Nisâ Suresi 152. Ayette “Allah’a ve Peygamberlerine İman Eden, Onlardan Hiçbiri Arasında Ayrım Yapmayanlara Mükâfatları Verilecektir; Allah Çok Bağışlayandır, Çok Merhamet Edendir” İfadesi Ne Anlama Gelir 
Nisâ Suresi’nin 152. ayeti, hemen önceki 150 ve 151. ayetlerde eleştirilen “peygamberlerin bir kısmına inanıp bir kısmını reddetme” tavrının tam karşısına olumlu bir iman modelini yerleştirir.
Ayetin anlamı genel olarak şöyledir:
“Allah’a ve peygamberlerine iman eden ve onlardan hiçbiri arasında ayrım yapmayanlara gelince, Allah onlara mükâfatlarını verecektir. Allah çok bağışlayandır, çok merhamet edendir.”
Böylece Kur’an yalnızca hangi inanç biçiminin yanlış olduğunu söylemekle kalmaz.
Doğru yönelişi de açıklar:
Allah’a iman.
Bütün peygamberlerin ilahî elçiliğini kabul.
Ve bu imanın karşılığında rahmet ve mükâfat ümidi.
Nisâ Suresi 152. Ayetin Temel Mesajı Nedir
Ayetin temel mesajı şudur:
İman bütünlük ister.
Allah’a inanmak ile O’nun gönderdiği peygamberlerin ilahî görevini kabul etmek birbirinden koparılmaz.
Kur’an’a göre peygamberler;
birbirlerinin rakibi,
birbirini geçersiz kılan kişilikler
veya ayrı ayrı tanrıların temsilcileri
değildir.
Aynı Allah’ın farklı dönemlerde insanlara gönderdiği elçilerdir.
“Allah’a ve Peygamberlerine İman Edenler” Ne Demektir
Bu ifade sadece:
“Peygamberlerin varlığını kabul ediyorum.”
demek değildir.
Onların Allah tarafından gönderilmiş elçiler olduğunu kabul etmeyi ifade eder.
Allah’a iman vahyin kaynağını,
peygamberlere iman ise vahyin insanlara ulaştırılma biçimini
kabul etmektir.
İkisi birlikte Kur’an’ın iman yapısının temel parçalarındandır.
“Peygamberler Arasında Ayrım Yapmamak” Ne Anlama Gelir
Bu ifade bütün peygamberlerin görev bakımından Allah’ın gerçek elçileri olduğunu kabul etmek anlamına gelir.
Yani:
Musa gerçek peygamberdir ama İsa değildir,
İsa peygamberdir ama Muhammed değildir,
veya bunun tersi
şeklindeki seçici bir yaklaşım reddedilir.
Kur’an’ın istediği şey:
Allah’ın gönderdiği hiçbir peygamberi peygamberlikten çıkarmamaktır.
Bu, Bütün Peygamberlerin Her Bakımdan Aynı Olduğu Anlamına mı Gelir
Hayır.
Kur’an’ın başka ayetlerinde bazı peygamberlerin bazı yönlerden üstün kılındığı belirtilir.
Dolayısıyla burada sözü edilen “ayrım yapmamak”:
“Hiçbir peygamber arasında hiçbir fark yoktur.”
demek değildir.
Asıl anlam:
“Birini kabul edip diğerini Allah’ın elçisi olmaktan çıkarmayın.”
şeklindedir.
Peygamberlerin görevleri ve tarihsel rolleri farklı olabilir.
Ama ilahî elçilikleri inkâr edilmez.
Nisâ 150, 151 ve 152 Nasıl Bir Bütün Oluşturur
Bu üç ayet birbirini tamamlar.
- ayet:
Bazı peygamberlere inanıp bazılarını reddetme tavrını anlatır.
- ayet:
Bu seçici tavrın gerçek iman olmadığını bildirir.
- ayet:
Doğru tavrı gösterir: Allah’a ve bütün peygamberlerine iman etmek.
Yani üç ayet birlikte bir karşılaştırma oluşturur:
Parçalanmış iman
ve
bütünlüklü iman.
İslam Neden Önceki Peygamberlere İmanı Bu Kadar Önemser
Çünkü Kur’an kendisini tarihten kopuk yeni bir din gibi sunmaz.
İbrahim,
Nuh,
Musa,
Davud,
İsa
ve diğer peygamberlerin
aynı tevhid geleneğinin parçaları olduğunu bildirir.
Bu nedenle İslam’ın peygamberlik anlayışı yalnızca Hz. Muhammed’le başlamaz.
Hz. Muhammed bu uzun vahiy zincirinin son halkası olarak kabul edilir.
Bir Müslüman Hz. Musa ve Hz. İsa’ya da İman Etmek Zorunda mıdır
Kur’an’ın iman anlayışına göre evet.
Hz. Musa’ya iman,
Hz. İsa’ya iman
ve Allah’ın gönderdiği diğer peygamberleri kabul etmek,
Müslüman imanının parçasıdır.
Bu nedenle:
“Ben Müslümanım ama Musa veya İsa’nın peygamberliğini kabul etmiyorum.”
şeklindeki bir yaklaşım Kur’an’ın iman bütünlüğüyle uyuşmaz.
Peygamberlerin Mesajlarının Ortak Noktası Nedir
Kur’an’ın genel anlatımında temel ortak nokta tevhiddir.
Yani:
Allah’a kulluk etmek,
O’na ortak koşmamak,
ahlâkî sorumluluk taşımak
ve insanın yaptıklarının hesabını vereceğini bilmek.
Tarihsel şartlara bağlı bazı hukukî ayrıntılar değişebilir.
Ama temel çağrı aynı çizgide devam eder.
Önceki Şeriatların Farklı Olması Bu Birliğe Zarar Verir mi
Hayır.
Bir peygamberin toplumuna verilen bazı hükümler başka bir toplumdakinden farklı olabilir.
Bu, kaynağın farklı olduğu anlamına gelmez.
Aynı doktor farklı hastalara farklı tedaviler uygulayabilir.
Benzer biçimde ilahî rehberlik de farklı dönemlerde farklı toplumsal şartlara uygun hükümler içerebilir.
Birlik, her ayrıntının aynı olması değil; kaynağın ve temel yönün bir olmasıdır.
Peygamberlere İman Onları Kutsallaştırmak veya İlahlaştırmak mıdır
Hayır.
Kur’an peygamberleri insan ve kul olarak görür.
Onlara iman edilir.
Sevilirler.
Saygı gösterilir.
Ama ibadet edilmez.
Bu yüzden peygamberlere iman, tevhidle çelişmez.
Tam tersine onların görevi insanları Allah’a yöneltmektir.
Ayette Neden “Onlara Mükâfatlarını Verecektir” Deniliyor
Çünkü iman yalnızca zihinsel bir bilgi olarak görülmez.
İnsanın hakikate verdiği cevabın Allah katında bir karşılığı vardır.
Ayet:
Samimi iman karşılıksız kalmaz.
mesajı verir.
Bu mükâfatın nihai boyutu ahiretle ilgilidir.
Ancak iman dünyada da insana;
anlam,
yön,
ahlâkî merkez
ve umut
kazandırabilir.
“Mükâfatları” Çoğul İfade Edilmesi Ne Düşündürür
Bu ifade Allah’ın karşılığının tek bir biçimle sınırlı olmadığını düşündürebilir.
Kulun;
imanı,
sabırla sürdürdüğü hayatı,
iyi davranışları
ve Allah’a yönelişi
karşılıksız bırakılmaz.
Kur’an’da mükâfat kavramı çoğu zaman ilahî lütfun genişliğini anlatır.
Esas mesaj şudur:
Allah samimi bağlılığı zayi etmez.
Ayet Neden “Allah Çok Bağışlayandır” Diye Bitiyor
Çünkü iman eden insanlar kusursuz değildir.
İnsan;
yanılabilir,
günah işleyebilir,
eksik davranabilir.
Eğer mükâfat yalnızca kusursuz insanlara verilseydi, insanın umudu çok daralırdı.
Ayet mükâfatın hemen ardından bağışlamayı hatırlatarak Allah’ın kullarının eksiklerini bildiğini gösterir.
“Çok Merhamet Edendir” İfadesi Ne Anlama Gelir
Rahmet, Allah’ın kuluyla ilişkisini sadece ceza ve hesap üzerinden düşünmememiz gerektiğini gösterir.
Allah’ın bağışlaması yalnızca hatayı silmek değildir.
Kuluna;
yeniden başlama,
iyiliğe yönelme
ve kurtuluş
imkânı da verir.
Bu nedenle ayet:
iman + mükâfat + bağışlanma + rahmet
bütünlüğüyle sona erer.
Bu Ayet Dinler Arasında Ortak Bir Peygamberlik Hafızası Kuruyor mu
Evet.
Kur’an;
İbrahim’i,
Musa’yı,
İsa’yı
ve birçok peygamberi
Müslümanların da iman tarihinin parçası hâline getirir.
Bu çok önemli bir perspektiftir.
Müslüman için Musa veya İsa “başka insanların peygamberleri” olmaktan önce Allah’ın peygamberleridir.
Bu ortak hafıza dinler arası ilişkilerde tarihsel yakınlığı anlamak açısından da önemlidir.
Bu Ayet Farklı İnançtaki İnsanlarla Tartışırken Nasıl Bir Ahlâk Öğretir
İnanç farklılığını dürüstçe ifade etmek gerekir.
Ancak başka insanların saygı duyduğu peygamberlere hakaret etmek Kur’an’ın peygamberlik anlayışıyla bağdaşmaz.
Özellikle Kur’an’ın da peygamber kabul ettiği isimleri aşağılamak, Müslümanın kendi iman ilkeleriyle de çelişir.
Teolojik farklılık tartışılabilir.
Ama tartışma saygıyı ve adaleti kaybetmemelidir.
Peygamberler Arasında Ayrım Yapmama İlkesi Irkçılığa da Bir Mesaj Taşır mı
Dolaylı olarak güçlü bir evrensellik taşır.
Peygamberler farklı;
toplumlardan,
dönemlerden,
coğrafyalardan
gelmiş olabilir.
Ama Allah’ın mesajı tek bir ırka veya millete hapsedilmez.
Bu, hakikatin belirli bir etnik grubun özel mülkü olmadığını gösterir.
Allah’ın rehberliği insanlık tarihinin farklı coğrafyalarına ulaşmıştır.
Nisâ 152 Günümüz İnsanına Ne Söyler
Bugünün dünyasında insanlar tarihî şahsiyetleri bile kamplara ayırabiliyor.
“Bizim peygamberimiz.”
“Onların peygamberi.”
gibi düşünceler oluşabiliyor.
Nisâ 152 ise çok daha geniş bir bakış açısı getirir:
Allah’ın peygamberleri insanlığın vahiy tarihinin ortak halkalarıdır.
İman, hakikati dar bir kabile veya grup kimliğine hapsetmek değil, daha büyük bir vahiy tarihinin parçası olduğunu fark etmektir.
Nisâ 152’nin En Derin Mesajı Nedir
Nisâ Suresi 152. ayet, önceki iki ayetin sert uyarısının ardından insana çok temiz bir yol gösterir:
Parçalama.
Allah’ı kabul edip elçilerini keyfine göre seçme.
Bir peygamberi yüceltmek için diğerini küçültme.
Vahiy tarihini rakip kamplara bölme.
Çünkü Kur’an’ın perspektifinde;
Nuh’un çağrısı,
İbrahim’in tevhidi,
Musa’nın mücadelesi,
İsa’nın mesajı
ve Muhammed’in tebliği
birbirinden bütünüyle kopuk dünyalar değildir.
Hepsi insanın Allah’la ilişkisini yeniden kuran büyük bir peygamberlik tarihinin parçalarıdır.
Bu bakış insanın din anlayışını da genişletir.
Hakikat sadece:
“Benim grubum.”
demek değildir.
Hakikatin tarih boyunca farklı insanlara ulaştırıldığını kabul etmektir.
Ayetin sonunda ceza değil:
mükâfat, bağışlanma ve rahmet
vardır.
Bu da çok anlamlıdır.
Çünkü bütünlüklü iman insanı yalnızca doğru bir inanç cümlesine değil, Allah’ın rahmetine açık bir hayata çağırır.
Belki de Nisâ 152’nin bugünün insanına bıraktığı en güçlü soru şudur:
Peygamberleri birbirine karşı kurulmuş rakip kimliklerin temsilcileri olarak mı görüyorum, yoksa aynı Allah’ın insanlığa uzanan büyük rehberlik zincirinin halkaları olarak mı?
