Arthur Schopenhauer'a Göre Aşk Nedir 
İrade, Arzu, Türün Devamı Ve Romantik Yanılsama Nasıl Açıklanır
Arthur Schopenhauer'a göre aşk, insanın sandığı kadar özgür, saf, romantik ve yalnızca kişisel mutluluğa yönelik bir duygu değildir. Ona göre aşkın derininde, bireyin bilinçli arzularından daha güçlü bir kuvvet çalışır: yaşama iradesi. Bu irade, insanı aşka, arzuya, çekime ve bağlanmaya sürüklerken aslında bireyin mutluluğundan çok türün devamını hedefler.
Schopenhauer aşkı şiirsel bir masal olarak değil, varoluşun en güçlü yanılsamalarından biri olarak ele alır. İnsan birini sevdiğini, onunla tamamlanacağını, onunla mutlu olacağını, onun kendisi için eşsiz olduğunu düşünür. Fakat Schopenhauer'a göre bu yoğun duygunun arkasında çoğu zaman bireyin bilmediği daha derin bir düzen vardır: doğanın ve iradenin, insan üzerinden kendini devam ettirme isteği.
Bu yüzden Schopenhauer'ın aşk anlayışı hem sarsıcı hem de rahatsız edicidir. Çünkü o, aşkın büyüsünü tamamen ortadan kaldırmak ister gibi görünür. Ona göre aşk, insanın kalbinde yüce bir şiir gibi yaşansa da, felsefi olarak bakıldığında çoğu zaman iradenin en güçlü hilesi, arzunun en zarif tuzağı ve türün devamı için bireye kurulan en etkileyici yanılsamadır.
Arthur Schopenhauer'a Göre Aşk Nedir
Schopenhauer'a göre aşk, bireyin yalnızca kendi mutluluğu için yaşadığı özel bir duygu değildir. Aşk, daha derinde yaşama iradesinin insanı yönlendirdiği güçlü bir çekimdir.
İnsan aşık olduğunda kendisini özgürce seçmiş sanır. “Onu ben sevdim”, “Onu ben istedim”, “O benim kaderim” diye düşünür. Fakat Schopenhauer'a göre aşkın içinde bireyin kişisel seçiminin ötesinde daha büyük bir güç işler.
Bu güç şudur:
Hayatın kendini devam ettirme arzusu.
Yani aşk, Schopenhauer için yalnızca iki insan arasındaki romantik duygu değildir. Aşk, türün devamı için bireyi etkisi altına alan derin bir irade oyunudur.
Schopenhauer aşkı, kalbin özgür şiiri olarak değil; varlığın insan üzerinden kendini sürdürme stratejisi olarak okur.
Schopenhauer Aşkı Neden Romantik Bir Masal Olarak Görmez
Schopenhauer, aşkı romantik bir masal olarak görmez; çünkü ona göre aşkın arkasında insanın fark etmediği güçlü biyolojik ve metafizik dürtüler vardır.
Romantik bakış şöyle der:
Aşk ruhların buluşmasıdır.
Aşk insanı tamamlar.
Aşk özgür bir seçimdir.
Aşk hayatın en saf duygusudur.
Aşk iki insanın kaderidir.
Schopenhauer ise bu perdeyi indirir ve şunu söyler:
Aşk çoğu zaman bireyin mutluluğu için değil, türün devamı için çalışır.
Bu yüzden onun aşk anlayışı soğuktur, serttir ve hatta birçok insana acımasız gelebilir. Çünkü aşkın kutsal ve büyülü görünen yüzünün arkasında, Schopenhauer iradenin kör ve doyumsuz hareketini görür.
Schopenhauer için aşkın büyüsü, çoğu zaman doğanın bireye oynadığı en etkili yanılsamadır.
Aşkta İrade Nasıl Çalışır
Schopenhauer'ın felsefesinde irade, varlığın temelindeki kör isteme gücüdür. Bu irade insanda açlık, susuzluk, yaşama isteği, cinsel arzu, hırs, korku, sahip olma arzusu ve hayatta kalma çabası olarak görünür.
Aşk da bu iradenin en güçlü görünümlerinden biridir.
Aşık insan kendini özel bir duygunun içinde bulur. Sevdiği kişiyi benzersiz görür. Onun yokluğu acı verir. Onun varlığı anlam gibi görünür. Fakat Schopenhauer'a göre bu yoğunluk, bireyin aklından değil, iradenin derininden gelir.
İrade aşkta şöyle çalışır:
Bir kişiyi diğerlerinden ayırır.
Onu eşsiz gösterir.
Onsuz hayatı eksik hissettirir.
Kavuşmayı büyük mutluluk gibi sunar.
Aklı duygunun hizmetine verir.
Bireyi güçlü bir çekimin içine sokar.
Aşk, Schopenhauer'a göre iradenin insana “bu kişi senin için vazgeçilmez” diye fısıldadığı derin bir yönlendirmedir.
Türün Devamı Schopenhauer'ın Aşk Anlayışında Neden Merkezîdir
Schopenhauer'a göre aşkın derin amacı, bireyin mutluluğundan çok türün devamıdır. İnsan aşkta kendi mutluluğunu aradığını düşünür. Fakat doğa, insanın bu duygusunu kullanarak hayatın devamını sağlar.
Bu düşünceye göre aşık insanın içindeki büyük tutku, yalnızca kişisel bir duygu değildir. O tutku, gelecekte doğabilecek hayatların ihtimalini taşıyan bir irade hareketidir.
Schopenhauer burada çok sert bir şey söyler:
Birey, aşkı kendi hayatının en özel meselesi sanır; fakat doğa onu türün devamı için kullanır.
Bu yüzden aşk, bireye çok büyük görünür. Çünkü bireyin içinde çalışan güç, yalnızca bireysel psikoloji değildir. Arkasında hayatın kendini sürdürme baskısı vardır.
Schopenhauer'a göre aşık insan, kendi mutluluğunu aradığını sanırken çoğu zaman türün görünmez iradesine hizmet eder.
Romantik Yanılsama Nedir
Romantik yanılsama, insanın aşkta yaşadığı yoğun duyguyu mutlak, saf ve yalnızca ruhsal bir hakikat sanmasıdır. Schopenhauer'a göre insan aşık olduğunda sevdiği kişiyi olduğundan daha büyük, daha güzel, daha anlamlı ve daha vazgeçilmez görür.
Aşık kişi şöyle düşünebilir:
O olmadan yaşayamam.
Onunla tamamlanacağım.
O benim kaderim.
O herkesten farklı.
Onu seçmem tamamen benim özgür kararım.
Schopenhauer'a göre bu duygu çoğu zaman yanılsama taşır. Çünkü aşkın içindeki yoğunluk, insanın aklını bulanıklaştırır. Aşık kişi sevdiği insanı sadece olduğu haliyle değil, kendi arzusunun büyüttüğü bir görüntüyle de görür.
Romantik yanılsama, insanın sevdiği kişiye değil; çoğu zaman kendi arzusunun o kişi üzerine düşürdüğü büyülü perdeye de aşık olmasıdır.
Aşık İnsan Neden Sevdiğini Eşsiz Görür
Aşık insan sevdiğini eşsiz görür; çünkü irade, onu bütün diğer seçeneklerden ayırır ve özel hale getirir. Schopenhauer'a göre bu eşsizleştirme, aşkın en güçlü mekanizmalarından biridir.
Aşık insanın gözünde sevdiği kişi:
Daha güzel görünür.
Daha anlamlı görünür.
Daha derin görünür.
Daha vazgeçilmez görünür.
Daha kaderî görünür.
Fakat Schopenhauer, bu hissin tarafsız bir değerlendirme olmadığını söyler. Aşk, insanın algısını değiştirir. Sevilen kişi, arzu tarafından büyütülür. Hatta bazen kişi, sevdiği insanda gerçekte var olmayan derinlikleri bile görmeye başlayabilir.
Aşkın büyüsü, sevilen kişiyi yalnızca görmek değil; onu arzunun ışığında yeniden yaratmaktır.
Aşk İnsanın Aklını Neden Geri Plana İter
Schopenhauer'a göre aşk, insanın aklını kolayca geri plana iter; çünkü aşkın kaynağı akıldan daha derindeki iradedir. İnsan aşık olduğunda çoğu zaman mantıklı düşünmekte zorlanır. Çünkü arzu, aklı kendi hizmetine alır.
Aşık insan:
Eksikleri görmezden gelebilir.
Uyarıları dinlemeyebilir.
Acıyı bile anlamlı sanabilir.
İmkânsızı mümkün görmek isteyebilir.
Kendi zararını fark etmekte zorlanabilir.
Sevdiği kişiyi haklı çıkaracak gerekçeler bulabilir.
Bu durum Schopenhauer'ın genel insan anlayışıyla uyumludur. Ona göre insan çoğu zaman aklıyla istemez; önce ister, sonra aklıyla isteğini savunur.
Aşk, Schopenhauer için aklın zaferi değil; iradenin aklı kendi arzusuna tercüman yapmasıdır.
Schopenhauer'a Göre Aşk Neden Acı Üretir
Aşk acı üretir; çünkü her güçlü istek gibi aşk da eksiklik hissiyle başlar. İnsan sevdiğine kavuşmak ister. Kavuşamazsa acı çeker. Kavuşursa kaybetmekten korkar. Kavuşma gerçekleştiğinde bile tatmin kalıcı olmayabilir.
Aşkın acı üretmesinin sebepleri şunlardır:
Kavuşamama acısı
Reddedilme korkusu
Kıskançlık
Kaybetme endişesi
Beklentilerin boşa çıkması
Sevilen kişinin idealize edilmesi
Arzunun tatmin olduktan sonra sönmesi
Gerçek kişi ile hayal edilen kişi arasındaki fark
Schopenhauer için aşk, insanı mutluluğa götüren güvenli bir yol değildir. Aşk çoğu zaman insanı iradenin en şiddetli acılarından biriyle karşılaştırır.
Aşkın acısı, sevginin yüceliğinden önce, istemenin yakıcı eksiklik duygusundan doğar.
Kavuşmak Aşkı Neden Bitirebilir
Schopenhauer'a göre aşkın en büyük paradokslarından biri şudur: İnsan kavuşmak için yanar; fakat kavuşma gerçekleştiğinde aşkın büyüsü zayıflayabilir.
Çünkü arzu, çoğu zaman eksiklikten beslenir. Uzaklık, engel, imkânsızlık ve belirsizlik arzuyu büyütebilir. Kavuşma ise arzunun nesnesini gündelik gerçekliğe indirir.
Kavuşmadan önce sevilen kişi:
Büyülüdür.
Ulaşılamazdır.
İdealdir.
Hayalin merkezindedir.
Eksiklik duygusunu besler.
Kavuşmadan sonra ise:
Gerçek kişilik görünür.
Gündelik hayat başlar.
Arzunun ateşi azalabilir.
Yeni sorunlar ortaya çıkabilir.
Romantik görüntünün yerini alışkanlık alabilir.
Schopenhauer'a göre aşkın trajedisi, kavuşmayı sonsuz mutluluk sanması; fakat kavuşunca arzunun kendi büyüsünü kaybetmeye başlamasıdır.
Aşk İnsanı Özgürleştirir Mi, Esir Mi Eder
Schopenhauer'a göre aşk çoğu zaman insanı özgürleştirmez; aksine onu iradenin en güçlü esaretlerinden birine sokar. Aşık insan kendini özgürce seviyor sanır. Fakat aslında güçlü bir içsel zorunluluk tarafından sürükleniyor olabilir.
Aşk insanı şu şekillerde esir alabilir:
Düşüncelerini tek kişiye bağlar.
Ruh halini sevilen kişinin davranışlarına bağımlı kılar.
Kendi değerini karşılık görmeye bağlatır.
Aklı arzunun hizmetine verir.
Kişiyi kendi merkezinden çıkarıp bağımlı hale getirebilir.
Elbette sevgi insanı yüceltebilir. Fakat Schopenhauer'ın eleştirdiği şey, aşkın insanı özgürleştirdiği sanılan ama aslında onu arzunun zincirlerine bağlayan yönüdür.
Aşk bazen kanat gibi hissedilir; fakat Schopenhauer'a göre o kanatların ipleri çoğu zaman iradenin elindedir. Schopenhauer Aşkı Tamamen Değersiz Mi Görür
Schopenhauer aşkı tamamen değersiz görmez; fakat onun romantik biçimde yüceltilmesine kuşkuyla yaklaşır. Aşkın insan hayatındaki gücünü kabul eder. Hatta aşkın insanı ne kadar derinden sarsabildiğini çok iyi görür. Fakat bu gücü idealize etmek yerine çözümlemek ister.
Ona göre aşk:
Gerçek bir duygudur.
Çok güçlüdür.
İnsanı derinden etkiler.
Hayatın akışını değiştirebilir.
Büyük fedakârlıklara yol açabilir.
Fakat aynı zamanda:
Yanılsama taşıyabilir.
Aklı zayıflatabilir.
Acı üretebilir.
Bireyi türün hizmetine sokabilir.
Kişiyi kendi arzularının oyuncağı haline getirebilir.
Schopenhauer aşkı inkâr etmez; aşkın içindeki büyünün arkasında hangi karanlık gücün çalıştığını göstermeye çalışır. Sevgi İle Arzu Arasında Ne Fark Vardır
Schopenhauer'ın aşk eleştirisini daha dengeli anlamak için sevgi ile arzu arasındaki farkı görmek gerekir. Schopenhauer çoğunlukla romantik ve cinsel aşkın arkasındaki irade gücünü analiz eder. Fakat insanî anlamda sevgi, sadece arzuya indirgenemeyecek kadar derin olabilir.
Arzu, çoğu zaman almak ister.
Sevgi, vermeyi de bilir.
Arzu, sahip olmak ister.
Sevgi, korumak ister.
Arzu, kendi eksikliğini doldurmaya çalışır.
Sevgi, karşıdakinin varlığını değerli görür.
Arzu, tatmin peşindedir.
Sevgi, sadakat ve merhamet taşır.
Schopenhauer'ın aşk anlayışı daha çok arzunun yanıltıcı gücünü açığa çıkarır. Fakat insan hayatında aşk, ahlak, sadakat, merhamet ve sorumlulukla birleşirse daha yüce bir sevgi biçimine dönüşebilir.
Arzu “sen bana ne vereceksin ” diye sorar; sevgi ise “ben senin varlığını nasıl koruyabilirim ” diye derinleşir. Schopenhauer'ın Aşk Anlayışı Neden Rahatsız Edicidir
Schopenhauer'ın aşk anlayışı rahatsız edicidir; çünkü insanın en yüce, en özel ve en şiirsel gördüğü duygulardan birini soğuk bir felsefi bıçakla açar.
İnsan aşkta büyü görmek ister. Schopenhauer ise o büyünün arkasında iradeyi görür. İnsan aşkı ruhsal tamamlanma sanır. Schopenhauer onun arkasında türün devamını görür. İnsan aşkı özgür seçim sayar. Schopenhauer onun derininde biyolojik ve metafizik zorunluluklar bulunduğunu söyler.
Bu yüzden Schopenhauer, aşkın romantik yüzünü bozuyor gibi görünür.
Fakat onun amacı aşkı küçümsemek değil; insanın aşk içinde ne kadar yönlendirilebilir olduğunu göstermektir.
Schopenhauer'ın aşk anlayışı rahatsız eder; çünkü aşkın aynasında kalbi değil, iradenin karanlık elini göstermeye çalışır. Aşk, Yanılsama Olduğu Halde Neden Bu Kadar Güçlüdür
Schopenhauer'a göre aşk yanılsama taşısa da çok güçlüdür; çünkü arkasında bireysel bir hevesten daha büyük bir güç vardır. Aşk, türün devamına hizmet ettiği için doğa tarafından çok yoğun bir duygu olarak yaşatılır.
Eğer aşk zayıf bir duygu olsaydı, insanlar onun uğruna bu kadar acı çekmez, fedakârlık yapmaz, hayatlarını değiştirmez, ailelerini karşılarına almaz, uzak yollara düşmez, şiirler yazmaz, savaşlar çıkarmaz ve büyük krizler yaşamazdı.
Aşk güçlüdür; çünkü insanın en derin varoluş güçlerinden birine bağlanır.
Aşk:
Bedeni etkiler.
Zihni meşgul eder.
Kalbi sarar.
Hayali büyütür.
Davranışı değiştirir.
İnsanı aklının ötesine sürükler.
Aşkın gücü, yalnızca iki kişinin duygusunda değil; hayatın kendini sürdürmek için insan kalbine yüklediği büyük enerjide saklıdır. Schopenhauer Aşkta Kadın Ve Erkek İlişkisini Nasıl Görür
Schopenhauer'ın kadın ve erkek ilişkilerine dair görüşleri bugün birçok açıdan tartışmalı, eksik ve eleştiriye açık kabul edilir. Onun döneminin önyargıları, kişisel hayatındaki kırgınlıkları ve kadınlara dair genelleyici ifadeleri bu alanda dikkatle değerlendirilmelidir.
Fakat onun aşk felsefesinde temel mesele, kadın ve erkeğin bireysel mutluluğundan çok, türün devamını sağlayan çekim mekanizmasıdır. Yani Schopenhauer kadın-erkek ilişkisini çoğu zaman romantik bir eşitlik ve ruhsal tamamlanma alanı olarak değil; iradenin kendini devam ettirdiği bir düzen olarak görür.
Bugün bu yaklaşım okunurken dikkat edilmesi gereken şey şudur:
Onun aşkın arkasındaki arzu ve irade çözümlemesi önemlidir.
Fakat kadınlara dair genelleyici ve küçümseyici görüşleri eleştirel biçimde ele alınmalıdır.
Bir düşünürü okumak, onun bütün sözlerini kabul etmek değildir; güçlü teşhislerini almak, problemli taraflarını da açıkça görebilmektir. Schopenhauer'ın Aşk Düşüncesi Modern İlişkileri Nasıl Açıklar
Schopenhauer'ın aşk anlayışı modern ilişkileri anlamak için hâlâ düşündürücüdür. Bugün insanlar aşkı çoğu zaman özgür seçim, ruh eşi, tamamlanma, tutku ve mutluluk vaadi üzerinden yaşar. Fakat ilişkilerde sık sık hayal kırıklığı, hızlı sönme, bağımlılık, kıskançlık, idealizasyon ve tatminsizlik görülür.
Schopenhauer bu durumları şöyle açıklamaya yardım eder:
Aşk çoğu zaman kişiyi olduğundan fazla büyütür.
Arzu, gerçek kişiliği perdeleyebilir.
Kavuşma, ideal görüntüyü gündelik hayata indirir.
Tutku sönünce gerçek ilişki sınavı başlar.
İnsan karşıdakini değil, kendi arzusunu sevebilir.
Modern ilişkilerde özellikle sosyal medya ve popüler kültür, romantik yanılsamayı daha da büyütür. İnsanlar gerçek kişileri değil, imajları sevmeye başlayabilir.
Schopenhauer bugün bize şunu sorardı: Sevdiğin insanı mı seviyorsun, yoksa onun üzerinden kendi arzunun sana gösterdiği hayali mi İslamî Bakış Açısıyla Schopenhauer'ın Aşk Anlayışı Nasıl Değerlendirilebilir
Schopenhauer'ın aşk anlayışı doğrudan İslamî bir bakış değildir. O aşkı büyük ölçüde irade, arzu ve türün devamı üzerinden yorumlar. İslamî bakış ise insanı yalnızca arzu varlığı olarak değil; ruh, akıl, kalp, ahlak, fıtrat, sorumluluk ve kulluk boyutlarıyla ele alır.
İslamî açıdan aşk ve sevgi, sadece bedensel çekim değildir. Sevgi; helal bağ, sadakat, merhamet, nikâh, sorumluluk, emanet bilinci, iffet, saygı ve Allah rızası ile olgunlaşır.
Bu açıdan Schopenhauer'ın uyarısı önemli olabilir:
Arzu insanı yanıltabilir.
Tutku aklı gölgeleyebilir.
Romantik büyü gerçeği perdeleyebilir.
Kişi sevdiğini sandığı şeyde kendi nefsinin arzusunu sevebilir.
Fakat İslamî bakış bunu daha yüksek bir yere taşır:
Arzu terbiye edilmeli, sevgi helal ve ahlaki zeminde yüceltilmelidir.
Schopenhauer arzunun karanlığını gösterir; İslamî ahlak ise arzunun merhamet, sadakat ve helal sevgiyle nasıl terbiye edilebileceğini hatırlatır. Schopenhauer'ın Aşk Felsefesinden Bugün Ne Öğrenebiliriz
Schopenhauer'ın aşk felsefesi karanlık ve sert olsa da modern insan için önemli dersler taşır.
Bu dersler şunlardır:
Aşkın yoğunluğu her zaman hakikat garantisi değildir.
Arzu, insanın algısını değiştirebilir.
Sevilen kişi bazen idealize edilir.
Kavuşma, hayal ile gerçek arasındaki farkı ortaya çıkarabilir.
Aklı tamamen devre dışı bırakan tutku tehlikeli olabilir.
Sevgi ile sahip olma arzusu karıştırılmamalıdır.
Gerçek ilişki, tutku kadar sorumluluk ve sadakat ister.
Bir insanı sevmek, onu arzu nesnesine indirgememektir.
Schopenhauer bize aşkı küçümsemeyi değil; aşkın içindeki arzu, yanılsama ve yönlendirme gücünü fark etmeyi öğretir. Son Söz: Aşk, İradenin En Büyülü Ve En Tehlikeli Yanılsamasıdır
Arthur Schopenhauer'a göre aşk, insan hayatındaki en güçlü duygulardan biridir. Fakat bu güç, onun saf ve tamamen özgür bir duygu olduğu anlamına gelmez. Aşkın içinde arzu, irade, türün devamı, yanılsama, idealizasyon, eksiklik, acı ve tatminsizlik iç içe geçer.
İnsan aşkta kendisini özgür sanabilir. Fakat çoğu zaman kendi içindeki istemenin, doğanın ve yaşama iradesinin etkisi altındadır. Sevdiği kişiyi eşsiz görür, onu kaybetmekten korkar, ona kavuşmayı mutluluk sanır. Fakat kavuşma gerçekleştiğinde aşkın büyüsü gündelik gerçekliğin içinde sınanır.
Schopenhauer'ın aşk anlayışı serttir. Çünkü o, aşkın arkasındaki şiiri değil, o şiiri yazdıran karanlık iradeyi göstermeye çalışır. Bu yüzden aşkı yıkıcı biçimde değil, uyarıcı biçimde okumak gerekir.
Aşk insanı yükseltebilir; fakat ancak arzu, ahlak, sorumluluk, sadakat, merhamet ve hakikat dengesi kurulursa. Aksi halde aşk, insanı özgürleştiren bir bağ değil, kendi arzusunun esiri yapan büyülü bir zincire dönüşebilir.
