Bakara Suresi 223. Ayette “Kadınlarınız Sizin İçin Bir Ekinliktir. Ekinliğinize Dilediğiniz Şekilde Varın; Kendiniz İçin Önceden İyilik Hazırlayın, Allah’tan Sakının ve O’na Kavuşacağınızı Bilin. Müminleri Müjdele” İfadesi Ne Anlama Gelir 
Bakara Suresi’nin 223. ayeti, bir önceki ayette başlayan evlilik içindeki cinsel ilişkinin sınırları konusunu devam ettirir.
Ayetin en çok tartışılan bölümü:
“Kadınlarınız sizin için bir ekinliktir.”
ifadesidir.
Bu benzetme modern okuyucuya ilk anda sert veya rahatsız edici gelebilir. Bu nedenle ayeti bağlamından koparmadan anlamak gerekir.
Buradaki “ekinlik” benzetmesi, klasik yorumlarda özellikle üreme ve neslin devamı ile ilişkilendirilmiştir.
Yani ayet:
“Kadın bir maldır veya erkeğin dilediği gibi kullanabileceği nesnedir.”
dememektedir.
Tam tersine ayetin devamı hemen:
takvâ, sorumluluk, geleceğe hazırlanma ve Allah’a hesap verme
bilincine geçer.
Dolayısıyla cinsellik bile yalnızca haz üzerinden değil, ahlaki sorumluluk üzerinden ele alınmaktadır.
Ayetin Temel Mesajı Nedir
Bakara 223’ün temel mesajı şudur:
Evlilik içindeki cinsellik meşrudur; ancak sınırları, sorumluluğu ve ahlaki boyutu vardır.
Ayet insanın cinsel hayatını yok saymaz.
Fakat onu:
sınırsız arzu,
tek taraflı kullanım
veya yalnızca haz
olarak da görmez.
Cinsellik:
yakınlık,
neslin devamı,
eşler arasındaki bağ
ve sorumluluk
ile birlikte ele alınır.
“Kadınlarınız Sizin İçin Bir Ekinliktir” Ne Anlama Gelir
Buradaki hars, yani ekinlik benzetmesi, toprağa tohum bırakılması ve oradan ürün çıkması fikriyle bağlantılıdır.
Klasik tefsirlerde bu, özellikle:
üreme organı ve çocuk sahibi olma imkânı
ile ilişkilendirilmiştir.
Benzetmenin amacı kadının bütün kişiliğini “tarla”ya indirgemek değildir.
Belirli bir bağlamda üreme işlevini açıklayan mecazi bir anlatımdır.
Bu Benzetme Kadını Bir Nesneye mi İndirger
Bağlam bütün olarak okunduğunda böyle bir sonuç çıkarmak doğru olmaz.
Çünkü Kur’an’ın başka ayetlerinde eşler:
birbirlerinin elbisesi olarak anlatılır,
aralarında:
sevgi,
merhamet
ve huzur
bulunduğu söylenir.
Dolayısıyla tek bir metaforu kadının bütün insanlık değerine genelleştirmek hatalı olur.
Burada yalnızca cinsel ilişki ve üreme bağlamındaki belirli bir benzetme vardır.
Neden “Ekinlik” Benzetmesi Kullanılmış Olabilir
Çünkü ayet, bir önceki ayetteki âdet ve cinsel ilişki düzenlemesinin devamındadır.
Tartışmanın merkezinde:
cinsel ilişkinin hangi biçimde ve hangi alanda meşru olduğu
vardır.
Ekinlik benzetmesi:
tohum,
üreme,
nesil
ve doğurganlık
ilişkisini çağrıştırır.
Bu nedenle ayetin tarihsel dilinde son derece anlaşılır bir mecazdır.
“Ekinliğinize Dilediğiniz Şekilde Varın” Ne Anlama Gelir
Bu ifade eşlerin cinsel ilişkide farklı pozisyonlarda birlikte olabilmesini anlatan bir serbestlik olarak yorumlanmıştır.
Ancak “dilediğiniz şekilde” ifadesi sınırsız değildir.
Çünkü ayetin kendisindeki “ekinlik” bağlamı ve klasik yorum geleneği bunu vajinal ilişki alanıyla sınırlar.
Yani:
“Her türlü davranış serbesttir.”
anlamına gelmez.
Ayet Anal İlişkiye İzin Veriyor Mu
Klasik İslam hukukunun hâkim görüşüne göre hayır.
“Ekinlik” ifadesi neslin oluşabileceği yerle ilişkilendirilmiş ve bu nedenle anal ilişki meşru kabul edilmemiştir.
“Dilediğiniz şekilde” sözü ise:
ön taraftan,
arkadan yönelerek
veya farklı pozisyonlarda
olsa bile ilişkinin vajinal olması şeklinde anlaşılmıştır.
Bu ayrım ayetin tarihsel yorumunda oldukça belirgindir.
“Dilediğiniz Şekilde” Eşin Rızasını Önemsiz mi Kılar
Hayır.
Evlilik, kişinin eşinin bedeni üzerinde sınırsız mülkiyet hakkı kazanması anlamına gelmez.
Cinsellik:
karşılıklı rıza,
saygı,
şefkat
ve zarar vermeme
ilkeleriyle birlikte düşünülmelidir.
Bir tarafın:
“Ben istiyorum.”
demesi diğer tarafın bedensel veya psikolojik sınırlarını ortadan kaldırmaz.
Kur’an’da Eşin Bedeni Neden Bir Hak ve Sorumluluk Alanıdır
Çünkü insan bedeni yalnızca kendisine haz sağlayacak bir araç değildir.
Karşıdaki kişi:
duygu,
irade,
acı,
istek
ve sınırları
olan bir insandır.
Bu nedenle evlilikte cinsellik:
karşılıklı yakınlık
olmalıdır.
Tek taraflı kullanım anlayışı evliliğin Kur’an’daki:
sevgi,
merhamet
ve huzur
anlayışıyla uyuşmaz.
“Kendiniz İçin Önceden Hazırlık Yapın” Ne Anlama Gelir
Ayette geçen ifade:
“Kendiniz için önden gönderin.”
şeklinde de çevrilebilir.
Bu ifade geniş bir ahlaki anlam taşır.
İnsan geleceği için:
iyi işler,
sorumlu davranışlar,
takvâ
ve hayır
hazırlamalıdır.
Bazı yorumlarda eşler arasındaki yakınlık öncesindeki:
sevgi,
şefkat
ve güzel davranışların
da bu genel iyilik anlayışının içinde düşünülebileceği belirtilmiştir.
Neden Cinsellikten Hemen Sonra Ahiret Hatırlatılır
Bu çok dikkat çekici bir geçiştir.
Ayet cinsel ilişkiyi konu ederken bir anda:
“Allah’tan sakının.”
ve:
“O’na kavuşacağınızı bilin.”
der.
Bunun mesajı açıktır:
İnsanın özel hayatı da ahlakın dışındaki bir alan değildir.
Kimsenin görmediği yerde bile insan:
adalet,
saygı
ve sorumluluk
taşır.
“Allah’tan Sakının” İfadesi Burada Ne Öğretir
Takvâ burada özellikle önemlidir.
Çünkü cinsellik çok özel bir alandır.
Toplum çoğu zaman orada ne yaşandığını bilmez.
Bu nedenle dış denetim azdır.
Ayet ise insanın iç denetimini hatırlatır:
Gücünü kötüye kullanma.
Eşine zarar verme.
Sınırları aşma.
Çünkü insan yalnızca başkalarına değil, Allah’a karşı da sorumludur.
Evlilikte Güç Dengesi Neden Önemlidir
Tarihsel toplumlarda erkek ekonomik ve sosyal olarak çoğu zaman daha güçlü konumdaydı.
Bu güç:
koruma,
sorumluluk
ve güven
için kullanılabileceği gibi,
baskı ve tahakküm
için de kullanılabilirdi.
Ayetin takvâ çağrısı burada çok anlamlıdır.
Güç sahibi olmak, sınırsız hak sahibi olmak değildir.
Tam tersine daha büyük sorumluluk doğurur.
Ayet Çocuk Sahibi Olmayı Zorunlu mu Kılar
Hayır.
“Ekinlik” benzetmesi üreme potansiyeline işaret etse de ayet:
“Her evli çift mutlaka çocuk yapmalıdır.”
şeklinde açık bir emir vermez.
Evlilik:
sevgi,
yakınlık,
arkadaşlık,
destek
ve aile hayatı
gibi birçok boyut taşır.
Üreme bunlardan önemli biridir; ancak tek amacı değildir.
Çocuk Sahibi Olamayan Kadın Bu Benzetme Nedeniyle Değersiz mi Sayılır
Kesinlikle hayır.
Bir kadının veya erkeğin insan değeri:
doğurganlık,
çocuk sahibi olabilme
veya üreme kapasitesi
üzerinden ölçülemez.
Ayet belirli bir cinsel ve biyolojik bağlamda mecaz kullanır.
Bunu:
“Çocuk doğuramayan kadın eksiktir.”
şeklinde yorumlamak Kur’an’ın insan değerini ahlak ve takvâ üzerinden kuran genel yaklaşımıyla bağdaşmaz.
Cinsellik Sadece Çocuk Yapmak İçin mi Vardır
Hayır.
Kur’an eşler arasındaki ilişkiyi yalnızca üreme üzerinden anlatmaz.
Evlilikte:
huzur,
sevgi,
merhamet
ve karşılıklı yakınlık
da vardır.
Dolayısıyla cinsellik hem:
yakınlık
hem de potansiyel olarak neslin devamı
boyutlarını taşıyabilir.
Bakara 223’te ise bağlam gereği üreme tarafı özellikle öne çıkar.
“Allah’a Kavuşacağınızı Bilin” Ne Anlama Gelir
Bu ifade insanın bütün hayatının sonunda hesapla karşılaşacağını hatırlatır.
İnsan:
ticarette,
siyasette,
toplum içinde
ahlaklı olmak zorunda olduğu gibi,
evinin en özel alanında da ahlaklı olmak zorundadır.
Bu çok önemli bir ilkedir.
Çünkü gerçek ahlak yalnızca insanlar gördüğünde ortaya çıkan davranış değildir.
Kimse görmediğinde de devam eden karakterdir.
“Müminleri Müjdele” İfadesi Neden Ayetin Sonunda Yer Alır
Ayet yalnızca sınırlar ve korku ile bitmez.
Sonunda:
“Müminleri müjdele.”
denir.
Bu, Allah’ın koyduğu ölçülere göre yaşayan insan için dinin yalnızca yasaklardan ibaret olmadığını gösterir.
Evlilik,
cinsellik,
aile
ve sorumluluk
doğru sınırlar içinde yaşandığında insan hayatının meşru ve güzel parçalarıdır.
Bakara 223 Günümüz İnsanına Hangi Öz Eleştiriyi Yaptırır
Ayet şu soruları düşündürebilir:
Eşimi kendi arzularımı karşılayan bir araç gibi mi görüyorum?
Cinsel ilişkide karşımdaki insanın rızasını ve rahatlığını gerçekten önemsiyor muyum?
Dinî bir ifadeyi kullanarak karşı taraf üzerinde baskı kuruyor muyum?
Kadının değerini yalnızca annelik veya doğurganlık üzerinden mi ölçüyorum?
Özel hayatımda da ahlaklı olduğumu söyleyebilir miyim?
Kimsenin görmediği yerde sahip olduğum gücü nasıl kullanıyorum?
Ve belki en önemlisi:
Yakınlık benim için sahip olmak mı, yoksa karşılıklı güven ve sorumluluk kurmak mı?
Sonuç: Evlilikte Yakınlık, Sınırsız Kullanım Hakkı Değil, Daha Büyük Bir Sorumluluktur
Bakara Suresi 223. ayet ilk bakışta yalnızca cinsel ilişkinin biçiminden söz ediyor gibi görünür.
Fakat ayetin tamamına bakıldığında çok daha geniş bir ahlak ortaya çıkar.
Önce:
“Kadınlarınız sizin için bir ekinliktir.”
denir.
Bu ifade üreme ve neslin devamıyla ilgili bir mecazdır.
Ardından:
“Dilediğiniz şekilde varın.”
ifadesiyle evlilik içindeki cinsel ilişkinin belirli bir serbestliği anlatılır.
Ama ayet tam burada durmaz.
Hemen:
“Kendiniz için önceden iyilik hazırlayın.”
der.
Sonra:
“Allah’tan sakının.”
der.
Ve:
“O’na kavuşacağınızı bilin.”
diye hatırlatır.
İşte ayetin gerçek ağırlığı burada ortaya çıkar.
Cinsellik bile insanın:
ahlak,
sorumluluk,
takvâ
ve hesap
bilincinin dışında değildir.
Eşin bedeni bir mülk değildir.
Yakınlık bir tahakküm biçimi değildir.
Evlilik bir tarafın diğerini sınırsızca kullanma hakkı değildir.
Gerçek yakınlık:
karşılıklı güven,
saygı,
rıza,
şefkat
ve sorumluluk
üzerinde yükselir.
Bu yüzden Bakara 223’ün insana yönelttiği en güçlü soru belki de şudur:
“En özel ilişkilerimde bile karşımdaki insanı gerçekten bir insan olarak mı görüyorum, yoksa kendi arzularımın etrafında mı değerlendiriyorum?”
