Âl-i İmrân Suresi 197. Ayette “Bu, Az Bir Geçimliktir; Sonra Varacakları Yer Cehennemdir. Orası Ne Kötü Bir Yataktır” İfadesi Ne Anlama Gelir 
Âl-i İmrân Suresinin 197. ayetinde şöyle buyrulur:
“Bu, az bir geçimliktir. Sonra varacakları yer cehennemdir. Orası ne kötü bir yataktır!”
Bu ayet, 196. ayetin doğrudan devamıdır.
Bir önceki ayette:
“İnkâr edenlerin yeryüzünde dolaşıp durmaları seni aldatmasın.”
denmişti.
Yani:
güç,
ticaret,
hareket özgürlüğü,
servet,
başarı
ve rahatlık
insanı yanıltmamalıdır.
- ayet şimdi:
neden yanıltmaması gerektiğini
açıklar.
Çünkü dünya hayatındaki bütün bu avantajlar:
“metâun kalîl”
yani:
az,
sınırlı,
geçici bir yararlanmadır.
Sonra:
nihai hesap gelir.
Burada Kur’an:
insanın en güçlü yanılgılarından birini hedef alır:
Geçici olanı kalıcı sanmak.
“Bu, Az Bir Geçimliktir” Ne Anlama Gelir
Ayette:
“metâun kalîl”
denir.
“Metâ”:
yararlanılan şey,
geçici kullanım,
dünyevî fayda
anlamına gelir.
“Kalîl” ise:
az,
sınırlı
demektir.
Burada küçümsenen:
hayatın kendisi değildir.
Küçümsenen şey:
dünya nimetlerini:
nihai ve sonsuz kazanç
sanmaktır.
Dünya:
değerlidir.
Ama:
kalıcı değildir.
Neden “Az” Deniyor; İnsan Yetmiş Seksen Yıl Yaşayabilir
Çünkü ayetin ölçüsü:
yalnız dünya içindeki süre
değildir.
İnsan:
seksen yıl yaşasa bile:
sonsuzlukla karşılaştırıldığında:
bu süre:
çok kısadır.
Çocukluk geçer.
Gençlik geçer.
Orta yaş geçer.
Yaşlılık gelir.
Sonra:
ölüm.
İnsan dönüp baktığında:
on yıllar bile:
birkaç sahne gibi
gelebilir.
Bu nedenle:
uzun görünen hayat da geçicidir.
Dünya Nimetlerinden Yararlanmak Yanlış mıdır
Hayır.
Kur’an:
dünyayı kullanmayı
yasaklamaz.
İnsan:
iyi yemek yiyebilir.
Güzel bir evde yaşayabilir.
Ticaret yapabilir.
Seyahat edebilir.
Mal sahibi olabilir.
Sorun:
nimetin kendisi değil;
nimeti hayatın nihai amacı hâline getirmektir.
Dünya:
kullanılabilir.
Ama:
ilahlaştırılmamalıdır.
“Az Bir Geçimlik” İfadesi Zenginliği Değersiz mi Sayar
Hayır.
Servet:
yararlı olabilir.
Bir aileyi:
koruyabilir.
İş sağlayabilir.
İlim ve yardım için:
kullanılabilir.
Ama servet:
ölümü durduramaz.
Ahiret hesabını:
satın alamaz.
İnsanın bütün ahlaki kusurlarını:
yok edemez.
Bu yüzden:
servetin değeri vardır.
Ama:
sınırı da vardır.
Ayet bu sınırı:
hatırlatır.
Geçici Olan Şey Neden İnsanı Bu Kadar Kolay Aldatır
Çünkü:
görünürdür.
Şu anda elimizde olan şey:
gelecekten daha gerçek
hissedilir.
Para:
şimdi kullanılabilir.
Güç:
şimdi etkili olabilir.
Zevk:
şimdi yaşanır.
Ahiret ise:
gözle görülmeyen gelecektir.
İnsan zihni:
yakın olanı:
uzak olana göre
daha güçlü algılayabilir.
Kur’an bu nedenle:
insana:
zaman ufkunu genişletmesini
öğretir.
İnsan Kısa Vadeli Kazanç İçin Uzun Vadeli Zararı Seçebilir mi
Evet.
Bu sadece dinî bir mesele değildir.
İnsan:
sağlığına zarar verecek şeyi:
anlık haz için yapabilir.
Borçla:
gereksiz tüketim yapabilir.
Bir yalanla:
bugünü kurtarıp
gelecekte güvenini kaybedebilir.
Aynı mantık:
ahlaki hayatta da vardır.
Kısa vadeli:
kazanç.
Uzun vadeli:
kayıp.
Âl-i İmrân 197:
bu hatayı:
en büyük zaman ölçeğinde
gösterir.
196 ve 197. Ayetler Birlikte Hangi Yanılgıyı Kırıyor
196:
“Onların dünya içindeki hareketi seni aldatmasın.”
197:
“Bu sadece az bir geçimliktir.”
Yani görüntü:
etkileyici olabilir.
Ama süre:
sınırlıdır.
İnsan:
birini:
çok güçlü
görebilir.
Ama:
gücün süresini
unutabilir.
Bir imparatorluk:
yüzyıllarca yaşayabilir.
Ama:
sonsuza kadar değil.
Bir servet:
çok büyük olabilir.
Ama:
sahibi onunla sonsuza kadar kalmaz.
“Sonra Varacakları Yer Cehennemdir” Ne Anlama Gelir
Ayette:
“summe me’vâhum cehennem”
denir.
Yani:
“Sonra varacakları yer cehennemdir.”
“Me’vâ”:
sığınılacak,
varılacak,
yerleşilecek yer
anlamı taşır.
Burada cehennem:
nihai hesabın:
ağır sonucu olarak
anlatılır.
Ancak bu ayeti:
bugün belirli kişiler hakkında kolayca:
“Şu kişi kesin cehennemliktir.”
demek için kullanmak doğru değildir.
Nihai hüküm:
Allah’a aittir.
Ayetteki Cehennem Uyarısı Kimleri Hedef Alır
Doğrudan bağlam:
hakikati bilinçli biçimde reddeden,
dünya başarısına aldanan
ve inkârda ısrar eden kişilerle ilgilidir.
Bu nedenle:
her şüphe eden,
her soru soran,
her farklı inanca mensup olan insanı:
aynı bilinçli inkâr kategorisine
yerleştirmek doğru olmaz.
İnsanın:
ne bildiği,
ne anladığı,
niyeti,
ulaştığı bilgi
Allah tarafından:
tam olarak bilinir.
Bizim hükmümüz:
sınırlıdır.
“Orası Ne Kötü Bir Yataktır” İfadesi Neden Kullanılıyor
Ayette:
“ve bi’se’l-mihâd”
denir.
“Mihâd”:
yatak,
dinlenme yeri,
serilmiş yer
anlamı taşır.
Bu çok güçlü bir karşıtlıktır.
Dünyada insan:
rahat yataklar,
evler,
konfor
arayabilir.
Ama Kur’an:
nihai varış yerini:
“ne kötü yatak”
diye tanımlar.
Yani dışarıdaki konfor:
nihai güvenlik
olmayabilir.
İnsan:
dünyada rahat olup:
ahirette kaybedebilir.
Neden Cehennem İçin “Yatak” Gibi Normalde Rahatlık Çağrıştıran Bir Kelime Kullanılır
Çünkü anlatım:
ironik bir tersine dönüş
oluşturur.
Yatak:
dinlenme,
güven,
rahatlık
çağrıştırır.
Ama burada:
“ne kötü yatak”
denir.
Dünyada insan:
rahatlık peşinde olabilir.
Fakat bütün hayatını:
yalnız rahatlık üzerine kurarsa;
nihai sonucu:
rahatsızlık ve kayıp olabilir.
Bu:
konforun:
ahlaki değer olmadığını
hatırlatır.
Rahat Yaşamak Ahlaken Şüpheli midir
Hayır.
Bir insan:
rahat bir hayat yaşayabilir
ve iyi bir insan olabilir.
Başka biri:
çok zor şartlarda yaşayabilir
ve yine yanlışlar yapabilir.
Kur’an:
rahatlık = kötülük
denklemi kurmaz.
Problem:
rahatlığı:
haklılığın, üstünlüğün ve kurtuluşun kanıtı
olarak görmektir.
Rahatlık:
nimet olabilir.
Ama aynı zamanda:
imtihan da olabilir.
İnsan Neden Konforu Başarıyla Karıştırır
Çünkü modern ve eski toplumlarda:
konfor:
güçlü bir başarı sembolüdür.
Daha büyük ev.
Daha güzel araba.
Daha çok seyahat.
Daha fazla tüketim.
Bunlar:
başarı göstergesi
olarak görülebilir.
Ama ahlaki başarı:
başka bir sorudur.
Ne kadar rahatsın?
değil:
Nasıl bir insansın?
İkisi:
aynı değildir.
Bu Ayet Dünyadan El Etek Çekmeyi mi Öğretiyor
Hayır.
Kur’an:
dünyayı terk etmeyi değil;
dünyanın gerçek ölçüsünü bilmeyi
öğretir.
Çalış.
Üret.
Kazan.
Aileni koru.
Güzellikleri yaşa.
Ama:
bunların hiçbirini:
sonsuzluk yerine
koyma.
Dünya:
araçtır.
Amaç hâline geldiğinde:
aldanma başlar.
Geçicilik Bilinci İnsanı Daha İyi Bir Hayata Götürebilir mi
Evet.
Çünkü insan:
her şeyin geçici olduğunu fark ettiğinde:
önceliklerini:
yeniden düzenleyebilir.
Bir tartışma:
eskisi kadar büyük görünmeyebilir.
Bir hakaret:
bütün hayatı belirlemeyebilir.
Para:
tek değer ölçüsü olmaktan çıkabilir.
Sevgi,
adalet,
vicdan,
iyilik
daha görünür hâle gelebilir.
Geçicilik:
değersizlik değil;
önceliklerin netleşmesi
anlamına gelebilir.
Bu Ayet “Nasıl Olsa Dünya Geçici” Diyerek Sorumlulukları Önemsizleştirmeye İzin Verir mi
Hayır.
Tam tersine.
Dünya geçici olduğu için:
buradaki zaman:
daha değerlidir.
Çünkü ahiret için:
seçimlerin burada yapılır.
Bir saat:
geçicidir.
Ama o saat içinde verdiğin karar:
çok kalıcı bir sonuç
üretebilir.
Bu nedenle:
dünyanın geçiciliği:
sorumluluğu azaltmaz.
Artırır.
195–197. Ayetler Birlikte Nasıl Bir Başarı Ölçüsü Kuruyor
- ayet:
samimi hiçbir emeğin:
boşa gitmeyeceğini
bildirmişti.
196:
dünya başarısının:
aldatmaması gerektiğini söyledi.
197:
bu başarının:
geçici olduğunu
hatırlattı.
Böylece üç ayet:
birlikte şu dengeyi kurar:
İyilik yap.
Karşılığını hemen görmesen de:
devam et.
Başkalarının dünyadaki başarısına:
gözünü kaptırma.
Çünkü:
nihai bilanço henüz kapanmadı.
İnsan Neden Geçici Olanı Sonsuzmuş Gibi Yaşar
Çünkü ölüm:
uzak hissedilir.
İnsan:
geleceği planlarken:
sonsuz zamanı varmış gibi
davranabilir.
Daha fazla:
biriktirir.
Daha fazla:
ister.
Daha fazla:
kazanmak ister.
Bunların kendisi:
kötü değildir.
Ama:
“Ne zaman yeter?”
sorusunun cevabı hiç yoksa;
geçici dünya:
sonsuz ihtiyaç üretmeye
başlar.
İnsan:
bitmeyecekmiş gibi biriktirir.
Ama hayat:
biter.
Bir Gün Bırakacağımız Şeyler Uğruna, Bırakmamamız Gereken Değerlerden Vazgeçiyorsak Gerçekten Kazanıyor muyuz
Âl-i İmrân 197’nin insanın önüne koyduğu en derin soru:
belki budur.
İnsan:
hayat boyunca:
biriktirir.
Para.
Mülk.
İtibar.
Bağlantılar.
Başarılar.
Bunların hepsi:
bir değer
taşıyabilir.
Ama hepsinin ortak bir özelliği vardır:
bırakılacaklar.
İnsan öldüğünde:
banka hesabı:
dünyada kalır.
Evi:
dünyada kalır.
Arabası:
dünyada kalır.
Telefonu:
dünyada kalır.
Unvanı:
bir süre daha insanların dilinde kalabilir.
Sonra:
o da yavaş yavaş
silinir.
Bu gerçeği:
herkes bilir.
Ama çok az insan:
buna göre
yaşar.
İşte Âl-i İmrân 197:
insana:
zamanın büyük ölçeğini
hatırlatır.
“Metâun kalîl.”
Az bir geçimlik.
Kısa bir kullanım.
Sınırlı bir dönem.
Belki yüz yıl.
Belki daha az.
Sonra:
perde kapanır.
O zaman şu soru:
çok önemli hâle gelir:
Bu kısa süre için neyi feda ettim?
Biraz daha para için:
dürüstlüğümü mü?
Biraz daha güç için:
adaletimi mi?
Biraz daha itibar için:
gerçeği mi?
Biraz daha rahatlık için:
vicdanımı mı?
Eğer öyleyse:
insan kısa olanı kazanırken:
uzun olanı
kaybedebilir.
Bu:
büyük bir ticaret hatasıdır.
Kur’an’ın diliyle:
dünyada:
çok başarılı
görünebilirsin.
Ama nihai bilanço:
başka olabilir.
Belki insanın en büyük yanılgısı:
anlık bilanço ile nihai bilanço arasındaki farkı unutmasıdır.
Bugün:
kazandım.
Ama:
ne pahasına?
Bugün:
rahatım.
Ama:
hangi sorumluluğu erteledim?
Bugün:
güçlüyüm.
Ama:
gücümü nasıl kullandım?
Bugün:
her istediğimi yapabiliyorum.
Ama:
her yapabildiğim şey:
doğru mu?
İşte ayetin ahlaki ağırlığı:
burada ortaya çıkar.
Bir şeyi:
yapabiliyor olmak:
onu doğru
yapmaz.
Bir şeyi:
elde etmiş olmak:
onu gerçek kazanç
yapmaz.
Bir şeyden:
keyif alıyor olmak:
onu hayırlı
yapmaz.
Gerçek kazanç:
yalnız bugünkü hisle
ölçülmez.
Bazen insan:
bugün kendisini mahrum bırakır
ve uzun vadede kazanır.
Bazen:
bugün haz yaşar
ve uzun vadede kaybeder.
Bu:
hayatın birçok alanında:
zaten bildiğimiz bir gerçektir.
Sağlıkta.
Ekonomide.
İlişkilerde.
Eğitimde.
Kur’an ise aynı prensibi:
ahiret ölçeğine
taşır.
Belki de bu nedenle:
dünya nimetlerini küçümsemek yerine:
onlara doğru değeri vermek gerekir.
Bir ev:
güzeldir.
Ama:
hayat değildir.
Para:
gereklidir.
Ama:
değerinin tamamı değildir.
İnsanların saygısı:
güzeldir.
Ama:
nihai hüküm değildir.
Güç:
etkilidir.
Ama:
sonsuz değildir.
Ve insan:
bunların her birini:
ahlakını güçlendiren araçlara
dönüştürebilir.
O zaman dünya:
aldatıcı olmaktan çıkıp:
anlamlı bir emanet
olabilir.
Çünkü sorun:
dünyada yaşamak değil;
dünyayı sonsuz sanmaktır.
Bir yolculuktaki otel odasını:
evin zannedersen:
bütün hayatını:
o odanın dekorasyonuna
harcayabilirsin.
Ama yolculuğun devam ettiğini bilirsen:
orada güzel yaşarsın,
ama:
oraya sonsuza kadar tutunmazsın.
Belki dünya ile ilişki de:
buna benzer.
Yaşa.
Sev.
Çalış.
Üret.
Kazan.
Ama:
geçeceğini unutma.
Ve belki Âl-i İmrân 197’nin bize bıraktığı en ağır soru şudur:
Bir gün mutlaka geride bırakacağımız para, güç, rahatlık ve itibar için bugün adaletimizi, vicdanımızı veya hakikate sadakatimizi feda ediyorsak; gerçekten bir şey mi kazanıyoruz, yoksa “az bir geçimlik” uğruna çok daha büyük bir değeri mi kaybediyoruz?
