Bakara Suresi 110. Ayette “Namazı Dosdoğru Kılın, Zekâtı Verin. Kendiniz İçin Önceden Ne Hayır Gönderirseniz Onu Allah Katında Bulursunuz. Şüphesiz Allah Yaptıklarınızı Görmektedir” İfadesi Ne Anlama Gelir 
Bakara Suresi 110. Ayette Ne Anlatılmaktadır
Bakara Suresi’nin 110. ayeti, bir önceki ayetteki affetme, sabır ve dış baskılar karşısında ahlaki çizgiyi koruma çağrısının ardından müminlerin dikkatini yeniden kendi sorumluluklarına yöneltir.
Ayet üç temel unsur üzerinde durur:
Namazı dosdoğru kılmak.
Zekâtı vermek.
Ve:
İnsanın yaptığı hiçbir iyiliğin Allah katında kaybolmayacağını bilmek.
Bu son derece önemli bir yön değişimidir.
- ayette başkalarının ne yaptığı anlatılmıştı.
- ayette ise adeta:
“Başkalarının size karşı ne düşündüğüne takılıp kalmayın; siz kendi görevinizi yapın.”
denilmektedir.
“Namazı Dosdoğru Kılın” Ne Anlama Gelir
Kur’an genellikle yalnızca:
“Namaz kılın.”
demek yerine:
“Namazı ikame edin.”
ifadesini kullanır.
Bu ifade namazı:
düzenli,
bilinçli,
gereğine uygun,
hayatta yerleşik
bir ibadet haline getirme anlamı taşır.
Yani namaz:
arada yapılan bir dinî hareket değil,
insanın hayat ritmini düzenleyen sürekli bir kulluk ilişkisi
olarak görülür.
Namaz Neden Bu Kadar Sık Tekrarlanır
Çünkü insan unutkan bir varlıktır.
Günlük hayat:
iş,
para,
sorun,
ilişkiler,
kaygılar
arasında insanın bütün dikkatini kendisine çekebilir.
Namaz ise gün içinde tekrar tekrar:
“Hayat yalnızca gördüğün şeylerden ibaret değil.”
hatırlatması yapar.
İnsan durur.
Yönünü değiştirir.
Dünyadaki bütün rollerinin ötesinde:
Allah karşısındaki konumunu
hatırlar.
Namaz Yalnızca Allah’a Karşı Bir Görev midir
Temel olarak Allah’a kulluktur.
Fakat gerçek namazın insanın davranışına da yansıması beklenir.
Bir insan namaz kılıyor fakat:
sürekli yalan söylüyor,
insanların hakkını yiyor,
zulmediyor,
emanete ihanet ediyorsa
şu soru doğar:
Namazın ahlaki etkisi hayatın neresindedir?
Kur’an’ın genel yaklaşımında ibadet ile ahlak birbirinden tamamen kopuk değildir.
İbadet insanı:
daha bilinçli bir hayata
taşımalıdır.
Namaz İnsanın İç Dünyasını Nasıl Etkileyebilir
Namaz insanın gün içinde kendisini tekrar tekrar değerlendirmesine imkân verebilir.
İnsan koşarken durur.
Konuşurken susar.
Dünyaya bakarken kıbleye döner.
Kendini güçlü hissederken:
secde eder.
Secde özellikle çok güçlü bir semboldür.
İnsan başını yere koyarak:
kendi egosunun mutlak olmadığını
bedeniyle ifade eder.
Bu nedenle namaz yalnızca sözlerden oluşan bir ibadet değildir.
Bedenle yapılan bir tevazu eğitimidir.
Namazın Hemen Ardından Zekâtın Gelmesi Neden Önemlidir
Kur’an’da namaz ve zekât çok sık yan yana gelir.
Bu tesadüf değildir.
Namaz:
Allah ile ilişkiyi
güçlendirir.
Zekât ise:
insanlarla ve mal ile ilişkiyi
düzenler.
Böylece din yalnızca kişinin iç dünyasına kapanmaz.
Secdeden kalktıktan sonra:
toplumdaki sorumluluğa
döner.
Bu çok güçlü bir denge oluşturur:
İbadet ve sosyal adalet.
Zekât Ne Anlama Gelir
Zekât belirli şartları taşıyan Müslümanın malından belirli bir payı hak sahiplerine vermesidir.
Kelime kökü:
temizlenme,
arınma,
artma,
bereket
anlamlarıyla ilişkilidir.
Dolayısıyla zekât yalnızca ekonomik transfer değildir.
İnsanın mal ile ilişkisinde de bir dönüşüm oluşturur.
Şunu öğretir:
“Sahip olduğun her şey yalnızca senin için değildir.”
Zekât Neden Malı “Temizleyen” Bir İbadet Olarak Görülür
Çünkü mal insanın zihninde çok güçlü bir sahiplik duygusu oluşturabilir.
“Ben kazandım.”
“Benim.”
“Kimseye vermek zorunda değilim.”
düşüncesi gelişebilir.
Zekât ise bu mutlak sahiplik duygusunu kırar.
İnsana:
“Bu servetin içinde başkalarının da hakkı vardır.”
bilincini kazandırır.
Böylece mal yalnızca biriktirilen değil:
paylaşılan
bir nimete dönüşür.
Namaz Ve Zekât Birlikte İnsana Ne Öğretir
Belki en kısa biçimde şöyle:
Namaz:
“Her şey sen değilsin.”
der.
Zekât:
“Her şey senin değil.”
der.
Namaz insanın egosunu sınırlar.
Zekât insanın sahiplik duygusunu sınırlar.
Biri:
Allah karşısındaki konumu,
diğeri:
insanlar karşısındaki sorumluluğu
hatırlatır.
Bu nedenle ikisinin birlikte zikredilmesi son derece anlamlıdır.
“Kendiniz İçin Önceden Ne Hayır Gönderirseniz” Ne Demektir
Ayet olağanüstü güçlü bir zaman metaforu kullanır.
İnsan bugün bir iyilik yapıyor.
Fakat Kur’an bunu:
geleceğe gönderilmiş bir şey
olarak anlatıyor.
Sanki insanın önünde başka bir hayat vardır ve bugün yaptığı iyilikler:
ondan önce oraya ulaşmaktadır.
Bu nedenle amel:
yalnızca geçmişte kalan hareket değildir.
Gelecekte karşımıza çıkacak bir sermaye
haline gelir.
İnsan Kendisi İçin Ahirete Ne Gönderebilir
Kur’an’ın genel anlayışında çok çeşitli iyilikler düşünülebilir:
Bir insana yardım etmek.
Bir açın karnını doyurmak.
Bir haksızlığı engellemek.
Bir yetimi korumak.
Bilgi öğretmek.
Affetmek.
Birine umut vermek.
Bir borçluyu rahatlatmak.
Gizlice iyilik yapmak.
Bir insanın hayatında küçük görünen davranışlar bile:
Allah katında kaybolmayan bir değere
dönüşebilir.
“Kendiniz İçin” İfadesi Neden Çok Düşündürücüdür
Çünkü insan iyilik yaptığında çoğu zaman:
başkasına verdiğini
düşünür.
Birine para verir.
Birine yardım eder.
Birinin yükünü taşır.
Dışarıdan bakıldığında kazanan:
karşı taraftır.
Ama ayet çok farklı bir perspektif sunar:
“Kendiniz için gönderirsiniz.”
Yani iyiliğin ilk faydalananı belki de:
onu yapan insanın kendisidir.
Başkasının hayatını güzelleştirirken kendi ahiretine de değer göndermektedir.
İyilik Yapınca Aslında Kendimize mi İyilik Yapmış Oluyoruz
Kur’an’ın ahiret perspektifinde evet.
İnsan verdiğini kayıp gibi görebilir.
Para verdi:
malı azaldı.
Zaman ayırdı:
vakti gitti.
Birini affetti:
intikamdan vazgeçti.
Ama ayet bu hesabı tersine çevirir.
Dışarıdan eksilen şey:
Allah katında birikiyor olabilir.
Bu nedenle gerçek kayıp ile görünür kayıp aynı değildir.
Bazen insan verdiğinde:
aslında kazanır.
Allah Katında Bir İyiliğin Kaybolmaması Ne Anlama Gelir
Dünyada insanın yaptığı birçok iyilik unutulabilir.
Teşekkür edilmeyebilir.
Kimse görmeyebilir.
Hatta iyilik yaptığınız kişi bile:
bunu hatırlamayabilir.
Ayet ise:
“Onu Allah katında bulursunuz.”
der.
Bu insan için çok güçlü bir manevi güvence oluşturur.
İyiliğin değeri:
insanların alkışına bağlı değildir.
Görülmese bile kaybolmaz.
Gizli Yapılan İyilik Neden Özel Bir Değere Sahiptir
Çünkü insanın niyetini daha doğrudan sınar.
Kimse bilmiyorsa:
alkış yoktur.
Takdir yoktur.
Statü kazancı yoktur.
Geriye şu soru kalır:
“Bunu neden yapıyorum?”
İyilik yalnızca Allah için yapıldığında:
insanların görmemesi değerini azaltmaz.
Belki tam tersine:
samimiyetini daha görünür hale getirir.
“Allah Yaptıklarınızı Görür” İfadesi Korkutucu mu, Teselli Edici mi
İkisi de olabilir.
Haksızlık yapan için:
uyarıdır.
Çünkü gizli kalan davranışlar da Allah’ın bilgisinden çıkmaz.
İyilik yapan için ise:
büyük bir tesellidir.
Çünkü kimse görmese bile:
Allah görür.
Bu nedenle aynı ilahi bilgi:
zalime uyarı,
iyilik yapana huzur
olabilir.
Bakara 109 Ve 110 Birlikte Okunduğunda Nasıl Bir Mesaj Ortaya Çıkar
- ayette:
başkalarının kıskançlığı,
müminleri inançlarından döndürme arzusu
ve buna karşı affetme çağrısı vardı.
- ayet ise hemen:
namaz ve zekâta
döner.
Bu geçiş çok anlamlıdır.
Sanki şöyle denilmektedir:
“Başkalarının size karşı ne planladığıyla bütün enerjinizi tüketmeyin. Siz Allah ile ilişkinizi, ahlakınızı ve iyiliklerinizi güçlendirin.”
Yani dışarıdaki düşmanlık:
içerideki iyiliği durdurmamalıdır.
Bakara 110’dan Çıkarılabilecek En Büyük Hayat Dersi Nedir
Belki şöyle özetlenebilir:
İyiliğinin değerini hemen göreceğin sonuca bağlama.
Bir iyilik yaparsın.
Karşılık gelmez.
Birine emek verirsin.
Kıymetin bilinmez.
Dürüst davranırsın.
Başkası hileyle daha fazla kazanır.
O anda:
“Ben neden doğru davranıyorum?”
diye düşünebilirsin.
Bakara 110’un cevabı şudur:
Hiçbir hayır kaybolmaz.
Bugün görmesen bile:
Allah katında onu bulacaksın.
Son Söz Bakara 110 Bize “Bugün Yaptıklarımızdan Hangileri Bizden Önce Yarına Ulaşıyor?” Diye mi Soruyor
Bakara Suresi 110. ayet insanın zaman anlayışını sessizce değiştirir.
Biz geleceğe hazırlanırken çoğunlukla:
para biriktiririz.
Ev alırız.
Yatırım yaparız.
Emeklilik planları oluştururuz.
Çocuklarımız için bir şeyler bırakırız.
Bütün bunlar geleceğe yapılan hazırlıklardır.
Kur’an ise insanın önüne çok daha uzun bir gelecek koyar ve şöyle der:
“Kendiniz için önceden ne hayır gönderirseniz onu Allah katında bulursunuz.”
Ne kadar güçlü bir ifade.
İyilik sadece yapılmıyor.
Gönderiliyor.
Ve onu gönderdiğimiz yer:
kaybolacağı bir boşluk değil.
Allah katıdır.
Belki bugün yaptığın küçücük bir iyiliği sen yarın unutacaksın.
Bir insana söylediğin güzel bir sözü hatırlamayacaksın.
Birinin işini kolaylaştırdığını unutacaksın.
Kimsenin görmediği bir anda yaptığın yardımı hayatının önemsiz ayrıntılarından biri sayacaksın.
Fakat ayet:
O kaybolmadı.
der.
İnsan bazen hayatını yalnızca büyük başarılarla anlamlandırmak ister.
Büyük servet.
Büyük kariyer.
Büyük eser.
Büyük tanınmışlık.
Oysa Allah katındaki hayat hesabı belki bizim büyüklük ölçümüzden çok farklıdır.
Kimsenin görmediği bir merhamet…
Bir insanın kalbini kırmamak için sustuğun bir an…
Bir ihtiyaç sahibine gizlice uzattığın el…
Sana kötülük yapan birini affetmen…
Bir çocuğa öğrettiğin güzel bir bilgi…
Belki bunlar dünyanın gözünde küçüktür.
Ama:
Allah katında unutulmuş değildir.
Ve ayetin başındaki namaz ile zekât bu hayat felsefesini dengeler.
Namaz insana:
“Nereye ait olduğunu”
hatırlatır.
Zekât:
“Sahip olduğun şeylerle ne yapman gerektiğini”
hatırlatır.
Hayır ise:
“Bugünkü davranışının gelecekte kaybolmayacağını”
hatırlatır.
Sonunda:
“Allah yaptıklarınızı görür.”
denir.
Bu cümle belki insanın hayatını değiştirebilecek kadar büyüktür.
Çünkü eğer gerçekten buna inanıyorsan:
herkesin seni görmesine ihtiyaç duymazsın.
Her iyiliğin karşılığını insanlardan beklemezsin.
Her emeğinin hemen takdir edilmesini istemezsin.
Çünkü bilirsin:
Görülmeyen iyilik yoktur.
Belki Bakara 110’un bugünün insanına yönelttiği en güçlü soru tam olarak şudur:
Bugün sona erse, yarına yalnızca sahip oldukların değil yaptıkların ulaşacak olsaydı, kendinden önce oraya ne göndermiş olurdun?
