Bürûc Suresi 9. Ayette “Göklerin Ve Yerin Hükümranlığı Kendisine Ait Olan Allah’a” Buyrulması Ne Anlama Gelir Ve Hendek Sahiplerinin Geçici İktidarına Karşı İlahi Mülkün Hatırlatılması Gücün Gerçek Sahibi Açısından Nasıl Anlaşılmalıdır 
Bürûc Suresi 9. Ayette Ne Buyrulur
Bürûc Suresinin dokuzuncu ayetinde anlam olarak:
“Göklerin ve yerin hükümranlığı kendisine ait olan Allah’a... Allah her şeye şahittir.”
buyrulur.
Bu ayet aslında 8. ayette başlayan cümlenin devamıdır.
Müminlerin neden zulme uğradıkları anlatılmıştı:
Mutlak güç sahibi ve övgüye layık Allah’a iman ettikleri için.
Şimdi o Allah’ın kim olduğu daha da açıklanır:
Göklerin ve yerin mülkü O’na aittir.
Böylece hendek sahiplerinin dünyevi gücü:
çok daha büyük bir hükümranlık karşısında:
küçültülür.
“Mülkü’s-Semâvâti Ve’l-Ard” Ne Anlama Gelir
Ayetteki ifade:
“göklerin ve yerin mülkü/hükümranlığı kendisine ait olan”
anlamına gelir.
Buradaki “mülk” yalnız:
eşya sahipliği
demek değildir.
Aynı zamanda:
hükümranlık,
otorite,
egemenlik
ve tasarruf
anlamlarını taşır.
Yani Kur’an’ın teolojik iddiasına göre:
varlığın nihai sahibi ve hâkimi Allah’tır.
“Gökler Ve Yer” İfadesi Neden Kullanılır
Kur’an’da:
“gökler ve yer”
ifadesi çoğu zaman:
yaratılmış bütün düzeni
kuşatan geniş bir anlatımdır.
Sadece:
gökyüzü ve toprak
değil,
insanın içinde bulunduğu bütün varlık düzeni
kastedilir.
Bu nedenle ayet:
Allah’ın hükümranlığını:
belirli bir bölgeyle değil,
varlığın bütünüyle
ilişkilendirir.
Bu İfade Hendek Sahipleriyle Nasıl Bir Karşıtlık Kurar
Hendek sahipleri:
belki bir ülkeyi,
şehri,
orduyu
ve insanları
kontrol ediyordu.
Kimin yaşayacağına,
kimin cezalandırılacağına
karar verebilecek kadar güçlü görünüyorlardı.
Ama ayet bir anda ölçeği büyütür:
Gökler ve yer kimin?
Onların değil.
Böylece zalimin gücü:
mutlak olmaktan çıkar.
İnsan İktidarı Neden Her Zaman Sınırlıdır
Çünkü insan:
doğumunu seçmez.
Ölümünü tamamen kontrol edemez.
Bedeninin yaşlanmasını durduramaz.
Doğayı mutlak biçimde yönetemez.
Başka insanların vicdanlarına tam hâkim olamaz.
En büyük hükümdar bile:
zamanın,
ölümün
ve kendi sınırlılığının
içindedir.
Bu nedenle insan iktidarı:
mutlak değil, geçicidir.
Geçici Güç Neden İnsana Kalıcıymış Gibi Gelebilir
Çünkü insan:
bulunduğu anın içine kapanabilir.
Bir hükümdar:
yıllarca emir verir.
Herkes önünde eğilir.
Ordusu vardır.
Serveti vardır.
Bu tekrar:
ona:
“Ben hep böyle güçlü olacağım.”
duygusu verebilir.
Oysa tarih:
çok güçlü iktidarların bile:
birkaç nesil sonra yok olabildiğini
gösterir.
Bürûc’un mesajı:
geçici kudreti mutlaklaştırma
uyarısıdır.
“Mülk Allah’ındır” Demek İnsanların Hiçbir Şeye Sahip Olmadığı mı Demektir
Gündelik ve hukuki anlamda insanlar:
mülk sahibi olabilir.
Ev,
arazi,
para,
şirket
ve başka varlıkları
ellerinde bulundurabilir.
Kur’an’ın teolojik düzeydeki “mülk Allah’ındır” söylemi ise:
bütün insan sahipliğinin:
nihai ve mutlak sahiplik olmadığını
hatırlatır.
İnsan sahipliği:
geçici ve sınırlıdır.
Bu Düşünce Servet Sahibini Nasıl Etkilemelidir
Eğer insan malını:
mutlak mülkü
gibi görürse:
kibirlenebilir.
Ama onu:
emanet ve geçici imkân
gibi görürse:
sorumluluk duygusu artabilir.
Şöyle düşünebilir:
Bu serveti nasıl kazandım?
Nasıl kullanıyorum?
Başkasının hakkı var mı?
Böylece mülk fikri:
ahlaki sorumluluğa
dönüşür.
Mutlak Güç İddiası Neden Tehlikelidir
Çünkü bir insan veya devlet:
kendisini hesap vermez
görmeye başladığında:
zulme daha açık hâle gelebilir.
“Ben yapıyorsam doğrudur.”
mantığı doğabilir.
Oysa Bürûc’un ilahi mülk anlayışı:
hiçbir insan iktidarına:
mutlaklık hakkı tanımaz.
Her güç:
daha büyük bir hesaba tabidir.
Bu Ayet Mazlum İçin Nasıl Bir Teselli Taşır
Mazlum bazen zalimi:
her şeyi kontrol ediyor
gibi görebilir.
Zalim:
evini alabilir.
Onu hapsedebilir.
İşini engelleyebilir.
Hatta hayatına kast edebilir.
Bürûc 9 ise:
dini perspektiften:
“Bu insan bütün varlığın sahibi değildir.”
der.
Bu, acıyı ortadan kaldırmaz.
Ama zalimin:
nihai güç olmadığını
hatırlatır.
Ayetin Sonundaki “Allah Her Şeye Şahittir” Ne Anlama Gelir
Ayet yalnız mülkten söz edip bitmez.
Ardından:
“Allah her şeye şahittir.”
denir.
Bu çok önemlidir.
Çünkü güç ile bilgi:
birleşir.
Allah yalnız:
göklerin ve yerin sahibi olarak anlatılmaz.
Aynı zamanda:
orada olup biten her şeyin şahidi
olarak tanımlanır.
Yani zalim:
O’nun mülkünde zulmeder
ve bu zulüm:
O’nun bilgisinin dışında gerçekleşmez.
3. Ayetteki Şahitlik İle 9. Ayetteki Şahitlik Nasıl Birbirine Bağlanır
- ayette:
“Şahit olana ve şahit olunana...”
diye yemin edilmişti.
- ayette ise açık biçimde:
“Allah her şeye şahittir.”
denir.
Böylece surenin başındaki gizemli tanıklık teması:
daha açık bir ilahî şahitlik fikrine bağlanır.
Hendek sahipleri:
müminlerin acısını seyrediyordu.
Fakat:
onları da gören bir şahit vardı.
Mülk Ve Şahitlik Birlikte İlahi Adalet Açısından Ne Söyler
Bu iki kavram birlikte çok güçlüdür.
Eğer Allah:
mülkün sahibi
ama olanlardan habersiz olsaydı:
adalet fikri eksik kalırdı.
Eğer her şeyi biliyor
ama hiçbir hükümranlığı yoksa:
nihai adalet yine tartışmalı olurdu.
Kur’an ise ikisini birleştirir:
Hükümranlık O’nun.
Bilgi O’nun.
Bu da:
nihai hesap fikrine
teolojik temel oluşturur.
Dünyadaki Siyasi Güçler Bu Ayet Açısından Nasıl Değerlendirilebilir
Ayet belirli bir modern siyasi sistemi tarif etmez.
Ama genel ilke açıktır:
Hiçbir siyasal iktidar mutlak değildir.
Yönetici:
insandır.
Devlet:
insan kurumudur.
Güç:
hesap verebilir olmalıdır.
Dinî perspektiften:
insan iktidarını ilahlaştırmak
veya sorgulanamaz görmek:
Bürûc’un mülk anlayışıyla uyuşmaz.
Halkın Gücü De Sınırsız mıdır
Hayır.
Çoğunluk da:
ahlaki olarak her şeyi meşru kılamaz.
Bir toplumun büyük kısmı:
bir azınlığa zulmetmeye karar verirse,
sayı üstünlüğü:
zulmü adalete dönüştürmez.
Bu açıdan ilahi hükümranlık fikri:
yalnız hükümdarın değil,
çoğunluğun da mutlaklaştırılmasına
karşı bir sınır oluşturur.
Gerçek Güç Sahibi Olmak Ne Demektir
İnsan açısından güç:
sadece başkasına istediğini yaptırabilmek değildir.
Daha olgun bir güç:
kendi öfkesini kontrol etmek,
adaletli olmak,
zayıfı ezmemek,
elindeki imkânı sorumlulukla kullanmak
olabilir.
Hendek sahipleri:
çok güçlü görünüyordu.
Ama güçlerini:
yakmak için
kullandılar.
Bu nedenle ayet:
güç ile büyüklüğün aynı şey olmadığını
yeniden gösterir.
“Mülk Allah’ındır” Düşüncesi Tevazuyu Nasıl Besler
İnsan şöyle düşünebilir:
Bugün elimde olan:
dün yoktu.
Yarın başkasının olabilir.
Sağlığım.
Servetim.
Makamım.
Zamanım.
Bunların hiçbiri:
mutlak olarak bana ait değildir.
Bu farkındalık:
insanı pasifleştirmek yerine:
sahip olduklarını daha sorumlu kullanmaya
yöneltebilir.
8 Ve 9. Ayetler Birlikte Nasıl Olağanüstü Bir Karşıtlık Kurar
- ayette:
müminler:
Azîz ve Hamîd olan Allah’a iman ettikleri için
zulme uğruyor.
- ayette:
o Allah’ın:
göklerin ve yerin mülküne sahip olduğu
ve:
her şeye şahit olduğu
söyleniyor.
Bu durumda hendek sahiplerinin durumu:
son derece ironik hâle gelir.
Onlar:
Allah’a iman eden insanları,
Allah’ın mülkü içinde
cezalandırıyor
ve bunu:
Allah’ın şahitliği altında
yapıyorlar.
Geçici güç:
mutlak güçle karıştırılmıştır.
Bürûc Suresi 9. Ayetin En Derin Mesajı Nedir
Bürûc Suresinin dokuzuncu ayeti:
“Göklerin ve yerin hükümranlığı kendisine ait olan Allah’a... Allah her şeye şahittir.”
der.
Bu cümleyi hendeklerin başında okuyunca:
bütün sahnenin ölçeği değişir.
Bir tarafta:
ateş.
Askerler.
Emir verenler.
İnsanların hayatı üzerinde güç kullanan bir yönetim.
Diğer tarafta:
gökler ve yer.
Hendek sahipleri belki:
birkaç kilometrelik bölgeyi
kontrol ediyor.
Bir şehir.
Bir ülke.
Belki büyük bir krallık.
Ama ayet:
gökleri ve yeri
masaya koyar.
Bir anda:
zalimlerin bütün iktidarı:
çok küçük görünmeye başlar.
İşte bu:
Bürûc’un güç anlayışının merkezidir.
İnsan gücü:
gerçektir.
Küçümsenemez.
Çünkü insan:
başka insanlara gerçekten zarar verebilir.
Ama:
mutlak değildir.
Zalim:
başkasının bedenini kontrol edebilir.
Ama zamanı durduramaz.
Kendi ölümünü iptal edemez.
Evrenin sahibi olamaz.
Ve Kur’an’ın inanç perspektifinde:
hesaptan kaçamaz.
Ayetin ikinci yarısı ise:
ilk yarıyı daha da sarsıcı hâle getirir:
“Allah her şeye şahittir.”
Yani mesele sadece:
“Bu toprak aslında kimin?”
değildir.
Aynı zamanda:
“Burada ne yaptığın bilinmekte mi?”
sorusudur.
Cevap:
evettir.
Hendek sahipleri:
müminlere yaptıklarını seyrediyordu.
Ama kendilerinin seyredildiğini:
unutmuş gibiydiler.
Bu, insan iktidarının en büyük yanılgılarından biridir:
görünür güç, görünmez hesabı unutturabilir.
Bir yönetici:
kimse kendisini durduramadığı için
haklı olduğunu sanabilir.
Bir zengin:
her şeyi satın alabildiği için
sınırsız olduğunu düşünebilir.
Bir çoğunluk:
sayısı fazla olduğu için
her kararını doğru sanabilir.
Bürûc 9 ise:
bütün bu güç biçimlerinin üzerine:
tek bir sınır koyar:
Mutlak değilsiniz.
Belki ayetin en derin siyasi ve ahlaki mesajı da budur:
Güç bir sahiplik değil, sorumluluktur.
İnsan kendisine verilen imkânı:
zayıfı ezmek için kullanıyorsa,
güç onu büyütmemiş:
ahlaken küçültmüş
olabilir.
Hendek sahipleri insanları yakabiliyordu.
Ama Bürûc onları:
güçlülerin değil,
mahkûm edilenlerin
arasına yazdı.
Ve belki Bürûc Suresi 9. ayetin en derin mesajı şöyle özetlenebilir:
İnsanın elindeki bütün iktidarlar ödünç, sınırlı ve geçicidir. Gerçek mülkün Allah’a ait olduğu inancı, zalime “Sen son otorite değilsin”, mazluma ise “Sana hükmeden kişi varlığın sahibi değildir” der; ilahî şahitlik de hiçbir gücün yaptığını mutlak biçimde gizleyemeyeceğini ilan eder.
