Roman Jakobson'un İletişim Modeli Nedir 
Gönderici, Alıcı, Mesaj, Kod, Kanal Ve Bağlam Nasıl Açıklanır
Roman Jakobson'un iletişim modeli, modern dilbilim, göstergebilim, medya çalışmaları ve edebiyat kuramı açısından son derece önemli bir yaklaşımdır. Jakobson'a göre iletişim, yalnızca bir kişinin konuşması ve diğer kişinin dinlemesi değildir. Her iletişim olayında gönderici, alıcı, mesaj, bağlam, kod ve kanal gibi temel unsurlar birlikte çalışır.
Bu modelin büyüklüğü şuradadır: İnsan dilini yalnızca bilgi aktarma aracı olarak değil, duygu taşıyan, ilişki kuran, çağrı yapan, anlam üreten, kendini açıklayan ve estetik biçim kazanan çok katmanlı bir sistem olarak gösterir.
Roman Jakobson'un İletişim Modeli Nedir
Roman Jakobson'un iletişim modeli, bir dilsel iletişim olayının hangi temel unsurlardan oluştuğunu açıklayan güçlü bir kuramdır.
Jakobson'a göre bir mesajın gerçekleşebilmesi için yalnızca konuşan kişi yeterli değildir. Mesajın gönderilmesi, alınması, anlaşılması ve yorumlanması için birden fazla unsur gerekir.
Bu unsurlar şunlardır:
| İletişim Unsuru | Anlamı |
|---|---|
| Gönderici | Mesajı üreten kişi |
| Alıcı | Mesajın yöneldiği kişi |
| Mesaj | Aktarılan söz, yazı, işaret veya anlam |
| Bağlam | Mesajın gönderme yaptığı durum veya gerçeklik |
| Kod | Gönderici ve alıcının ortak kullandığı dil veya işaret sistemi |
| Kanal | Mesajın iletildiği temas yolu |
Bu model, iletişimi mekanik bir aktarım olarak değil, anlamın birçok unsur arasında kurulduğu canlı bir süreç olarak ele alır.
Bir sözün anlaşılması için yalnızca söylenmesi yetmez. Doğru kodla söylenmeli, uygun bağlama oturmalı, alıcı tarafından çözümlenmeli ve iletişim kanalı açık olmalıdır.
Gönderici Kimdir Mesajı Başlatan Bilinç Nasıl Çalışır
Gönderici, iletişim sürecinde mesajı başlatan kişidir. Konuşan, yazan, işaret eden, anlatan veya herhangi bir biçimde anlam üreten taraf göndericidir.
Fakat gönderici yalnızca teknik bir kaynak değildir. O, mesajın arkasındaki niyet, duygu, düşünce, tutum ve bilinç merkezidir.
Bir kişi konuşurken yalnızca kelime seçmez. Aynı zamanda kendisini de dile taşır:
Duygusunu taşır.
Korkusunu taşır.
Niyetini taşır.
Bilgisini taşır.
Üslubunu taşır.
Dünya görüşünü taşır.
Mesela "Geldin mi
" cümlesi basit bir soru gibi görünür. Fakat göndericinin ses tonuna göre bu cümle:Merak olabilir.
Sitem olabilir.
Sevinç olabilir.
Şüphe olabilir.
Kırgınlık olabilir.
Bu yüzden Jakobson'un modelinde gönderici, mesajın yalnızca çıkış noktası değil; mesajın duygusal ve niyet merkezidir.
Alıcı Kimdir Mesajı Alan Kişi Anlamı Nasıl Kurar
Alıcı, göndericinin mesajını yönelttiği kişidir. Fakat alıcı pasif bir kutu değildir. Alıcı, mesajı yalnızca almaz; yorumlar, çözer, bağlama yerleştirir ve kendi bilinç dünyasında yeniden kurar.
Bu yüzden iletişimde anlam, yalnızca göndericinin niyetinden doğmaz. Alıcının bilgisi, deneyimi, duygusal hali, kültürü, beklentisi ve bağlam algısı da anlamı etkiler.
Aynı cümle farklı alıcılar tarafından farklı biçimde anlaşılabilir.
Mesela:
"Bugün çok sessizsin."
Bu cümle bir kişi için şefkatli bir fark ediş olabilir. Başka biri için eleştiri gibi gelebilir. Bir başkası için ise ilgilenilmek anlamına gelebilir.
Alıcı, mesajı çözerken şunlara bakar:
Ne söylendi
Kim söyledi
Hangi tonda söyledi
Hangi durumda söyledi
Benden ne bekliyor
Jakobson'un modeli bize şunu öğretir: İletişim, yalnızca konuşmak değil; karşıdakinin anlam dünyasına ulaşabilmektir.
Mesaj Nedir İletişimin Merkezindeki Anlam Nasıl Kurulur
Mesaj, göndericiden alıcıya yönelen söz, yazı, işaret, davranış veya anlam birimidir. Mesaj, iletişimin merkezinde yer alır.
Mesaj yalnızca kelimelerden oluşmaz. Bazen bir bakış, bir susuş, bir emoji, bir jest, bir fotoğraf, bir müzik veya bir sembol de mesaj olabilir.
Mesajın gücü, yalnızca içeriğinde değil; biçiminde, tonunda, düzeninde, ritminde ve bağlamla kurduğu ilişkide saklıdır.
Mesela:
"Tamam."
Bu tek kelimelik mesaj bağlama göre birçok anlama gelebilir:
| Mesaj | Olası Anlam |
|---|---|
| Tamam. | Onay |
| Tamam... | Kırgınlık |
Tamam  ️ | Kesin karar |
| Tamam mı | Kontrol veya uyarı |
| Tamam canım. | Yumuşak kabul |
Bu nedenle mesaj, sadece kelime değildir. Mesaj, kelimenin bağlam, ton ve ilişki içinde kazandığı anlamdır.
Jakobson'un iletişim modeli, mesajı basit bir paket gibi görmez. Mesaj, anlamın kurulduğu canlı merkezdir.
Bağlam Nedir Mesaj Gerçeklikle Nasıl İlişki Kurar
Bağlam, mesajın gönderme yaptığı durum, olay, zaman, mekân, konu veya gerçeklik alanıdır. Bir mesajı doğru anlamak için bağlamı bilmek gerekir.
Bağlam olmadan birçok cümle eksik veya yanlış anlaşılır.
Mesela:
"Orası çok soğuk."
Bu cümle bağlama göre farklı anlamlara gelebilir:
Hava durumundan söz ediliyor olabilir.
Bir insanın duygusal mesafesi anlatılıyor olabilir.
Bir mekânın ruhsuzluğu ifade ediliyor olabilir.
Bir ülke veya şehir hakkında konuşuluyor olabilir.
Bağlam, mesajın anlamını netleştirir.
Jakobson'un modelinde bağlam özellikle göndergesel işlev ile ilişkilidir. Dil, bir nesneye, olaya veya duruma gönderme yaptığında bağlama yönelir.
Fakat bağlam yalnızca dış dünya değildir. Bazen bağlam, iki insan arasındaki geçmiş, ortak hatıra, kültürel bilgi veya daha önce konuşulan bir şeydir.
Bu yüzden iletişimde en büyük sorunlardan biri, tarafların aynı bağlamı paylaşmamasıdır.
Aynı kelimeyi duyarlar; fakat aynı dünyaya bakmazlar.
Kod Nedir Ortak Dil Olmadan İletişim Neden Eksik Kalır
Kod, gönderici ve alıcının mesajı oluşturmak ve çözmek için kullandığı ortak işaret sistemidir. En yaygın kod, konuşulan dildir. Türkçe, İngilizce, Arapça veya Almanca birer dil kodudur.
Fakat kod yalnızca doğal dillerden ibaret değildir. Trafik işaretleri, matematik sembolleri, beden dili, emoji sistemi, müzik notaları, bilgisayar kodları ve kültürel semboller de kod olabilir.
İletişimin gerçekleşebilmesi için gönderici ile alıcının aynı kodu belli ölçüde paylaşması gerekir.
Mesela Türkçe bilmeyen bir kişiye Türkçe derin bir metin okunduğunda sesleri duyabilir; fakat anlamı çözemez. Çünkü kod ortak değildir.
Kod şu soruları belirler:
Bu işaret ne anlama geliyor
Bu kelime hangi dilde kullanılıyor
Bu sembol hangi kültürde neyi temsil ediyor
Bu ifade mecaz mı, gerçek mi
Jakobson'un modelinde kod, üstdil işlevi ile ilişkilidir. Çünkü bazen iletişimde kodun kendisi açıklanır:
"Bu kelime ne demek
""Burada mecaz kullandım."
"Bu ifade eski Türkçede şu anlama gelir."
Kod olmadan mesaj vardır ama anlam kapısı kapalı kalır.
Kanal Nedir İletişim Teması Nasıl Kurulur
Kanal, mesajın göndericiden alıcıya ulaştığı temas yoludur. Konuşmada hava ve ses, telefonda hat, yazıda kâğıt veya ekran, dijital ortamda internet bağlantısı kanal görevi görür.
Kanal yalnızca teknik bir araç değildir. Kanalın durumu, iletişimin kalitesini etkiler.
Mesela:
Telefon çekmiyorsa mesaj kesilir.
Ses boğuksa anlam zorlaşır.
Yazı okunaksızsa mesaj kaybolur.
İnternet koparsa iletişim yarım kalır.
Duygusal kanal kapalıysa söz kalbe ulaşmaz.
Jakobson'un modelinde kanal, ilişki işlevi ile bağlantılıdır. İlişki işlevi, iletişim kanalını açmak, sürdürmek veya kontrol etmek için kullanılır.
Örnekler:
"Alo, sesim geliyor mu
""Beni duyuyor musun
""Orada mısın
""Devam edeyim mi
""Tamam, dinliyorum."
Bu ifadeler çok büyük bilgi taşımaz; fakat iletişim bağını canlı tutar.
Kanal, anlamın geçtiği yoldur. Yol kapalıysa, en güzel mesaj bile hedefe ulaşamaz.
Jakobson'un Modelinde Dilin Altı İşlevi Nasıl Ortaya Çıkar
Jakobson, iletişim modelindeki her unsurun dilin bir işleviyle ilişkili olduğunu söyler. Bu, onun kuramının en güçlü taraflarından biridir.
| İletişim Unsuru | Dil İşlevi | Temel Yönelim |
|---|---|---|
| Gönderici | Duygusal işlev | Konuşanın duygu ve tutumu |
| Alıcı | Çağrı işlevi | Alıcıyı etkileme ve yönlendirme |
| Mesaj | Şiirsel işlev | Mesajın biçimi ve estetiği |
| Bağlam | Göndergesel işlev | Dış gerçeklik ve bilgi |
| Kod | Üstdil işlevi | Dilin kendisini açıklama |
| Kanal | İlişki işlevi | Teması kurma ve sürdürme |
Bu tablo, dilin ne kadar çok katmanlı olduğunu gösterir.
Bir cümlede çoğu zaman bu işlevlerden yalnızca biri değil, birkaçı birlikte çalışır. İnsan bir şey söylerken hem bilgi verir hem duygu taşır hem karşıdakini etkiler hem de ilişkiyi sürdürür.
Bu yüzden Jakobson'un iletişim modeli, insan dilini dar bir bilgi aktarımı olarak değil, çok işlevli bir anlam sistemi olarak açıklar.
Göndergesel İşlev Bağlamla Nasıl İlişkilidir
Göndergesel işlev, dilin bağlama, dış dünyaya, bilgiye veya anlatılan konuya yöneldiği işlevdir. Bu işlevde dilin temel amacı, bir şey hakkında bilgi vermektir.
Örnekler:
"Şuara Suresi Kur'an'ın 26. suresidir."
"Roman Jakobson dilbilim alanında önemli çalışmalar yapmıştır."
"Bugün hava yağmurlu."
"Kitap masanın üzerinde duruyor."
Bu cümlelerde dil, bir gerçekliğe gönderme yapar.
Fakat Jakobson'un modeli bize şunu da gösterir: En bilgi veren cümlede bile diğer işlevler tamamen yok olmaz. Bir haber cümlesi bile kelime seçimiyle duygu yaratabilir. Bir bilgi cümlesi bile alıcıyı ikna etmek için kurulabilir.
Bu nedenle göndergesel işlev, dilin önemli bir yönüdür; fakat dilin tamamı değildir.
Dil yalnızca dünyayı anlatmaz. Dil, dünyayı anlatırken konuşanı, alıcıyı, ilişkiyi, kodu ve mesajın biçimini de devreye sokar.
Duygusal İşlev Göndericiyle Nasıl İlişkilidir
Duygusal işlev, dilin göndericiye yöneldiği işlevdir. Bu işlevde konuşanın duygu durumu, tavrı, iç hali ve öznel yaklaşımı öne çıkar.
Örnekler:
"Ne kadar güzel
️""Ah, bunu hiç beklemiyordum."
"Çok yoruldum."
"Bu beni gerçekten etkiledi."
Bu cümlelerde dil, sadece bilgi vermez. Konuşanın iç dünyasını açar.
Duygusal işlevde ses tonu, ünlem, vurgu, kelime seçimi ve ritim çok önemlidir. Aynı kelime farklı duygular taşıyabilir.
Mesela:
"Harika."
Bu kelime gerçekten beğeni olabilir. Ama bağlama göre ironi, kırgınlık veya alay da olabilir.
Bu yüzden duygusal işlev, yalnızca kelimeyle değil, söyleyiş biçimiyle de ilgilidir.
Jakobson'un modeli burada insan iletişiminin derin yanını gösterir: İnsan konuşurken yalnızca bilgi aktaran bir varlık değildir. İnsan, kelimeleriyle kendi ruh halini de dünyaya bırakır.
Çağrı İşlevi Alıcıyla Nasıl İlişkilidir
Çağrı işlevi, dilin alıcıya yöneldiği işlevdir. Bu işlevde amaç, alıcıyı etkilemek, yönlendirmek, uyarmak, çağırmak veya bir davranışa sevk etmektir.
Örnekler:
"Kapıyı kapat."
"Lütfen beni dinle."
"Buraya gelir misin
""Dikkatli ol."
"Bu metni sonuna kadar oku."
Bu tür ifadelerde dil, alıcı üzerinde bir etki oluşturmak ister.
Çağrı işlevi; emirlerde, ricalarda, sorularda, davetlerde, uyarılarda, reklamda, siyasi konuşmalarda, dinî hitaplarda ve eğitim dilinde çok güçlü biçimde görülür.
Bir öğretmenin "Düşün bakalım" demesi, sadece bir cümle değildir. Öğrencinin zihinsel davranışını harekete geçirmek ister.
Bir annenin "Üşütme, montunu giy" demesi, çağrı işlevi taşır ama aynı zamanda sevgi de içerir.
Bu nedenle çağrı işlevi çoğu zaman diğer işlevlerle birlikte çalışır. Dil, alıcıya yönelirken hem bilgi hem duygu hem ilişki taşıyabilir.
Şiirsel İşlev Mesajla Nasıl İlişkilidir
Şiirsel işlev, dilin mesajın kendisine yöneldiği işlevdir. Burada önemli olan yalnızca ne söylendiği değil; nasıl söylendiğidir.
Mesela:
"Gece oldu."
Bu cümle bilgi verir.
Fakat:
"Gece, şehrin üstüne siyah bir dua gibi indi."
Bu cümlede mesajın biçimi öne çıkar. İmge, ritim, kelime seçimi ve estetik yoğunluk anlamın parçası olur.
Şiirsel işlev sadece şiirde bulunmaz. Başlıklarda, sloganlarda, dualarda, atasözlerinde, hitabetlerde, romanlarda, masallarda ve güçlü gündelik ifadelerde de görülebilir.
Örnek:
"Damlaya damlaya göl olur."
Bu atasözü bilgi verir ama aynı zamanda ritmik, kısa, akılda kalıcı ve biçimsel olarak güçlüdür. Bu nedenle şiirsel işlev taşır.
Jakobson'un modelinde şiirsel işlev çok önemlidir. Çünkü dilin yalnızca içerik değil, biçim aracılığıyla da anlam ürettiğini gösterir.
Üstdil İşlevi Kodla Nasıl İlişkilidir
Üstdil işlevi, dilin kendi koduna yöneldiği işlevdir. Yani dil, bu kez dış dünyayı değil, dilin kendisini açıklar.
Örnekler:
"Bu kelime ne anlama geliyor
""Buradaki ifade mecazdır."
"'Fonoloji' seslerin dil sistemi içindeki işlevini inceler."
"Bu cümlede özne eksik."
Üstdil işlevi olmadan dil öğrenmek, öğretmek, çevirmek, düzeltmek ve açıklamak zorlaşır.
Bir çocuk "Bu ne demek
" dediğinde üstdil işlevi başlar. Bir öğretmen kelime anlamı açıkladığında, bir dilbilimci kavram tanımladığında, bir çevirmen iki dil arasındaki farkı anlattığında dil kendi üzerine döner.Bu işlev, insan bilincinin güçlü bir yönünü gösterir: İnsan yalnızca dili kullanmaz; kullandığı dili de düşünebilir.
Bu yüzden üstdil işlevi, dilin bilinç düzeyine çıktığı yerdir.
İlişki İşlevi Kanalı Nasıl Açık Tutar
İlişki işlevi, iletişim kanalını kurmak, kontrol etmek, sürdürmek veya sonlandırmak için kullanılır.
Bu işlevde amaç büyük bilgi vermek değildir. Amaç, iletişim temasının var olup olmadığını göstermektir.
Örnekler:
"Alo
""Sesim geliyor mu
""Hı hı, dinliyorum."
"Devam et."
"Görüşürüz."
Bu ifadeler basit görünür; fakat iletişim için çok önemlidir. Çünkü insan sadece bilgi alışverişi yapmaz; aynı zamanda temas kurar.
Gündelik hayatta "Nasılsın
" sorusu bazen gerçek bir sağlık araştırması değildir. Bazen sosyal teması başlatmanın zarif bir yoludur.Dijital çağda ilişki işlevi daha da görünür hale gelmiştir:
"
""Tamam."
"Gördüm."
"Buradayım."
"
"Bunlar bazen uzun anlamlar taşımaz ama iletişimin sürdüğünü gösterir.
İlişki işlevi, dilin en insanî taraflarından biridir. Çünkü bazen asıl mesaj şu değildir: "Bilgi veriyorum."
Asıl mesaj şudur: "Seninle temas halindeyim."
Jakobson'un Modeli Gündelik İletişimi Nasıl Açıklar
Jakobson'un iletişim modeli gündelik hayatın hemen her anında çalışır. İnsanlar konuşurken, mesajlaşırken, yazarken, susarken, işaret ederken ve tepki verirken bu modelin unsurları devrededir.
Mesela bir kişi şöyle desin:
"Bugün çok yoruldum, biraz sessiz kalabilir miyim
"Bu cümlede:
Gönderici yorgunluğunu ifade eder.
Alıcıdan anlayış beklenir.
Mesaj dinlenme isteğidir.
Bağlam o günün yorgunluğudur.
Kod ortak dildir.
Kanal sözlü konuşma veya mesajlaşma olabilir.
Aynı cümlede birden fazla işlev vardır:
Duygusal işlev: Yoruldum.
Çağrı işlevi: Beni anlayın.
İlişki işlevi: Sizinle ilişkimi koparmıyorum, sadece sessizliğe ihtiyacım var.
Bu modelin güzelliği burada ortaya çıkar. Jakobson, en sıradan cümlede bile ne kadar çok katman olduğunu gösterir.
İletişim, basit gibi görünen ama derin yapılarla çalışan bir anlam alışverişidir.
Jakobson'un Modeli Medya Ve Dijital Çağda Nasıl Kullanılır
Jakobson'un iletişim modeli, medya ve dijital çağ için de son derece uygundur. Çünkü bugün iletişim yalnızca yüz yüze konuşmayla sınırlı değildir. Sosyal medya, haber siteleri, forumlar, videolar, reklamlar, yorumlar, bildirimler ve emojilerle sürekli mesaj üretilir.
Bir sosyal medya paylaşımında:
Gönderici paylaşımı yapan kişidir.
Alıcı takipçiler veya okuyuculardır.
Mesaj yazı, görsel, video veya semboldür.
Kod dil, emoji, görsel kültür ve platform işaretleridir.
Kanal sosyal medya platformudur.
Bağlam gündem, olay, kişisel durum veya kültürel zemindir.
Dijital çağda en büyük iletişim sorunlarından biri bağlam kaybıdır. Kısa mesajlarda ses tonu yoktur, yüz ifadesi yoktur, niyet belirsiz kalabilir. Bu yüzden yanlış anlaşılmalar artabilir.
Mesela:
"Tamam."
Bu mesaj dijital ortamda soğuk, kırgın, nötr veya onaylayıcı anlaşılabilir. Bağlam ve ton eksikse alıcı anlamı kendisi doldurur.
Bu yüzden Jakobson'un modeli, dijital iletişimde de çok güçlüdür. Çünkü bize her mesajda yalnızca yazıya değil, bağlama, koda, kanala, alıcıya ve gönderici niyetine bakmayı öğretir.
Jakobson'un Modeli Edebiyatı Nasıl Aydınlatır
Jakobson'un iletişim modeli edebiyat için de büyük önem taşır. Çünkü edebî metinlerde iletişim, yalnızca yazar ile okur arasında basit bir aktarım değildir.
Bir edebî metinde:
Yazar gönderici olabilir.
Okur alıcı olabilir.
Metin mesajdır.
Dil ve edebî gelenek kodu oluşturur.
Kitap, sayfa, ses veya dijital ortam kanaldır.
Tarihsel, kültürel ve estetik zemin bağlamdır.
Fakat edebiyatta özellikle şiirsel işlev öne çıkar. Çünkü edebî metinlerde mesajın biçimi, sesi, ritmi, imgesi ve yapısı büyük önem taşır.
Bir roman sadece olay anlatmaz.
Bir şiir sadece duygu bildirmez.
Bir deneme sadece fikir sunmaz.
Edebiyat, mesajın biçimini anlamın parçası haline getirir.
Bu yüzden Jakobson'un modeli, edebiyat okumasında şu soruları sormamızı sağlar:
Kim konuşuyor
Kime sesleniyor
Hangi kodu kullanıyor
Hangi bağlamda anlam kazanıyor
Mesajın biçimi anlamı nasıl değiştiriyor
Bu sorular, metni daha derin okumaya yardım eder.
Jakobson'un İletişim Modeline Yöneltilen Eleştiriler Nelerdir
Jakobson'un iletişim modeli çok etkili olmuştur; fakat bazı eleştiriler de almıştır. Bu eleştiriler modelin değerini azaltmaz; onu daha dikkatli kullanmamızı sağlar.
İlk eleştiri, modelin iletişimi bazen fazla düzenli göstermesidir. Gerçek hayatta iletişim çoğu zaman karmaşık, kırılgan ve çok yönlüdür. İnsanlar her zaman ne demek istediklerini açık bilmezler; alıcılar da her zaman mesajı göndericinin niyet ettiği gibi anlamaz.
İkinci eleştiri, modelin duygusal, toplumsal ve güç ilişkilerini sınırlı ele alabileceğidir. Oysa iletişimde statü, otorite, korku, kültür, sınıf, cinsiyet, siyaset ve ideoloji gibi unsurlar da anlamı etkiler.
Üçüncü eleştiri, modelin dijital ve görsel iletişim çağında genişletilmeye ihtiyaç duymasıdır. Bugün mesajlar yalnızca sözden oluşmaz; görsel, algoritma, platform, hız, yorum kültürü ve etkileşim biçimleri de iletişimi belirler.
Fakat bütün bunlara rağmen Jakobson'un modeli hâlâ güçlüdür. Çünkü temel soruları geçerlidir:
Kim söylüyor
Kime söylüyor
Ne söylüyor
Hangi kodla söylüyor
Hangi kanaldan söylüyor
Hangi bağlamda söylüyor
Bu sorular, iletişimi anlamak için hâlâ vazgeçilmezdir.
Son Söz İletişim Anlamın Bir Bilinçten Diğerine Yolculuğu mudur
Roman Jakobson'un iletişim modeli bize insan dilinin ne kadar derin, çok katmanlı ve hassas bir yapı olduğunu gösterir. İletişim, yalnızca bir mesajın gönderilip alınması değildir. İletişim, anlamın gönderici, alıcı, mesaj, bağlam, kod ve kanal arasında kurulmasıdır.
Bir söz, göndericinin içinden doğar.
Bir alıcıya yönelir.
Bir mesaj biçimi kazanır.
Bir bağlama oturur.
Bir kodla çözülür.
Bir kanal üzerinden geçer.
Bu unsurlardan biri eksik, bozuk veya belirsiz olduğunda anlam da eksilir.
Jakobson'un en büyük katkısı, dili tek boyutlu bir araç olmaktan çıkarıp çok işlevli bir anlam evreni olarak göstermesidir. Dil bilgi verir, duygu taşır, ilişki kurar, çağrı yapar, kendini açıklar ve bazen kendi biçimiyle şiire dönüşür.
Bu yüzden iletişim, insanın yalnızca konuşması değildir. İletişim, insanın kendi varlığını başka bir bilince ulaştırma çabasıdır.
Ve belki de her gerçek iletişim, yalnızca anlaşılmak değil; anlamın karşı tarafta yeniden doğduğunu hissetmektir.
