Tekvîr Suresi 4. Ayette “On Aylık Gebe Develer Başıboş Bırakıldığında” Buyrulması Ne Anlama Gelir Ve Kıyametin Dehşeti İnsana En Değerli Mallarını Bile Neden Unutturur 
Tekvîr Suresi 4. Ayette Ne Buyrulur
Tekvîr Suresinin dördüncü ayetinde:
“On aylık gebe develer başıboş bırakıldığı zaman…”
anlamına gelen son derece çarpıcı bir ifade yer alır.
İlk üç ayette kozmik düzenin sarsılışı anlatılmıştı.
Güneş dürülmüş,
yıldızlar dökülmüş,
dağlar yürütülmüştü.
Dördüncü ayette ise anlatı doğrudan insanın ekonomik ve psikolojik dünyasına iner.
Artık soru şudur:
Böylesine büyük bir kıyamet karşısında insan, en kıymetli malına bile sahip çıkabilecek midir?
Ayetin cevabı nettir:
Hayır.
Ayette Geçen “İşâr” Ne Anlama Gelir
Ayette geçen “el-işâr” kelimesi, özellikle gebeliğinin ileri döneminde bulunan ve doğumuna yaklaşmış dişi develeri ifade eder.
Klasik Arap toplumunda böyle bir deve son derece değerliydi.
Çünkü yalnızca mevcut bir hayvan değildi.
Aynı zamanda:
süt, yavru, servet ve gelecekteki ekonomik kazanç
demekti.
Bu nedenle ayette sıradan bir mal örneği seçilmemiştir.
Tam tersine, dönemin insanı için en yüksek ekonomik değerlerden biri seçilmiştir.
Neden Özellikle On Aylık Gebe Deve Örneği Verilir
Çünkü doğumuna yaklaşmış bir deve, sahibinin gözünde iki kat değer taşıyabilirdi.
Birincisi:
mevcut devenin kendisi.
İkincisi:
doğacak yavru.
Dolayısıyla burada yalnızca bugünkü servet değil, gelecekte beklenen kazanç da vardır.
Tekvîr'in anlatımı bu yüzden çok güçlüdür.
İnsan normal zamanda böylesine değerli bir hayvanı başıboş bırakmazdı.
Ama kıyamet geldiğinde:
gelecek hesabının kendisi anlamını kaybeder.
Ayet Servetin Geçiciliğini Nasıl Gösterir
İnsan normal şartlarda malını korur.
Kilitler.
Sayım yapar.
Değerini hesaplar.
Kaybolmasın diye tedbir alır.
Fakat ayet öyle bir ânı anlatır ki insan artık:
malını değil, kendi varlığını düşünmektedir.
Bu noktada servetin anlamı çöker.
Çünkü servet ancak:
hayat,
düzen,
gelecek,
mülkiyet
gibi kavramlar devam ettiği sürece anlamlıdır.
Kıyamet ise bütün bu zemini ortadan kaldırır.
“Başıboş Bırakılmak” Neden Bu Kadar Güçlü Bir İfadedir
Çünkü başıboş bırakmak ihmal anlamı taşır.
Normal zamanda değerli bir deve korunur.
Beslenir.
Gözetilir.
Kaybolmaması sağlanır.
Fakat kıyametin dehşeti öylesine büyüktür ki insan:
“En değerli malım nerede?”
diye bile düşünemez hâle gelir.
Ayet bu şekilde felaketin büyüklüğünü doğrudan rakamlarla değil, insan davranışındaki dönüşümle gösterir.
İnsan Neden Büyük Tehlike Anında Malını Unutur
Çünkü insan zihni tehlike anında öncelikleri yeniden sıralar.
Normal şartlarda önemli olan:
para,
mal,
ticaret,
mülkiyet,
statü
gibi şeyler ölüm tehdidi karşısında geri plana düşer.
Kıyamet anlatısında bu psikolojik mekanizma en uç noktasına ulaşır.
İnsan artık:
sahip olduklarını değil, kendisini düşünmektedir.
Kur’an Burada Serveti Kötülüyor mu
Hayır.
Ayetin amacı mal sahibi olmayı kötülemek değildir.
Sorun servetin varlığı değil, servetin mutlaklaştırılmasıdır.
İnsan malını araç olarak gördüğü sürece problem yoktur.
Fakat mal:
kişiliğin,
güvenliğin,
üstünlüğün
ve hayatın nihai anlamı hâline getirildiğinde sorun başlar.
Tekvîr 4 insana şunu hatırlatır:
Bir gün en değerli mal bile seni kurtaramayabilir.
Bu Ayet İlk Muhatapları İçin Nasıl Bir Etki Oluşturmuş Olabilir
Çöl toplumunda deve:
ulaşım,
ticaret,
süt,
yük taşımacılığı,
servet
ve sosyal statü açısından büyük öneme sahipti.
Bu nedenle “develer başıboş bırakılacak” ifadesi sıradan bir görüntü değildi.
İlk muhatap için bu söz adeta:
“Kasandaki bütün serveti açıkta bırakacak kadar büyük bir şey olacak.”
demekti.
Bu yüzden ayetin etkisi ekonomik olduğu kadar psikolojikti.
Bugünün İnsanı İçin Bu Benzetmenin Karşılığı Ne Olabilir
Bugünün insanı için aynı düşünceyi şu şekilde hayal edebiliriz:
Milyonlar değerindeki evini terk etmek.
Kasasını açık bırakmak.
Arabasını olduğu yerde bırakmak.
Bankadaki servetini düşünmemek.
Şirketini, mülkünü, yatırımlarını unutmak.
Çünkü artık bütün bunların gelecekte bir anlam taşıyıp taşımayacağı bile belirsizdir.
Tekvîr 4'ün mesajı kültürler değişse de aynıdır:
Gerçek kriz, insanın değer sistemini tamamen değiştirir.
Kıyamet Neden “Gelecek Planlarını” da Yok Eder
İnsan servet biriktirirken geleceği varsayar.
Ev alır çünkü yarın yaşayacağını düşünür.
Yatırım yapar çünkü yıllar sonra getiri bekler.
Çocuklarına miras bırakır çünkü nesillerin devam edeceğini düşünür.
Fakat kıyamet:
gelecek varsayımının sona erdiği andır.
Bu nedenle doğum yapmak üzere olan değerli devenin terk edilmesi çok anlamlıdır.
Çünkü artık:
yarına yatırım yapmanın anlamı kalmamıştır.
Ayet Kozmik Tasvirlerden Neden Ekonomik Bir Örneğe Geçer
Bu geçiş son derece dikkat çekicidir.
Önce evren sarsılır.
Sonra insanın mal anlayışı sarsılır.
Kur’an kıyametin sadece:
gökyüzünü ve yeryüzünü
değiştirmediğini,
aynı zamanda:
insanın değerler sıralamasını
da değiştirdiğini gösterir.
Kozmik düzen çökerken ekonomik düzenin anlamı da çöker.
Para Ve Mal Neden Kıyamet Anında Değerini Kaybeder
Bir şeyin ekonomik değeri, insanların o şeye ihtiyaç duyması ve kullanabilmesiyle ilgilidir.
Fakat kıyamet gibi bütün sistemin dağıldığı bir ortamda:
mülkiyet hukuku,
ticaret,
pazar,
gelecek beklentisi
gibi kavramlar işlevsiz hâle gelir.
Bu nedenle servetin değeri mutlak değildir.
Değer:
düzen devam ettiği sürece vardır.
Ayet İnsanın “Sahip Olma” Duygusunu Nasıl Sorgular
İnsan sık sık:
“Bu benim.”
der.
Benim evim.
Benim arabam.
Benim toprağım.
Benim param.
Tekvîr 4 ise bu sahiplik duygusunun aslında ne kadar şartlara bağlı olduğunu gösterir.
Bir gün insan:
sahip olduğu şeyi sahiplenemeyecek kadar büyük bir gerçekle karşılaşabilir.
Bu da mülkiyetin mutlak değil, geçici olduğunu hatırlatır.
Kıyametin Korkusu Neden Mal Sevgisinin Önüne Geçer
Çünkü insanın temel içgüdülerinden biri hayatta kalmaktır.
Normal hayatta servet bu hayatta kalma duygusuna hizmet eder.
İnsan para biriktirir çünkü kendisini güvenceye almak ister.
Fakat kıyamet gibi bütün güvenlik sistemlerinin çöktüğü bir durumda para artık:
güven üretmez.
İşte bu nedenle mal sevgisi yerini çok daha temel bir kaygıya bırakır:
varlığını koruma isteğine.
Ayet “Ekonomik Güvenlik” Yanılsamasını Nasıl Kırar
Modern insanın en büyük güven kaynaklarından biri ekonomik birikimdir.
Para varsa güvende olduğunu düşünebilir.
Ev varsa güvende olduğunu düşünür.
Yatırım varsa geleceğinin garanti altında olduğunu varsayar.
Tekvîr'in verdiği mesaj ise daha derindir:
Hiçbir ekonomik sistem mutlak güvence değildir.
Çünkü bütün ekonomik değerler, daha büyük bir düzenin devamına bağlıdır.
İlk Dört Ayet Birlikte Okunduğunda Nasıl Bir Anlam Ortaya Çıkar
İlk dört ayeti yan yana koyduğumuzda sıralama şaşırtıcıdır:
Güneş dürülür.
Yıldızlar dökülür.
Dağlar yürütülür.
En değerli mallar terk edilir.
Yani önce:
kozmik düzen,
sonra yeryüzü,
sonra insanın ekonomik dünyası
çözülür.
Kur’an böylece kıyametin her şeyi kapsayan karakterini gösterir.
İnsan Değerlerini Neye Göre Belirlemelidir
Ayet dolaylı olarak çok önemli bir ahlaki soru sorar:
Bugün en çok değer verdiğin şey gerçekten en değerli şey midir?
İnsan bazen:
parayı,
makamı,
mülkü,
şöhreti
hayatının merkezine koyabilir.
Fakat bunların tamamı belirli şartlar altında değerlidir.
Daha büyük bir kriz geldiğinde gerçek öncelikler ortaya çıkar.
Tekvîr 4 İnsanı Bugünkü Hayatı İçin Nasıl Uyarır
Ayetin mesajı:
“Mal edinme.”
değildir.
Mesaj:
“Malın sana sahip olmasına izin verme.”
şeklinde okunabilir.
İnsan servet kazanabilir.
Başarılı olabilir.
Mülk sahibi olabilir.
Fakat bunların geçici olduğunu bilirse, onlarla kurduğu ilişki de değişir.
Serveti amaç olmaktan çıkarıp araç hâline getirir.
Tekvîr Suresi 4. Ayetin En Derin Mesajı Nedir
Tekvîr Suresinin dördüncü ayeti kıyameti yalnızca gökyüzünde anlatmaz.
Kıyameti insanın:
cebinde, zihninde ve değer dünyasında
da anlatır.
İnsan normal zamanda çok değer verdiği şeyler için yıllarca çalışabilir.
Servet biriktirebilir.
Mülk edinebilir.
Geleceğe yatırım yapabilir.
Fakat bir an gelir ve bütün bu değerler önem sıralamasında bir anda aşağı düşer.
İşte ayetin çarpıcılığı buradadır.
Kıyametin büyüklüğü:
insanın en değerli malını bile unutmasına neden olacak kadar büyük olmasıyla
anlatılır.
Bu ayet insanı çok sade fakat güçlü bir soruyla karşı karşıya bırakır:
Bugün uğruna ömrümü harcadığım şey, gerçekten uğruna ömür harcanacak kadar değerli mi?
Belki de Tekvîr 4'ün insanın içine bıraktığı en önemli ders şudur:
Bir gün terk etmek zorunda kalacağın şeyleri, hayatının tek anlamı hâline getirme.
