Meryem Suresi 32. Ayette “Beni Anneme İyi Davranan Biri Kıldı; Beni Zorba ve Bedbaht Kılmadı” İfadesi Ne Anlama Gelir 
⠀
Meryem Suresi 32. Ayetin Anlamı Nedir
Meryem Suresi'nin 32. ayeti, Hz. İsa'nın beşikte yaptığı mucizevi konuşmanın devamıdır. Önceki ayetlerde Hz. İsa kendisini Allah'ın kulu ve peygamberi olarak tanıtmış, nerede olursa olsun mübarek kılındığını, yaşadığı sürece namaz ve zekâtla sorumlu tutulduğunu söylemişti. Şimdi ise kulluğun aile ve karakter boyutuna geçilmektedir.Ayetin anlamı genel olarak şöyledir:
Bu kısa ayet üç büyük ahlaki ölçüyü bir araya getirir: anneye iyilik, zorbalıktan uzak durmak ve insanı bedbahtlığa götüren kibirli karakterden korunmak.
Hz. İsa peygamberdir.
Mucizelerle desteklenmiştir.
Allah tarafından mübarek kılınmıştır.
Fakat bütün bu yüceliğin yanında:
Annesine iyi davranan bir evlattır.
Bu, Kur’an'ın ahlak anlayışının ne kadar bütüncül olduğunu gösterir.
“Beni Anneme İyi Davranan Biri Kıldı” İfadesi Ne Anlama Gelir
Ayette kullanılan ifade anneye “birr”, yani iyilik, güzel davranış, vefa, saygı ve merhamet göstermeyi anlatmaktadır.Bu yalnız:
“Annem ne söylerse yaparım.”
anlamına gelmez.
Daha geniştir.
Annenin gönlünü gözetmek.
İhtiyacında yanında olmak.
Kaba davranmamak.
Yaşlandığında sabırlı olmak.
Onu küçümsememek.
İmkân ölçüsünde bakımına destek olmak.
Bütün bunlar anneye iyiliğin kapsamına girebilir.
Hz. İsa'nın peygamberliğinin hemen ardından annesine iyiliğinin zikredilmesi son derece anlamlıdır.
Allah’a kulluk, anneye karşı kötü davranmayı meşrulaştırmaz.
Ayette Neden Yalnız Anne Zikredilmiştir
Hz. İsa'nın kıssasında biyolojik bir babası bulunmamaktadır. Kur’an önceki ayetlerde onun Hz. Meryem'den babasız olarak mucizevi biçimde dünyaya geldiğini açıkça anlatmıştır.Bu nedenle burada:
“Anneme iyi davranan…”
ifadesinin kullanılması kıssanın bütünlüğüyle son derece uyumludur.
Hz. Yahyâ hakkında ise daha önce:
“Anne babasına iyi davranan…”
anlamındaki ifade kullanılmıştı.
Hz. İsa hakkında yalnız annenin zikredilmesi, iki kıssa arasındaki dikkat çekici farklardan biridir.
Ancak bundan babaların önemsiz olduğu sonucu çıkarılamaz.
Kur’an'ın genel ahlakında anne ve babaya iyilik çok temel bir ilkedir.
Burada Hz. İsa'nın özel yaratılış şartı nedeniyle annesi zikredilmektedir.
Hz. İsa’nın Annesine İyiliğinin Özellikle Vurgulanması Neden Önemlidir
Çünkü Hz. Meryem onun doğumu sırasında son derece ağır bir imtihan yaşamıştır.Gebelik.
Doğum sancısı.
Yalnızlık.
Toplumun suçlamaları.
Bütün bunlar Meryem'in kıssasında açıkça görülmektedir.
Şimdi Hz. İsa'nın:
“Beni anneme iyi davranan biri kıldı.”
demesi annesinin konumuna büyük bir vefa ve hürmet taşır.
Meryem onun için ağır bir yük taşımıştır.
Hz. İsa ise annesine karşı zorba, kaba veya nankör biri değildir.
Bu bize evlatlık konusunda güçlü bir ders verir:
İnsan büyüdüğünde, güçlendiğinde ve bağımsızlaştığında kendisini büyüten insanların emeğini küçümsememelidir.
Büyümek, vefayı unutmak değildir.
Anneye İyilik Sınırsız İtaat Anlamına mı Gelir
Hayır.Anneye ve babaya iyilik çok büyük bir ahlaki sorumluluktur; fakat bu, onların her istediğinin mutlak biçimde yerine getirilmesi anlamına gelmez.
Allah'a karşı açıkça yanlış olan bir konuda anne veya babaya itaat edilmez.
Bununla birlikte mümkün olduğunca saygılı ve güzel bir üslup korunur.
Bu önemli bir dengedir.
Anne babaya karşı:
“Ben yetişkinim, kimse bana karışamaz.”
diyerek kaba davranmak doğru değildir.
Ama:
“Annem istiyorsa ne olursa olsun yapmak zorundayım.”
demek de doğru değildir.
İyilik, kişiliğini ve Allah’a karşı sorumluluğunu terk etmek değildir.
Saygı ile kör itaat aynı şey değildir.
Annesine İyi Davranmak Hz. İsa’nın Peygamberliğinin Bir Parçası mıdır
Ayetin akışına bakıldığında evet, annesine iyilik onun peygamberlik ahlakının bir parçası olarak anlatılmaktadır.Hz. İsa önce:
Allah'ın kulu olduğunu,
kitap verildiğini,
peygamber kılındığını,
mübarek kılındığını,
namaz ve zekâtla sorumlu olduğunu
söyler.
Ardından:
“Anneme iyi davranan biri kılındım.”
der.
Bu sıralama son derece güçlüdür.
Kur’an maneviyat ile aile ahlakını birbirinden koparmamaktadır.
Bir insan ibadetlerinden söz ederken evindeki insanlara nasıl davrandığını da düşünmelidir.
Dindarlığın en ciddi sınavlarından biri, kapı kapandıktan sonra ailene nasıl davrandığındır.
“Beni Zorba Kılmadı” İfadesindeki “Cebbâr” Ne Anlama Gelir
Ayette geçen “cebbâr”, insan için kullanıldığında zorba, kibirli, baskıcı, insanları ezen ve kendi gücünü başkalarının üzerinde tahakküm aracına dönüştüren kişi anlamları taşır.Hz. İsa:
“Allah beni zorba kılmadı.”
demektedir.
Bu, onun peygamberlik karakterinin çok önemli bir yönüdür.
Güç sahibidir ama zorba değildir.
Peygamberdir ama insanları kişisel egosuna boyun eğdirmeye çalışmaz.
Allah tarafından seçilmiştir ama bununla kibirlenmez.
Bu bize çok temel bir ahlak ilkesi verir:
Güç, zorbalık ruhsatı değildir.
İnsan güçlü oldukça sorumluluğu büyür.
Zorbalık Yalnız Fiziksel Şiddet midir
Hayır.Zorbalık fiziksel şiddet şeklinde ortaya çıkabilir; fakat bununla sınırlı değildir.
Bir insan:
Sürekli aşağılayarak,
tehdit ederek,
korkutarak,
ekonomik gücünü kullanarak,
makamıyla baskı kurarak,
duygusal manipülasyon yaparak
da zorba davranabilir.
Bir eş diğer eşe zorbalık yapabilir.
Bir patron çalışana.
Bir öğretmen öğrenciye.
Bir ebeveyn çocuğa.
Bir dinî otorite kendisine güvenen insanlara.
Bu nedenle:
“Kimseye vurmadım.”
demek tek başına zorba olmadığının kanıtı değildir.
İnsanın dili, gücü ve makamı da zulüm aracına dönüşebilir.
Güçlü Olmak ile Zorba Olmak Arasındaki Fark Nedir
Güçlü insan gerektiğinde karar verir.Sınır koyar.
Haksızlığa karşı çıkar.
Sorumluluk alır.
Zorba insan ise gücünü başkasının iradesini ezmek için kullanır.
Bu ikisi aynı şey değildir.
Bir ebeveyn çocuğuna sınır koyabilir.
Bu zorbalık olmak zorunda değildir.
Bir yönetici çalışanından sorumluluk isteyebilir.
Bu da zorbalık değildir.
Fakat güç:
hakaret,
aşağılama,
keyfî cezalandırma,
korku üretme
aracına dönüşürse sorun başlar.
Hz. İsa'nın ayetteki tanımı güçlü bir ölçü verir:
Gerçek büyüklük, gücü eline aldığında insanları ezmemektir.
“Bedbaht Kılmadı” İfadesindeki “Şakiyy” Ne Anlama Gelir
Ayetteki “şakiyy” kelimesi bedbaht, mutsuz sonuca sürüklenen, Allah'a karşı yanlış bir hayatın içinde bulunan kişi anlam alanına sahiptir.Burada yalnız gündelik:
“Bugün mutsuzum.”
anlamındaki psikolojik bir duygudan söz edilmemektedir.
Daha derin bir manevi anlam vardır.
Hz. İsa:
“Allah beni zorba ve bedbaht kılmadı.”
diyerek karakterinin zorbalık ve manevi yıkımla tanımlanmadığını söylemektedir.
Bu ifade bize önemli bir bağlantı gösterir:
Zorbalık çoğu zaman insanı gerçek huzura değil, manevi bedbahtlığa götürür.
Başkalarını ezerek büyüyen insan aslında kendi karakterini küçültebilir.
Zorbalık ile Bedbahtlık Neden Yan Yana Anılmış Olabilir
Çünkü zorbalık yalnız mağdura zarar vermez; zorbanın kendi ruhunu da bozar.İnsan başkalarını ezdikçe merhametini kaybedebilir.
Kibir büyür.
Vicdan körelir.
Gücü kendisinin mutlak hakkı sanmaya başlayabilir.
Sonunda dışarıdan güçlü görünürken içeriden ahlaken yıkılmış bir insan hâline gelebilir.
Ayet bu iki kelimeyi yan yana getirerek çok düşündürücü bir tablo oluşturur:
Zorbalık, gerçek mutluluğun yolu değildir.
İnsan başkalarını korkutarak itaat ettirebilir ama sevgi kazanamaz.
Makamla susturabilir ama haklı olmaz.
Korkutulmak ile saygı görmek aynı şey değildir.
Anneye İyi Davranmak Annenin Her Hatasına Sessiz Kalmak mıdır
Hayır.Anne de insandır ve hata yapabilir.
Evlat annesine karşı saygılı davranırken onun her görüşünü doğru kabul etmek zorunda değildir.
Bir konuda fikir ayrılığı olabilir.
Evlat:
“Anne, seni seviyorum ama bu konuda farklı düşünüyorum.”
diyebilir.
Mesele yalnız ne söylediğin değil, nasıl söylediğindir.
Bir insan haklı olduğu konuda bile annesine küçümseyici, aşağılayıcı veya hakaret içeren bir dil kullanırsa ahlaki sorun yaşayabilir.
Bu nedenle anneye iyilik:
Kişiliksizlik değildir.
Kör itaat değildir.
Ama bağımsızlık da kabalık hakkı değildir.
Saygılı sınır koymak mümkündür.
Yaşlanan Anneye İyilik Nasıl Olmalıdır
Yaş ilerledikçe insanın fiziksel gücü azalabilir.İşitme.
Hareket.
Hafıza.
Günlük işlerde bağımsızlık
zorlaşabilir.
Bu dönem evlat için sabır sınavına dönüşebilir.
Aynı soruyu tekrar sorması insanı yorabilir.
Yavaş hareket etmesi sabır gerektirebilir.
Fakat insan kendi çocukluğunu hatırlamalıdır.
Anne de yıllarca çocuğunun:
ağlamasına,
tekrarlarına,
hastalığına,
ihtiyaçlarına
sabretmiş olabilir.
Bu yüzden yaşlı ebeveyne yardım etmek yalnız görev değil, vefanın da bir biçimidir.
Ancak bakım veren evlat da tükenebilir.
Bu nedenle aile içinde yük paylaşımı ve gerektiğinde dış destek almak da önemlidir.
Anne babaya iyilik, tek bir evladın kendisini tamamen tüketmesi anlamına gelmemelidir.
Anne veya Baba Zararlı Davranıyorsa Evlat Sınır Koyabilir mi
Evet.Anne babaya saygı ilkesi, insanın şiddet, ağır istismar veya ciddi zarar karşısında kendisini korumasına engel değildir.
Bir ebeveyn çocuğuna fiziksel veya duygusal zarar veriyorsa yetişkin evlat güvenli sınırlar koyabilir.
Görüşme biçimini değiştirebilir.
Mesafe koyabilir.
Gerekli yardım ve koruma yollarını kullanabilir.
Bunu mümkün olduğu kadar saygılı bir dil içinde yapmak güzel olabilir; fakat:
“Anne babadır, her şeye katlanmak zorundasın.”
demek doğru değildir.
İyilik ile kendini savunmasız bırakmak aynı şey değildir.
Saygı, zulme sınırsız erişim hakkı vermek değildir.
Bu Ayet Ebeveynlere de Bir Mesaj Verir mi
Evet.Ayet doğrudan Hz. İsa'nın annesine iyiliğini anlatmaktadır; fakat aile ahlakı tek yönlü düşünülemez.
Anne baba da çocuğa karşı adaletli ve merhametli olmalıdır.
“Ben senin annenim.”
veya:
“Ben senin babanım.”
diyerek çocuğun bütün kişisel sınırlarını yok saymak doğru değildir.
Ebeveynlik büyük bir makamdır ama aynı zamanda emanet ve sorumluluktur.
Çocuğu sürekli aşağılamak.
Onu başkalarıyla kıyaslamak.
Korkutarak yönetmek.
Her kararını kontrol etmek.
Bunlar sağlıklı bir aile ilişkisi oluşturmayabilir.
Evladın görevi saygıysa, ebeveynin görevi de merhamet ve adalettir.
Aile, sevginin zorbalığa dönüşmediği bir alan olmalıdır.
Hz. İsa’nın Peygamber Olduğu Hâlde Annesine İyilikle Tanımlanması Ne Öğretir
Bu çok güçlü bir tevazu dersidir.Hz. İsa peygamberdir.
Kitap verilmiştir.
Mübarek kılınmıştır.
Bebekken mucizevi biçimde konuşmaktadır.
Ama bunların hiçbiri ona:
“Ben artık anneme karşı sorumluluk taşımam.”
dedirtemez.
Bu, makam yükseldikçe insanın ailesini küçümsememesi gerektiğini öğretir.
Bir insan zengin olabilir.
Ünlü olabilir.
Yüksek eğitim alabilir.
Başka ülkede yaşayabilir.
Sosyal statüsü yükselebilir.
Ama annesinin eğitim seviyesi düşük diye ondan utanması büyük bir vefasızlık olabilir.
Gerçek yükseliş, seni yetiştiren insanlara yukarıdan bakmak değildir.
Makam büyürken vefanın küçülmemesi gerekir.
Meryem Suresi 31–33. Ayetler Arasında Nasıl Bir Bağlantı Vardır
- ayette Hz. İsa, Allah'ın kendisini nerede olursa olsun mübarek kıldığını, hayatı boyunca namaz ve zekâtla yükümlü tuttuğunu açıklamıştı. Böylece Allah'a kulluk ve toplumsal sorumluluk birlikte verilmişti.
- ayette kulluğun aile ve karakter boyutu ortaya çıkmaktadır: Hz. İsa annesine iyi davranan biridir; zorba ve bedbaht değildir.
- ayette ise hayatın üç büyük eşiği zikredilecektir: doğduğu gün, öleceği gün ve yeniden diriltileceği gün üzerine selâm.
Bu sıralama bize dindarlığın yalnız tek bir boyuttan oluşmadığını gösterir.
Allah’a kulluk, insanlara iyilik ve ahiret bilinci birbirinden kopmaz.
Meryem Suresi 32. Ayetin En Büyük Manevi Mesajı Nedir
Bu ayetin en büyük manevi mesajlarından biri şudur:Gerçek maneviyat insanı zorba değil merhametli, vefasız değil iyilik sahibi yapmalıdır.
Hz. İsa peygamberlik gibi büyük bir makama sahiptir.
Fakat karakterinin temel özelliklerinden biri:
Annesine iyilik.
Diğeri:
Zorba olmamak.
Bu bize dinî hayat için çok ciddi bir ölçü verir.
Bir insan çok ibadet ediyor olabilir.
Din hakkında çok konuşuyor olabilir.
Fakat evinde sürekli insanları eziyorsa büyük bir çelişki vardır.
Allah’a yakınlık iddiası, insanlara zulmetme hakkı vermez.
Gerçek kulluk güçlendikçe karakterde tevazu ve merhamet de güçlenmelidir.
Meryem Suresi 32. Ayetin Sonuç Olarak Bize Anlattığı Nedir
Meryem Suresi'nin 32. ayeti, Hz. İsa'nın peygamberlik şahsiyetinin yalnız vahiy ve mucizelerden oluşmadığını, aileye iyilik ve zorbalıktan uzak karakterle tamamlandığını göstermektedir. Bir önceki ayette namaz ve zekât zikredilmişti. Şimdi annesine iyilik ve zorbalığın reddi gelmektedir. Böylece Kur’an ibadet ile ahlakı birbirinden ayırmamaktadır.Bu ayetin ilk büyük mesajı vefadır. Hz. İsa annesine iyi davranmaktadır. Meryem onun için büyük bir yük taşımıştır. Gebelikten doğuma, toplumun suçlamalarından yalnızlığa kadar çok ağır bir süreç yaşamıştır. Hz. İsa'nın annesine iyiliği bu büyük emeğe karşı vefanın da bir ifadesidir.
İnsan kendi hayatında da kendisini büyüten insanların emeğini zaman zaman unutabilir. Çocukken anne babasına ihtiyaç duyar. Büyüdüğünde ise:
“Artık kimseye ihtiyacım yok.”
diye düşünebilir.
Bağımsızlık değerlidir.
Fakat bağımsız olmak vefasız olmak değildir.
İnsan kendi hayatını kurabilir ve yine de annesini arayabilir.
İhtiyacını sorabilir.
Hastalığında yanında olabilir.
Onu küçümsemeden dinleyebilir.
Bazen anne için büyük bir hediye değil, hatırlanmak değerlidir.
Bu nedenle anneye iyilik yalnız para vermekle sınırlı değildir.
Vakit de iyiliktir.
Güzel söz de.
Sabır da.
İlgi de.
Ancak ayetin mesajını ebeveynlerin çocuklarını kontrol etmesinin aracına dönüştürmek doğru değildir. Bir anne:
“Ben annenim, her dediğimi yapmak zorundasın.”
diyemez.
Bir babanın da sınırsız otoritesi yoktur.
Evlat yetişkin olduğunda kendi sorumluluklarını taşır.
Evlilik.
Meslek.
Yaşam biçimi.
Bunlarda kendi kararları olabilir.
Önemli olan bağımsızlığın saygısızlığa dönüşmemesidir.
Aynı şekilde ebeveyn sevgisinin de kontrole dönüşmemesi gerekir.
Sağlıklı aile ilişkisinde iki tarafın da sorumluluğu vardır.
Sevgi sahip olmak değildir.
Anne baba çocuğu sever ama onun bütün hayatının sahibi değildir.
Evlat da bağımsızlaşır ama geçmişini yok saymaz.
Bu denge aile huzurunun temelidir.
Ayetin ikinci büyük mesajı zorbalıktır.
Hz. İsa:
“Beni zorba kılmadı.”
diyor.
Bu cümle özellikle güç sahibi herkesin önüne konulması gereken büyük bir ölçüdür.
Bir insanın gerçek karakteri bazen güçsüzken değil, güç kazandığında ortaya çıkar.
Çünkü güçsüz insan zaten birçok şeyi yapamaz.
Asıl soru şudur:
Yapabilecek durumda olduğunda kendini tutabiliyor musun?
Patronsun.
Çalışanı ezebiliyor ama ezmiyor musun?
Ebeveynsin.
Çocuğu korkutarak yönetebiliyor ama bunun yerine konuşmayı mı tercih ediyorsun?
Zenginsin.
İhtiyaç sahibini aşağılamadan yardım edebiliyor musun?
Bilgilisin.
Bilmeyeni küçük düşürmeden öğretebiliyor musun?
Takva, güç eline geçtiğinde ne yaptığında çok görünür hâle gelir.
Zorbalık yalnız bağırmak değildir.
İnsanı sürekli küçümsemek de zorbalığın bir biçimi olabilir.
Bir eşe:
“Sen hiçbir şey bilmiyorsun.”
demek.
Bir çocuğa sürekli:
“Senden hiçbir şey olmaz.”
demek.
Bir çalışanın emeğini değersizleştirmek.
İnsanların hatalarını herkesin önünde yüzüne vurmak.
Bunlar fiziksel şiddet olmasa bile insanın onurunu yaralayabilir.
Bu yüzden Meryem 32 bize dilin de güç olduğunu hatırlatır.
İnsan bazen yumruğuyla değil, cümlesiyle ezer.
Ahlaklı insan kendi sözünün gücünü de kontrol eder.
Ayetin:
“Bedbaht kılmadı.”
ifadesi ise zorbalığın sahibini de mahvettiğini düşündürür.
Zorba insan dışarıdan kazanıyor gibi görünebilir.
Herkes ondan korkar.
Kimse karşı çıkmaz.
İstediğini yaptırır.
Fakat korkuyla kurulan düzen sevgi değildir.
İnsanlar yanında susabilir ama arkasından nefret edebilir.
Bu nedenle:
Korku üretmek liderlik değildir.
Gerçek liderlik insanlara güven verebilmektir.
Evde de böyledir.
Çocuk babasını gördüğünde:
“Şimdi bağıracak mı?”
diye korkuyorsa orada otorite vardır ama huzur olmayabilir.
Eşlerden biri diğerinin tepkisinden sürekli korkuyorsa ilişkinin sağlıklı olup olmadığı sorgulanmalıdır.
Ev, korkunun değil güvenin alanı olmalıdır.
Hz. İsa'nın zorba olmaması bu açıdan yalnız tarihî bir özellik değil, bütün insan ilişkilerine uzanan büyük bir ahlak ölçüsüdür.
Meryem 32 dinî otorite için de çok güçlüdür.
Bir insan dinî bilgi sahibi olabilir.
İnsanlar ona saygı duyabilir.
Bu durum onu zorbalığa daha açık hâle getirebilir.
“Ben hocayım.”
“Beni sorgulayamazsın.”
“Bana itaat etmezsen günaha girersin.”
gibi ifadelerle insanlar kontrol edilebilir.
Oysa Hz. İsa peygamberdir ve:
“Zorba değilim.”
diye tanımlanmaktadır.
Bu son derece büyük bir ölçüdür.
Dinî makam, insanı ezme yetkisi değildir.
Gerçek dinî rehberlik insanın Allah ile arasına hükmeden bir kişi koymak değil, insanı Allah'a yönlendirmektir.
Bir öğretici kendi kişiliğine bağımlılık üretmek yerine hakikati öğretmelidir.
Meryem 32 ayrıca aile içinde anne hakkı ile eş hakkı arasında da dengeli davranmayı düşündürür. Bazen yetişkin bir insan annesine iyilik adına eşine haksızlık yapabilir.
Bazen de eşiyle yeni hayat kurduktan sonra annesini tamamen unutabilir.
İki uç da sorun oluşturabilir.
Anneye iyilik, eşe zulüm pahasına yapılamaz.
Eşe bağlılık da anneye vefasızlık gerekçesi değildir.
Adalet bir hakkı korurken başka bir hakkı çiğnememektir.
Bu tür dengelerde insanın olgunluğu gerekir.
Herkesin sınırını ve hakkını mümkün olduğunca korumaya çalışmak gerekir.
Ayet çocuk yetiştirme konusunda da çok güçlü bir mesaj verir. Anne babalar çocuklarının başarılı olmasını ister.
Doktor olsun.
Mühendis olsun.
Zengin olsun.
İyi okul kazansın.
Bunlar anlaşılır hedeflerdir.
Ama çocuk yetiştirmenin daha büyük hedeflerinden biri şu olmalıdır:
Zorba olmasın.
İnsanlara saygılı olsun.
Gücü olduğunda ezmesin.
Annesine babasına vefalı olsun.
Zayıfa merhamet etsin.
Çünkü çok başarılı ama zorba bir insan yetiştirmek gerçek başarı olmayabilir.
Çocuğun kariyerini büyütürken karakterini küçültme.
Hz. İsa'nın ayette övülen özellikleri bize tam bunu hatırlatır.
Meryem 32 iş hayatındaki yöneticiler açısından da büyük bir ölçüdür.
Bir yönetici çalışanından disiplin isteyebilir.
Performans bekleyebilir.
Hata olduğunda uyarabilir.
Bunlar normaldir.
Ama çalışanı herkesin önünde aşağılamak, korkutarak çalıştırmak veya kişinin onurunu hedef almak zorbalıktır.
Disiplin ile aşağılama aynı şey değildir.
İyi yönetici güçlüdür ama gücünü doğru kullanır.
Bir insanın sana bağlı çalışması, onun insanlık onurunun senden düşük olduğu anlamına gelmez.
Meryem 32'nin büyük ahlakı burada devreye girer:
Güç eline geçtiğinde insanlığı unutma.
Ayetin annelik boyutu ise özellikle Meryem kıssasının tamamıyla birlikte okunduğunda çok dokunaklıdır. Meryem biraz önce toplum tarafından suçlanmıştır.
Şimdi kucağındaki çocuk konuşmakta ve annesinin aleyhine değil, annesine iyiliğini ilan etmektedir.
Bir anlamda insanların Meryem'i küçülttüğü yerde Hz. İsa'nın sözü onun annelik makamına saygıyı görünür hâle getirmektedir.
Bu bize insanın annesinden utanmaması gerektiğini de düşündürür.
Anne çok eğitimli olmayabilir.
Kırsalda yaşamış olabilir.
Başka bir dil konuşuyor olabilir.
Teknolojiyi bilmiyor olabilir.
Bunlar onu küçümseme gerekçesi değildir.
İnsan yükseldikçe:
“Bu benim annem.”
demekten gurur duymalı, onu sosyal statü ölçüleriyle değerlendirmemelidir.
Vefa budur.
Fakat anneye iyilik yalnız annenin sağ olduğu döneme de sıkıştırılmamalıdır. İnsan annesi hayattayken değerini bilmeli; vefatından sonra da onun için dua etmek, güzel hatırasını korumak ve yaptığı iyilikleri sürdürmek gibi davranışlarla vefasını sürdürebilir.
En önemli noktalardan biri şudur:
Sevgiyi erteleme.
Bazen insan:
“Nasıl olsa annem biliyor.”
der.
Aramaz.
Sarılmaz.
Teşekkür etmez.
Sonra zaman geçer.
Hayatın garantisi yoktur.
Bu nedenle yapılabilecek iyiliği sürekli yarına bırakmamak gerekir.
Meryem 32'nin en güçlü yönlerinden biri de ibadet ile ahlakın peş peşe gelmesidir.
- ayette namaz ve zekât.
- ayette anneye iyilik ve zorbalıktan uzaklık.
En azından ayetlerin açık akışı bize şunu gösterir:
Allah'a ibadet eden insanın insanlarla ilişkisi de önemlidir.
Namaz kılıp annene hakaret etmek ciddi çelişkidir.
Zekât verip çalışanını ezmek ciddi çelişkidir.
Din anlatıp eşine zorbalık yapmak ciddi çelişkidir.
İbadet değerlidir ve hiçbir zaman küçümsenmemelidir; fakat ibadet insanın ahlakını dönüştürmeye de çağırır.
Secde alnı yere indirirken kibri de aşağı indirmelidir.
Meryem Suresi'nin 32. ayeti bugün bize şu soruları sordurur: Anneme ve babama gerçekten vefalı mıyım? Bağımsızlığımı kabalığa dönüştürüyor muyum? Güç elimde olduğunda insanları küçümsüyor muyum? Dinî veya dünyevî makamımı başkalarının üzerinde baskı kurmak için kullanıyor muyum?
Bu sorular ayetin yalnız Hz. İsa'nın annesine iyiliğini anlatmadığını; vefa, aile, anne hakkı, güç, zorbalık, tevazu, liderlik ve gerçek dindarlık hakkında son derece kapsamlı bir hayat ölçüsü sunduğunu göstermektedir.
Sonuç olarak Meryem 32 bize şunu öğretmektedir: Hz. İsa Allah tarafından annesine iyi davranan, zorbalıktan uzak ve bedbahtlığa sürüklenen bir karakter taşımayan peygamber olarak tanıtılmaktadır. Onun büyük peygamberlik makamı, aileye iyiliği ve insanlara karşı merhameti ortadan kaldırmamış; tam tersine bu güzel ahlakla tamamlanmıştır.
Annene iyilik et ama kişiliğini yok etme.
Bağımsız ol ama vefasız olma.
Güçlü ol ama zorba olma.
Yönet ama ezme.
Öğret ama aşağılamadan öğret.
İbadet et ama ahlakını ibadetinden ayırma.
Ve şu büyük ölçüyü unutma:
Hz. İsa peygamberlik makamına rağmen annesine iyiliğiyle ve zorbalıktan uzaklığıyla tanıtıldı. Çünkü gerçek büyüklük, yükseldiğinde insanları küçültmek değil; gücün arttıkça merhametini, vefanı ve sorumluluğunu da büyütebilmektir.
⠀
Son Söz