Anayasa Mahkemesi Kararlarına Karşı Temyiz Edilebilir mi
“Anayasa Mahkemesi, hukukun zirvesidir; ondan öteye yalnızca vicdan vardır.”
– Ersan Karavelioğlu
1. Giriş: Hukukun En Üst Basamağı
Her hukuk düzeninde bir nihai merci, yani son sözü söyleyen bir yargı organı vardır.
Türkiye’de bu makam, Anayasa Mahkemesi (AYM)’dir.
Anayasa Mahkemesi, yasaların ve devlet işlemlerinin Anayasa’ya uygunluğunu denetleyen,
bireylerin temel hak ve özgürlüklerini koruyan en yüksek yargı organıdır.
Dolayısıyla AYM kararları, yargı zincirinin en üst halkasını oluşturur.
Ancak hukukta sıkça sorulan temel soru şudur:
“Anayasa Mahkemesi’nin verdiği karara karşı temyiz ya da itiraz yolu var mıdır
2. Hukuki Temel: Anayasa’nın 153. Maddesi
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 153. maddesi, bu konuda kesin hüküm koyar:
“Anayasa Mahkemesi kararları kesindir.
Bu kararlar Resmî Gazete’de hemen yayımlanır ve yasama, yürütme, yargı organlarını,
idare makamlarını, gerçek ve tüzel kişileri bağlar.”
Bu maddeyle birlikte şu sonuç açık ve tartışmasızdır:
Yani AYM, hukukun nihai sözünü söyler.
Ne Danıştay, ne Yargıtay, ne de başka bir yargı mercii onun kararını değiştirebilir.
3. Karar Türlerine Göre Değerlendirme
Anayasa Mahkemesi kararlarının iki temel türü vardır ve her biri için sonuç aynıdır:
| Kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin veya TBMM içtüzüğünün Anayasa’ya uygunluğunu denetler. | Kesindir, temyiz edilemez. | |
| Temel hak ve özgürlüklerinin ihlal edildiğini iddia eden bireylerin başvurularını inceler. | Kesindir, yalnızca AİHM’e bireysel başvuru yapılabilir. |
Yani bireysel başvurularda da iç hukuk yolları AYM ile tükenir.
Bir kişi ancak bundan sonra Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM)’e başvurabilir.
4. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Boyutu
AYM kararları, Türkiye’de iç hukuk yollarının son aşamasıdır.
Ancak AİHM, Türkiye’nin de taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) çerçevesinde,
insan hakları ihlali iddialarını değerlendirir.
Bu şu anlama gelir:
- AYM’nin bireysel başvurusunu reddettiği kişi,
- “Hak ihlalim giderilmedi” diyerek
- AİHM’e başvuru yapabilir.
Ancak dikkat: AİHM, AYM’nin kararını bozmaz veya iptal etmez; sadece ihlâl tespiti yapar ve tazminata hükmedebilir.
Dolayısıyla AİHM, AYM’nin üzerinde değil — paralel uluslararası bir denetim organıdır.
5. Sonuç: Anayasa Mahkemesi’nin Nihai Gücü
Anayasa Mahkemesi kararları, Türkiye Cumhuriyeti hukuk düzeninde kesin, bağlayıcı ve değiştirilemez niteliktedir.
Bu kararlar, yalnızca “hukuki son” değil; çoğu zaman adaletin toplumsal yankısıdır.
Temyiz edilememesi, bir keyfilik değil; hukukun istikrarını korumak içindir.
Zira eğer AYM kararları da temyiz edilebilseydi, “en son merci” kavramı anlamını yitirirdi.
“Hukukun zirvesi, itirazın bittiği yer değil; vicdanın konuştuğu yerdir.”
– Ersan Karavelioğlu
Son düzenleme: