Bakara Suresi 201. Ayette “Onlardan Kimi de ‘Rabbimiz! Bize Dünyada da İyilik Ver, Ahirette de İyilik Ver ve Bizi Ateş Azabından Koru’ Der” İfadesi Ne Anlama Gelir 
Bakara Suresi’nin 201. ayeti, bir önceki ayette anlatılan insan tipine doğrudan bir karşılık verir.
Bakara 200’de yalnızca:
“Rabbimiz, bize dünyada ver.”
diyen bir insan tipi anlatılmıştı.
Onun bütün ufku dünyayla sınırlıydı.
- ayette ise çok daha dengeli bir dua gelir:
“Rabbimiz! Bize dünyada iyilik ver, ahirette de iyilik ver ve bizi ateş azabından koru.”
Bu dua son derece kısa olmasına rağmen insan hayatının neredeyse tamamını kapsar.
Dünya vardır.
Ahiret vardır.
İyilik vardır.
Korunma vardır.
Ve bütün bunların merkezinde insanın yalnızca bir şeyi istemesi değil, hayatının tamamı için dengeli bir yön araması vardır.
Ayetin Temel Mesajı Nedir
Bakara 201’in temel mesajı dengedir.
İnsan yalnızca:
dünya,
para,
başarı,
konfor
istememelidir.
Ama dünyayı tamamen terk edip yalnızca ahireti düşünmek de ayetin sunduğu model değildir.
Dua iki alanı birlikte kapsar:
Dünyada iyilik.
Ahirette iyilik.
Bu nedenle ayetin insan anlayışı ne katı dünyevileşmedir ne de dünyadan bütünüyle kaçıştır.
Asıl hedef:
iki hayatı da anlamlı kılacak iyiliği istemektir.
“Rabbimiz” Hitabı Neden Önemlidir
Dua:
“Rabbena” — “Rabbimiz”
ifadesiyle başlar.
Buradaki “Rab” kelimesi;
yaratan,
koruyan,
yetiştiren,
yönlendiren
ve insanın hayatını geliştiren
anlamlarını taşır.
İnsan böylece yalnızca bir şey isteyen kişi değildir.
Kendisini yöneten ve varlığının kaynağı olan Allah’a yönelir.
Dua bu nedenle bir talep listesinden daha fazlasıdır.
İnsanın kendi sınırlılığını kabul etmesidir.
“Dünyada İyilik Ver” Ne Anlama Gelir
Ayette geçen hasene, geniş anlamlı bir kelimedir.
Dünyadaki iyilik;
sağlık,
huzur,
helal rızık,
iyi aile,
güzel ilişkiler,
güvenlik,
faydalı bilgi,
ahlak,
başarı
ve insanın hayatını gerçekten güzelleştiren pek çok şeyi kapsayabilir.
Bu nedenle dua yalnızca:
“Bana para ver.”
demez.
Çok daha geniş biçimde:
“Hayatımda gerçekten hayırlı ve güzel olanı ver.”
der.
Neden “Mal” veya “Zenginlik” Değil de “İyilik” İstenir
Çünkü insan istediği şeyin kendisi için gerçekten iyi olup olmadığını her zaman bilemeyebilir.
Çok para isteyebilir.
Ama o para karakterini bozabilir.
Büyük makam isteyebilir.
Ama taşıyamayacağı bir sorumluluğa dönüşebilir.
Bir ilişki isteyebilir.
Ama kendisine zarar verebilir.
Bu nedenle “hasene” kelimesi son derece derindir.
İnsan yalnızca istediğini değil, kendisi için gerçekten iyi olanı ister.
Dünyada İyilik İstemek Dindarlığa Aykırı Mıdır
Hayır.
Tam tersine ayetin kendisi bunu öğretir.
Kur’an insanın:
sağlıklı,
huzurlu,
güvenli,
onurlu
ve güzel bir hayat
istemesini yanlış görmez.
Bu çok önemlidir.
Dindarlık:
sefalet istemek,
acı aramak,
dünyadaki bütün nimetlerden kaçmak
demek değildir.
Sorun nimetin kendisi değil, insanın nimeti hayatın tanrısına dönüştürmesidir.
“Ahirette de İyilik Ver” Ne Anlama Gelir
Dua dünya ile bitmez.
İnsan ölümün ötesini de düşünür.
Ahiretteki iyilik;
bağışlanma,
Allah’ın rızası,
hesabın kolaylığı,
güvenlik,
cennet
ve ebedî mutluluk
gibi anlamları kapsar.
Bu bölüm dünyadaki başarıların nihai olmadığını hatırlatır.
İnsan dünyada çok şey kazanabilir.
Ama Kur’an’ın bakışında asıl soru şudur:
“Bütün bunlar seni sonunda nereye götürüyor?”
Dünya İle Ahiret Arasında Neden Denge Kurulur
Çünkü insan iki aşamalı bir varoluş perspektifi içinde düşünülür.
Dünya yaşanacak alandır.
Ahiret ise dünyanın sonuçlarının ortaya çıktığı nihai boyuttur.
Dünya ihmal edilirse insan hayatın sorumluluğunu terk edebilir.
Ahiret unutulursa insan kısa vadeli çıkarların esiri olabilir.
Bakara 201 bu iki uçtan kaçınır.
Dünyayı yaşa ama sonsuz sanma.
Ahireti düşün ama dünyadaki sorumluluğunu terk etme.
Bu Dua Neden Kur’an’ın En Kapsayıcı Dualarından Biri Sayılabilir
Çünkü birkaç kelimeyle insan hayatının tamamını içine alır.
Geçim.
Sağlık.
Aile.
Ahlak.
Huzur.
Bağışlanma.
Ahiret.
Korunma.
İnsan tek tek yüzlerce şey sayabilir.
Fakat:
“Dünyada iyilik, ahirette iyilik.”
dediğinde bunların tamamını kapsayabilecek çok geniş bir dua etmiş olur.
Bu nedenle bu dua İslam geleneğinde çok sık tekrar edilen dualardan biri olmuştur.
“Bizi Ateş Azabından Koru” Ne Anlama Gelir
Duanın üçüncü bölümü korunma talebidir.
İnsan yalnızca iyilik istemez.
Kötü sonucun kendisinden de korunmak ister.
Bu ifade ahlaki sorumluluğun ciddiyetini hatırlatır.
İnsan yaptığı seçimlerin sonuçsuz olmadığını bilir.
Dolayısıyla dua:
nimet istemek
ile
hesap bilincini
aynı cümlede birleştirir.
Cehennem Korkusu Dinin Tek Motivasyonu mudur
Hayır.
Bu ayetin kendisi bile bunu gösterir.
Dua yalnızca:
“Bizi azaptan koru.”
demiyor.
Önce:
dünyada iyilik
ve:
ahirette iyilik
istiyor.
Yani İslam ahlakında:
umut,
iyilik,
Allah’ın rızası,
merhamet
ve korunma
birlikte bulunabilir.
Sağlıklı manevi bilinç yalnızca korkuya değil, umut ile sorumluluğun dengesine dayanır.
Bakara 200 ile 201 Arasındaki En Büyük Fark Nedir
Bakara 200’deki insan:
“Bana dünyada ver.”
der.
Bakara 201’deki insan ise:
“Bana dünyada iyilik ver, ahirette de iyilik ver.”
der.
Aradaki fark sadece birkaç kelime değildir.
İki ayrı hayat felsefesi vardır.
Birincisinin ufku:
şimdi.
İkincisinin ufku:
şimdi + sonrası.
Birincisi:
elde etmeyi
merkezine alır.
İkincisi:
iyiliği
merkezine alır.
İnsan Her İstediğinin İyilik Olduğunu Neden Sanabilir
Çünkü insan geleceği tam olarak göremez.
Bugün çok istediğimiz bir şey yarın ağır bir yük olabilir.
Bugün büyük kayıp sandığımız bir olay ileride başka bir kapı açabilir.
Bu nedenle dua insanın bilgisinin sınırlılığını da kabul eder.
İnsan:
“Bana istediğim her şeyi ver.”
demekten daha derin bir yere gelir:
“Benim için gerçekten hayırlı olanı ver.”
Bu, arzunun hikmetle sınırlandırılmasıdır.
Dünyadaki “Hasene” Ahlaklı Bir Hayatı da Kapsar Mı
Kesinlikle.
Dünyadaki iyilik yalnızca dış koşullar değildir.
İnsanın kendi karakteri de büyük bir nimettir.
Dürüstlük.
Sabır.
Merhamet.
Doğru karar verebilme.
Kötü alışkanlıklardan uzak durabilme.
İyi insanlarla karşılaşma.
Bunların her biri dünyadaki “hasene” kapsamında düşünülebilir.
Bazen insanın sahip olabileceği en büyük dünya nimeti doğru bir karakterdir.
Çok Para Sahibi Olmak Mutlaka “Dünyada İyilik” midir
Hayır.
Para bir araçtır.
İyi kullanılabilir.
Kötü kullanılabilir.
İnsana güvenlik sağlayabilir.
Ama aynı zamanda hırsını büyütebilir.
Bu nedenle ayette:
“Bize zenginlik ver.”
denilmez.
“Bize iyilik ver.”
denilir.
Bir insan az mala sahip olup çok huzurlu olabilir.
Başka biri büyük servete sahip olup sürekli korku ve boşluk yaşayabilir.
Kur’an’ın ölçüsü yalnızca miktar değil, nimetin insana ne yaptığıdır.
Bu Ayet Başarı Kavramını Nasıl Değiştirir
Modern dünyada başarı çoğu zaman:
para,
kariyer,
statü,
ün,
mal
ve görünürlük
üzerinden ölçülür.
Bakara 201 ise başarı tanımını genişletir.
Başarılı insan yalnızca dünyada kazanan kişi değildir.
Gerçek başarı:
dünyada iyilik
ve:
ahirette iyilik
birlikteliğidir.
Yani bir insan çok şey kazanıp karakterini kaybediyorsa Kur’an’ın ölçüsünde tablo eksik kalır.
Dua Etmek Çalışmanın Yerini Tutar Mı
Hayır.
Kur’an’ın bütünlüğünde dua ile çaba birbirine alternatif değildir.
İnsan:
dua eder,
çalışır,
tedbir alır,
doğru tercih yapmaya çalışır
ve sonucunu Allah’a bırakır.
“Rabbimiz bize dünyada iyilik ver” deyip ardından:
tembellik,
sorumsuzluk,
haksız kazanç
ve kötü tercihler
içinde yaşamak duanın ruhuyla uyuşmaz.
Dua, sorumluluğu kaldırmak değil, sorumluluğa yön vermektir.
Ayetin En Derin Felsefi Mesajı Nedir
Belki de Bakara 201’in en derin mesajlarından biri şudur:
İnsan iyi hayat ile iyi sonu birlikte istemelidir.
Bazı şeyler kısa vadede güzeldir ama uzun vadede yıkıcıdır.
Bazı fedakârlıklar bugün zor olabilir ama gelecekte büyük iyilik doğurabilir.
Bu yüzden bilgece yaşamak yalnızca:
“Şu anda bana ne iyi geliyor?”
diye sormak değildir.
Şunu da sormaktır:
“Bu tercih beni sonunda nasıl bir insana ve nasıl bir sonuca götürecek?”
Bakara 201 Günümüz İnsanına Hangi Öz Eleştiriyi Yaptırır
Ayet şu soruları düşündürebilir:
Hayatta istediğim şeylerin kaçı gerçekten benim için iyidir?
Dualarımın tamamı para, başarı ve sorunların çözülmesi üzerine mi?
Karakterimin güzelleşmesini ne kadar istiyorum?
Bugünkü rahatlığım uğruna geleceğimi tüketiyor muyum?
Dünya hedeflerimin yanında daha büyük bir anlamım var mı?
Başarıyı yalnızca sahip olduklarımla mı ölçüyorum?
Ve belki en önemlisi:
İstediğim hayat güzel bir hayat mı, yoksa yalnızca rahat bir hayat mı?
Sonuç: En Güzel Dua, İnsanın Bütün Hayatını Tek Bir Dengenin İçinde Toplar
Bakara Suresi 201. ayet çok kısa bir dua öğretir:
“Rabbimiz! Bize dünyada iyilik ver, ahirette de iyilik ver ve bizi ateş azabından koru.”
Fakat bu kısa dua büyük bir hayat felsefesi taşır.
Dünya reddedilmez.
Ahiret unutulmaz.
İyilik yalnızca maddi başarıya indirgenmez.
Ve insan yalnızca nimet istemez; yanlış sonlardan korunmayı da ister.
Bu dua insana:
dünyayı küçümsemeden yaşamasını,
dünyayı kutsallaştırmamasını,
ahireti unutmamasını,
iyiliği yalnızca para ile ölçmemesini
ve hayatının bütününü birlikte düşünmesini
öğretir.
Belki de bu ayetin en güçlü tarafı, insanın arzusunu düzeltmesidir.
Çünkü insan çoğu zaman:
“Şunu istiyorum.”
der.
Kur’an ise ona daha bilgece bir dua öğretir:
“Benim için gerçekten iyi olanı istiyorum.”
Bu küçük fark insanın hayat anlayışını tamamen değiştirebilir.
Çünkü her elde ettiğimiz şey nimet değildir.
Her kaybettiğimiz şey felaket değildir.
Her kolaylık hayır değildir.
Her zorluk da kötülük değildir.
İnsan bütün resmi göremez.
Bu nedenle Rabbine yönelerek yalnızca daha fazlasını değil, daha iyisini ister.
Ve Bakara 201’in insana bıraktığı en güçlü soru belki de şudur:
“Hayatımda gerçekten iyilik mi arıyorum, yoksa iyi olduğunu sandığım şeylerin peşinden mi koşuyorum?”
