📖 Beled Suresi 9. Ayette “Ona Bir Dil Ve İki Dudak Vermedik mi” Buyrulması Ne Anlama Gelir Ve Konuşma Yetisi, Dilin Sorumluluğu, İfade Özgürlüğü

Beled Suresi 9. Ayette “Ona Bir Dil Ve İki Dudak Vermedik mi” Buyrulması Ne Anlama Gelir Ve Konuşma Yetisi, Dilin Sorumluluğu, İfade Özgürlüğü, Doğru Söz, Yalan, İncitme, İletişim Ve Şükür Açısından Nasıl Anlaşılmalıdır ​

“Dil, insanın iç dünyasını dışarıya taşıyan en güçlü köprülerden biridir; aynı ağızdan bir kalbi onaran söz de çıkabilir, yıllarca unutulmayacak bir yara da.”
Ersan Karavelioğlu

Genişletmek için tıkla ...

“وَلِسَانًا وَشَفَتَيْنِ — Ve Lisânen Ve Şefeteyn” Ne Demektir ​

Beled Suresi’nin dokuzuncu ayetinde şöyle buyrulur:


وَلِسَانًا وَشَفَتَيْنِ


Anlam olarak:


“Ona bir dil ve iki dudak vermedik mi?”
(Beled Suresi, 90/9)


Bir önceki ayette insanın sahip olduğu:


iki göz


hatırlatılmıştı.


Şimdi ise:


dil


ve


iki dudak


gündeme getirilir.


Böylece insanın yalnız dünyayı algılama yeteneği değil, kendisini dünyaya anlatma yeteneği de hatırlatılır.


İnsan görür.


Düşünür.


Ve sonra konuşur.


Konuşma, insanı diğer insanlarla bağlayan en güçlü yeteneklerden biridir.

Dil Neden İnsanın En Büyük Nimetlerinden Biri Sayılabilir ​

Dil sayesinde insan:


duygularını ifade eder,


bilgisini aktarır,


soru sorar,


öğretir,


uyarır,


dua eder,


sevdiğini söyler.


Düşünün:


İnsan karmaşık düşüncelerini birkaç ses aracılığıyla başka bir zihne aktarabilmektedir.


Bu, günlük hayatta sıradan görünse de son derece büyük bir yetenektir.


Bir fikir insanın zihninde doğar.


Dil aracılığıyla söze dönüşür.


Sonra başka bir insanın zihnine ulaşır.


Bu nedenle konuşma, zihinler arasında köprü kuran olağanüstü bir iletişim sistemidir.

İki Dudağın Özellikle Anılması Neden Dikkat Çekicidir ​

Konuşma yalnız dilden ibaret değildir.


Dudaklar:


seslerin şekillenmesine,


kelimelerin oluşmasına,


ifadenin anlaşılır hâle gelmesine


katkıda bulunur.


Ayet insanın çok sıradan kabul ettiği bedensel ayrıntılara dikkat çeker.


İki göz.


Bir dil.


İki dudak.


İnsan büyük servet ve güç iddialarında bulunurken Kur’an onu kendi bedeninin en temel parçalarına geri getirir:


“Bütün bunların temelinde sana verilmiş imkânlar bulunduğunu hiç düşündün mü?”

Konuşma Yeteneği İnsan Medeniyetinin Temelinde midir ​

Büyük ölçüde evet.


Dil olmadan insanlığın:


bilgiyi kuşaktan kuşağa aktarması,


hukuk oluşturması,


eğitim vermesi,


bilim geliştirmesi,


hikâyeler anlatması


çok daha sınırlı olurdu.


Bir insanın öğrendiği bilgi, konuşma ve yazı sayesinde ölümünden sonra bile yaşamaya devam edebilir.


Bu nedenle dil yalnız bireysel iletişim aracı değildir.


Medeniyetin hafızasıdır.

Konuşabilmek Aynı Zamanda Sorumluluk Getirir mi ​

Evet.


Her büyük imkân gibi dil de sorumluluk doğurur.


İnsan diliyle:


doğruyu söyleyebilir,


yalan söyleyebilir,


barıştırabilir,


kavga çıkarabilir,


teselli edebilir,


aşağılayabilir.


Aynı organ hem:


merhametin


hem de


zulmün


aracı olabilir.


Bu nedenle soru yalnız:


“Konuşabiliyor musun?”


değildir.


Daha önemlisi:


“Konuşma yeteneğini ne için kullanıyorsun?”


sorusudur.

Söz Neden Bu Kadar Güçlüdür ​

Çünkü söz fiziksel değildir ama gerçek sonuçlar üretir.


Bir cümle:


bir insanı cesaretlendirebilir,


bir ilişkiyi kurtarabilir,


bir çocuğun özgüvenini güçlendirebilir.


Başka bir cümle ise:


yıllarca unutulmayabilir,


bir insanı utandırabilir,


bir dostluğu sona erdirebilir.


Bu nedenle:


“Sadece söyledim.”


ifadesi sözün etkisini küçümsemek olabilir.


Söz görünmezdir.


Ama bıraktığı iz çok gerçek olabilir.

Güzel Söz Bir İyilik Sayılabilir mi ​

Evet.


Her iyilik maddi olmak zorunda değildir.


Bazen insanın ihtiyacı:


para değil,


bir teşvik,


bir teşekkür,


bir teselli,


bir samimi söz


olabilir.


Bir insana:


“Yanındayım.”


demek,


zor bir zamanda büyük bir destek olabilir.


Bu nedenle dil yalnız bilgi aktarmak için değil, insan ruhuna dokunmak için de kullanılabilir.

Kötü Bir Söz Neden Fiziksel Olmayan Bir Yara Bırakabilir ​

Çünkü insan yalnız bedenden oluşmaz.


Onuru,


özsaygısı,


duyguları


vardır.


Aşağılama,


hakaret,


küçümseme,


alay


insanın psikolojik dünyasında ciddi izler bırakabilir.


Özellikle çocuklukta duyulan bazı sözler yıllarca hatırlanabilir.


Bu nedenle dilin sorumluluğu küçümsenmemelidir.


Bazen fiziksel yara kapanır.


Ama bir cümle çok daha uzun süre yaşayabilir.

Yalan Dilin En Büyük Ahlaki Sınavlarından Biri midir ​

Evet.


İnsan dil sayesinde gerçeği aktarabilir.


Ama aynı yetenekle gerçeği çarpıtabilir.


Yalan:


güveni bozar,


ilişkileri zedeler,


adaleti yanıltabilir.


Bir toplumda insanların birbirlerinin sözlerine güvenememesi, sosyal düzeni de zayıflatır.


Bu nedenle doğruluk yalnız bireysel erdem değildir.


Toplumsal güvenin temelidir.

İnsan Neden Yalan Söyler ​

Yalanın birçok nedeni olabilir:


cezadan kaçmak,


çıkar sağlamak,


kendini olduğundan iyi göstermek,


başkasını yönlendirmek,


utancı gizlemek.


Bazı yalanlar küçük görünür.


Fakat tekrarlandıkça insanın gerçeklikle ilişkisini bozabilir.


İnsan önce başkasını kandırır.


Sonra kendi anlattığı hikâyeye inanmaya başlayabilir.


Bu nedenle dilin ahlakı yalnız başkalarına değil, insanın kendi hakikat duygusuna da bağlıdır.

Susmak Bazen Konuşmaktan Daha Değerli Olabilir mi ​

Evet.


İnsan her bildiğini söylemek zorunda değildir.


Bazen susmak:


bir tartışmayı büyütmemek,


bir sırrı korumak,


incitici sözü engellemek


için daha doğru olabilir.


Ancak susmanın da ahlaki sınırı vardır.


Bir haksızlık karşısında gerekli olduğu hâlde susmak başka bir problem oluşturabilir.


Dolayısıyla olgunluk:


her zaman konuşmak


veya


her zaman susmak


değil,


ne zaman hangisinin doğru olduğunu ayırt edebilmektir.

İfade Özgürlüğü İle Sözün Sorumluluğu Birbirine Zıt mıdır ​

Hayır.


İfade özgürlüğü insanın:


düşüncesini açıklaması,


eleştiri yapması,


fikir üretmesi


açısından çok değerlidir.


Fakat özgürlük, sözün hiçbir sonucu olmayacağı anlamına gelmez.


Bir insanın özgürce konuşabilmesi önemlidir.


Ama aynı zamanda:


iftira,


tehdit,


kasıtlı yalan,


insan onuruna saldırı


gibi davranışların da ahlaki ve hukuki sonuçları olabilir.


Gerçek özgürlük ile sorumluluk birlikte düşünülmelidir.

İyi Konuşmanın Bir Parçası da Dinlemek midir ​

Kesinlikle.


İletişimin yarısı konuşmaksa diğer yarısı dinlemektir.


İnsan bazen karşısındaki konuşurken aslında dinlemez.


Sadece kendi vereceği cevabı düşünür.


Gerçek dinleme:


karşıdakinin sözünü tamamlamasına izin vermek,


ne demek istediğini anlamaya çalışmak,


hemen yargılamamak


demektir.


Bu nedenle dilin ahlakı yalnız nasıl konuştuğumuzda değil, nasıl dinlediğimizde de görünür.

Dil Güç Aracı Olarak Kullanılabilir mi ​

Evet.


İnsanlar yalnız fiziksel güçle değil, sözle de yönetilebilir.


Bir lider:


umut verebilir,


korku üretebilir,


toplumu birleştirebilir,


toplumu bölebilir.


Bir öğretmen öğrencisinin hayatını bir cümleyle etkileyebilir.


Bir ebeveyn çocuğunun kendisi hakkındaki algısını sözleriyle şekillendirebilir.


Bu nedenle konuşma gücü olan kişinin sorumluluğu da büyür.


Sözün etkisi arttıkça sözün hesabı da ağırlaşabilir.

Dijital Dünyada Dilin Sorumluluğu Değişti mi ​

İletişimin biçimi değişti.


Eskiden söylenen bir söz birkaç kişinin yanında kalabilirdi.


Bugün bir cümle:


mesaj,


yorum,


paylaşım


yoluyla binlerce kişiye ulaşabilir.


Üstelik yazılan şey uzun süre kayıtlı kalabilir.


Bu nedenle modern dünyada söz daha hızlı yayılıyor ve daha kalıcı olabiliyor.


Beled 9’un temel ilkesi burada daha da önemli hâle gelir:


Söz söyleme imkânı büyüdükçe sözün sorumluluğu da büyür.

Dilin Şükrü Nasıl Yerine Getirilebilir ​

Bir nimetin şükrü yalnız onu veren için teşekkür etmek değildir.


O nimeti doğru kullanmak da şükürdür.


Dilin şükrü:


doğruyu söylemek,


iyiliği teşvik etmek,


barıştırmak,


teselli etmek,


bilgi öğretmek,


dua etmek


şeklinde yaşanabilir.


Aynı şekilde:


iftiradan,


hakaretten,


gereksiz kırıcı sözden


kaçınmak da dil nimetini korumanın parçasıdır.

İki Gözden Sonra Dil Ve Dudakların Anılması Nasıl Bir İnsan Tasviri Oluşturur ​

1. ayette:

görme


vardı.

1. ayette:

konuşma


vardır.


İnsan önce dünyayı algılar.


Sonra algıladığı şey hakkında söz üretir.


Bu çok anlamlı bir sıralamadır.


Gör → düşün → söyle.


Sorun çoğu zaman insanın ikinci basamağı atlamasıdır.


Görür.


Ve hemen konuşur.


Oysa olgun insan gördüğü şeyi önce değerlendirebilir.


Bu nedenle akıl, göz ile dil arasında ahlaki bir süzgeç gibi çalışmalıdır.

Beled Suresinin 7, 8 Ve 9. Ayetleri Birlikte Nasıl Okunmalıdır ​

Bu üç ayette dikkat çekici bir bağlantı vardır:


7. Ayet:
“Kendisini kimsenin görmediğini mi sanıyor?”


İlahi gözetim.


8. Ayet:
“Biz ona iki göz vermedik mi?”


İnsanın görme nimeti.


9. Ayet:
“Bir dil ve iki dudak vermedik mi?”


İnsanın ifade nimeti.


Yani insan:


görülen, gören ve konuşan


bir varlık olarak tasvir edilir.


Bütün bunların ardından sure bir sonraki ayette çok daha büyük bir nimete geçecektir:


İnsana iki yolun gösterilmesi.

Sonuç: Dil İnsan İçin Yalnız Konuşma Aracı Değil, Karakterinin Görünür Hâle Geldiği Büyük Bir Sınavdır​

Beled Suresi’nin dokuzuncu ayetindeki:


“Ona bir dil ve iki dudak vermedik mi?”


sorusu insanın çok sıradanlaştırdığı büyük bir nimeti yeniden düşündürür.


İnsan diliyle:


sevgi söyler,


dua eder,


bilgi öğretir,


hakkı savunur,


insanları barıştırır.


Ama aynı dille:


yalan söyleyebilir,


kalp kırabilir,


kavga çıkarabilir,


gerçeği çarpıtabilir.


Bu nedenle dil kendi başına ne iyidir ne kötüdür.


Onu ahlaki hâle getiren, insanın ne söylediği ve neden söylediğidir.


Belki de insanın günlük hayatta kendisine sorabileceği en önemli üç soru şudur:


Söyleyeceğim şey doğru mu?


Söylemem gerekli mi?


Bunu daha incitmeden söylemenin bir yolu var mı?


Çünkü insan bazen yıllarca pişman olacağı bir cümleyi birkaç saniyede söyleyebilir.


Ama aynı birkaç saniye içinde bir insanın hayatında unutulmayacak kadar güzel bir söz de bırakabilir.


Ve Beled Suresi bundan sonraki ayette insanın yalnız görme ve konuşma yeteneğiyle bırakılmadığını, ona ahlaki yön de gösterildiğini bildirecektir:


“Biz ona iki yolu da göstermedik mi?”

“Dil küçük bir organdır ama insanın dünyasında çok büyük sonuçlar doğurabilir. Olgunluk yalnız konuşabilmek değil, doğru sözü doğru zamanda, doğru niyetle ve insan onurunu koruyarak söyleyebilmektir.”
Ersan Karavelioğlu

Genişletmek için tıkla ...