Mutaffifîn Suresi 5. Ayette “Büyük Bir Gün İçin” Buyrulması Ne Anlama Gelir Ve Kur’an Diriliş Gününü Neden Özellikle “Büyük Gün” Olarak Tanımlar 
Mutaffifîn Suresi 5. Ayette Ne Buyrulur
Mutaffifîn Suresinin beşinci ayetinde anlam olarak:
“Büyük bir gün için…”
buyrulur.
Bir önceki ayette:
“Onlar tekrar diriltileceklerini hiç düşünmüyorlar mı?”
diye sorulmuştu.
Beşinci ayet bu dirilişin gerçekleşeceği günü tanımlar:
Büyük Gün.
Bu ifade yalnızca takvimde önemli bir günü değil:
insanlık tarihinin ve bireysel hayatın nihai hesap anını
ifade eder.
“Yevmin Azîm” Ne Anlama Gelir
Ayette geçen:
“yevmin azîm”
ifadesi:
büyük, muazzam, ağır ve son derece önemli gün
anlamına gelir.
“Azîm” kelimesi yalnızca fiziksel büyüklük için kullanılmaz.
Bir olayın:
önemi,
ağırlığı,
sonuçlarının büyüklüğü
için de kullanılabilir.
Dolayısıyla hesap günü:
sonuçlarının büyüklüğü nedeniyle “azîm”dir.
Neden Sıradan Bir Gün Değil “Büyük Gün” Denilir
Çünkü o gün yalnızca belirli bir toplumun veya kuşağın yaşayacağı bir olay değildir.
Kur’an’ın ahiret anlayışında:
geçmişte yaşamış,
şimdi yaşayan,
gelecekte yaşayacak
bütün insanlar ilahî hesapla karşılaşacaktır.
Bu nedenle insanlık tarihinde hiçbir dünyevi gün:
böylesine kapsamlı bir yüzleşmeyle
karşılaştırılamaz.
O Günü Büyük Yapan Şey Kıyamet mi Yoksa Hesap mıdır
Her ikisi de önemlidir.
Kozmik düzenin değişmesi olağanüstüdür.
Fakat Kur’an’ın ahlaki vurgusunda günü özellikle büyük yapan:
insanın yaptıklarıyla yüzleşmesidir.
Çünkü gökyüzünün değişmesi insanın dışında gerçekleşir.
Ama hesap:
doğrudan insanın kendisini
ilgilendirir.
Bu nedenle Büyük Gün:
yalnızca evrenin sonu değil,
insanın mazeretlerinin de sonudur.
İnsan Neden Böyle Büyük Bir Günü Küçük Görebilir
Çünkü görmediği şey zihninde uzaklaşabilir.
Bugünkü alışveriş:
gerçektir.
Bugünkü para:
gerçektir.
Bugünkü çıkar:
hemen hissedilir.
Ahiret ise gelecekte olduğundan insan onu:
soyut ve uzak
görebilir.
Mutaffifîn 5 tam da bu psikolojik yanılgıya karşı çıkar:
Uzak olması küçük olduğu anlamına gelmez.
Birkaç Gramlık Hile İle “Büyük Gün” Arasında Neden Böyle Büyük Bir Ölçek Farkı Kurulur
Bu, surenin en çarpıcı yönlerinden biridir.
Bir tarafta:
teraziden eksiltilen küçük bir miktar.
Diğer tarafta:
Büyük Gün.
Kur’an sanki özellikle bu ölçek farkını kurar.
Çünkü insan:
“Bu kadar küçük şeyden ne olur?”
diyebilir.
Ayet ise:
Küçük davranışın arkasındaki ahlaki ilke büyüktür.
der.
Miktar küçük olabilir.
Ama hak:
hak olmaya devam eder.
Küçük Bir Haksızlık Gerçekten Büyük Hesabın Konusu Olabilir mi
Evet.
Çünkü ahlak yalnızca zararın büyüklüğüyle ilgili değildir.
Niyet,
ısrar,
alışkanlık
ve karşı tarafın hakkı
da önemlidir.
İnsan sürekli küçük haksızlıklar yapıyorsa:
bu davranışlar karakteri gösterebilir.
Dolayısıyla Büyük Gün:
yalnızca büyük suçların değil, bütün ahlaki hayatın
değerlendirileceği gündür.
“Büyük Gün” İnsanın Dünya Ölçeğini Nasıl Değiştirir
İnsan bugün bazı şeyleri çok büyük görebilir:
para kaybını,
makamını,
iş başarısını,
itibarını.
Ama hesap günü perspektifi bunları yeniden sıralar.
Bugün çok büyük sandığımız bir kazanç:
haksız elde edilmişse küçülebilir.
Bugün önemsiz gördüğümüz bir iyilik:
orada çok değerli olabilir.
Böylece Büyük Gün:
insanın önem sırasını yeniden kurar.
“Gün” Kelimesi Burada 24 Saatlik Bir Süre mi Anlatır
Bunu kesin olarak söylemek doğru olmaz.
Kur’an’daki “yevm” kelimesi bağlama göre:
bir gün,
bir dönem,
bir safha
veya belirli bir büyük olay zamanı
anlamında kullanılabilir.
Ahiretin zaman yapısının dünyadaki 24 saatlik gün sistemiyle birebir aynı olduğu sonucunu bu ayetten çıkarmak gerekmez.
Temel vurgu:
o olayın zamanı ve büyüklüğüdür.
Büyük Günün Büyüklüğü İnsan Sayısından mı Kaynaklanır
Kısmen.
Bütün insanlığın diriltilmesi elbette olağanüstü bir kapsam oluşturur.
Ama günü büyük yapan yalnızca kalabalık değildir.
Aynı zamanda:
bütün sırların açılması,
hakların teslim edilmesi,
adaletin tamamlanması,
nihai sonuçların belirlenmesi
vardır.
Yani büyüklük:
hem kapsamdan hem sonuçtan
gelir.
Bu Gün Mazlum İçin De “Büyük” müdür
Evet, fakat anlamı farklı olabilir.
Zalim için:
korku ve hesap.
Mazlum için:
adaletin tamamlanması.
Dünyada hakkını alamamış bir insan açısından Büyük Gün:
unutulmuş dosyanın yeniden açıldığı,
hakkın kaybolmadığı
bir gün olabilir.
Bu nedenle aynı gün:
farklı insanlar için farklı duygusal anlamlar
taşır.
İyilik Yapan İnsan İçin Büyük Gün Neden Umut Taşır
Çünkü iyiliklerin kaybolmadığı bir hesap varsa:
gizli fedakârlıklar,
karşılıksız yardımlar,
kimsenin görmediği sabır
ve dürüstlük
anlamını korur.
Dünya:
“Kimse fark etmedi.”
diyebilir.
Ahiret bilinci ise:
“Kaybolmadı.”
der.
Bu nedenle Büyük Gün yalnızca korkunun değil:
iyiliğin karşılığını bulacağı umudun
da günüdür.
İnsan Hesap Gününü Gerçekten Ciddiye Aldığında Günlük Hayatı Değişir mi
Değişmesi beklenir.
Çünkü insan:
yalnızca kısa vadeli kazancı düşünmemeye başlar.
Şunu da sorar:
Bu para helal mi?
Bu kazanç adil mi?
Birinin hakkını yiyor muyum?
Bu sözün hesabını verebilir miyim?
Ahiret bilinci böylece:
uzak geleceğe dair bir inançtan günlük karar ölçüsüne
dönüşür.
Büyük Gün İş Hayatındaki Kararları Nasıl Etkileyebilir
Bir yönetici:
yasalar izin veriyor diye her şeyi yapmamalıdır.
Bir işveren:
gücünü çalışanın hakkını azaltmak için kullanmamalıdır.
Bir çalışan:
kontrol edilmiyor diye görevini bilinçli biçimde ihmal etmemelidir.
Bir satıcı:
müşteri anlamıyor diye kusuru saklamamalıdır.
Çünkü Büyük Gün fikri:
“Yakalanır mıyım?”
sorusundan daha derin bir soru sorar:
“Bu doğru mu?”
Bu Ayet Ekonomik Hayata Neden Metafizik Bir Boyut Kazandırır
Çünkü alışveriş artık sadece:
para,
mal
ve sözleşme
değildir.
Aynı zamanda:
ahlaki kayıt
haline gelir.
Bu çok güçlü bir düşüncedir.
İnsan tezgâhta yaptığı seçimle:
yalnızca müşterisiyle değil,
kendi ahiret sorumluluğuyla
da ilişki kurar.
Mutaffifîn’in ilk ayetlerinin büyüklüğü tam burada ortaya çıkar.
Büyük Gün İnancı İnsanı Hatasız Olmaya mı Zorlar
Hayır.
İnsan hata yapabilir.
Önemli olan:
hatasını fark etmek,
dönmek,
telafi etmek
ve ısrar etmemektir.
Ahiret bilinci:
mükemmel insan üretmekten çok sorumlu insan
hedefler.
Yanlış yapınca:
“Nasıl olsa bitti.”
demek yerine:
“Bunu nasıl düzeltebilirim?”
sorusunu doğurmalıdır.
Büyük Günün Bilinci İnsana Tevazu Kazandırabilir mi
Evet.
İnsan bugün:
çok güçlü,
çok zengin,
çok başarılı
olabilir.
Ama Büyük Gün perspektifi ona şunu hatırlatır:
Bugünkü konumun nihai kimliğin değildir.
Bir gün herkes:
makamından,
servetinden,
sosyal statüsünden
bağımsız olarak hesapla karşılaşacaktır.
Bu düşünce kibri azaltabilir.
4. Ve 5. Ayetler Birlikte Nasıl Okunmalıdır
- ayet:
“Onlar tekrar diriltileceklerini düşünmüyorlar mı?”
der.
- ayet:
“Büyük bir gün için.”
diye devam eder.
Yani soru şudur:
Diriltileceklerini hiç düşünmüyorlar mı?
Ne için diriltilecekler?
Büyük Gün için.
Bu iki ayet birlikte ahiret bilincini son derece yoğunlaştırır.
Diriliş vardır.
Ama amaçsız değildir.
Hesap için diriliştir.
Mutaffifîn Suresi 5. Ayetin En Derin Mesajı Nedir
Mutaffifîn Suresinin beşinci ayeti yalnızca iki kelimelik büyük bir tanımlama yapar:
“Büyük Gün.”
Fakat bu iki kelimenin arkasında surenin bütün ahlaki mantığı vardır.
Bir insan pazarda birkaç gram eksiltir.
Belki müşteri fark etmez.
Belki kimse şikâyet etmez.
Belki yıllarca aynı yöntemle kazanç sağlar.
Dışarıdan bakıldığında mesele küçüktür.
Ama Kur’an birden ölçeği değiştirir:
Büyük Gün.
Sanki insana şöyle denir:
Bugünkü çıkarının küçüklüğü seni yanıltmasın; onun hesabının bağlandığı ahlaki gerçeklik büyüktür.
İşte ayetin derinliği tam burada ortaya çıkar.
İnsan davranışlarını yalnızca:
bugünkü kazançla,
bugünkü ceza ihtimaliyle,
bugünkü insanların görüşüyle
ölçmemelidir.
Çünkü hayatın daha büyük bir sonucu olabilir.
Büyük Gün düşüncesi bütün küçük tercihleri büyütür.
Bir gram artık sadece gram değildir.
Bir söz sadece ses değildir.
Bir imza sadece kâğıt değildir.
Bir haksızlık sadece bugün değildir.
Hepsi:
insanın nasıl biri olduğuna dair parçalar
haline gelir.
Bu nedenle Mutaffifîn’in ekonomik ahlakı aslında çok daha büyük bir varoluş öğretisine dönüşür:
Küçük davranışlarını küçümseme; büyük hayatın onları biriktirerek oluşur.
Ve belki ayetin insanın içine bıraktığı en güçlü soru şudur:
Bugün önemsiz gördüğüm hangi davranış, Büyük Gün’de benim için hiç de önemsiz olmayabilir?
