Âl-i İmrân Suresi 133. Ayette “Rabbinizden Bir Bağışlanmaya ve Genişliği Göklerle Yer Kadar Olan, Takvâ Sahipleri İçin Hazırlanmış Cennete Koşun” İfadesi Ne Anlama Gelir 
Âl-i İmrân Suresinin 133. ayetinde şöyle buyrulur:
“Rabbinizden bir bağışlanmaya ve genişliği göklerle yer kadar olan, takvâ sahipleri için hazırlanmış cennete koşun.”
Bir önceki 132. ayette:
“Allah’a ve Resûle itaat edin ki merhamete eresiniz.”
denilmişti.
- ayette ise insanın önüne son derece canlı bir hareket fiili konur:
“Koşun.”
Kur’an burada:
ağır davranmayı,
ertelemeyi,
sürekli bahane üretmeyi
değil;
manevi hayatta hızlanmayı
ister.
Fakat insan neye koşacaktır?
Daha fazla mala mı?
Daha büyük güce mi?
Daha çok itibara mı?
Hayır.
İki büyük hedef zikredilir:
Allah’ın mağfireti.
Ve:
cennet.
Üstelik cennet:
“genişliği göklerle yer kadar”
şeklinde tasvir edilir.
Bu ifade insana ölçüleri altüst eden bir perspektif kazandırır.
Dünyada uğruna birbirimizi ezdiğimiz şeyler:
ne kadar büyük görünürse görünsün;
Kur’an’ın önümüze koyduğu nihai ufuk yanında:
son derece küçüktür.
“Koşun” İfadesi Neden Bu Kadar Güçlüdür
Ayette:
“ve sâriû”
denir.
Bu ifade:
acele etmek,
hızlanmak,
bir hedefe istekle yönelmek
anlamlarını taşır.
Kur’an:
“Bir ara düşünürsünüz.”
demiyor.
“Vaktiniz olursa yaparsınız.”
demiyor.
“Koşun.”
diyor.
Çünkü insan iyiliği:
ertelemeye
çok yatkındır.
Tövbe:
yarın.
İbadet:
sonra.
Helalleşme:
başka zaman.
Hayır:
param artınca.
Ayet bu erteleme psikolojisini:
hareket emriyle
kırar.
İnsan Neden Manevi İşleri Sürekli Erteler
Çünkü dünya işleri:
acil
görünür.
Telefon çalar.
Fatura gelir.
Toplantı vardır.
Para kazanmak gerekir.
Manevi meseleler ise:
sessizdir.
Tövbe:
kapıya vurmaz.
Vicdan:
bazen ertelenebilir.
Ölüm tarihi:
bilinmez.
Bu nedenle insan:
önemli olanı, acil olana feda edebilir.
Âl-i İmrân 133:
önem sırasını
yeniden düzenler.
“Rabbinizden Bir Bağışlanmaya” Ne Demektir
Ayette:
“ilâ mağfiratin min rabbikum”
denir.
Yani:
“Rabbinizden bir mağfirete doğru.”
“Mağfiret”:
günahın bağışlanması,
örtülmesi,
sonucundan korunma
anlamlarını taşır.
İnsanın cennete giden yolu:
kusursuz geçmişten
değil;
bağışlanmaya açık bir hayattan
geçer.
Bu çok umut vericidir.
Çünkü Kur’an hedefi:
“Hiç hata yapmamış olun.”
diye koymaz.
“Bağışlanmaya koşun.”
der.
Neden Önce Cennet Değil, Bağışlanma Zikrediliyor
Bu sıralama oldukça anlamlıdır.
Önce:
mağfiret.
Sonra:
cennet.
Çünkü insan:
hatalarıyla,
günahlarıyla,
eksikleriyle
Allah’ın huzuruna gelir.
Cennet yalnız:
insanın kendi amellerinin mekanik karşılığı
gibi sunulmaz.
Allah’ın:
bağışlaması
ve rahmeti
merkezde durur.
Bu nedenle manevi yol:
önce arınma, sonra ödül
gibi düşünülebilir.
Bağışlanmaya “Koşmak” Pratikte Ne Anlama Gelir
Sadece:
“Allah’ım beni affet.”
demek değildir.
Bağışlanmaya koşmak:
yanlışı fark etmek,
pişman olmak,
günahı terk etmek,
mümkünse zararı telafi etmek,
yeniden aynı yöne düşmemek için tedbir almak
demektir.
Eğer kul hakkı varsa:
yalnız sözlü istiğfar
yetmeyebilir.
İnsanın:
düzeltmeye çalışması
gerekir.
Yani mağfirete koşmak:
aktif bir dönüş hareketidir.
Cennetin “Genişliği Göklerle Yer Kadar” Olması Ne Demektir
Ayette:
“cennetin arduhâ’s-semâvâtu ve’l-ard”
denir.
Yaklaşık anlamıyla:
“Genişliği göklerle yer kadardır.”
Bu ifade cennetin:
insan tasavvurunu aşan büyüklüğünü
anlatır.
Kur’an burada:
insanın bildiği en büyük alanları
örnek verir:
gökler ve yer.
Mesaj:
cennetin dar,
sınırlı,
kıt bir ödül alanı
olmadığıdır.
Buradaki “Genişlik” Kelimesi Fiziksel Ölçü müdür
Ayet gerçek bir büyüklük ifadesi kullanır.
Fakat ahiret âleminin:
fiziksel yapısını,
ölçü birimlerini,
uzay geometrisini
dünyadaki bilgilerimizle tam olarak belirleyemeyiz.
Bu nedenle:
“Cennetin eni şu kadar kilometredir.”
gibi hesaplar yapmak ayetin amacını aşar.
Asıl vurgu:
akıl almaz genişlik ve bolluktur.
Eğer Cennetin Genişliği Göklerle Yer Kadarsa Uzunluğu Ne Kadardır
Klasik yorumlarda bu soru da sorulmuştur.
Bazıları:
genişlik böyleyse uzunluğun daha da büyük olabileceğini
düşünmüştür.
Fakat Kur’an burada:
mimari ölçü vermek
amacında değildir.
Bu tür ifadeler:
insana cennetin büyüklüğünü
kavratmaya yöneliktir.
Dolayısıyla ayetin asıl sorusu:
“Cennetin matematiksel boyutu nedir?”
değil;
“Bu kadar büyük bir hedef varken sen neye koşuyorsun?”
sorusudur.
Cennet “Hazırlanmış” mıdır
Ayet:
“u‘iddet lil-muttakîn”
der.
Yani:
“Takvâ sahipleri için hazırlanmıştır.”
Bu ifade klasik İslam inancında cennetin:
yalnız gelecekte yaratılacak soyut bir fikir değil,
Allah tarafından hazırlanmış gerçek bir ahiret yurdu
olduğu anlayışını destekler.
Ayetin amacı:
cennetin gerçekliğini
ve hazır oluşunu
vurgulamaktır.
“Takvâ Sahipleri İçin Hazırlanmış” Ne Demektir
Buradaki kelime:
“muttakîn”
dir.
Yani:
takvâ sahipleri.
Takvâ:
yalnız korku
değildir.
Allah karşısında:
sorumluluk bilinci,
ahlaki dikkat,
sınırları koruma,
günaha karşı kendini kollama
anlamları taşır.
Dolayısıyla cennetin muhatabı:
yalnız bir kimlik taşıyan değil;
imanını ahlaki dikkatle yaşamaya çalışan insan
olarak tasvir edilir.
Takvâ Sahibi İnsan Hiç Günah İşlemez mi
Hayır.
Takvâ:
kusursuzluk
değildir.
Nitekim ayetin ilk hedefi:
mağfiret
tir.
Bağışlanmaya ihtiyaç duyan insan:
hata yapmış olabilir.
Takvâlı insanın farkı:
günah işlediğinde:
onu normalleştirmemesi,
dönmeye çalışması,
Allah’la bağını koparmamasıdır.
Yani takvâ:
hiç düşmemek değil, düştüğünde yönünü kaybetmemektir.
Cennet Yalnız İbadet Edenlerin Ödülü müdür
Bir sonraki ayetler:
takvâ sahiplerinin özelliklerini
çok somut biçimde açıklayacaktır.
Onlar:
bollukta ve darlıkta infak eden,
öfkesini yenen,
insanları bağışlayan
kişiler olarak anlatılacaktır.
Bu çok önemlidir.
Demek ki cennet yolu:
yalnız ritüel ibadetlerle
tanımlanmaz.
Ekonomik ahlak.
Öfke kontrolü.
Affedicilik.
İnsan ilişkileri.
de takvânın parçasıdır.
“Koşmak” Başkalarıyla Yarışmak Anlamına mı Gelir
Buradaki yarış:
başkasını geçip onu aşağıda bırakmak
değildir.
Manevi yarış:
iyiliği çoğaltmak
üzerinedir.
Bir insan başkasının:
hayır yaptığını
görür.
“Onu nasıl geçerim?”
diye kibirlenmek yerine:
“Ben de iyiliğe hızlanayım.”
diyebilir.
Bu yarışın ilginç yanı:
başkasının kazanması:
senin kaybetmen
anlamına gelmez.
Cennette:
iyilik rekabeti sıfır toplamlı değildir.
İnsan Neden Dünya İçin Hızlı, Ahiret İçin Yavaş Davranır
Çünkü dünya:
gözün önündedir.
Maaş:
görülür.
Ev:
görülür.
Araba:
görülür.
Beğeni sayısı:
görülür.
Ahiret ise:
gayba iman alanındadır.
İnsan görünen ödüle:
daha hızlı tepki verebilir.
Ayet bu psikolojik eğilimi tersine çevirmek ister:
“Geçici olan için bu kadar koşuyorsan kalıcı olan için neden ağır davranıyorsun?”
Bu Ayet Dünya Hayatını Değersiz mi Görüyor
Hayır.
Kur’an insanın:
çalışmasını,
mal kazanmasını,
ailesini korumasını,
dünya nimetlerinden yararlanmasını
yasaklamaz.
Sorun:
dünyanın nihai hedef
hâline gelmesidir.
Dünya:
amaç değil;
imtihan ve emanet alanıdır.
Cennet perspektifi:
dünyayı terk etmeyi değil;
dünyayı doğru yere koymayı
öğretir.
130–133. Ayetler Birlikte Nasıl Bir Yol Çiziyor
130:
Ribâdan uzak durun.
131:
Ateşten sakının.
132:
Allah’a ve Resûle itaat edin.
133:
Mağfirete ve cennete koşun.
Bu dört ayet adeta:
negatiften pozitife doğru
bir yol kurar.
Önce:
kaçınılması gereken davranış.
Sonra:
kaçınılması gereken sonuç.
Ardından:
izlenecek otorite.
Ve en sonunda:
ulaşılacak hedef.
Kur’an sadece:
“Bunu yapma.”
demez.
“Nereye gitmen gerektiğini”
de gösterir.
Cennetin Genişliği İnsanın Allah’ın Rahmetine Bakışını Nasıl Etkiler
İnsan bazen Allah’ın rahmetini:
dar
düşünebilir.
“Benim için yer yok.”
“Ben çok hata yaptım.”
“Bağışlanmam mümkün değil.”
diyebilir.
Ayet ise:
cenneti:
göklerle yer kadar geniş
bir ufukla anlatır.
Bu, doğrudan:
“Herkes koşulsuz cennete girer.”
demek değildir.
Ama rahmet kapısını:
insanın dar psikolojisinden
çok daha büyük gösterir.
Bağışlanmaya Koşmak Neden Ölümü Hatırlamayı Gerektirir
Çünkü:
zaman sınırsız değildir.
İnsan bazen:
tövbe edeceğini
varsayar.
Ama:
ne kadar yaşayacağını
bilmez.
Bu nedenle:
“Bir gün düzeltirim.”
cümlesi:
garantisi olmayan bir geleceğe
dayanır.
Âl-i İmrân 133’ün:
“koşun”
emri bu nedenle çok ciddidir.
Çünkü insan:
hedefi biliyor olabilir.
Ama:
zamanını bilmiyor.
Dünyada Her Şeye Yetişmeye Çalışırken, En Önemli Hedefe Geç Kalıyor Olabilir miyiz
Âl-i İmrân 133’ün insanın önüne koyduğu en derin soru budur.
Modern insan:
sürekli koşuyor.
Sabah kalkıyor.
Telefon.
Mesajlar.
İş.
Para.
Toplantılar.
Trafik.
Alışveriş.
Planlar.
Projeler.
İnsan gerçekten:
çok hızlı
yaşıyor.
Ama önemli bir soru var:
Hangi yöne?
Çünkü hız:
tek başına başarı
değildir.
Yanlış yöne çok hızlı gidiyorsan:
hedefine daha çabuk değil;
daha çabuk uzaklaşırsın.
Kur’an bu yüzden yalnız:
“Koşun.”
demiyor.
Hedef veriyor:
“Rabbinizin mağfiretine ve cennete.”
İnsan hayatında bazen:
çok büyük disiplin
gösterir.
Bir ev almak için:
on yıl çalışır.
Bir şirket kurmak için:
geceleri uyumaz.
Bir diploma için:
yıllarını verir.
Bir beden görüntüsü için:
her gün spor yapar.
Bunların hepsi kendi yerinde anlamlı olabilir.
Ama aynı insan:
Allah’la ilişkisini:
“Vakit bulursam.”
diye erteleyebilir.
Burada büyük bir ironi ortaya çıkar.
İnsan geçici olan için:
çok sabırlı.
Kalıcı olan için:
acele etmiyor.
Âl-i İmrân 133 tam da bu ölçeği:
tersine çevirir.
Cennet:
göklerle yer kadar geniş.
Ama insan:
dünyadaki birkaç metrekare için
bütün hayatını tüketebilir.
Bu ifade dünyadaki evi küçümsemek değildir.
Ama insana şunu hatırlatır:
Evin olsun; ama evin seni sahiplenmesin.
Paran olsun;
ama para:
hedeflerin tamamını
yutmasın.
Başarın olsun;
ama başarı:
ahiretini unutmana
sebep olmasın.
Ve ayetin en güzel taraflarından biri:
hedefin kapısında:
mağfiret
bulunmasıdır.
Yani bu koşuya:
kusursuzlar
çağrılmıyor.
Hata yapanlar da:
çağrılıyor.
Günah işleyenler de:
çağrılıyor.
Yeter ki:
yönlerini değiştirsinler.
Belki insanın en büyük yanılgısı:
“Önce kendimi tamamen düzeltir, sonra Allah’a dönerim.”
demesidir.
Oysa insan:
Allah’a dönerek
düzelmeye başlar.
Koşu:
kusursuz olduğunda başlamaz.
Tövbe ettiğin anda başlar.
Ve belki Âl-i İmrân 133’ün bize bıraktığı en ağır soru şudur:
Hayatımız bugün sona erse, yıllardır koştuğumuz şeylerin gerçekten bizi Allah’ın mağfiretine ve cennetine yaklaştırdığını mı görürdük; yoksa çok hızlı koşup yanlış hedeflerin peşinde ömrümüzü tükettiğimizi mi fark ederdik?
