Bakara Suresi 128. Ayette “Rabbimiz! Bizi Sana Teslim Olanlardan Kıl, Soyumuzdan da Sana Teslim Olan Bir Ümmet Meydana Getir. Bize İbadet Yollarımızı Göster ve Tövbemizi Kabul Et. Şüphesiz Sen Tövbeleri Çokça Kabul Eden, Çok Merhametli Olansın” İfadesi Ne Anlama Gelir 
Bakara Suresi 128. Ayette Ne Anlatılmaktadır
Bakara Suresi’nin 128. ayeti, Hz. İbrahim ile Hz. İsmail’in Kâbe’nin temellerini yükseltirken ettikleri duanın devamıdır.
- ayette:
“Rabbimiz! Bizden kabul et.”
diye dua etmişlerdi.
- ayette ise dua daha da genişler.
Önce kendileri için:
“Bizi sana teslim olanlardan kıl.”
derler.
Sonra gelecek nesilleri düşünürler:
“Soyumuzdan da sana teslim olan bir ümmet meydana getir.”
Ardından:
“Bize ibadet yollarımızı göster.”
diye isterler.
Ve sonunda:
“Tövbemizi kabul et.”
derler.
Böylece aynı ayette:
teslimiyet, gelecek nesiller, ibadet bilgisi, tövbe ve ilahi merhamet
bir araya gelir.
“Bizi Sana Teslim Olanlardan Kıl” Ne Demektir
Ayette kullanılan ifade:
“müslimeyni leke”
şeklindedir.
Yani:
“Sana teslim olmuş iki kişi kıl bizi.”
Buradaki teslimiyet yalnızca bir kimlik adı değildir.
Daha derin anlamda:
iradenin,
hayat yönünün,
ahlaki tercihin
Allah’a yönelmesini ifade eder.
Hz. İbrahim ve Hz. İsmail zaten Allah’a iman eden kimselerdir.
Buna rağmen:
“Bizi sana teslim olanlardan kıl.”
diye dua etmeleri dikkat çekicidir.
Demek ki teslimiyet:
bir kez kazanılıp sonsuza kadar otomatik olarak korunmuş bir statü değil,
sürekli derinleşmesi gereken bir yöneliştir.
İbrahim Gibi Bir Peygamber Neden Yeniden Teslimiyet İstiyor
Çünkü büyük bir iman derecesine ulaşmak:
insanın artık dua etmeye ihtiyacı olmadığı anlamına gelmez.
Tam tersine yüksek bilinç:
kişiye kendi sınırlılığını daha fazla gösterebilir.
İbrahim:
“Ben zaten tamamım.”
demiyor.
“Beni daha da teslim olmuş kıl.”
anlamına gelen bir dua ediyor.
Bu çok önemli bir tevazu örneğidir.
Gerçek manevi olgunluk bazen:
“Ben oldum.”
demek değil,
“Allah’ım beni doğru çizgide tut.”
diyebilmektir.
Teslimiyet Pasiflik Anlamına mı Gelir
Hayır.
Hz. İbrahim ve Hz. İsmail’in bulunduğu sahne zaten bunun en açık kanıtıdır.
Onlar:
dua ediyorlar.
Ama aynı zamanda:
Kâbe’yi inşa ediyorlar.
Yani teslimiyet:
hiçbir şey yapmadan beklemek değildir.
Tam tersine:
çalışmak,
sorumluluk almak,
emek vermek
ve sonucu Allah’a bağlamak
anlamına gelir.
Gerçek teslimiyet:
eylemsizlik değil, egonun mutlak kontrol iddiasından vazgeçmesidir.
“Soyumuzdan da Sana Teslim Olan Bir Ümmet Meydana Getir” Ne Anlama Gelir
İbrahim ve İsmail yalnızca kendi imanlarını düşünmez.
Gelecek nesiller için de dua ederler.
Bu çok güçlü bir aile ve toplum bilinci taşır.
İnsan:
“Ben iyi olayım yeter.”
demekle yetinmez.
Çocuklarının,
torunlarının,
gelecek kuşakların
da doğru bir hayat sürmesini ister.
Buradaki “ümmet” kavramı ise ortak bir yön ve inanç etrafında birleşen topluluğu ifade eder.
Yani dua yalnızca bireysel değildir.
Nesiller aşan bir toplumsal vizyona dönüşür.
Bir Peygamberin Soyundan Gelmek Otomatik Olarak İyi İnsan Olmayı Sağlar mı
Hayır.
- ayette bunu çok açık biçimde görmüştük.
Hz. İbrahim:
“Soyumdan da önderler çıkar mı?”
diye sorduğunda Allah:
“Benim ahdim zalimlere ulaşmaz.”
buyurmuştu.
Dolayısıyla 128. ayette İbrahim’in soyuyla ilgili duası:
otomatik bir ayrıcalık talebi değildir.
O:
soyunun da Allah’a bilinçli biçimde teslim olmasını
istemektedir.
Bu çok önemli bir farktır.
Soy:
kapı açabilir.
Ama:
imanı insanın yerine yaşayamaz.
Anne Babanın Duası Çocuğun İradesini Ortadan Kaldırır mı
Hayır.
Bir anne veya baba:
çocuğu için dua edebilir.
Ona:
iyi eğitim,
doğru örnek,
ahlaki çevre
sunabilir.
Fakat çocuğun bütün hayatını:
zorla belirleyemez.
Bakara 128 bize güzel bir denge gösterir:
Dua et.
Örnek ol.
Doğru zemini hazırla.
Ama çocuğun kendi iradesi olduğunu da unutma.
Gerçek değer aktarımı:
zorla kopyalama değil,
hakikati sevebileceği bir ortam oluşturmadır.
“Bize İbadet Yollarımızı Göster” Ne Demektir
Ayette geçen:
“menâsik”
kelimesi ibadet uygulamaları, özellikle hacla ilgili ritüeller ve kulluk biçimleri anlamında yorumlanmıştır.
İbrahim ve İsmail:
Kâbe’yi yükseltmektedir.
Ama Kâbe’nin yapılması yetmez.
İnsanlar orada:
nasıl ibadet edeceklerini de bilmelidir.
Bu nedenle dua:
“Bize ibadet yollarımızı göster.”
şeklinde devam eder.
Yani samimi niyet tek başına yeterli değildir.
Doğru yöntem bilgisi de gerekir.
İyi Niyet Varsa İbadetin Nasıl Yapıldığının Önemi Yok mudur
İyi niyet çok önemlidir.
Fakat her iyi niyetli davranış:
otomatik olarak doğru yöntem haline gelmez.
İnsan:
“Ben bunu Allah için yapıyorum.”
diyebilir.
Ama gerçekten Allah’ın istediği şekilde mi yapıyor?
Bu nedenle ibadette:
niyet + bilgi
birlikte önemlidir.
Bakara 128’de peygamberlerin bile:
“Bize ibadet yollarımızı göster.”
demesi çok anlamlıdır.
İnsan sadece samimiyetine değil,
öğrenmeye de ihtiyaç duyar.
İbadet Neden Öğretilmeye İhtiyaç Duyar
Çünkü insan kendi başına istediği her şeyi:
ibadet
ilan edemez.
Namazın biçimi vardır.
Haccın uygulamaları vardır.
Oruçla ilgili hükümler vardır.
İbadet:
yalnızca duygu değil,
vahyin gösterdiği bir disiplin
olarak da ortaya çıkar.
Bu bize daha genel bir ilke öğretir:
İyi niyet:
bilginin yerini tamamen tutmaz.
İnsan doğru bir şey yapmak istiyorsa:
nasıl yapılacağını da öğrenmelidir.
“Tövbemizi Kabul Et” Duası Neden Şaşırtıcıdır
Çünkü bu duayı edenler:
Hz. İbrahim ve Hz. İsmail’dir.
Üstelik Kâbe’yi inşa ederken.
Böyle bir anda insan:
“Biz çok büyük bir ibadet yapıyoruz.”
diye düşünebilir.
Ama onlar:
tövbe
istemektedir.
Bu olağanüstü bir tevazu gösterir.
Peygamberlerin tövbesi, mutlaka bizim anladığımız türde büyük günahlara işaret etmek zorunda değildir.
Tövbe:
eksiklikten dönme,
Allah’a yeniden yönelme,
daha yüksek kulluk bilinci
anlamında da düşünülebilir.
Tövbe Sadece Büyük Günah İşleyenler İçin midir
Hayır.
Tövbe daha geniş bir dönüş kavramıdır.
İnsan:
bir günahından dönebilir.
Bir yanlış alışkanlığından dönebilir.
İhmalinden dönebilir.
Kibirden dönebilir.
Allah’ı unuttuğu bir dönemden dönebilir.
Hatta iyi bir insan bile:
daha iyiye yönelmek
için tövbe edebilir.
Bu nedenle tövbe:
yalnızca:
“Çok kötü insanların başvuracağı son çare”
değildir.
İnsanın sürekli kendisini düzeltme imkânıdır.
Tövbe Neden İnsanın En Büyük Umut Kapılarından Biridir
Çünkü insan hata yapan bir varlıktır.
Eğer yapılan her yanlış:
geri dönüşsüz olsaydı,
insanın ahlaki hayatı çok erken sona ererdi.
Tövbe ise şöyle der:
Yanlış yaptın ama hikâye bitmedi.
Pişman olabilirsin.
Dönebilirsin.
Telafi edebilirsin.
Yönünü değiştirebilirsin.
Bu açıdan tövbe:
geçmişi yok etmekten çok,
geleceğin yönünü değiştirme imkânıdır.
“Sen Tövbeleri Çokça Kabul Edensin” Ne Anlama Gelir
Ayette Allah:
et-Tevvâb
olarak anılır.
Bu isim:
tövbeleri çokça kabul eden,
kulun dönüşüne karşılık veren
anlamını taşır.
Buradaki vurgu çok önemlidir.
İnsan Allah’a bir kez döndüğünde değil:
tekrar tekrar hata edip samimiyetle döndüğünde de
tövbe kapısının açık olabileceği ifade edilir.
Bu:
günahı hafife almak değildir.
Tam tersine:
ümitsizliği reddetmektir.
“Çok Merhametli Olan” İfadesi Tövbenin Yanında Neden Gelmektedir
Ayet Allah’ı aynı zamanda:
Rahîm
olarak tanımlar.
Yani:
çok merhametli.
Tövbenin kabulü yalnızca hukuki bir dosyanın kapatılması gibi değildir.
Arkasında:
ilahi merhamet
vardır.
İnsan kendisini yalnızca suçlayan bir Tanrı tasavvuruna hapsederse:
geri dönmeye cesaret edemeyebilir.
Ayet ise:
Allah’ı hem:
Tevvâb
hem de:
Rahîm
olarak gösterir.
Yani:
dönüş kapısının arkasında merhamet vardır.
İnsan Günah İşledikten Sonra “Artık Benim İçin Çok Geç” Demeli midir
Kur’an’ın tövbe anlayışı açısından:
hayır.
İnsan yaşadığı sürece samimi dönüş imkânını ciddiye almalıdır.
En tehlikeli düşüncelerden biri:
“Ben artık düzelemem.”
düşüncesidir.
Çünkü bu düşünce kişiyi:
hatasını sürdürmeye
itebilir.
Tövbe ise başka bir ihtimal açar:
“Dün yanlış yaptım; bugün başka bir seçim yapabilirim.”
İnsan geçmişini değiştiremez.
Ama:
geçmişinin geleceğini belirleme gücünü azaltabilir.
Bakara 127 Ve 128 Birlikte Okunduğunda Nasıl Bir Bütünlük Ortaya Çıkar
- ayette:
İbrahim ve İsmail Kâbe’yi yükseltirken:
“Rabbimiz, bizden kabul et.”
demişlerdi.
- ayette dua devam eder:
“Bizi sana teslim olanlardan kıl.”
“Soyumuzdan da teslim olmuş bir ümmet çıkar.”
“Bize ibadet yollarımızı göster.”
“Tövbemizi kabul et.”
Bu iki ayet birlikte mükemmel bir manevi sıra oluşturur:
Emek ver.
Kabul iste.
Teslimiyet iste.
Gelecek nesilleri düşün.
Doğru yöntemi öğren.
Eksiklerini fark edip tövbe et.
Yani ibadet yalnızca eylem değildir.
Sürekli bir iç dönüşümdür.
Bakara 128’den Çıkarılabilecek En Büyük Hayat Dersi Nedir
Belki şöyle özetlenebilir:
Kendin için istediğin iyiliği gelecek nesiller için de iste; fakat önce yaşayarak örnek ol.
Bir insan çocuklarına:
ahlak,
inanç,
dürüstlük
öğretmek istiyorsa,
bunları yalnızca sözle anlatması yeterli olmayabilir.
Çocuk:
sana bakar.
Sen nasıl davranıyorsun?
Hata yaptığında özür diliyor musun?
Adaletli misin?
Duan ile davranışın uyumlu mu?
İşte gerçek miras:
çocuğa bırakılan maldan önce, onun gözünün önünde yaşanan karakter olabilir.
Son Söz Bakara 128 Bize “Çocuklarımıza İnancı Miras Bırakmak mı İstiyoruz, Yoksa İnancı Yaşayabilecekleri Bir Karakter Örneği mi?” Diye mi Soruyor
Bakara Suresi 128. ayette iki büyük peygamber bulunmaktadır:
İbrahim ve İsmail.
Kâbe’yi inşa etmektedirler.
Ama duaları yalnızca o binayla ilgili değildir.
İlk önce kendilerine dönerler:
“Rabbimiz, bizi sana teslim olanlardan kıl.”
Bu cümle bize çok önemli bir şey öğretir.
İnsan dünyayı düzeltmeye başlamadan önce:
kendi yönünü de kontrol etmelidir.
Başkalarının imanını düşünürken:
kendi imanını ihmal etmemelidir.
Çocuklarının iyi olmasını isterken:
kendisinin nasıl bir örnek olduğuna bakmalıdır.
Sonra dua nesillere uzanır:
“Soyumuzdan da sana teslim olan bir ümmet çıkar.”
İbrahim kendi hayatıyla yetinmiyor.
Ondan sonra gelecek insanları düşünüyor.
İşte bazı insanların etkisi ölümünden sonra bile devam eder.
Bir insan:
bir bina bırakabilir.
Para bırakabilir.
Arazi bırakabilir.
Şirket bırakabilir.
Ama bunlardan daha uzun yaşayabilecek başka bir miras vardır:
değerler.
Bir çocuk babasının servetini tüketebilir.
Ama babasından aldığı dürüstlük:
onun bütün hayatını şekillendirebilir.
Bir anne çocuğuna büyük bir mal bırakmayabilir.
Ama ona:
merhamet,
çalışkanlık,
vicdan
bırakabilir.
Belki de insana bırakılabilecek en büyük miras:
nasıl yaşayacağını düşünmesine yardım eden bir karakter örneğidir.
Fakat ayet burada bile durmaz.
İbrahim ve İsmail:
“Bize ibadet yollarımızı göster.”
derler.
Bu cümle büyük insanların bile:
öğrenmeye devam ettiğini
gösterir.
İnsan ne kadar bilgili olursa olsun:
“Artık öğrenecek hiçbir şeyim yok.”
noktasına geldiğinde başka bir tehlike başlar.
Çünkü manevi kibir:
insana kendisini tamamlanmış hissettirebilir.
Oysa peygamber bile:
“Bize göster.”
diyor.
Sonra belki ayetin en etkileyici bölümü gelir:
“Tövbemizi kabul et.”
Kâbe’yi yükselten insanların duası bu.
Bir düşünelim.
Biz bazen küçük bir iyilik yaptıktan sonra bile:
kendimizi başkalarından üstün görebiliyoruz.
Bir yardım yaptık.
Bir ibadet ettik.
Bir iyilikte bulunduk.
Ve içimizde sessizce:
“Ben iyi bir insanım.”
duygusu büyüyebilir.
İbrahim ve İsmail ise insanlık tarihinin en büyük ibadet merkezlerinden birini yükseltirken:
“Tövbemizi kabul et.”
diyor.
İşte gerçek manevi büyüklük belki burada görünür:
İnsan yükseldikçe kendisini daha büyük değil, Allah karşısında daha muhtaç hissedebiliyorsa.
Ayetin sonunda iki ilahi isim vardır:
Tevvâb.
Rahîm.
Tövbeleri çokça kabul eden.
Çok merhametli.
Bu, insan için olağanüstü bir umut mesajıdır.
Çünkü hayat boyunca hata yapabiliriz.
Yanlış kararlar verebiliriz.
Birilerini kırabiliriz.
Kendimize zarar verebiliriz.
Yıllarımızı yanlış bir yolda geçirebiliriz.
Ama ayet şunu hatırlatır:
İnsan hata yapmak zorunda olduğu geçmişine mahkûm değildir.
Dönebilir.
Ve belki tövbenin gerçek mucizesi budur:
Geçmişi değiştirmez.
Ama:
geçmişin seni hangi geleceğe götüreceğini değiştirebilir.
Belki Bakara 128’in bugünün insanına yönelttiği en güçlü soru tam olarak şudur:
Biz çocuklarımızın bizim gibi olmasını mı istiyoruz, yoksa bizim hatalarımızı da aşarak Allah’a, hakikate ve iyiliğe bizden daha güçlü biçimde yönelmelerini isteyebilecek kadar büyük bir sevgiye sahip miyiz?
