Gâşiye Suresi 10. Ayette “Yüksek Bir Cennettedirler” Buyrulması Ne Anlama Gelir Ve Cennetin Yüksekliği, Dereceler, Manevi Yücelik, Güven, Huzur Ve İnsanın Dünya Hayatındaki Yükseliş Anlayışının Ahiret Perspektifinde Yeniden Tanımlanması Açısından Nasıl Anlaşılmalıdır 
Gâşiye Suresi 10. Ayette Ne Buyrulur
Gâşiye Suresinin onuncu ayetinde anlam olarak:
“Yüksek bir cennettedirler.”
buyrulur.
Arapça ifade:
“Fî cennetin âliyeh.”
şeklindedir.
Bir önceki ayette:
cennet ehlinin:
kendi çabasından:
hoşnut olduğu:
anlatılmıştı.
Şimdi:
bu hoşnutluğun:
bulunduğu mekân:
tanıtılır.
Cennet.
Ve:
bu cennet:
âliyeh
yani:
yüksek,
yüce,
üstün:
olarak nitelenir.
“Cennet” Kelimesi Ne Anlama Gelir
“Cennet”:
örtülü,
yoğun bitkilerle kaplı:
bahçe anlam alanıyla:
ilişkilidir.
Arapçada:
aynı kök:
örtülme fikrini:
taşır.
Bahçenin:
ağaçlarla:
örtülü olması:
bu anlamla:
ilişkilendirilir.
Kur’an’da ise:
cennet:
yalnız bahçe değil,
ahiretteki kurtuluş, nimet, güven ve huzur yurdu
olarak:
çok daha geniş:
bir anlam taşır.
“Âliyeh” Ne Anlama Gelir
“Âliyeh”:
yüksek,
yüce,
üstün:
anlamlarına gelir.
Burada:
cennetin:
yüksekliği:
vurgulanır.
Bu:
mekânsal bir:
yükseklik olarak:
anlaşılabilir.
Ancak:
Kur’an’ın dili:
aynı zamanda:
yüksekliği:
değer ve üstünlük:
çağrışımıyla da:
kullanabilir.
Bu nedenle:
cennetin yüksekliği hem mekânsal hem de değer bakımından yücelik düşündürebilir.
Cennetin “Yüksek” Olması Gerçek Bir Mekânsal Yükseklik midir
Metnin:
tabii anlamında:
bir yükseltilik:
vardır.
Ancak:
ahiret âleminin:
fiziksel yapısını:
dünya coğrafyasıyla:
birebir ölçemeyiz.
“Yüksek cennet”:
gerçek bir:
ahiret mekânını:
ifade ederken,
aynı zamanda:
onun:
üstün değerini:
de vurgulayabilir.
Bu yüzden:
ahireti dünya metreleriyle ölçmeye çalışmak yerine ayetin verdiği yücelik fikrine odaklanmak
daha sağlıklıdır.
“Yüksek Cennet” İle Önceki “Aşağılanmış Yüzler” Arasında Nasıl Bir Karşıtlık Vardır
Surenin başında:
bazı yüzler:
hâşi‘ah
yani:
alçalmış,
boyun eğmiş:
olarak anlatılmıştı.
Şimdi:
diğer grup:
yüksek bir cennette
bulunur.
Bu:
çok güçlü:
bir anlatım karşıtlığıdır.
Bir tarafta:
ahlaki çöküş.
Diğer tarafta:
yükseliş.
Bir tarafta:
aşağılanma.
Diğer tarafta:
yüceltilme.
Dünya Hayatında “Yükselmek” Genellikle Ne Anlama Gelir
İnsanlar:
yükselmeyi:
çoğu zaman:
makamla:
ölçer.
Daha yüksek:
görev.
Daha fazla:
para.
Daha büyük:
ev.
Daha geniş:
çevre.
Daha çok:
tanınmak.
Bunlar:
dünyevi başarılar:
olabilir.
Ancak:
Gâşiye:
insanın:
gerçek yükseliş ölçüsünü
ahiret perspektifine:
taşır.
Gerçek Yükseliş Nedir
Kur’an’ın:
ahlaki perspektifinde:
gerçek yükseliş:
yalnız:
dış koşulların:
yükselmesi değildir.
Karakterin de:
yükselmesi gerekir.
İnsan:
makam olarak:
yükselebilir.
Ama:
ahlaken:
düşebilir.
Serveti:
artabilir.
Ama:
merhameti:
azalabilir.
Bilgisi:
artabilir.
Ama:
kibri:
büyüyebilir.
Bu durumda:
dışarıdan:
yükseliş vardır.
Ama:
içeride düşüş olabilir.
Cennette Dereceler Olduğu Düşüncesi Bu Ayetle İlişkilendirilebilir mi
İslam geleneğinde:
cennetin:
farklı derecelerinden:
söz edilir.
Bu:
insanların:
iman,
amel,
samimiyet
ve ilahî rahmetle:
farklı mertebelere:
ulaşabileceği:
fikriyle ilişkilendirilmiştir.
Ancak:
Gâşiye 10’un:
tek başına:
bütün cennet dereceleri teorisini:
ayrıntılı biçimde:
anlattığını:
söylemek doğru olmaz.
Burada:
esas vurgu:
cennetin yüceliğidir.
Yükseklik Neden İnsan Zihninde Olumlu Bir Sembol Olabilir
Çünkü:
yüksek yer:
genellikle:
geniş görüş,
ferahlık,
uzak tehlikelerden korunma
ve hâkimiyet:
duygusu verir.
Dağın zirvesi:
gökyüzüne:
yakın hissedilir.
Alçak ve kapalı alan:
bazen:
sıkışmışlık:
çağrıştırabilir.
Bu nedenle:
“yüksek cennet”
ifadesi:
insanda:
ferahlık ve açıklık
hissi:
oluşturabilir.
Cennetin Yüksekliği Güvenle Nasıl İlişkilendirilebilir
Cennet:
Kur’an’ın tasvirlerinde:
korkunun:
sona erdiği:
bir yerdir.
Tehdit:
yoktur.
Kaybetme:
korkusu yoktur.
Sürgün:
yoktur.
Yoksunluk:
yoktur.
Bu nedenle:
“yüksek cennet”:
yalnız yüksekte bulunmak:
değil,
her türlü tehditten uzak, güvenli bir varoluş
fikrini:
de düşündürür.
Gâşiye 8, 9 Ve 10. Ayetler Nasıl Bir Mutluluk Zinciri Kurar
- ayet:
Yüzler nimet içindedir.- ayet:
Çabalarından hoşnutturlar.- ayet:
Yüksek bir cennettedirler.Yani:
önce:
yüzdeki mutluluk.
Sonra:
geçmişe bakıştaki:
hoşnutluk.
Ardından:
bulunulan yerin:
yüceliği.
Bu:
çok güzel bir:
iç huzur + geçmişle barış + güvenli gelecek
üçlüsü:
oluşturur.
İnsan Neden Dünyada Yükselmek İster
Çünkü:
yükselmek:
güven,
saygınlık,
özgürlük
ve kontrol:
hissi verebilir.
İnsan:
kendini:
önemli hissetmek:
ister.
Bu:
tek başına:
kötü değildir.
Sorun:
yükseliş:
insanın:
hayatının:
nihai amacı:
olduğunda:
başlar.
Çünkü:
dünya statüsü:
çok kırılgandır.
Makam İnsanı Gerçekten Yükseltir mi
Makam:
sorumluluğu:
ve etki alanını:
artırabilir.
Ama:
ahlaki değeri:
otomatik olarak:
artırmaz.
Bir insan:
en yüksek makamda:
olabilir.
Ama:
zulmedebilir.
Başka biri:
hiç makam sahibi:
olmayabilir.
Ama:
çok dürüst,
merhametli
ve adil:
olabilir.
Bu nedenle:
makam yüksekliği ile insan yüksekliği aynı şey değildir.
Manevi Yücelik Nedir
Manevi yücelik:
insanın:
kendini büyük:
görmesi değildir.
Tam tersine:
bazen:
kibrini:
azaltmasıdır.
Affedebilmek.
Haklıyken bile:
zulmetmemek.
Gücü varken:
ezmemek.
Kimse görmezken:
dürüst kalmak.
Yanlışını:
kabul etmek.
Bunlar:
insanı:
ahlaken:
yükselten davranışlar
olarak:
düşünülebilir.
“Ben Manevi Olarak Yükseğim” Demek Manevi Yücelik midir
Hayır.
Manevi yücelik:
kolaylıkla:
manevi kibre:
dönüşebilir.
İnsan:
“Ben daha dindarım.”
“Ben daha temizim.”
“Ben diğerlerinden üstünüm.”
diye:
düşünmeye başlayabilir.
Bu:
yükselme değil,
ahlaki düşüş:
olabilir.
Gerçek tevazu:
kişinin:
iyiliğini:
başkalarını küçümsemek için:
kullanmamasıdır.
Dünyadaki Küçük Bir İyilik Ahirette Büyük Bir Yükselişe Dönüşebilir mi
Kur’an’ın:
ahlaki dünyasında:
küçük görünen:
iyilikler:
değerli olabilir.
Kimsenin:
görmediği yardım.
Bir yetimin:
kalbini:
kırmamak.
Öfkeliyken:
zulmetmemek.
Bir hakkı:
sahibine:
vermek.
Birinin:
derdini:
dinlemek.
Dünyada:
küçük görünen:
bir davranış:
Allah katında:
çok daha büyük bir anlam
taşıyabilir.
Cennet Yüksekliği Allah’a Fiziksel Yakınlık Demek midir
Bunu:
dünyevi mekân ölçüleriyle:
yorumlamak:
doğru olmaz.
İslam düşüncesinde:
Allah:
bir gök cismi gibi:
uzayda belirli bir noktaya:
yerleştirilemez.
Dolayısıyla:
“yüksek cennet”
ile:
Allah’a metre olarak daha yakın olmak
gibi:
antropomorfik bir:
anlayış kurmamak gerekir.
İlahî yakınlık:
daha çok:
rıza,
rahmet
ve manevi yakınlık:
çerçevesinde:
anlaşılabilir.
Gâşiye Suresi 2 İle 10. Ayet Arasında Nasıl Büyük Bir “Alçalma-Yükselme” Yapısı Vardır
- ayet:
Boyun eğmiş yüzler.- ayet:
Boşa çıkan yorgunluk.4–7. ayetler:
Azap ve mahrumiyet.- ayet:
Nimet içindeki yüzler.- ayet:
Çabadan hoşnutluk.- ayet:
Yüksek cennet.Böylece:
sure:
iki hayat sonucunu:
neredeyse:
dikey bir:
karşıtlıkla:
gösterir.
Ahlaki düşüş ve nihai alçalma.
Karşısında:
ahlaki yöneliş ve nihai yükseliş.
Gâşiye Suresi 10. Ayetin En Derin Mesajı Nedir
Gâşiye Suresinin onuncu ayeti:
“Yüksek bir cennettedirler.”
der.
Bu:
çok kısa:
ama insanın:
yükselme arzusunu:
kökten yeniden:
düşündüren:
bir ifadedir.
İnsan:
yükselmek ister.
Bu:
çok eski:
bir arzudur.
Daha yükseğe:
çıkmak.
Daha fazla:
bilinmek.
Daha güçlü:
olmak.
Daha çok:
sahip olmak.
Daha üst:
makama gelmek.
İnsanlık tarihi:
bu yükselme arzusuyla:
doludur.
Krallar:
tahtlarını:
yükseltmiştir.
İmparatorlar:
saraylarını:
büyütmüştür.
Şehirler:
daha yüksek:
binalar yapmıştır.
İnsan:
zirveyi:
seviyor.
Çünkü:
zirve:
gücü:
çağrıştırıyor.
Ama:
Gâşiye:
çok ilginç bir:
soru soruyor:
Gerçekten yüksek olan nedir?
Bir insan:
yüz katlı:
bir binanın:
en üst katında:
oturabilir.
Ama:
karakter olarak:
çok aşağıda:
olabilir.
Bir insan:
bir ülkenin:
en güçlü kişisi:
olabilir.
Ama:
gücünü:
zulüm için:
kullanabilir.
Bir insan:
milyonlarca kişi:
tarafından:
tanınabilir.
Ama:
kendi vicdanıyla:
baş başa kaldığında:
huzursuz olabilir.
Bu nedenle:
yükseklik:
yalnız koordinat:
değildir.
Bir değer ölçüsüdür.
Belki:
Kur’an’ın:
“yüksek cennet”
ifadesindeki:
en derin çağrışımlardan biri:
tam olarak:
budur.
Dünyada:
insan:
yüksek görünmeye:
çalışır.
Ahirette:
ise:
gerçek değer:
ortaya çıkar.
Dünyada:
bir insan:
çok önemli:
görünebilir.
Ama:
ahirette:
görüntünün:
değeri:
yoktur.
Orada:
gerçek yükseliş:
karakter,
iman,
adalet,
rahmet
ve ilahî rıza:
ile:
ilişkili hâle gelir.
Bu:
başarı kavramını:
tamamen:
değiştirir.
Bugün:
insanlara:
“Hayatta ne kadar yükseldin?”
diye sorarız.
Belki:
daha önemli soru:
şudur:
“Yükselirken neye dönüştün?”
Çünkü:
insan:
yükseldikçe:
ahlaki sınavı:
zorlaşabilir.
Güç:
arttığında:
zulmetme imkânı:
da artar.
Para:
arttığında:
paylaşma veya:
bencilleşme:
ihtimali:
artar.
Makam:
yükseldiğinde:
kibir:
daha kolay:
gelişebilir.
Bu yüzden:
dünyadaki yükseliş:
ahlaki yükselişin:
garantisi:
değildir.
Hatta:
bazen:
tam tersine:
daha ağır:
bir sınavdır.
Gâşiye’nin:
yüksek cenneti:
bize:
belki:
şunu söyler:
Gerçek yükseklik, başkalarının üzerine çıkmak değil, kendi nefsinin aşağı çeken taraflarını aşabilmektir.
Öfkeni:
kontrol edebilmek.
İntikam fırsatı varken:
adaleti seçebilmek.
Gücün varken:
merhamet gösterebilmek.
Yanlış yaptığında:
özür dileyebilmek.
Kimse görmediğinde:
dürüst kalabilmek.
Bunların:
hiçbiri:
dışarıdan:
çok görkemli:
görünmeyebilir.
Ama:
ahlaki açıdan:
insanı:
çok yüksek:
bir yere:
taşıyabilir.
Ayet:
başka bir şeyi:
daha düşündürür:
Yükselmenin son noktası huzurdur.
Dünyada:
insan:
yükseldikçe:
bazen:
daha fazla korkar.
Makamını:
kaybetmekten.
Servetini:
kaybetmekten.
İtibarını:
kaybetmekten.
Rakiplerinden:
korkar.
Yüksektir.
Ama:
huzurlu değildir.
Gâşiye’nin:
yüksek cennetinde ise:
yükseklik:
korkuyla:
birlikte değildir.
Orada:
güven:
vardır.
Yani:
gerçek yükseklik:
yüksek olup düşmekten korkmamak
tır.
Bu:
dünya deneyiminden:
çok farklı:
bir varoluş:
biçimidir.
Ve:
belki:
cennet tasvirindeki:
asıl ihtişam:
budur.
İnsan:
artık:
kendini:
başkalarına:
ispatlamak zorunda:
değildir.
Başkasını:
geçmek:
zorunda değildir.
Başkasından:
daha büyük:
görünmek:
zorunda değildir.
Çünkü:
değer:
nihai olarak:
yerine:
oturmuştur.
İnsanın:
dünyadaki:
bitmeyen statü yarışı:
sona ermiştir.
Bu:
muazzam bir:
özgürlük:
olabilir.
Ve belki Gâşiye Suresi 10. ayetin en derin mesajı şöyle ifade edilebilir:
Cennetin yüksekliği, insanın yalnız bulunduğu yerin değil, ulaştığı değerin yüksekliğini de düşündürür. Dünya insanı başkalarının üstüne çıkmaya çağırabilir; ahiret ise insanın kendisini ahlaken yükseltip yükseltemediğini sorar. Gerçek yükseliş makamın büyümesi değil, güç arttıkça adaletin, imkân arttıkça şükrün ve başarı arttıkça tevazunun da büyüyebilmesidir.
