açıklar.
Ama bu, Allah’ın hiçbir günahı bağışlamayacağı anlamına gelmez.
Samimi tövbe, kötülüğün akıbetini değiştirebilir.
Tövbe Edilen Günahın Durumu Ne Olur
Kur’an’ın genel öğretisinde samimi tövbe:günahın bağışlanmasına,
hatta bazı durumlarda kötülüklerin iyiliğe çevrilmesine
kapı açabilir.
Bu, En‘âm 160’ın rahmet anlayışıyla da uyumludur.
Allah’ın adaleti vardır.
Ama rahmet kapısı da açıktır.
“Onlara Haksızlık Edilmez” Ne Demektir
Bu cümle ayetin temel güvencesidir.Hiç kimse:
işlemediği suçtan,
hak etmediği cezadan,
eksik değerlendirmeden
dolayı haksızlığa uğramaz.
Allah’ın hesabı tam bilgiye dayanır.
İnsanın gizlediğini de, başkasının bilmediğini de bilir.
İlâhî Adalet İnsan Adaletinden Nasıl Farklıdır
İnsan:delili kaçırabilir,
niyeti bilemez,
yanlış kişiyi suçlayabilir.
Allah ise:
niyeti,
şartları,
sonucu,
gerçek sorumluluğu
bilir.
Bu nedenle ilahî adalet eksik dosyayla karar veren bir insan mahkemesine benzemez.
Bu Ayet İnsanlara İyilik Yapma Konusunda Nasıl Bir Umut Verir
Hiçbir iyiliğin kaybolmadığını hatırlatır.Küçük bir:
gülümseme,
yardım,
güzel söz,
merhamet
insanların gözünde önemsiz olabilir.
Ama Allah katında değersiz değildir.
Bu, görünmeyen iyilikleri devam ettirmek için büyük bir motivasyon olabilir.
Küçük Bir İyilik Gerçekten Büyük Karşılık Bulabilir mi
Evet.Çünkü ayet iyiliğin büyütüldüğünü açıkça bildirir.
İnsan bir davranışı küçük görebilir.
Ama o iyilik:
bir insanın gününü,
hayatını,
kararını
değiştirebilir.
Bu yüzden iyiliğin etkisini sadece ilk anda görülen sonuçla ölçmemek gerekir.
Bu Ayet Kötülüğe Karşı Umutsuzluğu Nasıl Engeller
İnsan geçmişte yanlışlar yapmış olabilir.Ama sistem sadece ceza üzerine kurulmamıştır.
İyilik yapabilir.
Tövbe edebilir.
Dönebilir.
Rahmete yönelebilir.
Bu nedenle insan:
“Artık çok geç.”
dememelidir.
İyiliğin kapısı açık kaldığı sürece dönüş imkânı vardır.
En‘âm 159 ve 160 Birlikte Nasıl Okunmalıdır
- ayette:
- ayette ise Allah’ın nasıl bir hesap ölçüsü kullandığının önemli bir yönü gösterilir:
Yani nihai hüküm, keyfî değil adalet ve rahmet üzerinedir.
Bu Ayet İnsan İlişkilerimize Nasıl Bir Ahlaki Ders Verebilir
İnsan bazen tam tersini yapar.Birinin bir iyiliğini çabuk unutur.
Bir hatasını ise yıllarca büyütür.
Ayet bize daha farklı bir ahlak düşündürür:
İyiliği büyüt.
Yanlışı ölçüsüzce büyütme.
Adaleti kaybetme.
Bu, insan ilişkilerinde çok kıymetli bir ölçüdür.
Bu Ayetin Günümüz İnsanına En Büyük Mesajı Nedir
Belki de şu:İyilik yaparken küçük görme; kötülük işlerken de önemsiz sanma.
Bir iyilik Allah katında büyüyebilir.
Bir kötülük de sorumluluk doğurur.
Ama Allah’ın hesabında:
fazladan zulüm yok,
eksik adalet yoktur.
Bu nedenle insan hem umutlu hem dikkatli yaşamalıdır.
En‘âm Suresi 160. Ayet Bize Bugün Ne Söylüyor
En‘âm Suresi 160. ayet, insanın Allah hakkındaki iki yanlış korkusunu aynı anda düzeltir.Birincisi:
“Benim yaptığım küçük iyiliğin ne önemi var?”
Ayet der ki:
Önemi var.
Üstelik karşılığı bire bir bile değildir.
İyilik büyütülür.
İkincisi:
“Allah beni yaptığımdan fazlasıyla cezalandırır mı?”
Ayet buna da cevap verir:
Hayır.
Kötülük ancak kendi misliyle karşılık görür.
Ve:
“Onlara haksızlık edilmez.”
Bu denge insanın Allah’a bakışını değiştirir.
Çünkü ilahî hesap, insanın bazen hayal ettiği gibi yalnızca hata arayan bir sistem değildir.
İyiliğe çok geniş bir alan açılmıştır.
Düşün:
Bir iyilik yapıyorsun.
Belki kimse görmüyor.
Belki teşekkür edilmiyor.
Belki karşılığını dünyada almıyorsun.
Ama ayet:
“Kaybolmadı.”
der.
Hatta büyütülür.
Buna karşılık bir yanlış yaptığında da Allah seni işlediğinden fazlasıyla cezalandırmaz.
Adalet bozulmaz.
Bu nedenle ayetin ruhunda hem:
ümit
hem:
sorumluluk
vardır.
İnsan iyiliği küçümsememeli.
Bir bardak su.
Bir yetimin gönlünü almak.
Bir insanın hakkını savunmak.
Bir kırgınlığı gidermek.
Kimsenin bilmediği bir sadaka.
Bunların hiçbiri Allah katında anlamsız değildir.
Aynı zamanda insan günahını da hafife almamalıdır.
Çünkü küçük görülen yanlışlar da karakter oluşturabilir.
Fakat hata yaptıysa ümitsiz de olmamalıdır.
Tövbe vardır.
Rahmet vardır.
Yeni iyilikler vardır.
Ve belki En‘âm 160’ın bugün için en güçlü cümlesi şudur:
Allah’ın adaletinde kötülük büyütülmez, fakat rahmetinde iyilik büyütülür. Bu yüzden insan ne yaptığı iyiliği küçümsemeli ne de hatası yüzünden umudunu kaybetmelidir; çünkü ilahî hesap zulüm üzerine değil, adaletin içinde taşan bir rahmet üzerine kuruludur.
