Bakara Suresi 227. Ayette “Eğer Boşanmaya Kesin Karar Verirlerse Şüphesiz Allah Her Şeyi İşitir ve Bilir” İfadesi Ne Anlama Gelir 
Bakara Suresi’nin 227. ayeti, bir önceki ayette ele alınan îlâ, yani erkeğin eşine yaklaşmamaya yemin etmesi konusunun devamıdır.
- ayette dört aylık bir bekleme süresi verilmiş ve:
“Eğer dönerlerse Allah çok bağışlayandır, çok merhamet edendir.”
denilmişti.
- ayet ise diğer ihtimali açıkça ortaya koyar:
“Eğer boşanmaya kesin karar verirlerse…”
Yani her evlilik mutlaka devam etmek zorunda değildir.
Bazı ilişkiler onarılabilir.
Bazıları ise artık sürdürülemeyebilir.
Kur’an burada insanları süresiz bir belirsizlik içinde bırakmak yerine karar vermeye yöneltir.
Ve ayet çok kısa ama son derece güçlü iki ilahî sıfatla biter:
Allah işitir.
Allah bilir.
Yani boşanma kararı verirken söylenen sözler de, söylenmeyen niyetler de Allah’ın bilgisi dışına çıkmaz.
Ayetin Temel Mesajı Nedir
Bakara 227’nin temel mesajı şudur:
Bir evlilik gerçekten sona ermişse bunu belirsizlik içinde süründürmek yerine açık ve sorumlu bir karar verilmelidir.
Bir önceki ayette dönüş kapısı açık bırakılmıştı.
Bu ayette ise:
ayrılık ihtimali
meşru bir seçenek olarak kabul edilir.
Kur’an evliliği önemser.
Ama evliliğin yalnızca kâğıt üzerinde devam etmesini her durumda ideal kabul etmez.
“Eğer Boşanmaya Karar Verirlerse” Ne Anlama Gelir
Burada boşanma kararı anlık öfke değil, kararlılık ve kesin yöneliş anlamı taşır.
İnsan:
bir tartışma,
bir kızgınlık,
bir günlük kırgınlık
nedeniyle hemen hayatının en büyük kararlarından birini vermemelidir.
Fakat uzun düşünme ve değerlendirme sonrasında evlilik sürdürülemiyorsa ayrılık kararı verilebilir.
Ayet bu ihtimali açıkça tanır.
Kur’an Boşanmayı Yasaklamıyor Mu
Hayır.
Kur’an boşanmayı yasaklamaz.
Tam tersine birçok ayette boşanmanın:
süresi,
hakları,
iddeti,
nafaka ve maddi düzenlemeleri,
kadının korunması
gibi konuları ayrıntılı biçimde ele alınır.
Bu bize önemli bir gerçek gösterir:
Kur’an evlilik idealini korurken, başarısız evliliklerin varlığını da gerçekçi biçimde kabul eder.
Her Evlilik Mutlaka Kurtarılmalı mıdır
Her ilişki için aynı cevap verilemez.
Bazı evliliklerde:
iletişim,
özür,
değişim,
danışmanlık
ve zaman
ilişkiyi düzeltebilir.
Fakat bazı ilişkilerde:
sürekli şiddet,
ağır istismar,
güvenin tamamen yok olması,
kalıcı düşmanlık
veya sürdürülemeyen çatışmalar
bulunabilir.
Böyle durumlarda:
“Ne olursa olsun evlilik devam etmeli.”
demek her zaman adaletli olmayabilir.
Boşanma Başarısızlık mıdır
Her boşanmayı aynı şekilde değerlendirmek doğru değildir.
Bazen boşanma:
acelecilik,
sorumsuzluk
veya çözülebilecek sorunlardan kaçış
sonucu olabilir.
Ama bazı durumlarda ayrılık, iki insan için de daha sağlıklı bir yol olabilir.
Bu nedenle boşanmayı otomatik olarak:
ahlaki başarısızlık
gibi görmek doğru değildir.
Asıl mesele ayrılığın neden ve nasıl gerçekleştiğidir.
Ayet Neden Bir Önceki Ayetten Hemen Sonra Boşanmayı Gündeme Getirir
Çünkü 226. ayetteki problem belirsizlikti.
Erkek:
eşine yaklaşmıyor,
ama boşamıyor.
Kadın ise:
ne gerçek bir evlilik yaşayabiliyor
ne de başka bir gelecek kurabiliyor.
Kur’an buna sınır koyar.
Dört aylık sürenin ardından iki temel yön belirginleşir:
Ya dönüş.
Ya ayrılık.
Bu, ilişkideki belirsizliği sona erdirmeyi amaçlar.
Karar Vermemek Bazen Haksızlık Olabilir Mi
Evet.
İnsan bazen karar vermediğini düşündüğünde aslında bir karar vermiş olur:
Karşıdakini bekletme kararı.
Bu durum aylarca veya yıllarca sürerse büyük psikolojik yıpranma oluşturabilir.
İnsan:
“Belki düzelir.”
“Belki döner.”
“Belki hâlâ evliyiz.”
gibi sürekli belirsizlik içinde yaşayabilir.
Bakara 227’nin bağlamı, kararsızlığın da ahlaki sonucu olabileceğini düşündürür.
Boşanma Kararı Öfkeyle Verilebilir Mi
Ayetin bağlamı bunun tam tersine işaret eder.
Önce dört aylık bir düşünme ve bekleme süresi vardır.
Yani mesele:
anlık öfke,
ani patlama
veya fevri karar
değildir.
Boşanma ciddi bir karardır.
Bu nedenle mümkün olduğunca:
sakin,
bilinçli,
adil
ve sonuçları düşünülerek
verilmelidir.
Boşanırken Ahlak Neden Hâlâ Önemlidir
Çünkü bir ilişkinin sona ermesi, ahlaki sorumluluğun sona ermesi anlamına gelmez.
İnsan ayrılırken de:
hakaret edebilir
veya saygılı davranabilir.
İntikam alabilir
veya adaleti koruyabilir.
Çocukları araç olarak kullanabilir
veya onların iyiliğini düşünebilir.
Karşı tarafın malına zarar verebilir
veya hakkını teslim edebilir.
Bu nedenle ayrılık da ahlaki bir sınavdır.
“Allah İşitendir” İfadesi Neden Burada Kullanılır
Boşanma sürecinde çok ağır sözler söylenebilir.
Suçlamalar.
Hakaretler.
Tehditler.
Yeminler.
İftira.
Manipülasyon.
Bu nedenle Allah’ın Semî‘, yani her şeyi işiten olduğunun hatırlatılması son derece anlamlıdır.
İnsan:
“Bunu yalnızca eşim duydu.”
diye düşünebilir.
Ayet ise sözlerin de sorumluluk taşıdığını hatırlatır.
“Allah Bilendir” Ne Anlama Gelir
Allah yalnızca söylenenleri değil, arkasındaki:
niyeti,
hesabı,
kini,
dürüstlüğü,
çıkarı
ve gerçek amacı
da bilir.
Bir insan:
“Ben sadece hakkımı istiyorum.”
diyebilir.
Ama aslında amacı karşı tarafı cezalandırmak olabilir.
Başka biri dışarıdan sert görünse bile gerçekten adil bir çözüm arıyor olabilir.
İnsanların görmediği niyeti Allah bilir.
Boşanmada İntikam Duygusu Neden Tehlikelidir
Çünkü sevgi sona erdiğinde öfke ortaya çıkabilir.
İnsan:
“Bana bunu yaptıysa ben de ona göstereceğim.”
diye düşünebilir.
Sonra:
mal paylaşımını,
çocukları,
aileyi,
sosyal çevreyi
ve özel bilgileri
intikam aracına dönüştürebilir.
Bu durumda ilişki sona erse bile zulüm devam eder.
Kur’an’ın sonraki boşanma ayetlerinde sürekli adalet ve iyilik vurgusu yapması bu nedenle çok önemlidir.
Ayrılık Kararı Vermek İçin Sevginin Tamamen Bitmesi mi Gerekir
Her zaman değil.
İki insan birbirini hâlâ önemseyebilir ama birlikte yaşamaları mümkün olmayabilir.
Bazen:
değer çatışmaları,
sürekli güvensizlik,
çözülemeyen sorunlar
veya ciddi zararlar
ilişkiyi sürdürülemez hâle getirebilir.
Bu nedenle sevgi önemli olsa da evliliğin tek taşıyıcısı değildir.
Evlilik ayrıca:
güven,
sorumluluk,
saygı
ve sürdürülebilir ortaklık
gerektirir.
Ayrılmak mı Daha Zor, Belirsizlikte Kalmak mı
Bazen belirsizlik daha ağır olabilir.
Ayrılığın acısı nettir.
İnsan zamanla yas tutabilir ve yeni hayat kurabilir.
Belirsizlik ise sürekli:
umut,
korku,
bekleyiş
ve kararsızlık
üretebilir.
Bu yüzden Bakara 226 ve 227 birlikte okunduğunda önemli bir ilke ortaya çıkar:
İnsanları süresiz biçimde askıda bırakmayın.
Çocuklar Varsa Boşanma Kararı Nasıl Değişir
Çocukların varlığı kararı daha ciddi hâle getirir.
Fakat:
“Çocuk var, ne olursa olsun birlikte kalın.”
demek de her durumda doğru değildir.
Sürekli kavga,
şiddet,
aşağılama
ve düşmanlığın bulunduğu bir ev ortamı çocuklara da zarar verebilir.
Asıl soru:
“Çocuğun gerçek iyiliği nedir?”
olmalıdır.
Bazen sağlıklı biçimde ayrı yaşayan ebeveynler, sürekli savaş hâlindeki aynı evden daha güvenli bir ortam oluşturabilir.
Boşanmadan Önce Barışma Çabası Gerekli midir
Kur’an’ın genel aile düzeninde barışma ve arabuluculuk önemlidir.
Sorun çözülebilecek durumdaysa:
konuşmak,
karşılıklı taviz,
aile veya güvenilir arabulucular,
profesyonel destek
gibi yollar denenebilir.
Fakat barışma çabası, zarar gören kişiyi sonsuza kadar aynı ilişkiye mahkûm etmek anlamına gelmez.
Islah mümkünse aranır; mümkün değilse karar verilmelidir.
Ayetin En Derin Ahlaki Mesajı Nedir
Bakara 227’nin çok güçlü bir mesajı şudur:
Bazen ahlak, bir şeyi devam ettirebilmek kadar onun artık devam edemediğini dürüstçe kabul edebilmeyi de gerektirir.
İnsan:
toplum ne der,
aile ne düşünür,
gururum ne olur
diye yıllarca zarar veren bir düzeni sürdürebilir.
Fakat gerçeklik değişmeyebilir.
Olgunluk bazen:
“Biz bunu düzeltemedik.”
diyebilmek ve ayrılığı da adaletle yönetebilmektir.
Bakara 227 İnsana Hangi Öz Eleştiriyi Yaptırır
Ayet şu soruları düşündürebilir:
Bir ilişkiyi gerçekten düzeltmek mi istiyorum, yoksa yalnızca bitirmekten korktuğum için mi sürdürüyorum?
Karar veremediğim için karşımdaki insanın hayatını askıda mı bırakıyorum?
Boşanmayı tehdit ve manipülasyon aracı olarak kullanıyor muyum?
Ayrılık durumunda intikam almak mı istiyorum, adil olmak mı?
Öfkeyle söylediğim sözlerin sonuçlarını düşünüyor muyum?
İlişkiyi bitirmek zorunda kalsam bile karşımdaki insanın onurunu koruyabilir miyim?
Ve belki en önemlisi:
Devam etmek ile bırakmak arasında seçim yaparken korkumu mu, adaleti mi ölçü alıyorum?
Sonuç: Bir Evliliğin Bitmesi Ahlakın Bitmesi Anlamına Gelmez
Bakara Suresi 227. ayet yalnızca birkaç kelimeden oluşmasına rağmen büyük bir hayat gerçeğini kabul eder:
Bazı evlilikler sona erebilir.
Bir önceki ayette dönüş mümkündü.
Bu ayette ise boşanma kararı mümkündür.
Kur’an iki ihtimali de tanır.
Böylece insanı:
ne olursa olsun birlikte kalmaya
da,
ilk problemde ayrılmaya
da çağırmaz.
Onun yerine:
düşünmeyi,
karar vermeyi,
sorumluluk almayı
ve adaleti
önceler.
En dikkat çekici nokta ise ayetin sonudur:
“Allah işitendir, bilendir.”
Çünkü ayrılık anları insan karakterinin en açık biçimde görüldüğü zamanlardan biri olabilir.
Sevgi varken iyi davranmak kolay olabilir.
Peki sevgi kırıldığında?
İnsan yine de adil kalabilecek mi?
Sır saklayabilecek mi?
Karşıdakini aşağılamayacak mı?
Çocuğu silah hâline getirmeyecek mi?
Maddi hakkı gasp etmeyecek mi?
İşte ahlakın gerçek sınavı bazen tam burada başlar.
Bir ilişki sona erebilir.
Fakat insanlık sona ermemelidir.
Bakara 227’nin insana yönelttiği en güçlü soru belki de şudur:
“Bir gün sevdiğim biriyle yollarımız ayrılmak zorunda kalırsa, sevgiyi kaybetsem bile adaleti ve insanlığımı koruyabilecek miyim?”
