Fussilet Suresi 19. Ayette “Allah’ın Düşmanları Ateşe Doğru Toplanacak ve Hepsi Düzen İçinde Sevk Edilecektir” İfadesi Ne Anlama Gelir 
⠀
Fussilet Suresi 19. Ayetin Anlamı Nedir
Fussilet Suresi'nin 19. ayeti, Âd ve Semûd kavimlerinin dünyadaki tercihlerinin ve sonuçlarının anlatılmasının ardından ahiret sahnesine geçmektedir. 18. ayette iman edip takvâ sahibi olanların kurtarıldığı bildirilmişti. 19. ayette ise Allah'ın ayetlerine karşı düşmanca bir tavır içinde bulunanların ateşe doğru toplanmasından söz edilmektedir.Ayetin genel anlamı şöyledir:
Ayet kısa olmasına rağmen çok ağır bir hesap sahnesi ortaya koymaktadır. Burada toplanma, ilahî hüküm, düzenli sevk ve insanın dünyadaki tercihlerinin ahiretteki karşılığı aynı cümlede buluşmaktadır. İnsan dünyada kendisini bağımsız ve hesapsız görebilir; fakat Kur’an, bütün insanların sonunda Allah'ın hükmüyle yüzleşeceği bir günü hatırlatmaktadır.
“Allah’ın Düşmanları” İfadesi Ne Anlama Gelir
Kur’an'daki “Allah’ın düşmanları” ifadesini Allah'a zarar verebilecek, O'nun gücünü azaltabilecek rakipler varmış gibi anlamamak gerekir. Hiçbir yaratılmış Allah'a gerçek anlamda güç bakımından rakip olamaz ve insanların inkârı Allah'ın kudretinden hiçbir şey eksiltmez.Buradaki düşmanlık, Allah'ın ayetlerine, peygamberlerine ve hakikat çağrısına karşı bilinçli, ısrarlı ve düşmanca bir tavır geliştirilmesiyle ilgilidir. Fussilet Suresi'nin önceki ayetlerinde bu insanların peygamberleri reddettikleri, tevhid çağrısından yüz çevirdikleri, kibirlendikleri ve Allah'ın ayetlerini inkâr ettikleri anlatılmıştır.
Dolayısıyla bu ifade sıradan bir fikir ayrılığından çok daha ağır bir bağlam taşır. Allah'ın düşmanı olmak, Allah'ı güç bakımından tehdit etmek değil, O'nun hakikat çağrısına düşmanlıkta ısrar etmek anlamındadır.
Bu İfade Günümüzde Hoşlanmadığımız İnsanları “Allah’ın Düşmanı” İlan Etmemize İzin Verir mi
Hayır. Bu ayeti siyasi rakiplerimizi, kişisel düşmanlarımızı, bize karşı kaba davranan insanları veya din hakkında farklı düşünen herkesi kolayca “Allah'ın düşmanı” ilan etmek için kullanmak doğru değildir.Kur’an burada belirli bir ahlaki ve imanî tavrı anlatmaktadır. İnsanların kalplerini, kendilerine hakikatin ne kadar ulaştığını, ne kadar anladıklarını ve hayatlarının sonunda hangi yönde bulunacaklarını eksiksiz bilen Allah'tır.
Biz davranışları eleştirebilir, bir görüşün İslam'a aykırı olduğunu söyleyebilir ve açık inkâr ifadelerini kendi anlamları içinde değerlendirebiliriz. Fakat belirli insanların nihai ahiret hükmünü kendi öfkemize göre ilan etmek, kulun yetkisini aşabilir.
Ayetin ilk muhatabı başkalarını etiketlemek isteyen öfkeli insan değil, kendi sonunu düşünen insandır.
Ayetteki Toplanma Hangi Gün Gerçekleşecektir
Ayette anlatılan sahne kıyamet ve ahiret hesabıyla ilgilidir. İnsanların yeniden diriltilerek Allah'ın hükmü karşısında toplanacağı ve dünyadaki amellerinin karşılığını göreceği büyük hesap gününün bir bölümüdür.Bu nedenle burada anlatılan toplanma dünyadaki askerî, siyasi veya hukuki bir toplama değildir. İlahî hükmün gerçekleştiği ahiret sahnesidir.
Bu ayrım çok önemlidir. İnsanların bu ayetten hareketle:
“Allah'ın düşmanı gördüklerimizi biz toplayıp cezalandıralım.”
şeklinde bir sonuç çıkarması ayetin bağlamını tersine çevirir.
Kur’an burada insanlara bir dünya cezalandırma modeli vermemekte, Allah'ın ahiretteki hükmünü haber vermektedir.
“Ateşe Doğru Toplanacaklar” İfadesi Ne Anlama Gelir
Ayet insanların nihai hesap sonucunda cehenneme doğru sevk edileceğini bildirmektedir. Ateş ifadesi Kur’an'ın ahiret azabına ilişkin ciddi ve açık uyarılarından biridir.Bu sahneyi gereksiz fiziksel ayrıntılar ekleyerek korku gösterisine dönüştürmek doğru değildir. Kur’an'ın bildirdiği gerçek yeterince ağırdır: İnsan yaptığı tercihler nedeniyle Allah'ın nihai hükmüyle karşılaşacaktır.
Ayetin yaşayan insana amacı, cehennemi seyir malzemesi hâline getirmek değil, yönünü daha sonuç gelmeden değiştirmesidir. Bu nedenle cehennem ayetleri bir başkasına:
“Sen oraya gideceksin.”
diye hüküm dağıtmak için değil, önce kendi sorumluluğumuzu ciddiye almak için okunmalıdır.
“Düzen İçinde Sevk Edilecekler” İfadesi Ne Anlama Gelir
Ayette geçen “yûzeûn” kelimesi, topluluğun düzen içinde tutulması, sevk edilmesi, öndekilerin geridekiler yetişinceye kadar kontrol altında tutulması gibi anlam nüanslarıyla açıklanmıştır. Burada başıboş bir kalabalık değil, ilahî hüküm altında düzenlenmiş bir sevk görüntüsü vardır.Bu ifade hesap gününün kaotik ve Allah'ın kontrolü dışında gerçekleşen bir sahne olmadığını gösterir. Hiç kimse kaybolmaz, kimse hükmün dışına kaçamaz ve süreç Allah'ın bilgisi dışında gelişmez.
Dünyada insan kalabalıkların arasında kimliğini gizleyebilir veya sorumluluğunu başkalarına yükleyebilir. Ahiret sahnesinde ise her şey Allah'ın tam bilgisi ve hükmü altındadır.
Neden Ayette Tek Bir Kişi Değil Bir Topluluk Anlatılmaktadır
Çünkü insan yalnız bireysel olarak değil, toplulukların içinde de davranış geliştirir. İnsanlar birbirlerini etkiler, ortak kültürler oluşturur ve bazen yanlış davranışlar toplum içinde normalleşebilir.Âd ve Semûd kıssalarında da yalnız bireysel davranışlardan değil, toplumların genel yönelişlerinden söz edilmişti. Fussilet 19'da da belirli bir düşmanlık tavrında birleşen insanların toplu biçimde sevk edildiği bir sahne vardır.
Fakat toplu anlatım bireysel sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Kur’an'ın genel mesajında herkes kendi ameliyle bağlantılı olarak değerlendirilir. Toplum insanı etkiler fakat kişinin sorumluluğunu tamamen silmez.
Bu yüzden insan:
“Herkes böyle yapıyordu.”
diyerek bütün ahlaki hesabını kalabalığa bırakamaz.
Ahiret Hesabı Bireysel mi Yoksa Toplumsal mı Olacaktır
Kur’an'ın genel mesajında ahiret hesabı güçlü biçimde bireysel sorumluluk taşır; insan kendi yaptıklarından sorumludur. Bununla birlikte insanların başkalarını etkileyen davranışları da vardır ve bunların toplumsal sonuçları bulunabilir.Bir kişi yalnız kendisi yanlış yapmaz, başkalarını da bilerek yanlışa yönlendirirse bu farklı bir sorumluluk oluşturabilir. Aynı şekilde bir insan iyi bir davranışı yaygınlaştırabilir ve başkalarına güzel örnek olabilir.
Dolayısıyla insan ne tamamen toplumdan bağımsızdır ne de toplum içinde kişiliğini kaybeder. Ahiret hesabı insanın kendi sorumluluğunu korurken başkaları üzerindeki etkisini de önemsizleştirmez.
Fussilet 19'daki toplu sevk görüntüsü bu nedenle bireysel hesabı ortadan kaldıran bir kolektif suç anlayışı olarak okunmamalıdır.
Bu Ayet İnsanlara Karşı Şiddeti Meşrulaştırır mı
Hayır. Ayette anlatılan ateşe sevk, Allah'ın ahiretteki hükmüdür. İnsanlara kendi hoşlanmadıkları kişileri ilahî düşman ilan edip onlara şiddet uygulama yetkisi verilmemektedir.Kur’an'ın cehennem anlatımlarını insanlar arası cezalandırma modeline çevirmek çok ciddi bir yanlış olur. İlahi adalet ile bireysel intikam aynı şey değildir.
Bir insan dine karşı olumsuz konuşabilir veya bizim inançlarımızı reddedebilir. Buna fikirle, açıklamayla ve hukuk içinde cevap verilebilir. Fakat:
“Ahirette azap anlatılıyor, ben de dünyada ona zarar verebilirim.”
sonucu çıkarılamaz.
İlahî hüküm Allah'a, insan ilişkilerindeki sorumluluk ise adalet ve meşru sınırlar içinde insana aittir.
Fussilet 19 Yalnız Korku Üreten Bir Ayet midir
Hayır. Ayet ciddi bir korku ve hesap bilinci taşır; bunu hafifletmek doğru değildir. Fakat Fussilet Suresi'nin bütünü yalnız korkudan oluşmaz.Daha önce iman edip salih amel işleyenlere kesintisiz mükâfat bildirilmiş, iman edip takvâ sahibi olanların kurtarıldığı anlatılmıştı. Şimdi ise reddedişin diğer sonucu gösterilmektedir.
Kur’an böylece insanı hem ümit hem sorumluluk içinde tutar. Yalnız müjde insanı gevşekliğe, yalnız korku ise umutsuzluğa sürükleyebilir.
Sağlıklı iman, Allah'ın rahmetini umarken hesabı da ciddiye almaktır.
Yaşayan Bir İnsan İçin Bu Ayette En Büyük Fırsat Nedir
En büyük fırsat, ayetin bize hesap gerçekleşmeden önce ulaşmış olmasıdır. Biz bu sahneyi ahirette yaşadıktan sonra okumuyoruz; henüz karar verebildiğimiz dünya hayatında okuyoruz.Bu nedenle ayetin yaşayan insana mesajı:
“Artık senin için hiçbir şey yapılamaz.”
değildir.
Tam tersine:
“Sonuç gelmeden yönünü değerlendir.”
çağrısıdır.
İnsan yanlış yapmış olabilir. Uzun yıllar bazı günahlarda ısrar etmiş olabilir. Fakat hâlâ hayatı devam ediyorsa tevbe, düzeltme ve Allah'a yönelme imkânını küçümsememelidir.
Azap uyarısının yaşayan insana ulaşması aynı zamanda dönüş kapısının değerini hatırlatır.
Allah’a Düşmanlık Hangi Tavırlarla İlişkilendirilmektedir
Fussilet Suresi'nin yakın bağlamında peygamberlerin tevhid çağrısını reddetme, Allah'ın ayetlerini inkâr etme, kibirlenme ve hakikat karşısında bilinçli yüz çevirme gibi tavırlar öne çıkmaktadır.Bu nedenle burada sözü edilen düşmanlık yalnız insanın bir anda yaptığı hata değildir. Sürekli ve bilinçli bir karşıtlık söz konusudur.
Mümin de günah işleyebilir ve yanlış yapabilir. Bir günaha düşmesi onu otomatik olarak ayetteki anlamıyla Allah'ın düşmanı hâline getirmez. Hata, günah, zayıflık ve ısrarlı düşmanlık arasında fark vardır.
Bu ayrım dinî dilde çok önemlidir. Her günahkârı inkârcı, her muhalifi düşman ve her soruyu reddediş saymak Kur’an'ın nüansını kaybettirebilir.
Din Hakkında Soru Soran veya İtiraz Eden Her İnsan Bu Ayetin Kapsamına Girer mi
Hayır. Samimi soru ile kibirli reddediş aynı şey değildir. Bir insan:“Bunu anlayamadım.”
diyebilir.
Başka biri belirli bir tefsire itiraz edebilir.
Bir genç inancıyla ilgili ciddi şüpheler yaşayabilir.
Bunların hepsine aynı etiketle yaklaşmak adaletsizlik olur.
Fussilet'in önceki ayetlerinde de gördüğümüz gibi bağlam, kendilerine ulaşan peygamberî çağrıya karşı ısrarlı ve bilinçli yüz çeviren insanları anlatmaktadır.
Samimi soru soran kişiye yapılacak şey onu tehdit etmek değil, dinlemek, anlamak ve mümkün olduğunca açık cevap vermektir.
Hakikat araştırmadan korkmaz. İman da düşünmeyi susturarak değil, bilinçli biçimde kökleşerek güçlenebilir.
Allah’ın İnsanları Hesaba Çekmesi İlahi Adaletle Nasıl İlişkilidir
Ahiret hesabı Kur’an'ın adalet anlayışının temel parçalarından biridir. Dünya hayatında bütün haksızlıklar burada tam karşılığını bulmayabilir. Bazı insanlar zulüm yapar ve cezalandırılmadan ölür, bazı insanlar ise büyük haksızlıklara uğrar ve dünyada tam karşılık alamaz.Eğer hayat yalnız dünya ile sınırlı olsaydı birçok adaletsizlik nihai olarak karşılıksız kalmış görünürdü. Ahiret inancı, insanın yaptıklarının nihai bir hesap alanı bulunduğunu bildirir.
Bu hesap Allah'ın eksiksiz bilgisi altında gerçekleşir. İnsan mahkemeleri delilleri kaçırabilir, tanıklar yanılabilir ve gerçek gizlenebilir. Allah'ın bilgisi ise bu sınırlara tâbi değildir.
Fussilet 19'un düzenli sevk görüntüsü bu nedenle ilahi adaletin kaçınılmazlığını da hatırlatmaktadır.
Cehennem Ayetlerini Nasıl Okumalıyız
Cehennem ayetlerini ne yok saymak ne de onları korku ve nefret üretmenin aracına dönüştürmek gerekir. Kur’an'ın uyarıları gerçektir ve insanın sorumluluğunu ciddiye almasını ister.Bununla birlikte ayetlerin amacı insanın sürekli umutsuzluk içinde yaşaması değildir. Kur’an aynı zamanda Allah'ın bağışlamasını, rahmetini, tevbe çağrısını ve iman edenler için hazırlanan mükâfatı da anlatır.
Doğru okuma, uyarıyı ciddiye alırken rahmetten ümit kesmemektir.
Cehennem ayetini okuyan insanın ilk tepkisi:
“Kimleri oraya gönderebilirim.”
değil,
“Ben Rabbimin huzuruna hangi hâlle çıkacağım.”
olmalıdır.
Fussilet 19 Günlük Hayatımıza Nasıl Bir Muhasebe Getirebilir
Ayet ahiretteki büyük bir sahneyi anlatsa da yaşayan insanın günlük kararlarına çok güçlü bir ciddiyet kazandırabilir. İnsan yaptığı şeylerin hiçbir sonucu yokmuş gibi yaşamamalıdır.İş yerinde birinin hakkını yemek, aile içinde sürekli kırıcı davranmak, gücü kötüye kullanmak veya insanların emeğini bilinçli biçimde sömürmek yalnız:
“Dünyada yakalanırsam sorun olur.”
ölçüsüyle değerlendirilmemelidir.
Mümin için daha büyük ölçü vardır: Allah biliyor ve ben yaptıklarımdan sorumluyum.
Bu bilinç insanı paranoyaya değil, ahlaki dikkat ve tevazuya yöneltmelidir. Hata yaptığında gizlemek yerine düzeltmeye, hak yemişse hakkı iade etmeye ve günahında ısrar etmek yerine tevbe etmeye çalışmalıdır.
Fussilet Suresi 18–20. Ayetler Arasında Nasıl Bir Bağlantı Vardır
- ayette iman edip takvâ sahibi olanların kurtarıldığı bildirilmişti. Böylece Semûd kıssasının ağır sonucunun ardından iman ve takvânın kurtuluş yönü gösterilmişti.
- ayette anlatım ahirete geçmekte ve Allah'ın düşmanlarının ateşe doğru toplanarak düzen içinde sevk edileceği bildirilmektedir. Böylece dünya hayatındaki iman ve reddediş tercihlerinin nihai hesap boyutuna geçilmektedir.
- ayette ise bu ahiret sahnesi çok daha çarpıcı hâle gelecek ve insanlar ateşe ulaştıklarında kulaklarının, gözlerinin ve derilerinin yaptıkları hakkında kendi aleyhlerine şahitlik edeceği bildirilecektir. İnsan dünyada sakladığını düşündüğü davranışların bile Allah'ın huzurunda gizli kalmadığı ortaya konacaktır.
Fussilet Suresi 19. Ayetin En Büyük Manevi Mesajı Nedir
Fussilet Suresi 19. ayetin en büyük manevi mesajlarından biri şudur: Dünya hayatında hiçbir insan mutlak biçimde hesapsız değildir.İnsan dünyada güçlü olabilir, yaptığı bazı yanlışları saklayabilir ve kimsenin kendisine hesap soramayacağını düşünebilir. Fakat Kur’an insanın nihai hesabının insanların görmesine veya dünyadaki mahkemelere yakalanmasına bağlı olmadığını bildirir.
Bu bilinç mümini korkudan hareketsiz bırakmak için değil, gizlide de doğruluğunu koruması için verilmiştir.
Kimse görmediğinde de dürüst ol.
Güç sende olduğunda da adaletli ol.
Yanlışını gizleyebildiğinde bile Allah'ın bildiğini unutma.
İşte ayetin manevi gücü burada ortaya çıkar: Gerçek ahlak, yalnız denetlendiğimiz zaman değil, Allah’ın huzurunda yaşadığımızı bildiğimiz zaman da devam eder.
Fussilet Suresi 19. Ayetin Sonuç Olarak Bize Anlattığı Nedir
Fussilet Suresi'nin 19. ayeti, Âd ve Semûd kıssalarının ardından insanı artık tarih sahnesinden nihai hesap sahnesine taşımaktadır. Geçmiş toplumların yükselişleri, kibirleri, reddedişleri ve sonuçları anlatılmış; ardından iman edip takvâ sahibi olanların kurtarıldığı bildirilmiştir. Şimdi insanın önüne bundan daha büyük bir gerçek çıkarılmaktadır: Dünya hayatı sona erdiğinde bütün tercihler Allah'ın hükmü karşısında değerlendirilecektir.Ayetin “Allah’ın düşmanları” ifadesi özellikle dikkatle anlaşılmalıdır. Allah'ın insanların saldırısına karşı savunmaya muhtaç bir varlık olduğu düşünülemez. İnsanların inkârı Allah'a zarar vermez ve bütün insanlık birlikte O'nu reddetse bile Allah'ın kudretinden hiçbir şey eksilmez. Düşmanlık burada insanın Allah'ın ayetlerine ve hakikat çağrısına karşı bilinçli bir karşıtlık geliştirmesi anlamındadır.
Bu nedenle ayeti kişisel kavgalara taşımak çok tehlikelidir. Birisi seni sevmiyor diye Allah'ın düşmanı olmaz. Sana siyasi olarak karşı çıkıyor diye Allah'ın düşmanı ilan edilemez. Bir konuda farklı düşünüyor diye onun ahiret hükmünü verme yetkisine sahip değilsin. Kendi düşmanımız ile Allah'ın düşmanı kavramını birbirine karıştırmak, kişisel öfkeyi din adına kutsallaştırabilir.
İnsan bazen kendisine yapılan kötülükten sonra karşı taraf hakkında çok sert şeyler söylemek isteyebilir. Bu insani bir öfke olabilir. Fakat din, kişisel öfkeye sınırsız ilahî yetki vermez. Haksızlığa uğradıysan hakkını ara, hukuk yoluna git ve sınır koy. Ancak kişinin Allah katındaki son hükmünü kendi duygularınla belirleme.
Nihai mahkeme Allah’a aittir.
Ayetteki toplanma görüntüsü insanın dünyadaki sahte bağımsızlığını da sorgulatır. İnsan hayatının büyük bölümünde kendi programını yapar, istediği yere gider ve kararlarını kendisi verir. Bu özgürlük gerçektir fakat mutlak değildir. Doğumu seçmediği gibi ölümden de kaçamaz ve ahiret hesabını iptal edemez.
Fussilet 19 tam burada insanın karşısına güçlü bir gerçek çıkarır: Bir gün herkes Allah’ın hükmünün önünde olacaktır.
Bu düşünce insan özgürlüğünü anlamsızlaştırmaz. Tam tersine özgürlüğün önemini büyütür. Çünkü seçim yapabiliyor olmanın anlamı, seçimlerin sonuçlarının bulunmasıdır.
Eğer hiçbir davranışın hiçbir nihai sonucu bulunmasaydı ahlaki tercihlerin değeri de zayıflardı.
İnsan bugün yalan ile doğruluk arasında tercih ediyor.
Haksızlık ile adalet arasında tercih ediyor.
Kibir ile tevazu arasında tercih ediyor.
İşte ahiret hesabı bu tercihlerin ciddiyetini gösterir.
Ayetin “düzen içinde sevk” ifadesi de çok düşündürücüdür. Dünyada insan adaletten kaçabilir. Kimliğini saklayabilir, delili yok edebilir veya güçlü bağlantıları sayesinde cezadan kurtulabilir.
Ahiret hesabında böyle bir sistem yoktur.
Kimse Allah'ın bilgisinden çıkamaz.
Kimse yanlış dosyaya konulmaz.
Kimse başkasının ameliyle karıştırılmaz.
Bu nedenle ilahî hesap insan mahkemelerinin eksikliklerinden farklıdır.
Bu gerçek mağdur insan için de büyük bir umut taşıyabilir. Dünyada hakkını alamamış olabilir. Kendisine haksızlık yapan kişi güçlü olduğu için hiçbir sonuç yaşamamış olabilir.
Kur’an ona:
“Nihai hesap kapanmadı.”
mesajı verir.
Bu, insanın dünyada adalet aramasını engellemez. Tam tersine hukuk ve adalet için çalışır ama bütün adaletin yalnız dünyadaki kurumların gücüne bağlı olmadığını da bilir.
Bu düşünce intikam hırsını da sınırlayabilir. Çünkü insan:
“Son hüküm benim elimde olmak zorunda değil.”
diyebilir.
Fussilet 19 din anlatan insan için de büyük sorumluluk getirir. Cehennem ayetleri insanları psikolojik olarak ezmek, kontrol etmek veya korkuyla yönetmek için kullanılmamalıdır.
Bir anne çocuğuna her küçük hatasında:
“Allah seni cehenneme atar.”
derse çocukta Allah'a karşı sağlıksız bir korku geliştirebilir.
Bir din anlatıcısı sürekli insanları tehdit ediyor ama Allah'ın rahmetini ve tevbe kapısını hiç anlatmıyorsa Kur’an'ın dengesini bozabilir.
Uyarı vardır ve ciddi biçimde anlatılmalıdır.
Fakat uyarı merhametten koparılmamalıdır.
Kur’an aynı sure içinde hem kurtuluşu hem azabı göstermektedir.
Bu denge insan psikolojisi açısından da önemlidir. İnsan yalnız korkuyla sürekli sağlıklı biçimde yaşayamaz. Yalnız rahatlatıcı mesajla da sorumluluk duygusunu kaybedebilir.
İman:
“Allah beni kesin affeder, ne yaparsam yapayım.”
rahatlığı değildir.
Ama:
“Benim için artık hiçbir umut yok.”
ümitsizliği de değildir.
Daha doğru denge şudur: Allah’ın rahmetini umarım, fakat yaptığım şeyleri de ciddiye alırım.
Fussilet 19 tam bu hesap bilincini güçlendirir.
Ayet iş hayatında bile insanın görünmeyen davranışlarını sorgulatabilir. Bir kişi muhasebede kimsenin fark etmeyeceği küçük bir hile yapabilir. Teknik olarak yakalanma ihtimali çok düşük olabilir.
Dünya ölçüsüne göre:
“Kimse görmeyecek.”
diyebilir.
İman ölçüsü ise farklıdır:
“Allah biliyor.”
Bu düşünce insanın dış denetimden bağımsız bir ahlak geliştirmesine yardımcı olur.
Gerçek dürüstlük, yalnız kamera varken dürüst olmak değildir.
Kimse görmediğinde de doğru davranabilmek, imanın ahlaki sonuçlarından biridir.
Aynı şey aile hayatında geçerlidir. İnsan dışarıda çok nazik olup evde kimsenin görmediği ortamda ailesine kötü davranabilir. Toplum onu çok iyi bir insan olarak tanıyabilir.
Fakat Allah'ın bilgisi toplumun algısıyla sınırlı değildir.
Bu yüzden ahiret hesabı insanın:
“İnsanlar beni nasıl görüyor.”
sorusundan daha derin bir soru getirir:
“Allah’ın bildiği gerçek hayatım nasıl.”
Bu soru insanı ikiyüzlülükten koruyabilecek çok güçlü bir iç muhasebedir.
Fussilet 19'un ardından gelen 20. ayet bu gerçeği daha da çarpıcı biçimde gösterecektir. İnsanların kulakları, gözleri ve derileri kendi yaptıkları hakkında şahitlik edecektir.
Yani insan yalnız dışarıdaki tanıklardan değil, kendi varlığının şahitliğinden söz edilen bir hesapla karşılaşacaktır.
Bu sahne insanın dünyada:
“Kimse görmedi.”
düşüncesini kökünden sarsar.
Kulak ne dinledi.
Göz neye baktı.
Beden ne yaptı.
Bütün bunlar insan sorumluluğunun parçası olarak gündeme gelecektir.
Burada da vahyin söylemediği fiziksel mekanizmaları üretmek gerekmez. Allah'ın bize bildirdiği şey yeterince açıktır: İnsan yaptığı şeyleri Allah’tan gizleyemez.
Fussilet Suresi 19. ayet bugün bize şu soruları sordurur: Kendi düşmanlığımı Allah adına kutsallaştırıyor muyum, başkalarının ahiret hükmünü kolayca vermeye mi çalışıyorum, dünyadaki gücüm nedeniyle hesapsız olduğumu mu düşünüyorum, kimse görmediğinde de aynı ahlakı koruyabiliyor muyum ve hesap gününü yalnız başkalarını korkutacak bir konu olarak mı yoksa kendi hayatımı düzeltecek bir gerçek olarak mı okuyorum?
Bu sorular ayetin yalnız cehenneme sevk edilen bir topluluğu anlatmadığını; ahiret, adalet, bireysel sorumluluk, ilahî bilgi, dinî dil, merhamet ve insanın gizli-açık bütün hayatının hesabı üzerine son derece kapsamlı bir ölçü sunduğunu göstermektedir.
Sonuç olarak Fussilet Suresi 19. ayet bize şunu öğretmektedir: Allah’ın ayetlerine karşı bilinçli düşmanlıkta ısrar edenlerin ahirette ateşe doğru toplanacağı ve ilahî hüküm altında düzenli biçimde sevk edileceği bildirilmektedir. Bu sahne insanların birbirine keyfî biçimde “Allah’ın düşmanı” etiketi yapıştırması veya dünyada şiddet uygulaması için değil, insanın nihai hesabı ciddiye alması için anlatılmıştır.
Yaşayan insan için kapı hâlâ açıktır. Yanlışın varsa düzelt, hakkını yediğin insan varsa mümkün olduğunca hakkını ver, günahın varsa tevbe et ve kibirle:
“Bana kimse hesap soramaz.”
deme. Çünkü Fussilet 19'un büyük mesajı şudur: Dünyada bazı hesaplardan kaçılabilir; fakat Allah’ın huzurundaki nihai hesap kaybolmaz.
⠀
Son Söz