Mutaffifîn Suresi 15. Ayette “Hayır! Şüphesiz Onlar O Gün Rablerinden Perdelenmiş Olacaklardır” Buyrulması Ne Anlama Gelir Ve Allah’tan Perdelenmek Neden Ahiretteki En Ağır Manevi Kayıplardan Biri Olarak Yorumlanmıştır 
Mutaffifîn Suresi 15. Ayette Ne Buyrulur
Mutaffifîn Suresinin on beşinci ayetinde anlam olarak:
“Hayır! Şüphesiz onlar o gün Rablerinden perdelenmiş olacaklardır.”
buyrulur.
Bir önceki ayette:
kalplerin işlenen günahlarla paslandığı
anlatılmıştı.
Şimdi bunun ahiretteki en ağır sonuçlarından biri gösterilir:
Rablerinden perdelenmek.
Bu ifade yalnızca mekânsal bir uzaklık değil:
ilahî yakınlık, rahmet ve kabulden mahrumiyet
fikrini taşır.
“Mahcûbûn” Kelimesi Ne Anlama Gelir
Ayette geçen:
“mahcûbûn”
kelimesi:
perdelenmiş,
örtülmüş,
engellenmiş,
bir şeye erişimi kesilmiş
anlamlarına gelir.
Aynı kökten gelen:
“hicâb”
kelimesi de perde ve engel anlamındadır.
Dolayısıyla ayetin verdiği görüntü şudur:
İnsan ile Rabbi arasına bir perde girmiştir.
Fakat bunun mahiyetini fiziksel bir duvar gibi düşünmek zorunda değiliz.
Allah’tan “Perdelenmek” Fiziksel Bir Mesafe midir
İslam teolojisinde Allah fiziksel bir cisim veya belirli bir mekâna hapsedilmiş varlık olarak düşünülmez.
Bu nedenle:
“Rablerinden perdelenmek”
ifadesini yalnızca kilometrelerle ölçülen uzaklık şeklinde anlamak doğru olmaz.
Buradaki temel anlam:
ilahî yakınlıktan,
rahmetten,
kabulden
ve özel tecelliden
mahrum kalmak olarak yorumlanmıştır.
İlahi Yakınlık Ne Demektir
İlahî yakınlık fiziksel yakınlıktan farklıdır.
İnanç dilinde bu:
Allah’ın:
rahmetine,
rızasına,
korumasına,
kabulüne
yakın olmak anlamlarını taşıyabilir.
Dolayısıyla Allah’tan perdelenmek:
yalnızca bir şeyi görememek değil, en yüce yakınlığın dışında kalmak
şeklinde anlaşılabilir.
Bu Ayet Neden Cehennemden Önce Perdelenmeyi Anlatır
Bu son derece dikkat çekicidir.
- ayet:
Rablerinden perdelenmekten
bahseder.
- ayet ise ardından:
cehenneme girmeyi
anlatacaktır.
Bu sıralama bazı tefsirlerde şu düşünceyi doğurmuştur:
Manevi mahrumiyet, fiziksel azaptan bile daha ağır olabilir.
Çünkü insan yalnızca acı çekmez.
Aynı zamanda:
en büyük iyilikten mahrum kalır.
Neden Allah’tan Uzak Kalmak Büyük Bir Ceza Sayılır
Çünkü dinî düşüncede en yüksek amaç yalnızca:
acıdan kurtulmak
veya:
nimet elde etmek
değildir.
Daha derin amaç:
Allah’ın rızasına ulaşmaktır.
Eğer en büyük iyilik ilahî yakınlıksa:
ondan mahrum olmak da:
en büyük kayıplardan biri
olarak düşünülebilir.
Kalbin Dünyada Paslanmasıyla Ahirette Perdelenmek Arasında Nasıl Bir Bağ Vardır
- ayet:
“Kazandıkları şeyler kalplerini paslandırdı.”
demişti.
- ayet:
“Rablerinden perdelenmiş olacaklardır.”
der.
Bu iki ayetin arka arkaya gelmesi çok anlamlıdır.
Dünyada insan:
hakikatten kendisini uzaklaştırır.
Ahirette ise bu uzaklık:
sonuç olarak karşısına çıkar.
Yani dünyevi içsel perde:
ahirette daha büyük bir mahrumiyete dönüşür.
İnsan Kendi Perdesini Kendisi Oluşturabilir mi
Ayetlerin bağlamı bunu güçlü biçimde düşündürür.
İnsan:
günah işler.
Israr eder.
Hakikati küçümser.
Vicdanını bastırır.
Kalbi paslanır.
Sonra:
ilahî yakınlıktan uzaklaşır.
Bu süreç:
cezanın tamamen dışarıdan rastgele verilmediğini
gösteren ahlaki bir zincir oluşturur.
İnsan yaptığı tercihlerle kendi yönünü de belirler.
Hakikatten Uzaklaşmak Dünyada Nasıl Hissedilebilir
İnsan:
iyilikten rahatsız olmamaya,
kötülükten rahatsız olmamaya
başlayabilir.
Dua anlamsızlaşabilir.
Vicdan sessizleşebilir.
Merhamet zayıflayabilir.
Kibir büyüyebilir.
Bunlar kesin bir dinî teşhis olarak değil:
manevi uzaklaşmanın muhtemel işaretleri
olarak düşünülebilir.
Ayet Allah’ı Görmekle mi İlgilidir
İslam tefsir ve kelâm geleneğinde bu ayet, özellikle:
Allah’ın ahirette görülmesi
meselesiyle ilişkilendirilmiştir.
Bazı Sünnî yorumcular şöyle bir çıkarım yapmıştır:
Kötüler Allah’tan perdeleniyorsa:
iyilerin böyle bir perdeden mahrum olmayacağı
düşünülebilir.
Bu nedenle ayet, ru’yetullah tartışmalarında delillerden biri olarak kullanılmıştır.
Ancak farklı teolojik ekoller bu ifadeyi farklı şekillerde yorumlamıştır.
“Allah’ı Görmek” Nasıl Anlaşılmıştır
Sünnî kelâm geleneğinde genel olarak:
müminlerin ahirette Allah’ı göreceği,
fakat bunun:
dünyadaki nesneleri görmek gibi,
mesafe,
yön,
şekil
ve fiziksel özelliklerle açıklanamayacağı
ifade edilmiştir.
Diğer bazı İslam düşünce ekolleri ise bu tür ayetleri:
ilahî yakınlık ve bilginin metaforik anlatımı
şeklinde yorumlamıştır.
Bu nedenle konu tarih boyunca teolojik tartışmalara açık olmuştur.
Ayetin Kesin Mesajı Nedir
Teolojik ayrıntılar tartışılabilir.
Fakat ayetin temel mesajı oldukça nettir:
Kötülükte ısrar edenler ahirette ilahî yakınlıktan ve lütuftan mahrum kalacaktır.
Bu mahrumiyet:
cezanın önemli bir boyutudur.
Dolayısıyla ahiret sadece:
“Ne kadar acı çekilecek?”
sorusuyla anlaşılmaz.
Aynı zamanda:
“Neyden mahrum kalınacak?”
sorusunu da içerir.
Mahrumiyet Neden Bazen Acıdan Daha Ağırdır
İnsan hayatında da bunu görebiliriz.
Sevdiği birini kaybetmek:
fiziksel bir acıdan daha derin olabilir.
Bir ilişkinin bitmesi:
bedensel yara olmadan büyük acı oluşturabilir.
İnsanın ait olduğu yerden dışlanması:
manevi bir boşluk yaratabilir.
Dolayısıyla cezanın:
yalnızca fiziksel olması gerekmez.
Mahrumiyet çok güçlü bir acı biçimi olabilir.
Bu Ayetin Karşısında Umut Kapısı Var mıdır
Evet.
Ayet ahiretteki nihai sonucu anlatırken insan hâlâ dünyadaysa:
dönüş mümkündür.
Kalpteki pas:
tövbe,
iyilik,
telafi,
hak teslimi
ve yön değişikliğiyle temizlenebilir.
İslam’ın tövbe öğretisi insanı:
“Artık dönüş yok.”
düşüncesine mahkûm etmez.
Hayat sürerken kapı açıktır.
Allah’a Yaklaşmak Günlük Hayatta Ne Anlama Gelebilir
Yalnızca çok sayıda ibadet yapmak değildir.
Aynı zamanda:
dürüst olmak,
haksızlıktan kaçınmak,
merhamet göstermek,
hakkı teslim etmek,
kibri azaltmak
ve vicdanı canlı tutmak
da bu yakınlık anlayışının parçasıdır.
Mutaffifîn’in başından beri vurguladığı şey de budur:
maneviyat teraziden ayrı değildir.
Ticari Hile İle Allah’tan Perdelenmek Arasında Gerçekten Bağ Var mıdır
Surenin bütünlüğü içinde evet.
Başlangıçta:
birkaç gramlık hile
vardı.
Sonra:
diriliş,
hesap,
Siccîn,
kalbin paslanması
ve şimdi:
Rabden perdelenmek.
Bu çok güçlü bir yükseliştir.
Kur’an insanın:
“Küçük bir hileden ne olur?”
demesini engeller.
Çünkü küçük haksızlık sürekli tekrar edilirse:
karakteri ve manevi yönelişi etkileyebilir.
Bu Ayet İnanan İnsana Hangi Soruyu Sordurmalıdır
Belki:
“Ben Allah’a yaklaşmak istediğimi söylüyorum; fakat davranışlarım araya perde mi koyuyor?”
İbadet ediyor muyum ama hak yiyor muyum?
Dua ediyor muyum ama kibirli miyim?
Affedilmek istiyor muyum ama başkasına merhamet etmiyor muyum?
Bu sorular:
dindarlığın yalnızca görünüş değil karakter meselesi
olduğunu hatırlatır.
13, 14 Ve 15. Ayetler Nasıl Bir Derinleşme Oluşturur
- ayet:
“Eskilerin masallarıdır.”
diyen dili gösterir.
- ayet:
kalbin paslandığını
açıklar.
- ayet:
Rabden perdelenmeyi
anlatır.
Bu üç aşama çok çarpıcıdır:
Hakikati küçümseme.
İç dünyanın kararması.
İlahî yakınlıktan mahrumiyet.
Yani sorun ağızda başlayan bir küçümsemenin çok daha derin bir varoluş sonucuna ulaşmasıdır.
Mutaffifîn Suresi 15. Ayetin En Derin Mesajı Nedir
Mutaffifîn Suresinin on beşinci ayeti, ceza kavramını son derece derin bir seviyeye taşır:
“Onlar o gün Rablerinden perdelenmiş olacaklardır.”
İnsan ceza denildiğinde genellikle:
ateşi,
acı çekmeyi,
korkuyu
düşünür.
Fakat ayet bundan önce başka bir şey söyler:
Perde.
Bu çok daha sessiz ama belki çok daha derin bir görüntüdür.
Çünkü insan yaratılışının en temel arayışlarından biri:
anlam,
aidiyet,
hakikat,
sevgi
ve nihai güven
arayışıdır.
Dinî düşüncede bütün bunların en yüksek kaynağı:
Allah’tır.
O hâlde Allah’tan perdelenmek:
yalnızca bir mekâna girememek değildir.
İnsanın:
en büyük anlam kaynağından mahrum kalmasıdır.
Surenin burada kurduğu zincir çok düşündürücüdür.
İnsan önce küçük bir hile yapar.
Sonra hileyi normalleştirir.
Sonra hesap fikrini küçümser.
Sonra hakikati:
“masal”
diye reddeder.
Kalbi paslanır.
Ve sonunda:
perde
ortaya çıkar.
Bu anlatım, insanın manevi hayatında çok önemli bir ilkeyi düşündürür:
Allah ile insan arasındaki en tehlikeli perdelerin bazılarını insan kendi tercihleriyle örüyor olabilir.
Kibir bir perde olabilir.
Haksızlık bir perde olabilir.
Vicdansızlık bir perde olabilir.
Sürekli yalan bir perde olabilir.
Hak yemeyi normal görmek bir perde olabilir.
Bu yüzden ayetin mesajı yalnızca gelecekteki ceza değildir.
Bugün için de güçlü bir uyarıdır:
Kalbinde neyi biriktirdiğine dikkat et; bazı alışkanlıklar seni yalnızca yanlış davranışlara değil, hakikati göremeyecek kadar uzak bir noktaya taşıyabilir.
Ve belki ayetin en derin düşüncesi şudur:
İnsanın en büyük kaybı yalnızca acı çekmek değil, hakikate ve rahmete ulaşma yeteneğini yitirmektir.
